Καταστροφικές δαπάνες υγείας για 400.000 νοικοκυριά – Οι προτάσεις

Η οικονομική επιβάρυνση των νοικοκυριών, οι ανισότητες πρόσβασης και τα κενά στη φροντίδα κυριάρχησαν στο 15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ασθενών. Στοιχεία που παρουσίασαν οι ομιλητές καταγράφουν σχεδόν διπλασιασμό των ιδιωτικών πληρωμών για φάρμακα από το 2012, ενώ ο ΕΟΠΥΥ επεξεργάζεται αναθεώρηση των παροχών του με τη συμμετοχή της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας.

Περίπου 400.000 νοικοκυριά στην Ελλάδα αντιμετώπισαν καταστροφικές δαπάνες υγείας το 2023, σύμφωνα με στοιχεία μελέτης για τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας που παρουσίασε ο καθηγητής Χαράλαμπος Οικονόμου στο 15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ασθενών. Το εύρημα έδωσε το μέτρο της οικονομικής πίεσης που δέχονται οι οικογένειες και ανέδειξε την ανάγκη επανεξέτασης των συμμετοχών και ενίσχυσης της προστασίας των χρονίως πασχόντων.

Στο ίδιο συνέδριο, ο διοικητής του ΕΟΠΥΥ Αθανάσιος Ζαμάνης ανακοίνωσε ότι ο Οργανισμός αναθεωρεί τον Ενιαίο Κανονισμό Παροχών Υγείας, με στόχο να ολοκληρώσει την επεξεργασία του εντός Νοεμβρίου 2026. Παράλληλα, οι παρεμβάσεις των ομιλητών κάλυψαν τη στελέχωση των περιφερειακών νοσοκομείων, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τα κενά στη μακροχρόνια φροντίδα.

Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας διοργάνωσε το συνέδριο στις 30 και 31 Οκτωβρίου 2026 στην Αθήνα, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας. Η επετειακή διοργάνωση σηματοδότησε 15 χρόνια θεσμικού διαλόγου για τα δικαιώματα των ασθενών και συγκέντρωσε περισσότερους από 240 συμμετέχοντες.

Με κεντρικό θέμα «Πρόσβαση, Ποιότητα, Ισότητα, Βιωσιμότητα: Οι προτεραιότητες των Ασθενών για το Εθνικό Σύστημα Υγείας», έφερε στο ίδιο τραπέζι οργανώσεις ασθενών από όλη τη χώρα, εκπροσώπους της Πολιτείας και των φορέων υγείας, επιστήμονες, ακαδημαϊκούς, ερευνητές, επαγγελματίες υγείας και στελέχη επιχειρήσεων φαρμάκου και τεχνολογίας υγείας.

Η μεγαλύτερη οικονομική πίεση στα φτωχότερα νοικοκυριά

Στην ενότητα για τις ιδιωτικές δαπάνες, την οποία συντόνισε ο καθηγητής Κοινωνιολογίας και Πολιτικής Υγείας του Παντείου Πανεπιστημίου Χαράλαμπος Οικονόμου, οι ομιλητές ανέδειξαν την επιβάρυνση από τα φάρμακα και την πρωτοβάθμια φροντίδα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Οικονόμου, το 9,5% των νοικοκυριών αντιμετώπισε καταστροφικές δαπάνες υγείας το 2023. Από αυτά, το 63% ανήκε στο φτωχότερο εισοδηματικό πέμπτο. Ο ίδιος ζήτησε επανεξέταση των συμμετοχών και θέσπιση ανώτατων ορίων οικονομικής επιβάρυνσης.

Ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ Νίκος Βέττας σημείωσε ότι οι ιδιωτικές δαπάνες υγείας στην Ελλάδα παραμένουν υψηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η γήρανση του πληθυσμού και η ανάπτυξη νέων θεραπειών θα αυξήσουν τις χρηματοδοτικές ανάγκες. Ως βασικές κατευθύνσεις πρότεινε την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των πόρων, την ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και τη μεγαλύτερη χρήση γενοσήμων.

