Έντεκα διαφορετικοί καρκίνοι σχετίζονται με τον ιό HPV

Υστερεί η Ελλάδα έναντι των άλλων χωρών της Ε.Ε. αναφορικά με την πρόληψη και εξάλειψη του καρκίνου της μήτρας, καθώς και άλλων νοσημάτων που σχετίζονται με τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV). Με στοιχεία 2022, στην Ελλάδα καταγράφηκαν 443 θάνατοι από 11 διαφορετικούς καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV, μεταξύ αυτών οι καρκίνοι του στοματοφάρυγγα, του πρωκτού, του λάρυγγα, του τραχήλου της μήτρας, του κόλπου και του πέους8. Παρότι οι θάνατοι από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας αποτελούσαν το 60,5% της συνολικής θνησιμότητας, άλλοι καρκίνοι, όπως του κόλπου (13,2%) και του πρωκτού (9,6%), είχαν επίσης σημαντική επίπτωση. Επιπλέον, το 16,1% των HPV-σχετιζόμενων θανάτων αφορούσε άνδρες, γεγονός που αναδεικνύει ότι ο HPV δεν είναι μόνο ζήτημα υγείας των γυναικών. Σε ορισμένες μορφές καρκίνου, όπως του πρωκτού και του ρινοφάρυγγα, η θνησιμότητα στους άνδρες ξεπερνά εκείνη των γυναικών. Αυτοί οι θάνατοι, που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί μέσω εμβολιασμού, αντιστοιχούν σε 6.388 χαμένα έτη ζωής, με μέσο όρο 14,4 έτη ζωής που χάνονται πρόωρα. Το 11,2% αυτών αφορά άνδρες.

Παράλληλα, η χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη εμπόδιο στην εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Στην Ελλάδα, ο εμβολιασμός κατά του HPV εισήχθη το 2008 για τα κορίτσια. Ωστόσο, τα ποσοστά εμβολιασμού παραμένουν χαμηλά, φτάνοντας το 55,4% για τις ηλικίες 11-18 ετών και το 43,8% για τις ηλικίες 11-14 ετών, ποσοστά σημαντικά χαμηλότερα από τον στόχο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), που στοχεύει σε 90% κάλυψη έως το 2030 για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Από τον Μάρτιο του 2022, ο εμβολιασμός κατά του HPV εντάχθηκε στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών τόσο για τα αγόρια όσο και για τα κορίτσια από την ηλικία των 9 ετών. Επιπλέον, ο εμβολιασμός αποζημιώνεται για ανεμβολίαστες γυναίκες και άνδρες που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου έως τα 45 έτη, καθώς και για ανεμβολίαστες γυναίκες που έχουν υποβληθεί ή πρόκειται να υποβληθούν σε κωνοειδή εκτομή του τραχήλου λόγω προκαρκινικών αλλοιώσεων. Λόγω της σοβαρότητας της νόσου αλλά και της ύπαρξης αποτελεσματικής πρόληψης, ο ΠΟΥ έθεσε το 2018 τον στόχο της εξάλειψης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως πρόβλημα δημόσιας υγείας. Ο στόχος αυτός βασίζεται στο μοντέλο «90-70-90» έως το 2030: Το 90% των κοριτσιών θα πρέπει να έχουν εμβολιαστεί πλήρως με το εμβόλιο κατά του HPV έως την ηλικία των 15 ετών. Ποσοστό 70% των γυναικών θα πρέπει να έχουν υποβληθεί σε προληπτικό έλεγχο σε ηλικία 35 και 45 ετών, ενώ ποσοστό 90% των γυναικών με προκαρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνο θα πρέπει να λαμβάνουν την απαραίτητη θεραπεία. Εάν η Ελλάδα επιτύχει αυτούς τους στόχους έως το 2030, εκτιμάται ότι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας θα εξαλειφθεί ως πρόβλημα δημόσιας υγείας έως το 2047. Σε βάθος 100 ετών (μέχρι το 2125), η επίτευξη αυτών των στόχων θα μπορούσε να αποτρέψει 8.000-9.500 θανάτους.