Μελάνωμα: Ανοίγει ο δρόμος για τα εξατομικευμένα αντικαρκινικά εμβόλια

Ο συνδυασμός του πειραματικού εμβολίου intismeran με την ανοσοθεραπεία Keytruda έδωσε θετικά αποτελέσματα σε μελέτη φάσης 3 με 1.137 ασθενείς. Στη διετία, το 82,2% όσων έλαβαν τον συνδυασμό παρέμενε εν ζωή χωρίς υποτροπή, έναντι 70% στην ομάδα ελέγχου, ενισχύοντας τις προοπτικές της εξατομικευμένης αντικαρκινικής θεραπείας.

Ένα εμβόλιο που σχεδιάζεται ξεχωριστά για κάθε ασθενή, με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του όγκου του, φέρνει την εξατομικευμένη ανοσοθεραπεία πιο κοντά στην κλινική πράξη. Το intismeran, το οποίο αναπτύσσουν από κοινού η Moderna και η MSD, μείωσε κατά 42% τον σχετικό κίνδυνο υποτροπής ή θανάτου όταν προστέθηκε στο Keytruda, συγκριτικά με την ανοσοθεραπεία χωρίς το εμβόλιο.

Τα αποτελέσματα αφορούν το μελάνωμα και προέρχονται από μεγάλη διεθνή μελέτη φάσης 3. Ενισχύουν την προσδοκία ότι η τεχνολογία mRNA μπορεί να βοηθήσει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει αποτελεσματικότερα τα καρκινικά κύτταρα που ενδέχεται να παραμένουν μετά τη χειρουργική επέμβαση.

Το intismeran παραμένει πειραματική θεραπεία. Ωστόσο, η επιτυχία του σε προχωρημένο στάδιο κλινικής ανάπτυξης αποτελεί ουσιαστικό βήμα για μια προσέγγιση που προσαρμόζει τη θεραπεία στη βιολογία του καρκίνου κάθε ανθρώπου.

Τι έδειξε η μελέτη σε 1.137 ασθενείς

Στη μελέτη INTerpath-001 συμμετείχαν ασθενείς με δερματικό μελάνωμα υψηλού κινδύνου, σταδίων IIB έως IV, μετά την πλήρη χειρουργική αφαίρεση της νόσου. Η διάμεση παρακολούθηση έφθασε τους 24,6 μήνες.

Όλοι οι συμμετέχοντες έλαβαν pembrolizumab, την ανοσοθεραπεία που κυκλοφορεί ως Keytruda. Περίπου τα δύο τρίτα έλαβαν επιπλέον το εξατομικευμένο εμβόλιο, ενώ οι υπόλοιποι εικονικό σκεύασμα. Ο σχεδιασμός επέτρεψε στους ερευνητές να αξιολογήσουν το πρόσθετο όφελος του εμβολίου πάνω σε μια ήδη χρησιμοποιούμενη αντικαρκινική θεραπεία.

Στα δύο χρόνια, το 82,2% των ασθενών που έλαβαν τον συνδυασμό παρέμενε εν ζωή χωρίς υποτροπή. Το αντίστοιχο ποσοστό στην ομάδα του Keytruda χωρίς το εμβόλιο ήταν 70%.

Η διαφορά των δύο ομάδων ανέρχεται σε 12,2 ποσοστιαίες μονάδες. Αυτό το μέγεθος συμπληρώνει το 42%, καθώς αποτυπώνει την απόλυτη διαφορά στο ποσοστό επιβίωσης χωρίς υποτροπή στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

Παράλληλα, ο συνδυασμός μείωσε κατά 38% τον σχετικό κίνδυνο απομακρυσμένης μετάστασης ή θανάτου, σύμφωνα με την ανακοίνωση των εταιρειών.

Τι σημαίνει η μείωση του κινδύνου κατά 42%

Το βασικό αποτέλεσμα αφορά ένα συνδυασμένο καταληκτικό σημείο: την επανεμφάνιση του καρκίνου ή τον θάνατο. Επομένως, το 42% δεν αποτελεί απόδειξη ότι το εμβόλιο μειώνει τη θνητότητα κατά το ίδιο ποσοστό.

Τα δεδομένα συνολικής επιβίωσης δεν είναι ακόμη ώριμα. Η μελέτη συνεχίζεται ώστε να αξιολογήσει πληρέστερα την επίδραση της θεραπείας στη διάρκεια ζωής των ασθενών.

Η διάκριση έχει σημασία, καθώς η καθυστέρηση ή η αποτροπή μιας υποτροπής αποτελεί σημαντικό κλινικό όφελος, αλλά δεν απαντά από μόνη της σε όλα τα ερωτήματα για τη μακροχρόνια επιβίωση.

Αντίστοιχα, το ποσοστό 82,2% στη διετία δεν σημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι ασθενείς έχουν οριστικά θεραπευτεί. Περιγράφει την κατάστασή τους στο χρονικό διάστημα που εξετάζει η ανάλυση.

Πώς δημιουργείται το εξατομικευμένο εμβόλιο

Η ανάπτυξη του intismeran ξεκινά από δείγμα του όγκου. Οι επιστήμονες αναλύουν το ιδιαίτερο μεταλλακτικό του αποτύπωμα και επιλέγουν νεοαντιγόνα: χαρακτηριστικές πρωτεϊνικές αλληλουχίες που προκύπτουν από τις μεταλλάξεις των καρκινικών κυττάρων.

Με αυτές τις πληροφορίες σχεδιάζουν συνθετικό mRNA που κωδικοποιεί έως 34 νεοαντιγόνα. Στόχος είναι να ενεργοποιήσουν ειδικές αποκρίσεις των Τ-λεμφοκυττάρων εναντίον του καρκίνου του συγκεκριμένου ασθενούς.