ΕΟΠΥΥ: Αναθεώρηση συμμετοχών και παροχών

Ο Αθανάσιος Ζαμάνης γνωστοποίησε ότι η αναθεώρηση του Ενιαίου Κανονισμού Παροχών Υγείας βρίσκεται σε εξέλιξη, με τη συμμετοχή της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας.

Η επεξεργασία περιλαμβάνει την επανεξέταση συμμετοχών και παροχών, μεταξύ άλλων για ιατροτεχνολογικά προϊόντα και για ασθενείς που χρειάζονται θεραπεία στο εξωτερικό. Ο διοικητής του ΕΟΠΥΥ έθεσε ως στόχο την ολοκλήρωση της επεξεργασίας εντός Νοεμβρίου, χωρίς αυτό να ισοδυναμεί με ανακοίνωση συγκεκριμένων τελικών αλλαγών.

Επιπλέον, προανήγγειλε πρόγραμμα προληπτικής οδοντιατρικής φροντίδας για παιδιά, με εκτιμώμενη έναρξη στις αρχές του 2027.

Σχεδόν διπλασιάστηκαν οι ιδιωτικές πληρωμές για φάρμακα

Ο διευθυντής Εταιρικών Υποθέσεων της MSD Αντώνης Καρόκης παρουσίασε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι ιδιωτικές πληρωμές των ασθενών για φάρμακα αυξήθηκαν από 416 εκατ. ευρώ το 2012 σε εκτιμώμενα 810 εκατ. ευρώ το 2024.

Για ασθενείς με δύο ή περισσότερα χρόνια νοσήματα κατέθεσε δύο εναλλακτικές προτάσεις: μείωση της συμμετοχής στο 10%, με εκτιμώμενο ετήσιο κόστος 120 εκατ. ευρώ, ή ανώτατο ετήσιο όριο συμμετοχής 250 ευρώ, με εκτιμώμενο κόστος 160 εκατ. ευρώ.

Ως πρώτο, πιο άμεσα εφαρμόσιμο βήμα, εισηγήθηκε τη μείωση των ποσοστών συμμετοχής. Στη συνέχεια, πρότεινε αξιολόγηση των αποτελεσμάτων, ώστε να εξεταστεί η καταλληλότερη μορφή ετήσιου πλαφόν. Οι παρεμβάσεις αυτές αποτελούν προτάσεις που παρουσίασε στο συνέδριο και όχι ανακοινωμένα μέτρα.

Χρόνια νοσήματα: Η επιβάρυνση ξεπερνά τις συμμετοχές

Ο Γιώργος Γουρζουλίδης, επισκέπτης διδάσκων στην αξιολόγηση τεχνολογιών υγείας στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, παρουσίασε προκαταρκτικά ευρήματα μελέτης σε ασθενείς με νόσο Crohn και ελκώδη κολίτιδα.

Στο συγκεκριμένο δείγμα, το 97% ανέφερε ιδιωτικές δαπάνες υγείας, με μέσο μηνιαίο κόστος 354 ευρώ. Επιπλέον, τέσσερις στους δέκα συμμετέχοντες δήλωσαν ότι δαπανούν περισσότερο από το 25% του εισοδήματός τους για ανάγκες που σχετίζονται με την ασθένεια.

Η επιβάρυνση περιλαμβάνει, πέρα από φάρμακα και εξετάσεις, ψυχολογική υποστήριξη, διατροφική συμβουλευτική και μετακινήσεις. Η απώλεια παραγωγικότητας και οι ανάγκες φροντίδας προσθέτουν κόστος για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους.

Η πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Μέμη Τσεκούρα επισήμανε ότι η οικονομική πίεση μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε διακοπή θεραπειών. Όπως τόνισε, το κόστος μετακίνησης αρκεί σε ορισμένες περιπτώσεις για να καταστήσει απρόσιτες ακόμη και δωρεάν προληπτικές εξετάσεις.

Ζήτησε ουσιαστική μείωση των συμμετοχών και στοχευμένη προστασία των οικονομικά ευάλωτων ασθενών. Παράλληλα, ανακοίνωσε την προώθηση μελέτης με το Πάντειο Πανεπιστήμιο για τις πραγματικές ιδιωτικές δαπάνες των ασθενών. Στόχος είναι να καταγράψει τόσο τις άμεσες όσο και τις έμμεσες επιβαρύνσεις και να στηρίξει τεκμηριωμένες προτάσεις πολιτικής.

