«Δεν μιλάμε για πολυτέλεια, μιλάμε για το πιο βασικό δικαίωμα: να ξέρεις αν έχεις χρόνο να γίνεις μητέρα. Η Πολιτεία θα έπρεπε να είχε δράσει … χθες!».
Αυτή είναι η φωνή μιας 39χρονης γυναίκας, που συμπυκνώνει όλη την αγωνία μιας γενιάς γυναικών που ενημερώθηκε αργά -ή και καθόλου- για την πτώση της γονιμότητας μετά τα 35.
Κι ενώ η ίδια δίνει αυτή τη μάχη, οι εξαγγελίες της κυβέρνησης πριν από ένα χρόνο για δωρεάν έλεγχο γονιμότητας, δηλαδή για δωρεάν εξέταση της αντιμυλλέριου ορμόνης (AMH) σε όλες τις γυναίκες 30-35 ετών, παραμένουν … στα χαρτιά!
«Αν ήξερα νωρίτερα…»
Η 39χρονη γυναίκα, η οποία είναι καλλιτέχνιδα με μεγάλη καριέρα στην Ελλάδα και το εξωτερικό, επισημαίνει ότι υπάρχει σοβαρό έλλειμμα πληροφόρησης και ότι αυτή περιορίζεται, κυρίως γύρω από τα θέματα της αντισύλληψης.
Δεν υπάρχει καμία εκπαίδευση, στο πώς μπορεί να διαχειριστεί κάποιος -άνδρας ή γυναίκα- τον προγραμματισμό της εξέλιξης της ζωής του, όσον αφορά τη γονιμότητα, λέει.
«Εάν την είχα νωρίτερα την πληροφόρηση αυτή, θα είχα κινητοποιηθεί νωρίτερα όσον αφορά στο να πραγματοποιήσω εξετάσεις που χρειαζόμουν να πραγματοποιήσω. Θεωρούσα ότι είχα χρόνο. Η γυναικολόγος μου με καθησύχαζε: “Δεν χρειάζεται να κάνεις κάτι τώρα”. Όταν έκανα την πρώτη εξέταση AMH, στα 37-38, αποδείχτηκε ότι το ωοθηκικό απόθεμα ήταν ήδη χαμηλό. Αν είχα εξετάσει την AMH πριν τα 35, θα είχα κάνει άλλες επιλογές. Θα είχα προβεί σε καταψυξη ωαριών νωρίτερα, πριν την ηλικία των 35», σημειώνει.
Η ίδια φωτίζει μια ακόμη σημαντική παράμετρο, μια παρεξήγηση που προωθείται συνήθως μέσα από τα ΜΜΕ. Όπως λέει, συχνά προβάλλεται η είδηση ότι μια γυναίκα απέκτησε παιδί στα 40, 45, ή άνω των 50 ετών, ενώ κανείς δεν αναφέρει ότι οι γυναίκες αυτές, συνήθως, δεν αποκτούν παιδί με δικά τους ωράρια.
«Δεν μας ενημερώνουν αν έμεινε έγκυος με δικό της γενετικό υλικό. «Πουλάνε» περισσότερο τις υπηρεσίες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και όχι την πραγματικότητα που μπορεί να αντιμετωπίζει κάθε γυναίκα. Η πληροφορία για την εξέταση AMH κυκλοφορεί από στόμα σε στόμα. Δεν έρχεται από επίσημους φορείς. Δεν υπάρχει καμία καμπάνια, κανένα εκπαιδευτικό εργαλείο για τις γυναίκες. Σαν να μας αφήνουν να ανακαλύπτουμε μόνες μας ότι ο χρόνος τελειώνει», τονίζει.
Ο Πρόεδρος της Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής, καθηγητής Μιχάλης Κουτσιλιέρης, επιβεβαιώνει την αναγκαιότητα:
«Έχει καθυστερήσει πράγματι η υλοποίηση. Φαντάζομαι ότι είναι θέμα Υπουργείου Υγείας και Οικονομικών να ενταχθεί η AMH στις εξετάσεις που αποζημιώνει ο ΕΟΠΥΥ», τονίζει και προσθέτει:
«Η εξέταση AMH είναι κρίσιμη για γυναίκες 30-40 ετών. Αν έχουν σκοπό να κάνουν παιδί, δεν πρέπει να το αναβάλουν πολύ. Μετά τα 40, το ωοθηκικό απόθεμα είναι ελάχιστο και συχνά η γυναίκα, δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει δικά της ωάρια».
Η «σύγκρουση» με τον χρόνο
Ηεξέταση της αντιμυλλέριου ορμόνης (AMH) είναι μια απλή αιματολογική εξέταση που μετρά τα επίπεδα της ορμόνης ΑΜΗ για την αξιολόγηση της ωοθηκικής εφεδρείας και τη γονιμότητα μιας γυναίκας.
