Ροή

Πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι ζουν διεθνώς με ψυχικά νοσήματα, που έχουν τεράστιο οικονομικό αντίκτυπο στις δαπάνες υγείας, την παραγωγικότητα και την οικονομία, όπως δείχνει νέα μελέτη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι ολοένα και πιο συχνά εμφανιζόμενες ψυχικές διαταραχές, όπως είναι η αγχώδης διαταραχή και η κατάθλιψη ασκούν μεγάλες πιέσεις στις κοινωνίες αλλά και στο ΑΕΠ κάθε χώρας. Παρότι κάποια κράτη διαθέτουν καλά οργανωμένες πολιτικές ψυχικής υγείας και έχουν αυξήσει τον αριθμό των υφιστάμενων δομών και τις προσφερόμενες υπηρεσίες, ωστόσο αυτές δεν αρκούν για να καλύψουν την αλματώδη αύξηση της ζήτησης και απαιτείται μεγαλύτερη χρηματοδότηση, ώστε να αυξηθούν ισότιμα οι υπηρεσίες υγείας για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των ψυχικών νοσημάτων.

Η αύξηση στην εμφάνιση των ψυχικών διαταραχών σε συνδυασμό με την εξέλιξη του δημογραφικού παγκοσμίως αποτελούν δύο από τις βασικότερες αιτίες ανάγκης αύξησης των δαπανών υγείας, σε ένα ανελαστικό περιβάλλον με κλειστούς προϋπολογισμούς. Τα νέα ευρήματα συγκεντρώθηκαν από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τον Άτλαντα Ψυχικής Υγείας για το έτος 2024 και φωτίζουν τα σημεία όπου έχει συντελεστεί πρόοδος αλλά και τα υφιστάμενα κενά και τις ανισότητες.

Η ψυχική υγεία όπως και η σωματική υγεία αποτελούν αναφαίρετο δικαίωμα κάθε πολίτη και δεν συνιστούν «πολυτέλεια». Την ίδια ώρα στην παγκόσμια στροφή των επιχειρήσεων σε ένα πιο βιώσιμο και ανθεκτικό μοντέλο αρχίζει να μετρά πολύ η ευζωία των εργαζομένων και να συνιστά ένα σημαντικό παράγοντα για την κάθε επιχείρηση, που πρωτίστως είναι το ανθρώπινο δυναμικό της.

Τι δείχνει η παγκόσμια έκθεση για την ψυχική υγεία 2024

Από τα διαθέσιμα ευρήματα προκύπτει ότι τόσο στους άντρες όσο και στις γυναίκες τα πιο συχνά ψυχικά νοσήματα είναι η αγχώδης διαταραχή και η κατάθλιψη. Η αυτοκτονία είναι το πιο τραγικό αποτέλεσμα των ψυχικών παθήσεων και δυστυχώς με τα στοιχεία του 2021 οι ετήσιες αυτοκτονίες ανήλθαν σε 727.000.

Παρότι γίνονται προσπάθειες παγκοσμίως, η πρόοδος για την μείωση των αυτοκτονιών είναι πολύ αργή για να συντονιστεί με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών οι οποίοι έχουν θέσει ως ορόσημο τη μείωση των αυτοκτονιών μέχρι το 2030 κατά 33%. Η μείωση που έχει επιτευχθεί είναι μόλις κατά 12%.

Το κόστος των ψυχικών διαταραχών είναι δυσθεώρητο και οι μεγαλύτερες δαπάνες είναι οι έμμεσες. Έχει υπολογιστεί ότι μόνο η κατάθλιψη και η αγχώδης διαταραχή (2 από τις συνολικά 200 ψυχικές διαταραχές κοστίζουν παγκοσμίως 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ετησίως.

2% των συνολικών δαπανών υγείας προορίζονται για την ψυχική υγεία

Ένα άλλο στοιχείο έντονου προβληματισμού είναι πως κατά μέσο όρο τα κράτη δαπανούν μόλις το 2% των συνολικών δαπανών υγείας για τις ψυχικές παθήσεις, ένα ποσοστό που έχει «παγώσει» από το 2017, με την διαφορά ότι τα ετήσια περιστατικά δεν «πάγωσαν» στα επίπεδα του 2017 αλλά αντίθετα πολλαπλασιάστηκαν. Οι ανισότητες επίσης αποτελούν μέγα ζήτημα, έτσι για παράδειγμα τα κράτη με υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα ξοδεύουν 65$ ετησίως για την ψυχική υγεία, ενώ στα φτωχά κράτη η δαπάνη αυτή είναι κάτω του 1$, στην πραγματικότητα είναι σχεδόν ανύπαρκτη (0,04$).

Ειδικά στην πατρίδα μας αντιμετωπίζουμε την υποστελέχωση των παιδο-ψυχιατρικών κλινικών, μεγάλες ελλείψεις και σε υγειονομικό προσωπικό και σε κλίνες στις παιδοψυχιατρικές κλινικές, ενώ με τα διεθνή δεδομένα υπάρχουν 13 υγειονομικοί για τις ψυχικές παθήσεις ανά 100.000 κατοίκους- μία ιδιαίτερα ανεπαρκής αναλογία.

