Η μεγαλύτερη έως σήμερα μετα-ανάλυση για τα κανναβινοειδή στην ψυχική υγεία καταλήγει ότι τα διαθέσιμα δεδομένα παραμένουν αδύναμα, ενώ οι ανεπιθύμητες ενέργειες εμφανίζονται συχνότερα σε σχέση με το placebo.
Μια νέα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των κανναβινοειδών ως κύριας θεραπείας για ψυχικές διαταραχές και διαταραχές χρήσης ουσιών. Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε 54 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές με συνολικά 2.477 συμμετέχοντες, οι οποίες δημοσιεύθηκαν από το 1980 έως τον Μάιο του 2025.
Οι συγγραφείς σημειώνουν εξαρχής ότι η ποιότητα των διαθέσιμων δεδομένων παραμένει χαμηλή. Σχεδόν οι μισές μελέτες είχαν υψηλό κίνδυνο μεροληψίας, ενώ η βεβαιότητα των στοιχείων για τα περισσότερα τελικά σημεία χαρακτηρίστηκε χαμηλή ή πολύ χαμηλή.
Πού φάνηκαν ορισμένα πιθανά οφέλη
Η ανάλυση εντόπισε ορισμένα θετικά σήματα, αλλά μόνο σε περιορισμένες ενδείξεις και συνήθως με χαμηλή βεβαιότητα.
Στη διαταραχή χρήσης κάνναβης, συνδυασμός κανναβιδιόλης (CBD) και δέλτα-9-τετραϋδροκανναβινόλης (THC) φάνηκε να μειώνει τα συμπτώματα στέρησης και τη συνολική ποσότητα χρήσης κάνναβης ανά εβδομάδα. Παράλληλα, σε ασθενείς με τικ ή σύνδρομο Tourette καταγράφηκε μείωση της βαρύτητας των τικ, κυρίως όταν χορηγήθηκε συνδυασμός CBD και THC.
Στην αϋπνία, τα κανναβινοειδή συνδέθηκαν με αύξηση του χρόνου ύπνου, τόσο με καταγραφή μέσω ηλεκτρονικής συσκευής όσο και μέσω ημερολογίου ύπνου. Επιπλέον, σε άτομα με διαταραχή αυτιστικού φάσματος παρατηρήθηκε μείωση ορισμένων αυτιστικών χαρακτηριστικών.
Πού δεν βρέθηκε ουσιαστικό όφελος
Αντίθετα, η μετα-ανάλυση δεν έδειξε σημαντικό όφελος για το άγχος, την ψύχωση και τη σχιζοφρένεια, τη διαταραχή μετατραυματικού στρες, τη νευρική ανορεξία και τη διαταραχή χρήσης οπιοειδών. Για τη διαταραχή χρήσης κοκαΐνης, μάλιστα, καταγράφηκε αύξηση της επιθυμίας για χρήση.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι δεν υπήρχαν επαρκή δεδομένα για διαταραχές όπως η ΔΕΠΥ, η διπολική διαταραχή, η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και η διαταραχή χρήσης καπνού. Για την κατάθλιψη, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι δεν βρέθηκαν καθόλου τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές που να εξετάζουν την αποτελεσματικότητα των κανναβινοειδών ως κύρια θεραπεία.
Αυξημένες ανεπιθύμητες ενέργειες, χωρίς αύξηση σοβαρών συμβάντων
Στο πεδίο της ασφάλειας, το βασικό εύρημα είναι ότι τα κανναβινοειδή συνδέθηκαν με υψηλότερες πιθανότητες εμφάνισης συνολικών ανεπιθύμητων ενεργειών σε σχέση με τις ομάδες ελέγχου. Η ανάλυση έδειξε odds ratio 1,75, κάτι που μεταφράζεται πρακτικά στο ότι μία επιπλέον ανεπιθύμητη ενέργεια εμφανίζεται περίπου για κάθε επτά ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία.
Από την άλλη πλευρά, δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική αύξηση στα σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα ούτε στις αποχωρήσεις από τις μελέτες. Παρ’ όλα αυτά, οι συγγραφείς τονίζουν ότι η απουσία σαφούς αύξησης στα σοβαρά συμβάντα δεν αρκεί για να στηρίξει ευρεία κλινική χρήση, ιδίως όταν το όφελος παραμένει αβέβαιο.
Μεγάλο χάσμα ανάμεσα στην κλινική χρήση και στα τεκμήρια
Η μελέτη αναδεικνύει ένα κρίσιμο πρόβλημα δημόσιας υγείας: η ιατρική χρήση κανναβινοειδών για ψυχικές διαταραχές και εξαρτήσεις έχει επεκταθεί σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Αυστραλία, όμως τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία δεν ακολουθούν την ίδια πορεία.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις η ρυθμιστική διεύρυνση φαίνεται να βασίστηκε περισσότερο στην αντίληψη περί χαμηλού κινδύνου και λιγότερο σε ισχυρή τεκμηρίωση αποτελεσματικότητας. Αυτό δημιουργεί ανησυχία, καθώς τέτοιες θεραπείες μπορεί να καθυστερούν ή ακόμη και να υποκαθιστούν παρεμβάσεις με καλύτερα αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα, όπως οι ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις και άλλες καθιερωμένες θεραπείες.
Πού χρειάζεται περισσότερη έρευνα
Παρά τα περιορισμένα ευρήματα, οι συγγραφείς δεν απορρίπτουν πλήρως το ερευνητικό πεδίο. Αντιθέτως, θεωρούν ότι υπάρχουν ενδείξεις που δικαιολογούν περαιτέρω μελέτη στη διαταραχή χρήσης κάνναβης, στην αϋπνία, στο σύνδρομο Tourette και στο φάσμα του αυτισμού.
Ωστόσο, επιμένουν ότι οι επόμενες μελέτες πρέπει να είναι μεγαλύτερες, με πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα, αυστηρότερο σχεδιασμό και πλήρη διαφάνεια στην καταγραφή πρωτοκόλλων, αποτελεσμάτων και πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων.
Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης
Το τελικό μήνυμα της ανασκόπησης είναι σαφές: με τα σημερινά δεδομένα, η συστηματική χρήση κανναβινοειδών για ψυχικές διαταραχές και διαταραχές χρήσης ουσιών σπάνια δικαιολογείται. Υπάρχουν ορισμένα σημεία που παραμένουν υποσχόμενα, αλλά η συνολική εικόνα χαρακτηρίζεται από περιορισμένη αποτελεσματικότητα, χαμηλή βεβαιότητα στοιχείων και αυξημένο κίνδυνο για μη σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Πηγη: https://healthpharma.gr