Η εξατομίκευση αφορά, συνεπώς, το περιεχόμενο του εμβολίου. Η θεραπεία αξιοποιεί τις γενετικές πληροφορίες του όγκου για να υποδείξει στο ανοσοποιητικό σύστημα τους στόχους που πρέπει να αναγνωρίζει.

Πρόκειται για θεραπευτικό εμβόλιο που μελετάται σε ανθρώπους με ήδη διαγνωσμένο καρκίνο. Στη συγκεκριμένη δοκιμή, ο σκοπός ήταν να μειώσει την πιθανότητα επιστροφής της νόσου μετά το χειρουργείο.

Η συμπληρωματική δράση με την ανοσοθεραπεία

Το Keytruda βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα να εντοπίζει και να επιτίθεται στα καρκινικά κύτταρα. Το εξατομικευμένο εμβόλιο επιχειρεί να ενισχύσει αυτή την προσπάθεια, κατευθύνοντας την ανοσολογική απόκριση στα χαρακτηριστικά του όγκου κάθε ασθενούς.

Η καθηγήτρια Pippa Corrie, σύμβουλος παθολόγος ογκολόγος που συμμετείχε στη μελέτη στο νοσοκομείο Addenbrooke’s του Κέιμπριτζ, περιγράφει την προσέγγιση ως έναν τρόπο εκπαίδευσης του ανοσοποιητικού συστήματος ώστε να αναγνωρίζει καρκινικά κύτταρα που ενδέχεται να έχουν παραμείνει μετά την επέμβαση.

Όπως εξηγεί, η θεραπευτική αυτή φιλοσοφία λαμβάνει υπόψη τις διαφορές μεταξύ των ασθενών και των όγκων τους. Η επιτυχία της μελέτης δίνει ισχυρότερη κλινική βάση στην ιδέα ότι αυτές οι διαφορές μπορούν να καθοδηγήσουν τον σχεδιασμό αποτελεσματικότερων θεραπειών.

Τι γνωρίζουμε για τις ανεπιθύμητες ενέργειες

Σύμφωνα με τις εταιρείες, ανεπιθύμητες ενέργειες σχετιζόμενες με τη θεραπεία, βαθμού 3 έως 5, καταγράφηκαν στο 14,2% των ασθενών με τον συνδυασμό και στο 13,4% της ομάδας ελέγχου.

Συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες στον συνδυασμό ήταν ο πυρετός, ο πόνος στο σημείο της ένεσης και η κόπωση. Οι εταιρείες ανέφεραν ότι δεν προέκυψαν νέα σήματα ασφάλειας.

Η αξιολόγηση της ασφάλειας έχει ιδιαίτερο βάρος σε μια θεραπεία που χορηγείται μετά τη χειρουργική αφαίρεση της νόσου, όταν στόχος είναι η αποτροπή μιας μελλοντικής υποτροπής.

Η εμπειρία ενός ασθενούς από το Κέιμπριτζ

Μεταξύ των συμμετεχόντων βρίσκεται ο Tony Chapman, 75 ετών, συνταξιούχος επιχειρηματίας από το North Northamptonshire. Το 2019 διαγνώστηκε με μελάνωμα σταδίου III και υποβλήθηκε σε αφαίρεση της βλάβης από το στήθος.

Τέσσερα χρόνια αργότερα εντόπισε ένα εξόγκωμα στη μασχάλη. Ακολούθησε νέα επέμβαση για την αφαίρεση λεμφαδένων και στη συνέχεια εντάχθηκε στη διεθνή δοκιμή στο Addenbrooke’s.

Ολοκλήρωσε τη θεραπεία του το 2025 στην ερευνητική μονάδα του NIHR στο Κέιμπριτζ και, σύμφωνα με το δημοσίευμα, παραμένει χωρίς ενδείξεις καρκίνου.

Ο ίδιος δεν γνωρίζει αν έλαβε το εμβόλιο ή το εικονικό σκεύασμα μαζί με το Keytruda. Επομένως, η προσωπική του πορεία δεν μπορεί να αποδοθεί ειδικά στο intismeran. Περιγράφει, πάντως, τη συμμετοχή του ως ευκαιρία να συμβάλει στην έρευνα και να βοηθήσει μελλοντικούς ασθενείς.

Οι προοπτικές πέρα από το μελάνωμα

Οι MSD και Moderna εξετάζουν την προσέγγιση και σε άλλους καρκίνους, μεταξύ των οποίων του πνεύμονα, του νεφρού και της ουροδόχου κύστης.

Ο Alan Melcher, καθηγητής μεταφραστικής ανοσοθεραπείας στο Institute of Cancer Research του Λονδίνου, επισημαίνει ότι το μελάνωμα ανοίγει τον δρόμο. Το επόμενο ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστεί ποιοι καρκίνοι και ποιοι ασθενείς μπορούν να ωφεληθούν περισσότερο, αλλά και ποιοι στόχοι είναι καταλληλότεροι για τα εμβόλια.

Κατά την εκτίμησή του, η πιθανότερη εξέλιξη είναι η προσθήκη των εμβολίων στη θεραπευτική εργαλειοθήκη της Ογκολογίας, μέσα από συνδυασμούς με υπάρχουσες αγωγές, όπως η ανοσοθεραπεία.

Ο Lennard Lee, αναπληρωτής καθηγητής έρευνας τεχνητής νοημοσύνης και αντικαρκινικών εμβολίων στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, χαρακτηρίζει τα ευρήματα σημαντική πρόοδο. Στέκεται ιδιαίτερα στη δυνατότητα σχεδιασμού θεραπειών με βάση το μοναδικό γενετικό αποτύπωμα κάθε όγκου.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr