Νέα δωρεάν προγράμματα για την ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων, την πρόληψη του αυτοτραυματισμού, τη θετική γονεϊκότητα και την υγιεινή περιόδου προχωρούν από το υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF. Η εθνική δράση έχει ήδη περάσει στη φάση της υλοποίησης, με πιλοτικές παρεμβάσεις, εκπαίδευση επαγγελματιών και τα πρώτα μετρήσιμα αποτελέσματα.
Σε τροχιά υλοποίησης έχουν ήδη μπει τα νέα δωρεάν προγράμματα που εντάσσονται στην Εθνική Δράση Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας και υλοποιούνται από το υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF. Την πορεία των παρεμβάσεων παρουσίασε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, επισημαίνοντας ότι ορισμένα από τα προγράμματα εφαρμόζονται ήδη πιλοτικά και δίνουν ενθαρρυντικά πρώτα ευρήματα.
Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει το πρόγραμμα προαγωγής ψυχικής υγείας παιδιού και οικογένειας και πρόληψης ψυχικών διαταραχών, το πρόγραμμα Υγείας και Υγιεινής Περιόδου, καθώς και το πρόγραμμα πρόληψης και αντιμετώπισης του αυτοτραυματισμού σε εφήβους και νέους. Από την πλευρά του, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης έκανε λόγο για μια «καταπληκτική εικόνα» στην εξέλιξη των δράσεων, ενώ έδωσε έμφαση στην ανάγκη να σπάσουν τα ταμπού και οι προκαταλήψεις γύρω από τα ζητήματα ψυχικής υγείας.
Η ψυχική υγεία των παιδιών περνά στο προσκήνιο
Όπως τόνισε η Ειρήνη Αγαπηδάκη, βασικός στόχος των προγραμμάτων είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου ευαισθητοποίησης για την ψυχική υγεία των παιδιών. Για πολλά χρόνια, σημείωσε, τα ζητήματα αυτά αντιμετωπίζονταν με αμηχανία, όμως πλέον έχει γίνει αναγκαίο να συζητούνται ανοιχτά και χωρίς υπεκφυγές.
Η νέα αυτή προσέγγιση συνδέεται και με τις διεθνείς προτεραιότητες, καθώς η ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων βρίσκεται πλέον ψηλά στην ατζέντα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, η ψηφιακή καθημερινότητα και οι πιέσεις που βιώνουν οι οικογένειες επηρεάζουν, όπως ανέφερε η αναπληρώτρια υπουργός, όχι μόνο την ψυχοσυναισθηματική κατάσταση των παιδιών, αλλά και τη συνολική νευροαναπτυξιακή τους πορεία.
Screening από τον παιδίατρο για αυτισμό, άγχος και κατάθλιψη
Κεντρικός πυλώνας της εθνικής δράσης είναι το πρόγραμμα Προαγωγής Ψυχικής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας, το οποίο εστιάζει στον έγκαιρο εντοπισμό ζητημάτων όπως ο αυτισμός, η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές. Καθοριστικό ρόλο αναλαμβάνουν οι παιδίατροι, οι οποίοι καλούνται να εφαρμόζουν συστηματικό και καθολικό screening, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα τα παιδιά που χρειάζονται περαιτέρω αξιολόγηση ή υποστήριξη.
Η φιλοσοφία του προγράμματος δεν είναι ο παιδίατρος να θέτει διάγνωση, αλλά να λειτουργεί ως η πρώτη κρίσιμη πύλη ανίχνευσης. Μέσω των ψηφιοποιημένων συστημάτων της ΗΔΙΚΑ, η διαδικασία γίνεται πιο απλή, οργανωμένη και λειτουργική, ενώ ο γιατρός μπορεί να καθοδηγεί την οικογένεια στα επόμενα βήματα. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, κάθε χρόνο θα γίνεται αξιολόγηση για αγχώδεις διαταραχές, ενώ από την ηλικία των 12 ετών έως και τα 18 θα διενεργείται και αξιολόγηση για κατάθλιψη.
Ήδη, 400 παιδίατροι έχουν ευαισθητοποιηθεί και εκπαιδευτεί στο πλαίσιο του θεσμοθετημένου αυτού προγράμματος. Παράλληλα, μέσω της συνεργασίας με τα Κέντρα Αναφοράς για την Ψυχική Υγεία του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, επιδιώκεται η ενοποίηση των κριτηρίων παραπομπής, ώστε να υπάρχει πιο συνεκτική και αποτελεσματική διαχείριση των περιστατικών.
