Η COVID-19 αποδιοργανώνει το ορμονικό σύστημα των ασθενών
Η λοίμωξη που προκαλεί ο νέος κορονοϊός επηρεάζει τόσο πολύ το ενδοκρινικό (ορμονικό) σύστημα, ώστε μπορεί να απορρυθμιστούν προϋπάρχουσες ενδοκρινικές και μεταβολικές παθήσεις όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η υποβιταμίνωση D και η υπολειτουργία των επινεφριδίων αναφέρει η Ευρωπαϊκή Ενδοκρινολογική Εταιρεία (ESE).
Μπορεί επίσης να πυροδοτηθεί η εκδήλωση αυτών των παθήσεων σε άτομα τα οποία μέχρι πρότινος ήταν υγιή, προσθέτει.
Σε άρθρο της που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Endocrine, η ESE τονίζει πως τα επιστημονικά δεδομένα για την εμπλοκή του ενδοκρινικού συστήματος στη λοίμωξη COVID-19 είναι τόσο ισχυρά, ώστε πλέον αναδύεται ένας ξεχωριστός «ενδοκρινικός φαινότυπος» της COVID-19.
Με τον όρο «φαινότυπος» περιγράφεται το σύνολο των εμφανών μορφολογικών χαρακτηριστικών που εκδηλώνει ένας οργανισμός σε μία δεδομένη στιγμή, εξαιτίας των γονιδίων του, του περιβάλλοντος όπου ζει ή της αλληλεπίδρασης αυτών των δύο. Στην περίπτωση του ενδοκρινικού φαινοτύπου της COVID-19, η αιτία είναι οι άμεσες και οι έμμεσες επιδράσεις που έχει ο κορονοϊός στον οργανισμό γενετικά ευάλωτων ανθρώπων.
Όπως εξηγεί η ESE, οι γιατροί διαπίστωσαν ότι η μία μελέτη μετά την άλλη επιβεβαιώνουν πως ο κορονοϊός και η λοίμωξη COVID-19 επηρεάζουν τους ενδοκρινείς αδένες που παράγουν τις ορμόνες. Γι’ αυτό το λόγο, στις αναθεωρημένες οδηγίες που εξέδωσε η ESE υπογραμμίζει την ανάγκη να βρίσκονται σε εγρήγορση όσοι είναι ήδη διαγνωσμένοι με κάποιο ενδοκρινολογικό πρόβλημα, καθώς και οι γιατροί που νοσηλεύουν ασθενείς με COVID-19.
Τις νέες οδηγίες ενστερνίζεται η Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρεία, όχι μόνο ως μέλος της ESE αλλά και επειδή «τα υπάρχοντα επιστημονικά δεδομένα είναι ξεκάθαρα και δεν είναι δυνατό να παραβλέψουμε τις επιπτώσεις της COVID-19 στο ενδοκρινικό σύστημα», λέει η Δρ. Ανδρομάχη Βρυωνίδου-Μπομποτά, πρόεδρος της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας, διευθύντρια Τμήματος Ενδοκρινολογίας & Μεταβολισμού-Διαβητολογικό Κέντρο, ΓΝΑ Κοργιαλένειο-Μπενάκειο ΕΕΣ.
«Ο κορονοϊός θέτει σε πρόσθετους κινδύνους τους ασθενείς με διαβήτη, παχυσαρκία, υποβιταμίνωση D, μεταβολικά προβλήματα, καθώς και εκείνους με διαταραχές της υπόφυσης, των επινεφριδίων και του θυρεοειδούς. Ακόμα, όμως, και σε άτομα που δεν αντιμετωπίζουν τέτοιου είδους προβλήματα, μπορεί να τα ενεργοποιήσει. Η ανεπάρκεια βιταμίνης D, λ.χ., παρατηρείται ιδιαιτέρως συχνά σε όσους νοσηλεύονται εξαιτίας της COVID-19 και σχετίζεται με αρνητικές εκβάσεις. Επομένως, δεν πρέπει να θεωρείται ως μια απλή υποβιταμίνωση, αλλά να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Πόσο μάλλον που, παρά την ονομασία της, η βιταμίνη D είναι στην πραγματικότητα μία ορμόνη».
Ορμόνες του ανδρικού φύλου
Η πιθανή συσχέτιση του κορονοϊού και της λοίμωξης COVID-19 με το ορμονικό σύστημα είχε γίνει εμφανής νωρίς στην πανδημία. Μία από τις πρώτες παρατηρήσεις ήταν πως οι άνδρες είναι πιθανότερο να νοσήσουν σοβαρότερα από το νέο ιό και διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου. Ωστόσο οι υπάρχουσες έρευνες υποδηλώνουν πως υπάρχει και βιολογική εξήγηση του φαινομένου.
«Για να μολύνει τα ανθρώπινα κύτταρα, ο κορονοϊός χρησιμοποιεί δύο πρωτεϊνικούς υποδοχείς (ACE2 και TMPRSS2) που υπάρχουν στην επιφάνειά τους», εξηγεί η Δρ. Καλλιόπη Παζαΐτου-Παναγιώτου, γραμματέας εκπαίδευσης της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας, διευθύντρια Τμήματος Ενδοκρινολογίας, Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης.
«Πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι οι ορμόνες του ανδρικού φύλου (ανδρογόνα) αυξάνουν την παραγωγή αυτών των υποδοχέων στα επιθηλιακά κύτταρα των πνευμόνων, με αποτέλεσμα να διευκολύνουν την είσοδο του κορωνοϊού στα αναπνευστικά κύτταρα. Αυτό μπορεί να εξηγεί την αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα στους άνδρες.