Οι εθνικοί μέσοι όροι κρύβουν τις ανισότητες

Οι κοινωνικές και γεωγραφικές ανισότητες αποτέλεσαν αυτοτελή άξονα των εργασιών. Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν ότι το εισόδημα, η εκπαίδευση, οι συνθήκες διαβίωσης και ο τόπος κατοικίας εξακολουθούν να επηρεάζουν την πρόσβαση στην περίθαλψη.

Ο δρ Άγις Τσουρός, πρώην διευθυντής Πολιτικής και Διακυβέρνησης για την Υγεία του ΠΟΥ στην Ευρώπη, υπογράμμισε την ανάγκη ενσωμάτωσης της υγείας σε όλες τις δημόσιες πολιτικές. Ζήτησε επίσης συστηματική καταγραφή των διαφορών μεταξύ περιοχών και πληθυσμιακών ομάδων, τις οποίες συχνά αποκρύπτουν οι εθνικοί μέσοι όροι.

Στη συζήτηση παρουσίασε το Παρατηρητήριο για τις Πολιτικές και την Οργάνωση της Δημόσιας Υγείας του Ιδρύματος Μποδοσάκη, του οποίου προεδρεύει στη Συντονιστική και στην Επιστημονική Επιτροπή. Έδωσε έμφαση στα αξιόπιστα δεδομένα, στην αξιολόγηση των παρεμβάσεων και στη δημόσια λογοδοσία.

Υγειονομικός χάρτης με βάση τις πραγματικές δυνατότητες των δομών

Στη συζήτηση που συντόνισε ο Κυριάκος Σουλιώτης, καθηγητής Πολιτικής Υγείας και κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, αναδείχθηκε η ανάγκη ανασχεδιασμού του υγειονομικού χάρτη.

Οι παρεμβάσεις εστίασαν στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού, στη στελέχωση και στη δυνατότητα έγκαιρης πρόσβασης σε εξετάσεις και θεραπείες. Κοινή κατεύθυνση αποτέλεσε η αποτύπωση όχι μόνο της θέσης των δομών, αλλά και των υπηρεσιών που μπορούν πράγματι να προσφέρουν.

Ο Χρήστος Τριανταφύλλου, Project Officer του Γραφείου του ΠΟΥ στην Ελλάδα, παρουσίασε την πλατφόρμα Quality for All του προγράμματος HEALTH-IQ. Όπως ανέφερε, περιλαμβάνει ήδη 190 δείκτες στελέχωσης, λειτουργίας και απόδοσης των υπηρεσιών και βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο ενσωμάτωσης στο ψηφιακό περιβάλλον της ΗΔΙΚΑ.

Ζήτησε μετατροπή των δεδομένων σε αποφάσεις με μετρήσιμους στόχους και λογοδοσία, με συνεκτίμηση της εμπειρίας των ασθενών. Πρότεινε επίσης διασυνδεδεμένα δίκτυα πρωτοβάθμιας φροντίδας και νοσοκομείων, με τηλεϊατρική και ηλεκτρονικούς φακέλους, για λιγότερες αναμονές και περιττές μετακινήσεις.

Πρωτοβάθμια φροντίδα και πίεση στα επείγοντα

Η διοικήτρια της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας Αττικής Όλγα Μπαλαούρα ανέδειξε την ανάγκη καλύτερης σύνδεσης εξειδικευμένων νοσοκομείων και περιφερειακών δομών, με παράδειγμα το δίκτυο Κέντρων Μαστού.

Επισήμανε την άνιση κατανομή υπηρεσιών στην Αττική και ζήτησε ενίσχυση των Κέντρων Υγείας, ιδιαίτερα στην Ανατολική Αττική. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, περίπου το 80% των περιστατικών στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών των νοσοκομείων της Αττικής δεν χαρακτηρίζονται επείγοντα.

