Η ευρωπαϊκή πολιτική για τη δημόσια υγεία και οι στρατηγικές μείωσης της βλάβης από το κάπνισμα ήταν το αντικείμενο στρογγυλής τραπέζης συζήτησης στο πλαίσιο του 8th Summit Tobacco Harm Reduction που διοργανώθηκε στην Αθήνα από τον SCOHRE. Στη συζήτηση συμμετείχαν οι: Martin Smatana, Healthcare Analyst, Slovak Medical University, Ranko Stevanovic, Επ. Καθηγητής και Senior Researcher, Κροατία και Jiri Votruba, Πνευμονολόγος στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πράγας, Τσεχία. Τον συντονισμό είχε ο Andrzej Fal, Professor, President, Polish Society of Public Health, Πολωνία. Η πρώτη κοινή διαπίστωση των ομιλητών ήταν ότι οι κυβερνήσεις των χωρών τους δεν είναι διατεθειμένες να αυξήσουν τις δαπάνες για την υγεία. Στην Σλοβακία, λόγω της επιβράδυνσης του ρυθμού ανάπτυξης, της μείωσης των μισθών και της αλλαγής προτεραιοτήτων, με την υγεία να απομακρύνεται από το προσκήνιο. Το ίδιο συμβαίνει και στην Κροατία, η οποία ούτως ή άλλως δεν ανήκε ποτέ στις χώρες με υψηλές δαπάνες υγείας. Στην Πολωνία σήμερα η βασική προτεραιότητα όσον αφορά τις δαπάνες είναι ο τομέας της άμυνας. Επιπλέον, οι δαπάνες υγείας που έχουν εγγραφεί για τα επόμενα χρόνια στον προϋπολογισμό του 2025, ήδη υπερβαίνουν το ποσό που είναι
διαθέσιμο από τις δημόσιες ασφάλειες υγείας. Εξαίρεση αποτελεί η Τσεχία, απλώς και μόνο λόγω των υποσχέσεων που έχουν δώσει τα κόμματα ενόψει των επερχόμενων εκλογών, υποσχέσεις που περιλαμβάνουν και την αύξηση των δαπανών υγείας, τις οποίες ενδέχεται να μην υλοποιήσουν τελικώς. Ως αποτέλεσμα, δεν θα υπάρχουν δαπάνες για τη αντιμετώπιση των χρονίων παθήσεων, που καταναλώνουν το 70% του προϋπολογισμού για τη δημόσια υγεία στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Συνεπώς, η μόνη λύση είναι η πρόληψη αυτών των παθήσεων. Στην πρόληψη περιλαμβάνονται και οι στρατηγικές μείωσης της βλάβης, που μπορούν να φέρουν θετικά αποτελέσματα σε ιατρικό επίπεδο, σε επίπεδο δημόσιας υγείας, καθώς και σε οικονομικό επίπεδο. Ήδη ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας στη στρατηγική του “Saving Lives, Spending Less” αναφέρει ότι για κάθε ευρώ που επενδύεται για την πρόληψη του καπνίσματος, υπάρχει επταπλάσια αύξηση στην απόδοση της επένδυσης (7,43%) σε επίπεδο 15ετίας. Κοινή παραδοχή ήταν ότι, όσον αφορά το κάπνισμα, οι νομοθετικές ρυθμίσεις που εξαντλούνται στις απαγορεύσεις
αποδεικνύονται ανεπαρκείς και μη λειτουργικές, καθώς με εξαίρεση ορισμένες χώρες, όπως Βρετανία, Σουηδία, Νορβηγία, Ολλανδία, τα ποσοστά των καπνιστών αυξάνονται.
Φορολογία στα προϊόντα καπνού και μείωση της βλάβης
Αναφορικά με την αύξηση του φόρου επί της τιμής των τσιγάρων, ως ένα μέσο μείωσης του καπνίσματος, οι ομιλητές συμφώνησαν ότι είναι ένα μέτρο που θα μπορούσε να λειτουργήσει, εάν συνδυαζόταν με τη μείωση του φόρου επί των εναλλακτικών προϊόντων μειωμένης βλάβης, όπως έγινε στη Σουηδία με το snus. Επίσης, με τη μείωση των σημείων διαθεσιμότητας των τσιγάρων, ιδίως κοντά σε σχολεία. Παράλληλα, χρειάζονται μέτρα πάταξης του λαθρεμπορίου, το οποίο αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά σε όλες τις χώρες με την αύξηση της τιμής των τσιγάρων. Σημαντική τέλος είναι η εκπαίδευση των νέων από την σχολική ηλικία για την αποφυγή χρήσης καπνικών προϊόντων, κάτι που έχουν κάνει πολύ επιτυχημένα η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία. Επίσης, καμπάνιες υπέρ της στροφής σε εναλλακτικά προϊόντα, όπως η καμπάνια “switch to quit» που σχεδίασε και υλοποίησε η Βρετανία, έχουν καταγεγραμμένα θετικά αποτελέσματα στη μείωση των καπνιστών. Ωστόσο, πέραν των παραπάνω, είναι απαραίτητη μια σοβαρή φαρμακοοικονομική ανάλυση, βασισμένη σε μαθηματικά μοντέλα, η οποία να συγκρίνει το κόστος για το σύστημα υγείας με τη χρήση τσιγάρων έναντι εναλλακτικών προϊόντων μειωμένης βλάβης. Με βάση αυτή τη μελέτη, θα μπορούσαν οι κυβερνήσεις να έχουν την απαραίτητη τεκμηρίωση για να στηρίξουν πολιτικές όπως «μειωμένη βλάβη, μειωμένη φορολογία».
Προτάσεις
1. Να υποχρεωθούν τα κράτη μέλη της ΕΕ να διεξάγουν έρευνες ώστε να διευκρινιστεί ποια καπνικά προϊόντα είναι λιγότερο επιβλαβή για την υγεία και εάν η χρήση τους από τους καπνιστές ως μέσο για την αντιμετώπιση της εξάρτησης είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη.
2. Να γίνει υποχρεωτικό το disease screening στη δημόσια υγεία, με πόρους που θα προκύψουν από την φορολογία στα τσιγάρα, στο αλκοόλ κ.ά.
3. Να γίνει υποχρεωτική η χρήση φορολογίας ως μέσου μείωσης της διαθεσιμότητας των τσιγάρων και
να γίνει κατάταξη των προϊόντων ανάλογα με τις επιπτώσεις τους στην υγεία, με ανάλογη προσαρμογή του φόρου.
4. Να γίνει υποχρεωτική η καταγραφή και η ειδική αδειοδότηση των σημείων πώλησης προϊόντων που προκαλούν βλάβες στην υγεία. Η πώληση, προώθηση και διαφήμιση αυτών των προϊόντων να διέπεται από τις ίδιες διατάξεις που ισχύουν για τα καπνικά προϊόντα.
Πηγη: HealthDaily