Μια άλλη μεγάλη πρόκληση στον τομέα της αντιμετώπισης των ψυχικών παθήσεων είναι η περίφημη «αποασυλοποίηση» δηλαδή η μεταφορά όλων των ψυχιατρικών δομών στην κοινότητα, ώστε οι πάσχοντες να ενταχθούν κανονικά στην κοινωνία και να απαλλαχθούν από το στίγμα, που είναι βαρύτερο κι έχει μακρύτερη και πιο σκοτεινή σκιά κι από την ίδια τη νόσο. Συνολικά λιγότερο από το 10% των κρατών έχουν πετύχει πλήρως αυτόν τον μετασχηματισμό, ενώ οι περισσότερες χώρες-ανάμεσά τους και η Ελλάδα- βρίσκονται σε κάποιο στάδιο αυτού του μετασχηματισμού. Στην πατρίδα μας που για πολλές δεκαετίες το μοντέλο της περίθαλψης δεν ήταν ασθενοκεντρικό και πηγαίναμε στο νοσοκομείο για τα πάντα, πολλά ψυχιατρικά περιστατικά εξακολουθούν να νοσηλεύονται στα νοσοκομεία, με το 50% κατά μέσο όρο διεθνώς των εισαγωγών να είναι ακούσιες νοσηλείες και το 20% να διαρκούν περισσότερο από ένα έτος.

Το «παρκάρισμα» των ψυχιατρικών ασθενών στα νοσοκομεία δημιουργεί συμφόρηση, μείωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών και μείωση της διαθεσιμότητας των κλινών. Τα ψυχιατρικά περιστατικά πρέπει να εξυπηρετούνται από οικοτροφεία βραχείας και μακροχρόνιας νοσηλείας ώστε να αποσυμφορηθούν οι κλινικές. Στο μεταξύ η ενσωμάτωση της ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας προχώρα, με το 71% των χωρών να πληρούν τουλάχιστον τα τρία από τα πέντε κριτήρια που έχει θέσει ο ΠΟΥ.

Ωστόσο, αυτή η πρόοδος δεν προχωρά με την ίδια ταχύτητα σε όλες τις χώρες. Για παράδειγμα μόνο 22 κράτη διαθέτουν δομές για την αντιμετώπιση της ψύχωσης και ανάμεσά σε αυτά τα κράτη περιλαμβάνεται και η Ελλάδα. Η ψύχωση εμφανίζεται κυρίως σε νεαρούς άνδρες 18-35 ετών και πυροδοτείται από κάποιο τραυματικό γεγονός όπως είναι η απώλεια αγαπημένου προσώπου, ο στρατός, μία αποτυχία σε εξετάσεις ή μία ερωτική απογοήτευση. Στην πατρίδα μας καταγράφονται ετησίως περίπου 3.500 περιστατικά ψύχωσης όπως αναφέρει ο καθηγητής ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Νίκος Στεφανής Διευθυντής της ψυχιατρικής κλινικής στο Αιγινήτειο νοσοκομείο και τα τελευταία χρόνια αποκτήσαμε συμβουλευτικές Μονάδες ψύχωσης, με τις πρώτες να ανοίγουν σε Τρίπολη και Ρόδο, κοντά σε στρατόπεδα. Πρόοδος έχει συντελεστεί και στην ψυχολογική στήριξη των παιδιών και των εφήβων, με το 80% των χωρών να διαθέτουν το 2024 τέτοιου είδους υπηρεσίες, όταν το 2020 μόλις το 39% των χωρών προσέφερε ψυχολογική στήριξη στους νέους.

Οι ψυχικές παθήσεις είναι περισσότερες από 200. Πιο γνωστές είναι η κατάθλιψη, η αγχώδης διαταραχή, η ψύχωση, η σχιζοφρένεια, η επιληψία και η διπολική διαταραχή που αναδείχθηκε μέσω της προσωπικής εξομολόγησης γνωστών αστέρων του Χόλυγουντ, όπως η Κάθριν Ζέτα-Τζόουνς. Οι διπολικοί βιώνουν πολύ απότομες εναλλαγές της ψυχικής διάθεσης αλλά εφόσον λαμβάνουν τα φάρμακά τους είναι απολύτως λειτουργικοί και μάλιστα μπορούν να έχουν εξαιρετικά επιτυχημένες καριέρες.

Ψυχικές διαταραχές και κλιματική αλλαγή

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα επιδείνωσης της ψυχικής υγείας. Στην διερεύνηση αυτών των κινδύνων πρωτοστατεί διεθνώς ο Έλληνας Καθηγητής Επιστημών Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Harvard των ΗΠΑ, Πέτρος Κουτράκης.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, όταν αυξάνεται η θερμοκρασία του περιβάλλοντος κατά 5 °C καταγράφονται αυξημένος αριθμός αυτοκτονιών και ταυτόχρονα αυξάνουν οι εισαγωγές στα νοσοκομεία από ψυχικά νοσήματα από 15% έως 30%. Πιο συγκεκριμένα έχει εκτιμηθεί ότι αυξάνουν τα περιστατικά κατάθλιψης κατά 15% και τα περιστατικά σχιζοφρένειας κατά 25%, από την σταδιακή υπερθέρμανση του πλανήτη.

Πηγη: https://www.insider.gr/

Τη δημιουργία βιοτράπεζας, εργαλείου πρόβλεψης κινδύνου περιλαμβάνει μεταξύ άλλων το πρόγραμμα του Υπ. Υγείας για τη διαχείριση της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας.

