10 Νοεμβρίου 2026, Παγκόσμια Ημέρα Νευροενδοκρινών Όγκων
Επίμονος βήχας; Μήπως δεν είναι απλά βρογχίτιδα; Σφύριγμα στην αναπνοή; Μήπως δεν είναι απλά άσθμα;
Ναυτία και έμετος; Επίμονη διάρροια; Μήπως δεν είναι απλά γαστρίτιδα;
Ανεξέλεγκτη πίεση; Ταχυπαλμίες; Επίμονη έξαψη και κοκκίνισμα; Μήπως δεν είναι απλά άγχος;
Επίμονη κούραση; Μήπως δεν είναι απλά κατάθλιψη;
Πόνος στην κοιλιακή κοιλότητα; Μήπως δεν είναι απλά σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου;
Ελληνική Εταιρεία Νευροενδοκρινών Όγκων (ΕΕΝΟ): Η έγκαιρη κλινική υποψία στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας μπορεί να αλλάξει την πορεία των NETs
Ο καθοριστικός ρόλος του Γενικού Παθολόγου και των γιατρών της πρώτης γραμμής στην αναγνώριση των άτυπων συμπτωμάτων και τη σωστή διαγνωστική καθοδήγηση των ασθενών.
__________________________________________________________________
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
ΑΘΗΝΑ, 27 Οκτωβρίου 2026 – Οι Νευροενδοκρινείς Όγκοι (Neuroendocrine Tumors – NETs) αποτελούν μια ετερογενή ομάδα νεοπλασμάτων που προέρχονται από κύτταρα του νευροενδοκρινικού συστήματος. Αν και μπορούν να εμφανιστούν σε διάφορα όργανα —κυρίως στο γαστρεντερικό σύστημα, στο πάγκρεας και στους πνεύμονες— παρουσιάζουν πολύ διαφορετική βιολογική συμπεριφορά και κλινική εικόνα. Επειδή τα συμπτώματά τους είναι συχνά ασαφή, διαλείποντα ή προσομοιάζουν με συχνότερες παθήσεις, η διάγνωσή τους καθυστερεί σημαντικά. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελληνική Εταιρεία Νευροενδοκρινών Όγκων (ΕΕΝΟ) επισημαίνει τον καθοριστικό ρόλος του Γενικού Παθολόγου στην έγκαιρη αναγνώριση των ασθενών που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης.
Τα κλινικά «red flags» που πρέπει να κινητοποιήσουν τον κλινικό γιατρό
Η ΕΕΝΟ συνοψίζει τα βασικά συμπτώματα και κλινικά μοτίβα που απαιτούν αυξημένη επαγρύπνηση:
- Επεισόδια ερυθρότητας προσώπου (flushing) και διάρροια: Ο συνδυασμός επαναλαμβανόμενων επεισοδίων αιφνίδιας ερυθρότητας ή αίσθησης θερμότητας στο πρόσωπο και στον τράχηλο, μαζί με χρόνια, συχνά υδαρή διάρροια, εγείρει την υποψία καρκινοειδούς συνδρόμου. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν τα συμπτώματα υποτροπιάζουν σε επεισόδια, συνοδεύονται από κοιλιακό άλγος, ταχυκαρδία ή συριγμό, και επιμένουν χωρίς σαφή αιτιολογία παρά τη συνήθη διερεύνηση. Το σύνδρομο αυτό συνδέεται συχνότερα με λειτουργικούς γαστρεντερικούς NETs και μπορεί να συνοδεύεται από ηπατικές μεταστάσεις.
- Επίμονα ή υποτροπιάζοντα κοιλιακά συμπτώματα: Ανεξήγητο κοιλιακό άλγος, μετεωρισμός, διαταραχές των κενώσεων ή επαναλαμβανόμενα επεισόδια μερικής εντερικής απόφραξης μπορεί να σχετίζονται με NET του λεπτού εντέρου. Η υποψία ενισχύεται όταν τα συμπτώματα δεν εξηγούνται από τη συνήθη διερεύνηση ή συνυπάρχουν με ανεξήγητες μεσεντέριες ή ηπατικές αλλοιώσεις στην απεικόνιση.
- Υπογλυκαιμίες σε μη διαβητικό ασθενή: Επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπογλυκαιμίας —ιδιαίτερα όταν τεκμηριώνονται εργαστηριακά και συνοδεύονται από εφίδρωση, τρόμο, σύγχυση ή διαταραχή επιπέδου συνείδησης— απαιτούν συστηματικό έλεγχο. Όταν διαπιστώνονται μη κατασταλμένα επίπεδα ινσουλίνης και C-πεπτιδίου, πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο ινσουλινώματος (λειτουργικός παγκρεατικός NET).
- Άλλα ανεξήγητα ενδοκρινικά ή συστηματικά συμπτώματα:
- Υποτροπιάζοντα επεισόδια πεπτικού έλκους ή σοβαρής γαστροοισοφαγικής παλινδρομήσης (ένδειξη για γαστρίνωμα).