Αυτοτραυματισμός σε εφήβους: το εθνικό πρόγραμμα και τα πρώτα στοιχεία
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο Εθνικό Πρόγραμμα για την ενημέρωση, εκπαίδευση, ευαισθητοποίηση και θεραπευτική αντιμετώπιση των αυτοτραυματισμών σε εφήβους και νέους στην Ελλάδα. Πρόκειται για ένα από τα πιο ευαίσθητα και σύνθετα πεδία παρέμβασης, καθώς ο αυτοτραυματισμός συχνά συνδέεται με αόρατες ψυχικές επιβαρύνσεις, δυσκολίες έκφρασης και ανεπαρκή έγκαιρη υποστήριξη.
Μέχρι σήμερα, 280 άτομα κάτω των 17 ετών έχουν περάσει από το Κέντρο Πρόληψης, ενώ έχουν εκπαιδευτεί 1.340 επαγγελματίες υγείας. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι το πρόγραμμα δεν περιορίζεται σε θεωρητικό σχεδιασμό, αλλά αποκτά σταδιακά επιχειρησιακό αποτύπωμα με παρεμβάσεις σε παιδιά, εφήβους και επαγγελματίες πρώτης γραμμής.
Triple P: θετική γονεϊκότητα με επιστημονικά εργαλεία
Στην εθνική δράση εντάσσεται και το Πρόγραμμα Θετικής Γονεϊκότητας Triple P, το οποίο στοχεύει στην καθημερινή ενίσχυση των γονέων μέσα από πρακτικά και επιστημονικά τεκμηριωμένα εργαλεία. Σκοπός του είναι να υποστηρίξει τις γονεϊκές δεξιότητες και να συμβάλει στη δημιουργία ενός ασφαλούς και υποστηρικτικού οικογενειακού περιβάλλοντος.
Το Triple P βασίζεται σε περισσότερα από 35 χρόνια επιστημονικής έρευνας μέσω του Πανεπιστημίου Queensland της Αυστραλίας, έχει προσαρμοστεί σε διαφορετικά κοινωνικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα, εφαρμόζεται σε περισσότερες από 30 χώρες και διατίθεται σε 23 γλώσσες, στις οποίες περιλαμβάνονται πλέον και τα ελληνικά μέσω του συγκεκριμένου προγράμματος. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, έχει ήδη υποστηρίξει περισσότερες από 4 εκατομμύρια οικογένειες διεθνώς.
Πώς υλοποιείται το Triple P στην Ελλάδα
Η πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος γίνεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα από το υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF, στη βάση ανασκόπησης τεκμηριωμένων παρεμβάσεων γονεϊκότητας και σε σύνδεση με τους στόχους της εθνικής στρατηγικής για την υγεία του παιδιού και της οικογένειας.
Η υλοποίηση περιλαμβάνει σεμινάρια διάρκειας 90 λεπτών με βασικές στρατηγικές θετικής γονεϊκότητας, μικρές ομάδες γονέων με εβδομαδιαίες συναντήσεις οκτώ εβδομάδων και ατομικές συνεδρίες υποστήριξης, οι οποίες προσαρμόζονται στις ανάγκες κάθε οικογένειας και μπορούν να γίνουν δια ζώσης, κατ’ οίκον ή εξ αποστάσεως. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε γονείς βρεφών 0-1 έτους, σε γονείς παιδιών 0-12 ετών, σε γονείς εφήβων 12-16 ετών, αλλά και σε γονείς παιδιών με αναπτυξιακές ή άλλες προκλήσεις.
Μέχρι σήμερα έχουν εκπαιδευτεί 177 επαγγελματίες υγείας από Αυστραλούς ειδικούς, ενώ στο πρόγραμμα έχουν συμμετάσχει 5.000 γονείς που προσκλήθηκαν μέσω των σχολείων.
Doomscrolling και παιδιά: η Ελλάδα ετοιμάζει εθνική πρωτοβουλία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η νέα πρωτοβουλία για το doomscrolling, δηλαδή για το φαινόμενο της αδιάκοπης και συχνά ψυχοφθόρας κατανάλωσης αρνητικού ψηφιακού περιεχομένου. Όπως εξήγησε η Ειρήνη Αγαπηδάκη, δεν πρόκειται για ιατρική διάγνωση, αλλά για κοινωνικό φαινόμενο, του οποίου οι επιπτώσεις στη συμπεριφορά, στην ανάπτυξη και στη λειτουργία του εγκεφάλου παιδιών και εφήβων χρειάζονται συστηματική μελέτη.