Απόφαση του Υπουργείου Υγείας εντάσσει στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2021–2025 το πρόγραμμα «Γενετική και Παχυσαρκία στην παιδική και εφηβική ηλικία», προϋπολογισμού 1,67 εκατ. ευρώ.

Το έργο, που θα υλοποιηθεί από τον Οργανισμό Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία (ΟΔΙΠΥ), προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία βιοτράπεζας με γενετικά, κλινικά και ανθρωπομετρικά δεδομένα. Παράλληλα, θα αναπτυχθεί και ψηφιακό εργαλείο ψηφιακά για την πρόληψη και διαχείριση της παιδικής παχυσαρκίας με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης.

«Η παχυσαρκία συνιστά μείζον ζήτημα Δημόσιας Υγείας, με αυξανόμενο επιπολασμό σε παιδιά και ενήλικες, τόσο στην Ελλάδα, όσο και διεθνώς. Το έργο στοχεύει στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος πρόγνωσης, πρόληψης και διαχείρισης της παιδικής και της εφηβικής παχυσαρκίας, μέσω συλλογής γενετικών, κλινικών και ανθρωπομετρικών δεδομένων και χρήσης τεχνολογικών εργαλείων», σημειώνεται στη σχετική απόφαση.

Παράλληλα, προβλέπει και την αξιολόγηση παρεμβάσεων διαχείρισης βάρους για την προώθηση εξατομικευμένης πρόληψης και θεραπείας.

Στο πλαίσιο του έργου θα πραγματοποιηθούν και δράσεις όπως ημερίδες, δημοσιεύσεις, συμμετοχή σε συνέδρια, ανάπτυξη πληροφοριακού συστήματος και μηχανισμούς επιστημονικού συντονισμού.

«Θα δημιουργηθεί μηχανισμός συλλογής και παρακολούθησης δεδομένων υγείας σχετικών με τη παχυσαρκία, καθώς και δεικτών που αφορούν την πρόληψη, προαγωγή και θεραπεία, στο επίπεδο της Π.Φ.Υ. και των ιατρείων παχυσαρκίας», σημειώνεται.

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσίευση (τον Αύγουστο του 2025) στο Lancet από τους Chang και συνεργάτες, από το 1970 μέχρι σήμερα, η εικόνα της παγκόσμιας υγείας έχει αλλάξει ριζικά. Μέσα σε μόλις πέντε δεκαετίες, η ζωή των ανθρώπων έγινε μακρύτερη και, σε πολλές περιπτώσεις, καλύτερη. Το προσδόκιμο ζωής αυξήθηκε θεαματικά: από τα 56 χρόνια το 1970 έφτασε στα 73 το 2019. Η παιδική θνησιμότητα υποχώρησε σε πρωτόγνωρα επίπεδα, χάρη στις εμβολιαστικές εκστρατείες, τις θεραπείες για μολυσματικές ασθένειες και τη βελτίωση της διατροφής. Η πρόοδος της ιατρικής και των δημόσιων πολιτικών υγείας άλλαξε δραματικά το τοπίο. Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου συνοψίζουν τα κυριότερα σημεία της δημοσίευσης.

Ωστόσο, πίσω από αυτά τα ενθαρρυντικά στοιχεία, διαγράφεται μια νέα και αναπόφευκτη πρόκληση: η γήρανση του πληθυσμού. Το 1970, η μέση ηλικία στον κόσμο ήταν 20 έτη· το 2019 είχε φτάσει τα 29 και μέχρι το 2050 αναμένεται να ανέβει στα 36. Ταυτόχρονα, η μέση ηλικία θανάτου αυξήθηκε από τα 69 στα 76 χρόνια και προβλέπεται να αγγίξει τα 82 μέχρι τα μέσα του αιώνα. Αυτό σημαίνει ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι θα ζουν περισσότερα χρόνια, αλλά και ότι οι κοινωνίες θα κληθούν να διαχειριστούν το βάρος των χρόνιων παθήσεων, από τις καρδιοπάθειες μέχρι τον διαβήτη και από τους καρκίνους μέχρι την άνοια.

Μια από τις πιο εντυπωσιακές διαπιστώσεις των επιστημονικών αναλύσεων είναι ότι ο παγκόσμιος δείκτης αδρών θανάτων (δηλαδή ο συνολικός αριθμός θανάτων ανά χίλια άτομα) έφτασε στο χαμηλότερο σημείο του στην ιστορία το 2019. Από εκεί και μετά, όμως, τα δεδομένα αλλάζουν: η γήρανση του πληθυσμού οδηγεί σε σταδιακή αύξηση αυτού του δείκτη. Με άλλα λόγια, δεν είναι ότι ξαφνικά οι άνθρωποι πεθαίνουν νωρίτερα· απλώς η αύξηση των ηλικιωμένων στον συνολικό πληθυσμό θα αυξήσει τους απόλυτους αριθμούς θανάτων.