Τα χαμηλά επίπεδα A MH (<1 ng/ml) υποδηλώνουν μειωμένο αριθμό ωαρίων, ενώ τα υψηλά επίπεδα μπορεί να σχετίζονται και με Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS). Ωστόσο, στην περίπτωση αυτή δεν συνεπάγεται υψηλό ωοθηκικό απόθεμα.
Η εξέταση AMH είναι ανώδυνη, δεν απαιτεί νηστεία και παρέχει πληροφορίες για την ποσότητα των ωαρίων και όχι την ποιότητά τους, γι’ αυτό και η ερμηνεία των αποτελεσμάτων γίνεται πάντα από γιατρό.
«Για να χρησιμοποιήσεις σωστά τη γνώση, πρέπει να την έχεις. Δεν μπορείς να τρέχεις πίσω από τον χρόνο. Κι όμως, αυτό ακριβώς μας αναγκάζουν να κάνουμε», σχολιάζει η 39χρονη.
Η «ακάλυπτη» AMH και τι ισχύει σήμερα στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή
Η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο δύσκολη όταν μια γυναίκα φτάσει στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, καθώς ο ΕΟΠΥΥ καλύπτει μόνο ορισμένους κύκλους προσπαθειών και κυρίως τα φάρμακα διέγερσης ωοθηκών, κατόπιν έγκρισης από επιτροπή. Οι υπόλοιπες διαδικασίες στην περίπτωση μη συμβεβλημένων φορέων, επιβαρύνουν την τσέπη του ενδιαφερόμενου.
Με άλλα λόγια, η οικονομική επιβάρυνση μπορεί να φτάσει σε χιλιάδες ευρώ, κάτι που αποκλείει μεγάλο μέρος των γυναικών, ή ζευγαριών από την πρόσβαση.
Ο κ. Κουτσιλιέρης θεωρεί ότι το κράτος πρέπει να αρχίσει να καλύπτει και μέρος των διαδικασιών κατάψυξης ωαρίων, τόσο για ιατρικούς, όσο και για μη ιατρικούς λόγους:
«Στο εξωτερικό, νομίζω στην Ιταλία και τη Γαλλία, το κράτος παρέχει δωρεάν για τις γυναίκες την κατάψυξη ωαρίων. Ενδεχομένως, σαν επόμενο βήμα θα έπρεπε να το συμπεριλάβουμε κι εμείς, ως χώρα με ιδιαίτερο δημογραφικό πρόβλημα. Στις ίδιες χώρες υπάρχει και μια πολιτική, όπου κάθε γυναίκα που αποκτά παιδί παίρνει μια αποζημίωση μηνιαία, 500 ή 1.000 ευρώ έως ότου το παιδί φτάσει στα 18 του χρόνια. Αυτά, όμως, είναι πολιτικές και έχουν σχέση και με τα οικονομικά της κάθε χώρας και πώς μπορούν να το αντιμετωπίσουν το θέμα της υπογεννητικότητας», τονίζει.
Από την πλευρά της η 39χρονη γυναίκα, προσθέτει:
«Αν θέλουμε να βοηθήσουμε στην επίλυση του δημογραφικού, χρειάζεται να πάρουμε αποφάσεις όσον αφορά το πού χρειάζεται να επενδύσουμε χρήματα αυτή τη στιγμή, αν θέλουμε να ενισχύσουμε τη γονιμότητα», αναφέρει και επιπροσθέτως, όπως λέει:
«Καλό θα είναι να δημιουργηθούν κλινικές γονιμότητας από κρατικούς φορείς, οι οποίες θα μπορούν να υποδέχονται γυναίκες όλων των ηλικιών για να επιλύουν ζητήματα που έχουν να κάνουν με την ορμονική ωρίμανση της γυναίκας. Οι τελευταίες γενιές -και ειδικά σε χώρες που έχουν αντιμετωπίσει οικονομικές κρίσεις- έχουν καθυστερήσει την τεκνοποίηση σε σχέση με προηγούμενες γενιές. Οπότε αν μας ενδιαφέρει με έναν τρόπο η επίλυση μερικώς του δημογραφικού μας προβλήματος θα έπρεπε να έχει προωθηθεί ΧΘΕΣ αυτή η πολιτική».
Και καταλήγει: «Δεν ζητάμε χάρη. Ζητάμε το αυτονόητο: να ξέρουμε αν έχουμε χρόνο. Γιατί όταν το καταλάβεις αργά, καμία εξωσωματική δεν σου επιστρέφει τα χρόνια που έχασες».
