Παχυσαρκία: Ο κρυφός εχθρός των GLP-1 – Η σιωπηλή κρίση των ασθενών

Η ναυτία και οι άλλες γαστρεντερικές παρενέργειες των φαρμάκων απώλειας βάρους, όπως το Wegovy της Novo Nordisk και το Zepbound της Eli Lilly, ενδέχεται να περιορίσουν ουσιαστικά την επίδρασή τους στους ασθενείς και να επιβραδύνουν την ανάπτυξη της συνολικής αγοράς της παχυσαρκίας – εκτός εάν η βιομηχανία αποφασίσει να αντιμετωπίσει ευθέως το πρόβλημα.

 

Τα GLP-1 θεωρούνται η πιο μεταμορφωτική και επιτυχημένη φαρμακολογική κατηγορία των τελευταίων 25 ετών, με εκατομμύρια ασθενείς με διαβήτη και παχυσαρκία να επωφελούνται από τα εντυπωσιακά αποτελέσματά τους.

Στο πρώτο εξάμηνο του 2025, οι πωλήσεις των δύο κορυφαίων σκευασμάτων –Wegovy και Zepbound– ανήλθαν σε 10,5 δισ. δολάρια, με το δεύτερο να ξεπερνά για πρώτη φορά το αντικαρκινικό Keytruda. Η παγκόσμια αγορά προβλέπεται να φτάσει τουλάχιστον τα 95 δισ. δολάρια έως το 2030.

Η «παράπλευρη απώλεια» των GLP-1

Πίσω από τους εντυπωσιακούς αριθμούς και τη δημόσια προβολή αυτών των φαρμάκων κρύβεται ένα σοβαρό πρόβλημα: η έντονη ναυτία και ο εμετός οδηγούν πολλούς ασθενείς στη διακοπή της θεραπείας.

Αν και στις κλινικές μελέτες οι παρενέργειες αυτές χαρακτηρίζονται ως «ήπιες έως μέτριες», η εμπειρία των ασθενών δείχνει το αντίθετο. Οι πάσχοντες δεν έχουν σήμερα καμία εγκεκριμένη θεραπευτική επιλογή για να αντιμετωπίσουν τα συμπτώματα, με αποτέλεσμα εκατομμύρια να μη φτάνουν στα πλήρη οφέλη των GLP-1 — και δισεκατομμύρια δολάρια σε δυνητικά έσοδα να χάνονται.

Η αδράνεια της φαρμακοβιομηχανίας στο συγκεκριμένο θέμα αναδεικνύει ένα βαθύτερο παράδοξο: οι εταιρείες φαίνεται να αντιμετωπίζουν τις παρενέργειες των φαρμάκων πιο σοβαρά στις οξείες παθήσεις (όπως ο καρκίνος), παρά στις χρόνιες (όπως η παχυσαρκία).

Μαθήματα από τον καρκίνο

Στις δεκαετίες που πέρασαν, η φαρμακοβιομηχανία αναγνώρισε ότι η ναυτία από τη χημειοθεραπεία οδηγούσε πολλούς ογκολογικούς ασθενείς να διακόπτουν τη θεραπεία τους. Έτσι αναπτύχθηκαν ειδικά φάρμακα όπως το Zofran (ondansetron), τα οποία επέτρεψαν στους ασθενείς να συνεχίσουν τη χημειοθεραπεία και να πετύχουν καλύτερα αποτελέσματα.

Ωστόσο, το ίδιο σκεπτικό δεν έχει εφαρμοστεί στις θεραπείες για την παχυσαρκία, παρότι οι ασθένειες που σχετίζονται με αυτήν (διαβήτης, καρδιαγγειακά, δυσλιπιδαιμία) είναι μακροπρόθεσμα εξίσου απειλητικές για τη ζωή.

Η κλίμακα του προβλήματος

Οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 εγκρίθηκαν αρχικά για τον διαβήτη τύπου 2, αλλά έχουν καθιερωθεί ως φάρμακα απώλειας βάρους, οδηγώντας σε μείωση 15–25% του σωματικού βάρους μέσα σε έναν χρόνο.

Σύμφωνα με τη Goldman Sachs, η αγορά της παχυσαρκίας θα φτάσει τα 95 δισ. δολάρια έως το 2030, ωστόσο η πρόβλεψη αυτή έχει ήδη αναθεωρηθεί προς τα κάτω (από 130 δισ. δολάρια) λόγω διακοπών θεραπείας.

Έως και 70% των ασθενών που λαμβάνουν GLP-1 βιώνουν γαστρεντερικές διαταραχές – κυρίως ναυτία. Έρευνα του JAMA Network Open δείχνει ότι οι μισοί ασθενείς με διαβήτη και τα δύο τρίτα χωρίς διαβήτη διακόπτουν τη θεραπεία μέσα σε έναν χρόνο, κυρίως λόγω των ανεπιθύμητων ενεργειών.

Η επέκταση της χρήσης των GLP-1 σε άλλες παθήσεις, όπως νόσος Αλτσχάιμερ και αποφρακτική υπνική άπνοια, προμηνύει ότι το πρόβλημα θα λάβει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις.

Όταν η «ήπια» ναυτία δεν είναι πλέον ήπια

Ο χαρακτηρισμός “ήπια έως μέτρια” δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική εμπειρία των ασθενών. Ακόμη και μια «ήπια» ναυτία μπορεί να καταστήσει τον άνθρωπο ανίκανο να λειτουργήσει κανονικά. Έτσι, πολλοί προτιμούν να εγκαταλείψουν τη θεραπεία παρά να συνεχίσουν να αισθάνονται διαρκώς άρρωστοι.

Όσοι διακόπτουν, ανακτούν έως και τα δύο τρίτα του χαμένου βάρους μέσα σε έναν χρόνο, χάνοντας τα καρδιαγγειακά και μεταβολικά οφέλη.

Παρά τη σαφή ανάγκη, η βιομηχανία δεν φαίνεται να επενδύει στην ανάπτυξη θεραπειών κατά της ναυτίας που σχετίζεται με GLP-1. Η αιτία βρίσκεται στο ότι η ναυτία θεωρείται “on-target” δράση — δηλαδή αποτέλεσμα του ίδιου του μηχανισμού των φαρμάκων.

Ως εκ τούτου, απαιτούνται ορθογώνιες (orthogonal) λύσεις, δηλαδή φάρμακα που στοχεύουν διαφορετικούς μηχανισμούς για να περιορίσουν τη ναυτία χωρίς να επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα των GLP-1.

Στο πλαίσιο αυτό, η Neurogastrx, αμερικανική βιοτεχνολογική εταιρεία, επιχειρεί να καλύψει αυτό το κενό με το φάρμακο NG101, ένα υπό ανάπτυξη σκεύασμα που στοχεύει ειδικά στη ναυτία που προκαλούν τα GLP-1.

Η εταιρεία υποστηρίζει ότι οι ασθενείς με παχυσαρκία αξίζουν την ίδια προσοχή με τους καρκινοπαθείς όσον αφορά τη διαχείριση των παρενεργειών. Η παραμονή των ασθενών στη θεραπεία θα ενίσχυε την αποτελεσματικότητα των GLP-1, θα βελτίωνε την ποιότητα ζωής τους και θα απέφερε τεράστια οφέλη και για τους ίδιους τους κατασκευαστές.

Πηγη: https://healthpharma.gr