Η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλες τις περιοχές του πλανήτη. Σε χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία οι βελτιώσεις συνεχίστηκαν με γοργούς ρυθμούς τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Στην Υποσαχάρια Αφρική, τα κέρδη της δημόσιας υγείας υπήρξαν επίσης εμφανή, ιδιαίτερα στη μείωση της παιδικής θνησιμότητας και στη μάχη κατά του HIV/AIDS. Αντίθετα, στις Ηνωμένες Πολιτείες καταγράφηκε μια ανησυχητική τάση: οι θάνατοι σε μεσήλικες (15–49 και 50–69 ετών) όχι μόνο δεν μειώθηκαν, αλλά αυξήθηκαν. Παράγοντες όπως οι υπερδοσολογίες οπιοειδών, οι αυτοκτονίες και οι χρόνιες ασθένειες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής (παχυσαρκία) φαίνεται να ανατρέπουν την εικόνα της προόδου.

Ένα άλλο στοιχείο που ξεχωρίζει είναι η μεταβολή στις αιτίες θανάτου. Οι λεγόμενες «παραδοσιακές» ασθένειες –λοιμώξεις, παιδικά νοσήματα, επιπλοκές εγκυμοσύνης– έχουν υποχωρήσει εντυπωσιακά. Ο θάνατος από ιλαρά, φυματίωση ή επιπλοκές της γέννας είναι πολύ σπανιότερος απ’ ό,τι στο παρελθόν. Στη θέση τους, όμως, κυριαρχούν πλέον τα μη μεταδοτικά νοσήματα, όπως τα καρδιαγγειακά, τα εγκεφαλικά επεισόδια, οι κακοήθειες που σχετίζονται με το κάπνισμα και, πάνω απ’ όλα, ο σακχαρώδης διαβήτης. Ενώ σχεδόν όλες οι άλλες αιτίες θανάτου ακολουθούν πτωτική πορεία, ο διαβήτης αυξάνει σταθερά σε όλες τις περιοχές, με ιδιαίτερη ένταση στην Ινδία και την κεντρική και ανατολική Ευρώπη.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τις κοινωνίες μας; Πρώτον, ότι υπάρχει λόγος αισιοδοξίας: οι τεράστιες μειώσεις στη θνησιμότητα δείχνουν πως οι επενδύσεις στην υγεία αποδίδουν. Δεύτερον, ότι η δημογραφική αλλαγή είναι αναπόφευκτη και θα φέρει μεγάλες πιέσεις. Μέχρι το 2050, σχεδόν το 70% των θανάτων θα αφορά ανθρώπους άνω των 70 ετών. Αυτό μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος για τα συστήματα υγείας, αλλά και σε μεγαλύτερη ανάγκη για φροντίδα μακράς διάρκειας. Τρίτον, ότι απαιτείται στόχευση: οι κυβερνήσεις και τα συστήματα υγείας πρέπει να εστιάσουν σε συγκεκριμένες παθήσεις που ευθύνονται για το μεγαλύτερο μέρος της ανισότητας στη ζωή και στην υγεία. Η καταπολέμηση των καρδιοπαθειών, του καρκίνου και κυρίως του σακχαρώδη διαβήτη είναι ίσως το πιο κρίσιμο στοίχημα των επόμενων δεκαετιών.

Μέσα σε όλα αυτά, οι κοινωνίες θα πρέπει να βρουν τρόπους να ισορροπήσουν. Η μείωση των γεννήσεων σημαίνει ότι οι νεότερες γενιές θα είναι λιγότερες, άρα και οι εργαζόμενοι που θα συνεισφέρουν στα δημόσια ταμεία. Την ίδια στιγμή, ο αριθμός των ηλικιωμένων που θα χρειάζονται συντάξεις και υπηρεσίες υγείας θα αυξάνεται. Το δημογραφικό αυτό «ψαλίδι» μπορεί να απειλήσει την κοινωνική συνοχή αν δεν ληφθούν μέτρα έγκαιρα. Συνοψίζοντας, σύμφωνα με αυτό το πολύ πρόσφατο άρθρο στο Lancet, το ταξίδι της παγκόσμιας υγείας από το 1970 έως το 2050 είναι μια ιστορία εντυπωσιακής προόδου αλλά και δύσκολων διλημμάτων. Η ιστορία της υγείας ως το 2050 δεν θα γραφτεί μόνο από τα νοσοκομεία και τα εμβόλια, αλλά και από τις πολιτικές αποφάσεις, τις κοινωνικές αλλαγές και τις προσωπικές μας επιλογές.

Πηγη: https://healthmag.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Ειδικοί του ΕΚΠΑ εξηγούν τι φέρνει στο φως μία πρόσφατη διεθνής μελέτη.

Τα τελευταία χρόνια η παχυσαρκία έχει αναδειχθεί σε έναν από τους πιο σημαντικούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία, καθώς δεν συνδέεται μόνο με καρδιαγγειακά νοσήματα ή σακχαρώδη διαβήτη, αλλά και με διάφορες μορφές καρκίνου. Ανάμεσά τους βρίσκεται και το πολλαπλούν μυέλωμα, ένας καρκίνος του αίματος που επηρεάζει τα πλασματοκύτταρα του μυελού των οστών.

Η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και o αιματολόγος Κωνσταντίνος Γιάννακας (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) αναφέρουν ότι μια πρόσφατη διεθνής μελέτη, βασισμένη στα στοιχεία της έρευνας Global Burden of Disease 2021, φέρνει στο φως τον τρόπο με τον οποίο ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος (τρόπος μέτρησης παχυσαρκίας) συμβάλλει στην εμφάνιση και την εξέλιξη αυτής της σπάνιας αλλά ιδιαίτερα σοβαρής ασθένειας.