- Νέα εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη ή ανεξήγητη απώλεια βάρους.
- Παροξυσμική υπέρταση, κεφαλαλγία, εφίδρωση και αίσθημα παλμών (διερεύνηση για φαιοχρωμοκύττωμα ή παραγαγγλίωμα).
- Επίμονος βήχας, συριγμός, αιμόπτυση ή υποτροπιάζουσες πνευμονικές λοιμώξεις (ένδειξη για πνευμονικό NET).
Η πρόκληση των ασυμπτωματικών (μη λειτουργικών) όγκων
Ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών δεν παρουσιάζει ορμονικό σύνδρομο. Οι μη λειτουργικοί NETs παραμένουν ασυμπτωματικοί για μεγάλο χρονικό διάστημα και ανακαλύπτονται τυχαία. Η προσοχή του γιατρού επιβάλλεται όταν η αξονική ή μαγνητική τομογραφία αναδεικνύει:
- Ανεξήγητες υπεραγγειούμενες ηπατικές εστίες ή ηπατικές μεταστάσεις άγνωστης πρωτοπαθούς εστίας.
- Μεσεντέριες μάζες ή λεμφαδενικές αλλοιώσεις σε συνδυασμό με κοιλιακά συμπτώματα.
- Τυχαία παγκρεατική μάζα ή πνευμονικό οζίδιο με ύποπτα χαρακτηριστικά.
Ορθολογικός αρχικός διαγνωστικός έλεγχος
Η διερεύνηση πρέπει να είναι στοχευμένη και να μην περιορίζεται σε ένα γενικό εργαστηριακό πάνελ. Ανάλογα με την κλινική εικόνα, περιλαμβάνει:
- Βιοχημικό έλεγχο: Εξέταση 5-HIAA σε ούρα 24ώρου (ή επικυρωμένη εξέταση πλάσματος) για υποψία καρκινοειδούς συνδρόμου, με αυστηρή τήρηση των οδηγιών διατροφής και φαρμάκων.
- Εξειδικευμένο ορμονικό έλεγχο: Μέτρηση ινσουλίνης και C-πεπτιδίου κατά την τεκμηριωμένη υπογλυκαιμία, ή γαστρίνης σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
- Απεικόνιση & Ιστολογία: Εξειδικευμένη απεικόνιση PET/CT υποδοχέων σωματοστατίνης για τη σταδιοποίηση, και ιστολογική επιβεβαίωση/ταξινόμηση μέσω παθολογοανατομικής αξιολόγησης ιστού.
| Σημαντική Σημείωση για τη Χρωμογρανίνη Α (CgA): Η ΕΕΝΟ υπογραμμίζει ότι η Χρωμογρανίνη Α δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως καθολική εξέταση διαλογής (screening). Μπορεί να είναι φυσιολογική σε ασθενείς με NET, ενώ συχνά αυξάνεται ψευδώς εξαιτίας λήψης αναστολέων αντλίας πρωτονίων (PPIs) ή νεφρικής δυσλειτουργίας. Η ερμηνεία της απαιτεί πάντα αυστηρό κλινικό πλαίσιο. |
Πότε επιβάλλεται η παραπομπή σε εξειδικευμένο κέντρο;
Η έγκαιρη παραπομπή σε εξειδικευμένες δομές είναι απαραίτητη όταν υπάρχει:
- Ισχυρή κλινική υποψία λειτουργικού NET.
- Ύποπτη απεικονιστική αλλοίωση ή μεταστατική νόσος άγνωστης πρωτοπαθούς εστίας.
- Παθολογικός εξειδικευμένος βιοχημικός έλεγχος σε συμβατό κλινικό πλαίσιο.
- Ιστολογικά επιβεβαιωμένο νευροενδοκρινικό νεόπλασμα.
Το μήνυμα της ΕΕΝΟ προς τους γιατρούς της πρώτης γραμμής
«Δεν χρειάζεται να ζητάμε εξειδικευμένες εξετάσεις σε κάθε ασθενή με διάρροια ή κοιλιακό άλγος. Χρειάζεται, όμως, να σκεφτόμαστε την πιθανότητα ενός νευροενδοκρινούς όγκου όταν τα συμπτώματα είναι επίμονα, υποτροπιάζοντα, δεν εξηγούνται επαρκώς από τις συχνότερες παθήσεις ή συνδυάζονται με ύποπτα απεικονιστικά ευρήματα. Η ενημέρωση και η επαγρύπνηση των γιατρών της πρώτης γραμμής αποτελεί το πιο κρίσιμο βήμα για τη βελτίωση της διάγνωσης και, κατ’ επέκταση, της φροντίδας και της επιβίωσης των ασθενών».
***
Για περισσότερες πληροφορίες:
Ελληνική Εταιρεία Νευροενδοκρινών Όγκων (ΕΕΝΟ)
Website: https://hnets.org
Email: [email protected]