Tα επιδημιολογικά στοιχεία για τον καρκίνο του πνεύμονα είναι παραπάνω από ανησυχητικά εδώ και χρόνια, και δεν αφορούν μόνο την Ελλάδα αλλά την παγκόσμια κοινότητα. Οι νέες διαγνώσεις στον κόσμο είναι πάνω από 2 εκατομμύρια ετησίως, ενώ στην Ελλάδα καταγράφονται πάνω από 9.000 περιστατικά ετησίως. Η πιο θανατηφόρα μορφή καρκίνου, κοστίζει στην Ευρώπη περίπου 350.000 ανθρώπινες ζωές το χρόνο εκ των οποίων οι 8.300 καταγράφονται στην Ελλάδα.Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο λόγος που η νόσος έχει χαρακτηριστεί ως παγκόσμια «πανδημία» είναι η έλλειψη συμπτωμάτων σε πρώιμο στάδιο. Η νόσος μπορεί να υπάρχει, είτε χωρίς, είτε με ήπια συμπτωματολογία με αποτέλεσμα 4 στους 5 ασθενείς να διαγιγνώσκονται σε προχωρημένα στάδια, οπότε η θεραπευτική παρέμβαση είναι περιορισμένη και οι πιθανότητες επιβίωσης πολύ μειωμένες. Σε στάδιο ΙΙΙ ή IV η πενταετής επιβίωση αγγίζει μόλις το 10%, ενώ όταν η διάγνωση γίνεται στα στάδια Ι και ΙΙ, η πενταετής επιβίωση μπορεί να ξεπεράσει το 90%. Έχει αποδειχθεί ότι το 80% όλων των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα οφείλεται στο κάπνισμα, γεγονός που καθιστά τον κίνδυνο να εμφανίσει κάποιος τη νόσο στην Ελλάδα ακόμα μεγαλύτερο, δεδομένου ότι η χώρα μας καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά καπνιστών και ατμιστών στην Ευρώπη. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, οι πιο βαρείς καπνιστές βρίσκονται στην Ανατολική Ευρώπη, με 37% στη Βουλγαρία, 36% στην Ελλάδα, 35% στην Κροατία και 34% στη Ρουμανία.Επιπλέον, σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Δράσης Δημόσιας Υγείας 2021-2025, ο καρκίνος του πνεύμονα είναι η πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στην Ελλάδα, τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες. Όλα τα παραπάνω καταδεικνύουν εμφατικά την ανάγκη ενός Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου για τον Καρκίνο του Πνεύμονα (ΠΕΚΠ), στην Ελλάδα, αφού εκτιμάται ότι η ύπαρξη ενός τέτοιου προγράμματος θα μπορούσε να σώσει περίπου 9.000 ζωές. Ειδικότερα, για το αν λειτουργεί ο προσυμπτωματικός έλεγχος, τα πρώτα σημαντικά στοιχεία προήλθαν από την Εθνική Μελέτη Προσυμπτωματικού Ελέγχου του Καρκίνου του Πνεύμονα (NLST) στις ΗΠΑ, που έδειξαν ότι η υπολογιστική τομογραφία χαμηλής δόσης (LDCT) θα μπορούσε να σώσει τη ζωή ενός για κάθε πέντε άτομα που πεθαίνουν σήμερα από καρκίνο του πνεύμονα. Η LDCT έχει αποδειχθεί διεθνώς ως η πιο αποτελεσματική μέθοδος για τον εντοπισμό καρκίνου του πνεύμονα σε πρώιμο στάδιο. Οι αξονικοί τομογράφοι που υπάρχουν κατά εκατοντάδες εγκατεστημένοι στην χώρα (> 500 σε νοσοκομεία και κλινικές, με την υψηλότερη πυκνότητα / 1εκ. κατοίκους μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ (2022): 49,13 αξονικοί / 1 εκ. κατοίκους) εφαρμόζοντας συγκεκριμένο λογισμικό παρέχουν έγκαιρη διάγνωση, που σημαίνει καλύτερες θεραπευτικές επιλογές, αυξημένα ποσοστά ίασης και τεράστια κοινωνικά και οικονομικά οφέλη. Η χώρα μας δεν έχει ακόμα υιοθετήσει ένα οργανωμένο Εθνικό Πρόγραμμα Προσυμπτωματικού Ελέγχου για τον Καρκίνο του Πνεύμονα, παρότι από το 2023, η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρία, η Ελληνική Ακτινολογική Εταιρία, η Ελληνική Εταιρία Χειρουργών Θώρακος και η Ελληνική
Ομοσπονδία Καρκίνου, έχουν καταθέσει στο Υπουργείο Υγείας ένα ολοκληρωμένο και τεκμηριωμένο σχέδιο για την εφαρμογή του ΠΕΚΠ , ενώ η μεγάλη διαθεσιμότητα αξονικών τομογράφων στη χώρα μας λειτουργεί πολύ θετικά για την εφαρμογή του ΠΕΚΠ. Το Υπουργείο Υγείας δείχνει να έχει κατανοήσει την αξία της πρόληψης σε πολλές χρόνιες νόσου και στο πλαίσιο του Προγράμματος «Δοξιάδης» εφαρμόζει ήδη τέτοιες στρατηγικές, ωστόσο παρά τις εξαγγελίες για την ένταξη στο πρόγραμμα «Δοξιάδης» και του προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα, η εφαρμογή του δεν έχει ακόμη προχωρήσει, γεγονός που κοστίζει περισσότερες καθυστερημένες διαγνώσεις και ίσως και ανθρώπινες ζωές. Στις 23 Μαΐου 2025, η 78η Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) υιοθέτησε ειδικό ψήφισμα για την υγεία των πνευμόνων, χαρακτήρισε τον καρκίνο του πνεύμονα προτεραιότητα, και κάλεσε τα κράτη-μέλη να αναπτύξουν εθνικές στρατηγικές, να επενδύσουν σε προγράμματα πρώιμης ανίχνευσης και να διασφαλίσουν την πρόσβαση των ευάλωτων πληθυσμών σε κατάλληλες υπηρεσίες υγείας. Σε χώρες που έχουν ήδη υιοθετήσει τέτοια προγράμματα όπως η Πολωνία, η Τσεχία, η Κροατία, η Βρετανία, το Ισραήλ, οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν τα αποτελέσματα είναι θεαματικά. Παράλληλα, σε πολλές χώρες εφαρμόζονται ήδη πιλοτικά προγράμματα που εξελίσσονται (Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία, Δανία, Σουηδία, Ουγγαρία, Εσθονία, Νορβηγία, Αυστραλία, Ν. Ζηλανδία, Ταϊλάνδη, Βραζιλία, Αίγυπτος, Ινδία, Γεωργία, Καναδάς, Αργεντινή, Μεξικό, Ουρουγουάη κ.ά.)Η επιδημιολογική εικόνα της νόσου στην Ελλάδα σε
συνδυασμό με το υψηλό ποσοστό των καπνιστών, καθιστά την υιοθέτηση του ψηφίσματος του ΠΟΥ, αναγκαιότητα και επένδυση στην ανθρώπινη ζωή και το μέλλον. Η σημασία ενός οργανωμένου Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου για τον Καρκίνο του Πνεύμονα είναι τεράστια αφού θα σημαίνει ότι στο μέλλον όλο και περισσότεροι άνθρωποι θα λαμβάνουν θεραπεία για καρκίνο του πνεύμονα σε πρώιμο στάδιο και θα έχουν καλύτερες μακροπρόθεσμες προοπτικές.
Πηγη:HealthDaily