Το πολλαπλούν μυέλωμα χαρακτηρίζεται από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη πλασματοκυττάρων, τα οποία υπό φυσιολογικές συνθήκες παράγουν αντισώματα και ενισχύουν την άμυνα του οργανισμού. Όταν αυτά τα κύτταρα μετατραπούν σε καρκινικά, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες στα οστά, να αποδυναμώσουν το ανοσοποιητικό σύστημα και να επιβαρύνουν τη νεφρική λειτουργία. Παρά την πρόοδο στη θεραπευτική αντιμετώπιση, η νόσος παραμένει δύσκολη και με υψηλά ποσοστά θνησιμότητας.

Οι επιστημονικές ενδείξεις των τελευταίων δεκαετιών συσχέτιζαν την παχυσαρκία με το πολλαπλούν μυέλωμα, καθώς η περίσσεια σωματικού λίπους οδηγεί σε χρόνια φλεγμονή, ορμονικές διαταραχές και μειωμένη λειτουργία του ανοσοποιητικού, όλα στοιχεία που ευνοούν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων. Μέχρι σήμερα δεν υπήρχε σαφής εικόνα για το μέγεθος του προβλήματος σε παγκόσμιο επίπεδο.

Αυτή η νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2025 στο BMC Public Health από τους Yue Xie και συνεργάτες, έρχεται να καλύψει αυτό το κενό, αναλύοντας δεδομένα από 204 χώρες για την περίοδο 1990–2021 και κάνοντας προβολές έως το 2040. Μέσα σε τρεις δεκαετίες, οι θάνατοι από πολλαπλούν μυέλωμα που σχετίζονται με υψηλό δείκτη μάζας σώματος τριπλασιάστηκαν, από περίπου τρεις χιλιάδες το 1990 σε περισσότερους από εννιά χιλιάδες το 2021.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η αύξηση της απώλειας ετών ζωής λόγω αναπηρίας ή πρόωρου θανάτου, που από εβδομήντα δύο χιλιάδες έφτασαν σε πάνω από διακόσιες χιλιάδες την ίδια περίοδο. Αν και τα ποσοστά εμφανίζονται σχετικά χαμηλά όταν υπολογίζονται ανά εκατό χιλιάδες πληθυσμού, η σταθερή άνοδος καταδεικνύει μια ανησυχητική τάση που δύσκολα μπορεί να ανακοπεί χωρίς συντονισμένες παρεμβάσεις.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι άνδρες κινδυνεύουν περισσότερο από τις γυναίκες, ενώ οι μεγαλύτερες ηλικίες πλήττονται δυσανάλογα, με κορύφωση μετά τα ενενήντα έτη. Οι ανεπτυγμένες χώρες της Δυτικής Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής καταγράφουν το υψηλότερο φορτίο νόσου, γεγονός που συνδέεται τόσο με τα υψηλά ποσοστά παχυσαρκίας όσο και με το αυξημένο προσδόκιμο ζωής.

Ωστόσο, η πιο ραγδαία αύξηση παρατηρείται σε χώρες μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος, όπως στην Ανατολική και Νότια Ασία, όπου οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και στη διατροφή οδηγούν σε γρήγορη εξάπλωση της παχυσαρκίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα βρίσκονται στην κορυφή της λίστας σε απόλυτο αριθμό θανάτων, συγκεντρώνοντας από κοινού σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου φορτίου.

Η εικόνα αυτή δεν αποτελεί απλώς στατιστική αποτύπωση, αλλά αναδεικνύει την παχυσαρκία ως έναν παράγοντα που τροφοδοτεί σοβαρές μορφές καρκίνου. Το πολλαπλούν μυέλωμα, αν και δεν είναι από τους πιο συχνούς καρκίνους, γίνεται ολοένα και πιο συχνό όσο αυξάνονται τα ποσοστά υπέρβαρου και παχυσαρκίας.

Η έρευνα τονίζει ότι η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους αποτελεί βασικό «όπλο» και κατά του πολλαπλού μυελώματος. Η ισορροπημένη διατροφή, η τακτική σωματική άσκηση και η αποφυγή καθιστικού τρόπου ζωής μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο. Η ενημέρωση του κοινού για τις συνέπειες της παχυσαρκίας, η ενίσχυση πολιτικών που διευκολύνουν την πρόσβαση σε υγιεινά τρόφιμα και η στήριξη των κοινωνικά ευάλωτων ομάδων είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για να ανακοπεί η ανησυχητική αυτή τάση. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στους ηλικιωμένους και στους άνδρες, που αποτελούν τις ομάδες υψηλότερου κινδύνου.

Η μελέτη για το παγκόσμιο φορτίο του πολλαπλού μυελώματος που αποδίδεται στον υψηλό δείκτη μάζας σώματος λειτουργεί ως προειδοποίηση για το πού μπορεί να οδηγήσει η παγκόσμια «επιδημία» παχυσαρκίας. Η υγεία μας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη γενετική ή την τύχη, αλλά και από τις συλλογικές και ατομικές επιλογές μας. Επενδύοντας στην πρόληψη, μπορούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο όχι μόνο για τις πιο γνωστές παθήσεις, όπως η καρδιοπάθεια ή ο διαβήτης, αλλά και για καρκίνους που μέχρι πρόσφατα δεν συνδέονταν ευρέως με τον τρόπο ζωής. Η μάχη κατά της παχυσαρκίας είναι ταυτόχρονα μάχη για καλύτερη ποιότητα ζωής, μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και δικαιότερη πρόσβαση σε υγειονομική φροντίδα για όλους.