Η Ελλάδα σχεδιάζει μια εθνική και διεθνή πρωτοβουλία για την κατανόηση και την αντιμετώπιση των επιδράσεων της ψηφιακής ζωής στην ψυχική υγεία των ανηλίκων, μέσα από ένα σταδιακό και επιστημονικά τεκμηριωμένο σχέδιο που θα συνδυάζει έρευνα, πολιτική, καινοτομία και κοινωνική κινητοποίηση.
Ιδρύεται στην Αθήνα παγκόσμιο κέντρο για την παιδική ανάπτυξη και την ψυχική υγεία
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ίδρυση στην Αθήνα του Global Centre on Child Development, Mental Health and Neurosciences, σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και διεθνή ακαδημαϊκά ιδρύματα, όπως το Harvard University.
Το νέο Κέντρο φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως παγκόσμιος κόμβος για την έρευνα και την καινοτομία, ως γέφυρα ανάμεσα στην επιστήμη και στη δημόσια πολιτική, αλλά και ως σημείο αναφοράς για την προστασία της ψυχικής υγείας και της ανάπτυξης των παιδιών στην ψηφιακή εποχή. Με αυτή την πρωτοβουλία, η Ελλάδα επιχειρεί να τοποθετηθεί στην πρώτη γραμμή της διεθνούς συζήτησης για την υγεία του εγκεφάλου και την ευημερία των παιδιών.
Υγεία και υγιεινή περιόδου: μια εθνική δράση για τα κορίτσια στο σχολείο
Ανάμεσα στα σημαντικότερα σκέλη της εθνικής δράσης βρίσκεται και το Πρόγραμμα Υγείας και Υγιεινής Περιόδου. Πρόκειται για μια καινοτόμο πρωτοβουλία που στοχεύει στην προαγωγή της υγείας των έφηβων κοριτσιών, στην ενίσχυση της γνώσης γύρω από την έμμηνο ρύση και στην καλλιέργεια στάσεων σεβασμού και ισότητας μέσα στο σχολικό περιβάλλον.
Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στην ενημέρωση. Αντίθετα, επιδιώκει να οικοδομήσει ένα πιο συμπεριληπτικό σχολικό πλαίσιο, στο οποίο κάθε κορίτσι θα μπορεί να διαχειρίζεται την περίοδό του με άνεση, αξιοπρέπεια και αυτοπεποίθηση. Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί δράσεις ενημέρωσης σε 1.482 σχολικές μονάδες και έχουν ενημερωθεί 170.000 παιδιά.
Πάνω από 18 εκατ. προϊόντα περιόδου για μαθήτριες σε όλη τη χώρα
Παράλληλα, το πρόγραμμα περιλαμβάνει σύγχρονη εξ αποστάσεως επιμόρφωση εκπαιδευτικών, σχολικών νοσηλευτών, ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών, με ιδιαίτερη στόχευση σε απομακρυσμένες και νησιωτικές περιοχές, καθώς και σε σχολικές μονάδες ειδικής αγωγής. Την ίδια ώρα, αναπτύσσεται διαδικτυακή πλατφόρμα με δωρεάν εκπαιδευτικό υλικό για όλες τις ομάδες-στόχο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η πρόβλεψη για τη δωρεάν διάθεση περισσότερων από 18 εκατομμυρίων προϊόντων περιόδου σε όλες τις μαθήτριες της χώρας από την Ε’ Δημοτικού έως και τη Γ’ Γυμνασίου, για τουλάχιστον τέσσερις μήνες. Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, έχει ήδη διανεμηθεί το 50% των προϊόντων.
Ένα νέο μοντέλο πρόληψης για τη δημόσια υγεία
Το συνολικό στίγμα της εθνικής δράσης είναι σαφές: η πρόληψη στην ψυχική υγεία δεν μπορεί να εξαντλείται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις. Χρειάζεται θεσμικό πλαίσιο, έγκαιρο εντοπισμό, εκπαίδευση των επαγγελματιών, υποστήριξη των γονέων, σχολικές δράσεις και νέες απαντήσεις στις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής.
Το υπουργείο Υγείας επιχειρεί να συνδέσει όλα αυτά τα πεδία σε ένα ενιαίο δίκτυο πρόληψης και έγκαιρης παρέμβασης. Και ακριβώς εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη σημασία των προγραμμάτων: όχι μόνο στο ότι είναι δωρεάν, αλλά στο ότι φιλοδοξούν να συγκροτήσουν ένα πιο σταθερό και οργανωμένο σύστημα υποστήριξης για παιδιά, εφήβους και οικογένειες.
Πηγη: https://healthpharma.gr