Σακχαρώδης διαβήτης
Ανάλογα σημαντικά δεδομένα υπάρχουν και για το σακχαρώδη διαβήτη, ο οποίος έχει συσχετιστεί με αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα από COVID-19. «Ο διαβήτης έχει αναδειχθεί ως μία από τις συχνότερες συννοσηρότητες που σχετίζονται με τη σοβαρότητα και την έκβαση της COVID-19», λέει η Δρ. Γεωργία Κάσση, ειδική γραμματέας της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας, διευθύντρια ΕΣΥ, επιστημονικά υπεύθυνη Ενδοκρινολογικού Τμήματος ΓΝΑ Αλεξάνδρα.
«Η θνησιμότητα από τύπου 1 και τύπου 2 διαβήτη αυξήθηκε σταθερά στη διάρκεια της πανδημίας. Νεότερα δεδομένα υποδηλώνουν πως υπάρχει αμφίδρομη συσχέτιση μεταξύ του διαβήτη και της λοίμωξης που προκαλεί ο κορονοϊός.
Παχυσαρκία
Η ESE επισημαίνει ότι ανάλογες τάσεις παρατηρούνται και στην παχυσαρκία, η οποία αυξάνει την επιρρέπεια στη μόλυνση από τον επικίνδυνο ιό αλλά και την πιθανότητα αρνητικών εκβάσεων. Γι’ αυτό τον λόγο απαιτούνται διατροφικές παρεμβάσεις οι οποίες όχι μόνο θα συμβάλλουν στη ρύθμιση του σωματικού βάρους, αλλά θα διορθώσουν και τυχόν διατροφικές ανεπάρκειες.
Βλάβες στα όργανα και μεταβολισμός ασβεστίου
Η ανασκόπηση της ESE αποκαλύπτει επίσης πολλά επιστημονικά δεδομένα που υποδηλώνουν ότι ο κορονοϊός βλάπτει απευθείας τα όργανα που παράγουν ορμόνες. Μελέτες έχουν δείξει ότι μεταξύ άλλων, προκαλεί βλάβες στο πάγκρεας (παράγει την ορμόνη ινσουλίνη), στα επινεφρίδια (παράγουν κορτιζόλη και άλλες ορμόνες), την υπόφυση του εγκεφάλου (παράγει την ορμόνη TSH), τον θυρεοειδή αδένα (παράγει τις ορμόνες Τ3 και Τ4).
Η λοίμωξη COVID-19 σχετίζεται επίσης με διαταραχές στο μεταβολισμό του ασβεστίου, καθώς και με τα αυτόματα κατάγματα στη θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Και οι δύο αυτές καταστάσεις σχετίζονται με αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα από την COVID-19.
Δέκα συμβουλές για γιατρούς και ασθενείς
Η ESE τονίζει πως είναι απαραίτητος σε όλους τους πάσχοντες από μεταβολικά και ενδοκρινικά νοσήματα, οι οποίοι πρέπει να σπεύσουν να εμβολιασθούν αφού πρώτα συνεννοηθούν με το θεράποντα ιατρό τους. Παραθέτει επίσης δέκα χρήσιμες συμβουλές για τους ιατρούς και τους ασθενείς. Οι συμβουλές είναι οι εξής:
1. Να εμβολιάζονται έναντι της COVID-19 όλοι οι επαγγελματίες Υγείας, συμπεριλαμβανομένων των ενδοκρινολόγων.
2. Να εμβολιάζονται όλοι οι ασθενείς με ενδοκρινοπάθειες εναντίον του κορονοϊού. Δεν υπάρχουν αντενδείξεις για τον εμβολιασμό τους, πλην τυχόν αλλεργίας. Ειδικά οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ή/και παχυσαρκία πρέπει να εμβολιασθούν κατά προτεραιότητα.
3. Οι ασθενείς με ανεπάρκεια των επινεφριδίων πρέπει να παρακολουθούνται προσεκτικά μετά τον εμβολιασμό τους. Αν παρουσιάσουν συστηματικές παρενέργειες (π.χ. πυρετό), μπορεί να χρειαστούν προσαρμογή της δόσης των γλυκοκορτικοειδών που λαμβάνουν.
4. Έως ότου τελειώσει η πανδημία, συνιστάται η συνέχιση της παρακολούθησης των ασθενών εξ αποστάσεως (τηλέφωνο, βιντεοκλήση).
5. Οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη πρέπει να ρυθμίζουν ικανοποιητικά τη γλυκόζη (σάκχαρο) αίματος και την αρτηριακή πίεσή τους, κυρίως αν λαμβάνουν και αντιϋπερτασικά φάρμακα.
6. Οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη και παχυσαρκία πρέπει να τηρούν σχολαστικά όλα τα μέτρα ατομικής προστασίας από τον νέο κορονοϊό.
7. Τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα πρέπει να παρακολουθούνται στενά στους ασθενείς που εισάγονται στο νοσοκομείο με COVID-19, ακόμα και αν δεν έχουν ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη.
8. Πρέπει να παρέχεται στους ασθενείς κατάλληλη διατροφική φροντίδα, ούτως ώστε να βελτιώνεται ο έλεγχος του σωματικού βάρους στους παχύσαρκους ασθενείς και να αποφεύγεται η υποθρεψία.
9. Η υποβιταμίνωση D πρέπει να προλαμβάνεται και να αντιμετωπίζεται, ειδικά στους ηλικιωμένους ανθρώπους
10. Κατά την εισαγωγή ασθενών με COVID-19 στα νοσοκομεία, πρέπει να ελέγχονται τα επίπεδα ασβεστίου ορού και να γίνεται ακτινογραφία θώρακος.
Πηγή : https://www.healthreport.gr