Πηγές:
ΕΚΠΑ

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Η υπόθεση του κόσμου του RNA και τα βασικά λειτουργικά μόρια της ζωής.

Η συγχώνευση των μορίων που οδήγησαν στη ζωή στη γη, πριν από περίπου 4 δισεκατομμύρια χρόνια, ενδέχεται να έχει αναπαραχθεί στο εργαστήριο.

Αντιγράφοντας τις πιθανές συνθήκες που ίσυαν τότε στον πλανήτη, οι χημικοί συνδύασαν RNA και αμινοξέα – το κρίσιμο πρώτο βήμα που τελικά οδήγησε στον πολλαπλασιασμό των ζωντανών οργανισμών που υπάρχουν σήμερα.

“Η ζωή σήμερα χρησιμοποιεί μια εξαιρετικά πολύπλοκη μοριακή μηχανή, το ριβόσωμα, για τη σύνθεση πρωτεϊνών. Αυτή η μηχανή απαιτεί χημικές οδηγίες γραμμένες σε αγγελιοφόρο RNA, το οποίο μεταφέρει την αλληλουχία ενός γονιδίου από το DNA ενός κυττάρου στο ριβόσωμα. Το ριβόσωμα στη συνέχεια, σαν μια γραμμή συναρμολόγησης εργοστασίου, διαβάζει αυτό το RNA και συνδέει τα αμινοξέα, ένα προς ένα, για να δημιουργήσει μια πρωτεΐνη“, εξηγεί ο χημικός Matthew Powner του University College London.

“Έχουμε πετύχει το πρώτο μέρος αυτής της πολύπλοκης διαδικασίας, χρησιμοποιώντας πολύ απλή χημεία σε νερό σε ουδέτερο pH για να συνδέσουμε τα αμινοξέα με το RNA. Η χημεία είναι αυθόρμητη, επιλεκτική και θα μπορούσε να έχει συμβεί στην πρώιμη Γη”.

Αν και γνωρίζουμε ότι η ζωή πρέπει να αναδύθηκε από την αρχέγονη λάσπη της Γης, οι επιστήμονες δεν είναι τόσο σίγουροι για το πώς συνέβη. Μια αναπτυσσόμενη σχολή σκέψης επενδύει στο RNA ως αυτοαναπαραγόμενο νουκλεϊκό οξύ, το οποίο, χάρη στην ικανότητά του να εκτελεί και μηχανικό έργο, μπορεί να καταλύσει άλλες χημικές αντιδράσεις. Αυτό είναι γνωστό ως η υπόθεση του κόσμου του RNA.

Οι πρωτεΐνες δεν μπορούν να αυτοαναπαραχθούν. Οι οδηγίες για την ακριβή αλληλούχιση των αμινοξέων τους κωδικοποιούνται σε αλληλουχίες νουκλεϊκών οξέων, όπως το RNA.

Έτσι, ενώ οι πρωτεΐνες παίζουν απαραίτητο ρόλο σε πολλές βιολογικές διεργασίες, τα μόρια του νουκλεϊκού οξέος παρέχουν ένα κρίσιμο πρότυπο για την παραγωγή τους. Ωστόσο, αυτό σημαίνει ότι τα δύο μοριακά συστατικά θα έπρεπε να βρουν έναν τρόπο να ενωθούν στις υγρές, ατμώδεις συνθήκες της πρώιμης Γης.

“Η ζωή βασίζεται στην ικανότητα σύνθεσης πρωτεϊνών – είναι τα βασικά λειτουργικά μόρια της ζωής. Η κατανόηση της προέλευσης της πρωτεϊνικής σύνθεσης είναι θεμελιώδης για την κατανόηση της προέλευσης της ζωής”, λέει ο Powner.

“Η μελέτη μας αποτελεί ένα μεγάλο βήμα προς αυτόν τον στόχο, δείχνοντας πώς το RNA μπορεί να έλεγξε για πρώτη φορά την πρωτεϊνοσύνθεση”.

Έχουν γίνει πολλές προσπάθειες για την αναπαράσταση της φυσικής συγχώνευσης αμινοξέων και RNA. Αυτή η διαδικασία απαιτεί έναν μεσολαβητή υψηλής ενέργειας και προηγούμενες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι ορισμένα μόρια υψηλής αντιδραστικότητας δεν είναι κατάλληλα για αυτόν τον σκοπό, καθώς τείνουν να διασπώνται στο νερό, με αποτέλεσμα τα αμινοξέα να αντιδρούν μεταξύ τους αντί για το RNA.

Η έρευνα έχει δημοσιευτεί στο Nature.

