Doxy-PEP: Η προφύλαξη μετά από πιθανή έκθεση σε ΣΜΝ

Η προφύλαξη μετά την έκθεση (PEP – Post-Exposure Prophylaxis) αποτελεί μια στρατηγική πρόληψης που χρησιμοποιείται για να μειωθεί ο κίνδυνος μόλυνσης από παθογόνους μικροοργανισμούς έπειτα από πιθανή έκθεση.

Αν και είναι περισσότερο γνωστή για τη χρήση της στην πρόληψη της HIV λοίμωξης, πρόσφατες μελέτες και κατευθυντήριες οδηγίες εξετάζουν τη χρήση της δοξυκυκλίνης (doxycycline) ως μορφή PEP κατά των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων (ΣΜΝ). Η πρακτική αυτή, γνωστή ως Doxy-PEP, έχει προκαλέσει σημαντικό επιστημονικό και κοινωνικό ενδιαφέρον, καθώς και ηθικές και μικροβιολογικές συζητήσεις.

Τι είναι το Doxy-PEP

Το Doxy-PEP αναφέρεται στη χορήγηση ενός εφάπαξ δόσης δοξυκυκλίνης εντός 72 ωρών από την έκθεση σε σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλάξεις, με σκοπό την πρόληψη λοιμώξεων όπως:

• Χλαμύδια (Chlamydia trachomatis)
• Σύφιλη (Treponema pallidum)
• Βλεννόρροια (Neisseria gonorrhoeae)

Η συνήθης δόση είναι 200 mg δοξυκυκλίνης από το στόμα, χορηγούμενη μία φορά, αμέσως μετά ή έως και 72 ώρες μετά την πιθανή έκθεση.

Επιστημονικά Δεδομένα – Τι δείχνουν οι μελέτες

1. Η μελέτη DoxyPEP Study (2022)
Διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας – Σαν Φρανσίσκο (UCSF) και περιλάμβανε άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες (MSM) και τρανς γυναίκες με ιστορικό ΣΜΝ. Οι συμμετέχοντες λάμβαναν 200 mg δοξυκυκλίνης εντός 72 ωρών από την έκθεση.

Αποτελέσματα:

• Μείωση των κρουσμάτων χλαμυδίωσης κατά 88%
• Μείωση των κρουσμάτων σύφιλης κατά 87%
• Μείωση των λοιμώξεων από γονόρροια κατά 55%

2. Μελέτη ANRS IPERGAY (Γαλλία, 2017)

Η μελέτη παρατήρησε σημαντική μείωση των περιστατικών χλαμυδίωσης και σύφιλης σε MSM που λάμβαναν δοξυκυκλίνη PEP, αλλά περιορισμένο όφελος για τη γονόρροια λόγω αυξημένης ανθεκτικότητας της Neisseria gonorrhoeae.

Πότε Χορηγείται η Doxy-PEP

Η Doxy-PEP δεν είναι για όλους. Οι οδηγίες συνιστούν τη χρήση της σε επιλεγμένους πληθυσμούς υψηλού κινδύνου:

• Άτομα με πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους
• MSM και τρανς γυναίκες με ιστορικό επαναλαμβανόμενων ΣΜΝ
• Άτομα που δεν χρησιμοποιούν συστηματικά προφυλακτικά
• Άτομα που κάνουν χρήση προφύλαξης PrEP για HIV (συνδυασμός στρατηγικών πρόληψης)
• Χορήγηση: Εντός 24 έως 72 ωρών από την έκθεση, όχι περισσότερες από 3 φορές την εβδομάδα.

Τι λένε οι γιατροί και οι επιστημονικές κοινότητες

Οι επαγγελματίες υγείας εμφανίζονται επιφυλακτικοί αλλά θετικοί, ιδιαίτερα στις ομάδες υψηλού κινδύνου. Ορισμένες θέσεις:

• CDC (ΗΠΑ): Τον Απρίλιο του 2024, δημοσίευσε προσωρινές οδηγίες για την Doxy-PEP σε επιλεγμένους πληθυσμούς υψηλού κινδύνου, σημειώνοντας τη σημασία παρακολούθησης για παρενέργειες και ανθεκτικότητα.
• WHO (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας): Παρακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά δεν έχει εκδώσει ακόμη επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες.
• Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ): Δεν έχει προς το παρόν θεσπίσει κατευθυντήριες γραμμές για Doxy-PEP στην Ελλάδα, αν και ορισμένοι ειδικοί προτείνουν πειραματική χρήση σε ειδικές περιπτώσεις.

Πιθανοί Κίνδυνοι και Περιορισμοί

1. Ανάπτυξη Ανθεκτικότητας

Η συστηματική χρήση δοξυκυκλίνης αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης ανθεκτικών στελεχών βακτηρίων, ειδικά του Staphylococcus aureus και της Neisseria gonorrhoeae.

2. Παρενέργειες

• Γαστρεντερικά ενοχλήματα
• Φωτοευαισθησία
• Ενδεχόμενες επιδράσεις στη μικροβιακή χλωρίδα

3. Δημόσια Υγεία – Ηθικά Ζητήματα

• Φόβοι ότι η Doxy-PEP μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της χρήσης προφυλακτικών
• Ενδεχόμενο “ηθικού κινδύνου”, δηλαδή αλλαγής συμπεριφοράς λόγω αισθήματος προστασίας
• Ανισότητες πρόσβασης στην αγωγή

Η Doxy-PEP αναδεικνύεται ως μια υποσχόμενη στρατηγική πρόληψης ΣΜΝ σε επιλεγμένες ομάδες υψηλού κινδύνου, με εντυπωσιακά αποτελέσματα για χλαμύδια και σύφιλη, αλλά περιορισμούς ως προς τη γονόρροια λόγω ανθεκτικότητας. Οι γιατροί συνιστούν προσεκτική και στοχευμένη χρήση, με συνεχή παρακολούθηση των αντιμικροβιακών αντοχών και σαφή ενημέρωση των ασθενών για τις δυνατότητες και τους κινδύνους.

Βιβλιογραφία / Πηγές

Luetkemeyer AF et al. (2023). Doxycycline Postexposure Prophylaxis for STI Prevention. NEJM.

Molina J-M et al. (2018). Postexposure Doxycycline to Prevent STIs in MSM: The IPERGAY Study. The Lancet Infectious Diseases.

CDC (2024). Interim Guidance for the Use of Doxycycline as STI PEP.

WHO STI Guidelines Working Group – Updates (2023).

ECDC – European Centre for Disease Prevention and Control. Antimicrobial Resistance Surveillance.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr