Ο καθηγητής Ηλίας Μόσιαλος προειδοποιεί ότι η αξιοπιστία της τεχνητής νοημοσύνης στην υγεία θα εξαρτηθεί από τον σωστό σχεδιασμό των αλγορίθμων και την αξιοποίηση βιοτραπεζών.
Τους κινδύνους που κρύβει η άκριτη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ως συμβούλου υγείας αναδεικνύει υπό δημοσίευση έρευνα της ομάδας του καθηγητή Πολιτικής της Υγείας της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Λονδίνου (LSE), Ηλίας Μόσιαλος, από το βήμα του 24ου Ετήσιου Συνεδρίου Healthworld 2025 του American – Hellenic Chamber of Commerce (AmCham).
Όπως εξήγησε ο κ. Ηλίας Μόσιαλος, στο πλαίσιο της έρευνας που αφορά δεδομένα ΑΙ συγκρίθηκαν οι απαντήσεις που έδωσαν διάφορα συστήματά τεχνητής νοημοσύνης για κοινά ιατρικά προβλήματα. Ειδικότερα ερωτήθηκαν για τα ίδια περιστατικά, για παράδειγμα ποια θα πρέπει να είναι η προσέγγιση όταν έχεις έναν υπερτασικό ασθενή ή ένα άτομο με διαβήτη με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά σε τέσσερις αγγλόφωνες χώρες.
Αξιοποίηση της γνώσης
«Οι κατευθυντήριες οδηγίες έχουν θεσπιστεί για να μας προστατεύουν από μέτριους επαγγελματίες υγείας. Οι έμπειροι και καλοί γιατροί υπάρχουν, για να μας προστατεύουν από τις κατευθυντήριες οδηγίες. Το ζητούμενο τώρα είναι πώς θα περάσουμε στην τεχνητή νοημοσύνη τη δυνατότητα αξιοποίησης και γνώσης της ιατρικής, όχι έτσι όπως τη συνθέτουν για να μας προστατεύουν από μέτριες περιπτώσεις».
Στο παραπάνω συμπέρασμα κατέληξε ο καθηγητής, με αφορμή πρόσφατη έρευνα του LSE στο Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ, την Αυστραλία και τη Ν. Ζηλανδία, όπου ζητήθηκε η διαχείριση απλών περιστατικών υπέρτασης και σακχαρώδη διαβήτη με κοινή διατύπωση αγγλικών – ώστε να μην υπάρχει διαφοροποίηση στο ερώτημα λόγω διαφορετικής χρήσης της γλώσσας από τη μία αγγλόφωνη χώρα στην άλλη. Οι απαντήσεις ήταν διαφορετικές στις 4 χώρες, με αυτές των ΗΠΑ να είναι οι πιο αξιόπιστες. Εκφράζοντας την πεποίθηση ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα βελτιωθούν, διότι υπάρχουν πολλές «παραισθήσεις» και η Τ.Ν. δεν δίνει αξιόπιστες βιβλιογραφικές αναφορές, τόνισε ότι πολλές απαντήσεις χρειάζονται επανέλεγχο.
«Αν το προκαλέσετε λίγο, θα διορθώσει την απάντηση», είπε χαρακτηριστικά ο Ηλίας Μόσιαλος, εξηγώντας ότι θα συνθέσει δεδομένα από κατευθυντήριες οδηγίες που δεν είναι ίδιες παντού. «Θα κάνει σύνθεση βάσει αλγορίθμου. Αν ο αλγόριθμος δεν έχει θεσπιστεί καλά, η απάντηση θα είναι ανάλογη με βάση αυτά που θα προτιμήσει ο αλγόριθμος του συγκεκριμένου συστήματος. Στην καλύτερη περίπτωση θα συνθέσει δεδομένα από κατευθυντήριες οδηγίες, οι οποίες δεν είναι ίδιες σε όλες τις χώρες».
Δημιουργία βιοτράπεζας
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Ηλίας Μόσιαλος υπογράμμισε ότι άμεσα είναι απαραίτητη η δημιουργία βιοτράπεζας στη χώρα μας – «σε 5 χρόνια θα είναι αργά», είπε χαρακτηριστικά. Ο λόγος είναι ότι σήμερα, δεν υπάρχουν πολλές βιοτράπεζες διεθνώς και για τη χώρα μας είναι εύκολη η συλλογή δεδομένων, αφού το 98% του πληθυσμού ασφαλίζεται στον ΕΟΠΥΥ και τα δεδομένα περνούν στην ΗΔΙΚΑ. Στην πανδημία δεν αξιοποιήσαμε αυτή τη δυνατότητα.
Όμως την αποτελεσματικότητα των εμβολίων την είδαμε από μελέτες του Ισραήλ και του Κατάρ. Μικρές χώρες που αξιοποίησαν τα δεδομένα τους. Όλοι μιλούν για εξατομικευμένη ιατρική φροντίδα, η οποία όμως αντιμετωπίζει περιορισμούς. Χρειάζεται η σύνδεση γενετικών δεδομένων με περιβαλλοντικά δεδομένα και δεδομένα χρήσης υπηρεσιών υγείας, όπως επίσης και γενετικών δεδομένων για να δούμε αν κάποια φάρμακα δουλεύουν ή όχι, καθώς επίσης και δεδομένα συμπεριφοράς, όπως π.χ. πόσα βήματα κάνουν, αν καπνίζουν, τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά. Χρειάζεται ένα ενιαίο σύστημα.
Η Ελλάδα σήμερα βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση, όμως χρειάζεται όραμα. Βιοτράπεζα έχει δημιουργηθεί στη Βρετανία με 500.000 άτομα που δεν είναι κάν τυχαίο δείγμα. Δημιουργείται επίσης στο Αμπού Ντάμπι, η οποία είναι πιο ολοκληρωμένη και συνδέεται με τη χρήση των υπηρεσιών υγείας.
Ειδικότητες Δεδομένων
«Καλό είναι αν βάψαμε τα εξωτερικά ιατρεία, αλλά αν θέλουμε να περάσουμε «σε άλλη πίστα», η βιοτράπεζα είναι απαραίτητη», είπε χαρακτηριστικά ο καθηγητής. Νέες ιατρικές ειδικότητες Δεδομένων των αλλαγών που έρχονται, ο κ. Ηλίας Μόσιαλος, παρατήρησε ότι τα επόμενα χρόνια θα υπάρξουν αλλαγές στις ιατρικές ειδικότητες, όμως το ζήτημα -όπως είπε- δεν συζητείται ούτε στη χώρα μας, ούτε διεθνώς. Στην Ελλάδα έχουμε περισσότερους πλαστικούς χειρουργούς απ΄ ότι ογκολόγους, έχουμε τετραπλάσιους οφθαλμιάτρους από τους ογκολόγους. Δεν έχουμε αρκετούς γενικούς χειρουργούς, γιατί οι χειρουργοί τείνουν να εξειδικεύονται περαιτέρω, φθίνει η ειδικότητα του παθολόγου, η οποία είναι βασική.
Χρειάζεται να αλλάξουν τα προγράμματα σπουδών και μετεκπαίδευσης και να επανασχεδιαστούν, λαμβάνοντας υπόψιν και την εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία θα κάνει την ακτινολογία πιο επεμβατική και τους παθολογοανατόμους να βλέπουν πιο σύνθετες περιπτώσεις. Όμως για την αξιοποίηση των δεδομένων της τεχνητής νοημοσύνης, η επιδημιολογία και βιοστατιστική, καθώς επίσης και η μεθοδολογία της έρευνας, είναι καθοριστικές, ενώ η ανάλυση δεδομένων για την ερμηνεία των αποτελεσμάτων δεν έχουν μπει ακόμη στις ιατρικές σχολές.
Σύμπραξη Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα
Εξηγώντας την ανάγκη των συμπράξεων δημοσίου – ιδιωτικού τομέα, ο κ. Μόσιαλος αναφέρθηκε στην ενίσχυση της φαρμακοβιομηχανίας από την Ε.Ε., τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο για την ταχεία και σε επαρκείς ποσότητες παραγωγή εμβολίων για την πανδημία. Αντίστοιχα, σημείωσε ότι για την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής θα χρειαστούν 10-15 νέα αντιβιοτικά, που όμως δεν θα τεθούν σε χρήση, προκειμένου να υπάρχει η δυνατότητα χρήσης τους σε ανθεκτικές λοιμώξεις που δεν ανταποκρίνονται στα υπάρχοντα αντιβιοτικά. Η έρευνα και ανάπτυξη τέτοιων αντιβιοτικών, δεν είναι ελκυστική για τη φαρμακοβιομηχανία, οπότε πρέπει τα κράτη να ενισχύσουν αυτή την έρευνα.
Στην ίδια κατεύθυνση της συμμετοχής του δημοσίου, ο κ. Μόσιαλος αναφέρθηκε στα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας, λέγοντας πως καλώς χορηγούνται τώρα σε όσους έχουν Δείκτη Μάζας Σώματος πάνω από 40, όμως χρειάζεται το όριο αυτό να μειωθεί, καθώς η παχυσαρκία σχετίζεται με 16 μορφές καρκίνου, καρδιαγγειακά, νεφρική ανεπάρκεια και σειρά άλλων σοβαρών νοσημάτων.
Αναφερόμενος στη διεθνή εικόνα των δαπανών υγείας, ο κ. Μόσιαλος είπε ότι το 1995 στον παγκόσμιο καταμερισμό δαπανών υγείας η Αμερική κατείχε το 37%, η Ε.Ε. το 26% και η Κίνα το 3% παρά τον πολλαπλάσιο πληθυσμό της. Τώρα οι ΗΠΑ κατέχουν το 33%, η Ευρώπη το 20% και η Κίνα το 15% με την πρόβλεψη η Κίνα να ξεπεράσει την Ε.Ε. τα επόμενα χρόνια. Από την Κίνα επίσης, τα επόμενα χρόνια αναμένεται μια έκρηξη των θεραπευτικών παρεμβάσεων προς όφελος της παγκόσμιας κοινότητας, καθώς το ένα τρίτο των νέων φαρμάκων παράγεται εκεί, καθώς είναι πολύ πιο εύκολη η εκπόνηση κλινικών μελετών.
Πηγη: https://healthpharma.gr