Πηγές:
Science Alert

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Η λίστα με τους 25 δικαιούχους θα ανακοινωθεί στα τέλη Σεπτεμβρίου
Πάνω από 100 ερευνητικές προτάσεις έχουν υποβληθεί για συμμετοχή στη μελέτη της κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με τις πιθανές αιτίες του αυτισμού. Η λίστα με τους 25 δικαιούχους στους οποίους θα επιχορηγηθούν τα 50 εκατομμύρια δολάρια, θα ανακοινωθεί στο τέλος του Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα του Reuters. Ο υπουργός Υγείας Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ ανακοίνωσε την Πρωτοβουλία Επιστημονικών Δεδομένων για τον Αυτισμό (Autism Data Science Initiative) τον Μάιο και ανέθεσε τη διαχείρισή της στα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (ΝΗΙ). Το πρόγραμμα στοχεύει στην απόκτηση μεγάλων συνόλων δεδομένων για τη διερεύνηση πιθανών παραγόντων που συμβάλλουν στον αυτισμό και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των υφιστάμενων θεραπειών. Οι μελέτες που θα επιλεγούν για χρηματοδότηση ενδέχεται να αρχίσουν να δείχνουν αποτελέσματα σε δύο έως τρία χρόνια, σύμφωνα με το αίτημα της κυβέρνησης. Το εν λόγω εγχείρημα προχωράει ανεξάρτητα από την αναθεώρηση της ασφάλειας των εμβολίων που ξεκίνησε ο Κένεντι, ο οποίος εδώ και καιρό προωθεί την ιδέα ότι τα εμβόλια συμβάλλουν στον αυτισμό, σε αντίθεση με τα επιστημονικά στοιχεία. Έχει υποσχεθεί να ανακοινώσει αλλαγές στην πολιτική υγείας τον Σεπτέμβριο «που θα επηρεάσουν δραματικά τις επιπτώσεις» που σχετίζονται με τον αυτισμό, χωρίς να παρέχει ωστόσο λεπτομέρειες σχετικά με τα δεδομένα που θα υποστήριζαν τέτοιες αλλαγές. Εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας, που όπως είναι γνωστό, επιβλέπει τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (ΝΗΙ), δήλωσε ότι ο οργανισμός έχει δεσμευτεί να αντιμετωπίσει την αύξηση του αυτισμού και θα απονείμει βραβεία τον Σεπτέμβριο «εν αναμονή της παραλαβής επιστημονικά αξιόλογων ιδεών από την ερευνητική κοινότητα». Οι προτάσεις για τη χρηματοδότηση επιχορηγήσεων από τα NIH περιλαμβάνουν σχεδόν 500 μεγάλα πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, οργανισμούς υπεράσπισης και εταιρείες δεδομένων, σύμφωνα με μια λίστα αιτούντων που εξέτασε το Reuters. Στην εν λόγω λίστα συμπεριλαμβάνονται: το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, το Πανεπιστήμιο Κολούμπια, το Νοσοκομείο Μπρίγκαμ και Γυναικών, το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ και το Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς.

Πηγη: HealthDaily

Για τα άτομα με άνοια και τους φροντιστές τους
Η Εταιρεία Alzheimer Αθηνών, σε συνεργασία με το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) και με αφορμή τον Παγκόσμιο Μήνα Alzheimer, διοργανώνει το Alzheimer Festival 2025 στις 13 και 14 Σεπτεμβρίου, στον Φάρο ΚΠΙΣΝ, με ελεύθερη είσοδο. Το Alzheimer Festival 2025 περιλαμβάνει σειρά επιστημονικών ομιλιών, διαδραστικών εκδηλώσεων αλλά και δράσεων συνηγορίας και διεκδίκησης, με σκοπό την ουσιαστική στήριξη της κοινότητας της άνοιας, καθώς και την ενημέρωση και εγρήγορση του κοινού για τη νόσο Alzheimer. Η φετινή διοργάνωση, πάντα στο πλαίσιο του Σεπτεμβρίου ως Παγκόσμιου Μήνα Alzheimer, έχει ως κεντρική θεματική «Σχεδιάζοντας ένα καλύτερο μέλλον για τα άτομα με άνοια και τους φροντιστές τους». Οι κύριοι άξονες συζήτησης αφορούν στους τρόπους πρόληψης, στη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης, στις νέες αιτιολογικές θεραπείες της νόσου Alzheimer, στη συμβολή της Τεχνητής Νοημοσύνης στο πλαίσιο των μη φαρμακευτικών θεραπειών και, φυσικά, στην υποστήριξη των δικαιωμάτων ασθενών και φροντιστών στην Ελλάδα. Η πρόεδρος της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών και Πρόεδρος του Εθνικού Παρατηρητηρίου για την Άνοια, Δρ. Παρασκευή Σακκά και πολλοί ακόμα διακεκριμένοι επιστήμονες και ερευνητές στον τομέα της άνοιας θα ανέβουν στο βήμα των ομιλητών και θα συνομιλήσουν με το κοινό. Στο επίκεντρο της διοργάνωσης, θα βρεθούν οι φροντιστές ατόμων με άνοια, φωτίζοντας με τις μαρτυρίες τους τις δυσκολίες της καθημερινότητας στη μάχη με τη νόσο Alzheimer. Το Alzheimer Festival 2025 καινοτομεί, εγκαινιάζοντας εξατομικευμένες συμβουλευτικές συνεδρίες για φροντιστές, ενώ στη διάρκεια του, και φέτος, θα πραγματοποιηθούν δωρεάν τεστ μνήμης για άτομα άνω των 60 ετών. Σε ειδικά διαμορφωμένα περίπτερα, επαγγελματίες υγείας της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών θα παρέχουν πληροφορίες για τις διαθέσιμες δομές και υπηρεσίες υποστήριξης των ατόμων με άνοια και των οικογενειών τους, για τη σημασία της ποιοτικής διατροφής και της καλής φυσικής κατάστασης στην αντιμετώπιση της άνοιας, για τις λύσεις που προσφέρει η AI στην καθημερινότητα των πασχόντων.

Πηγη;HealthDaily

Έκκληση για ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας παγκοσμίως
Περισσότεροι από 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι ζουν με ψυχικές διαταραχές, σύμφωνα με νέα στοιχεία που δημοσίευσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), με παθήσεις όπως το άγχος και η κατάθλιψη να έχουν τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις. Ενώ πολλές χώρες έχουν ενισχύσει τις πολιτικές και τα προγράμματα ψυχικής υγείας τους, απαιτούνται μεγαλύτερες επενδύσεις και δράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο για την ενίσχυση και την προώθηση της ψυχικής υγείας των ανθρώπων. Οι ψυχικές παθήσεις όπως το άγχος και η κατάθλιψη είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες σε όλες τις χώρες και τις κοινότητες, επηρεάζοντας άτομα όλων των ηλικιών και εισοδηματικών επιπέδων . Αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη αιτία μακροχρόνιας αναπηρίας, συμβάλλοντας στην απώλεια υγιούς ζωής. Τα νέα ευρήματα που δημοσιεύθηκαν σε δύο εκθέσεις -«Η παγκόσμια ψυχική υγεία σήμερα» και «Άτλας Ψυχικής Υγείας 2024»- επισημαίνουν ορισμένους τομείς προόδου, ενώ παράλληλα αποκαλύπτουν σημαντικά κενά στην αντιμετώπιση των ψυχικών παθήσεων παγκοσμίως. Οι εκθέσεις χρησιμεύουν ως κρίσιμα εργαλεία για την ενημέρωση των εθνικών στρατηγικών και τη διαμόρφωση του παγκόσμιου διαλόγου ενόψει της Συνάντησης Υψηλού Επιπέδου των Ηνωμένων Εθνών του 2025 για τις μη μεταδοτικές ασθένειες και την προαγωγή της ψυχικής υγείας και ευεξίας, η οποία θα πραγματοποιηθεί στη Νέα Υόρκη στις 25 Σεπτεμβρίου 2025. Η έκθεση δείχνει ότι ενώ η συχνότητα εμφάνισης διαταραχών ψυχικής υγείας μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με το φύλο, οι γυναίκες επηρεάζονται δυσανάλογα συνολικά. Οι αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές είναι οι πιο συνηθισμένοι τύποι διαταραχών ψυχικής υγείας τόσο μεταξύ ανδρών όσο και γυναικών. Η αυτοκτονία παραμένει κύρια αιτία θανάτου μεταξύ των νέων σε όλες τις χώρες στοιχίζοντας περίπου 727.000 ζωές μόνο το 2021. Παρά τις παγκόσμιες προσπάθειες, η πρόοδος στη μείωση της θνησιμότητας από αυτοκτονίες είναι πολύ χαμηλή για να επιτευχθεί ο Στόχος Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDG) των Ηνωμένων Εθνών για μείωση κατά το ένα τρίτο των ποσοστών αυτοκτονιών έως το 2030. Με την τρέχουσα πορεία, θα επιτευχθεί μόνο μείωση 12% μέχρι την προθεσμία αυτή. Η σχιζοφρένεια επηρεάζει έναν στους 200 ενήλικες, ενώ η διπολική διαταραχή έναν στους 150.

Πηγη:HealthDaily

Για τη Σκλήρυνση Κατά Πλάκας και συναφείς διαταραχές
Το ParadigMS Foundation σε συνεργασία με την Ελληνική Ακαδημία Νευροανοσολογίας (ΕΛΛ.ΑΝ.Α.) διοργανώνουν μία ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος επιστημονική ημερίδα με θέμα «Σύγχρονες και Μελλοντικές Θεραπευτικές Προσεγγίσεις στη Σκλήρυνση Κατά Πλάκας (ΣΚΠ)» .

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 5 Σεπτεμβρίου και ώρες 16:00-20:30 στο Αμφιθέατρο Άλκης Αργυριάδης, στα Προπύλαια του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30), από διεθνείς ειδικούς επιστήμονες υψηλού κύρους. Η ημερίδα έχει σχεδιαστεί για να φωτίσει τα βασικά μοριακά μονοπάτια που οδηγούν σε βλάβες στη ΣΚΠ και τις σπανιότερες νευροαυτοάνοσες νόσους NMOSD και MOGAD, προσφέροντας μια μοναδική ματιά στις επαναστατικές θεραπευτικές στρατηγικές που επαναπροσδιορίζουν την πρακτική της νευρολογίας.

Πάνω από 20 ερευνητές και κλινικοί από την Ελλάδα και το εξωτερικό θα μοιραστούν επικαιροποιημένες επιστημονικές γνώσεις και εμπειρίες τους. Το ParadigMS Foundation (www.paradigms.foundation) είναι ένας ανεξάρτητος, μη κερδοσκοπικός διεθνής οργανισμός νευρολόγων, που έχει ως στόχο τη βελτίωση της φροντίδας των ατόμων με Πολλαπλή Σκλήρυνση, NMOSD και MOGAD.

..