Η ίδια συνέδεσε την εικόνα αυτή με την ανάγκη ισχυρότερης Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Έβρος και Χίος: Η υποστελέχωση περιορίζει την πρόσβαση

Η Εύη Ορφανού, μέλος ΔΣ της ΕΝΑΣΕΛ και πρόεδρος του Συλλόγου Καρκινοπαθών και Σπανίων Παθήσεων Νομού Έβρου «Μαζί για ζωή», αναφέρθηκε στις ελλείψεις των ακριτικών νοσοκομείων.

Όπως ανέφερε, βασικές ιατρικές ειδικότητες στο Νοσοκομείο Διδυμοτείχου παραμένουν χωρίς κάλυψη, παρά τις επανειλημμένες προκηρύξεις και τα οικονομικά κίνητρα. Η παρέμβασή της ανέδειξε την ανάγκη ευρύτερου σχεδιασμού για τη βιώσιμη λειτουργία των περιφερειακών δομών.

Ο πρόεδρος του Σωματείου Σκλήρυνσης κατά Πλάκας Χίου Σταμάτης Κλουμάσης περιέγραψε τις επιπτώσεις της υποστελέχωσης του νοσοκομείου του νησιού. Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, οι ελλείψεις περιορίζουν την αξιοποίηση του αξονικού και του μαγνητικού τομογράφου, με αποτέλεσμα ασθενείς να αναζητούν ιδιωτικές υπηρεσίες ή να μετακινούνται εκτός Χίου.

Εξέφρασε ακόμη ανησυχία για το προγραμματισμένο τετράμηνο κλείσιμο του αεροδρομίου και την εξαγγελθείσα διακοπή συμβάσεων τοπικών διαγνωστικών κέντρων με τον ΕΟΠΥΥ. Ζήτησε ενίσχυση του νοσοκομείου, οργανωμένο δίκτυο φροντίδας για τη σκλήρυνση κατά πλάκας και ειδικό σχέδιο πρόσβασης κατά τη διακοπή της αεροπορικής σύνδεσης.

Ηλεκτρονικός φάκελος: Διασύνδεση 100 νοσοκομείων

Στην ενότητα «Ψηφιακή Υγεία και Ποιότητα», υπό τον συντονισμό του υπεύθυνου Δημοσίων Υποθέσεων της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Τάσου Σαμουηλίδη, οι ομιλητές εξέτασαν τις ψηφιακές υπηρεσίες και τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης.

Η Νίκη Τσούμα, διευθύνουσα σύμβουλος της ΗΔΥΚΑ ΜΑΕ, ανακοίνωσε ότι 100 από τα 120 νοσοκομεία της χώρας έχουν ήδη διασυνδεθεί με τον Εθνικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας. Έθεσε ως στόχο την ολοκλήρωση της διασύνδεσης έως το τέλος του 2026.

Παρουσίασε τις δυνατότητες του MyHealth και αναφέρθηκε στην υποχρέωση καταχώρισης των αποτελεσμάτων των διαγνωστικών εξετάσεων στον φάκελο. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι ο σχεδιασμός των εφαρμογών χρειάζεται τη συμμετοχή των ασθενών και ότι η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να υποστηρίζει την ιατρική κρίση.

Ο Νίκος Βασιλάκης, συνεργάτης του ιδιαίτερου γραφείου του Ειδικού Γραμματέα Τεχνητής Νοημοσύνης, παρουσίασε τις δυνατότητες του εθνικού υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» για την έρευνα και την καινοτομία στην υγεία. Ωστόσο, έθεσε ως προϋπόθεση τα αξιόπιστα, αντιπροσωπευτικά και διαλειτουργικά δεδομένα, ώστε οι εφαρμογές να αποφεύγουν μεροληψίες και αποσπασματικές λύσεις.

Δικαιώματα στα δεδομένα και ανθρώπινη εποπτεία

Η Μίνα Μπουμπάκη, προϊσταμένη του Τμήματος Ηλεκτρονικών Υπηρεσιών Υγείας του Υπουργείου Υγείας, παρουσίασε τα δικαιώματα που προβλέπει ο Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων Υγείας.

Αναφέρθηκε στη δωρεάν πρόσβαση των πολιτών στα δεδομένα τους, στη δυνατότητα διόρθωσης και ελέγχου της πρόσβασης και, υπό προϋποθέσεις, στην εξαίρεση από τη δευτερογενή χρήση. Παρουσίασε επίσης την προετοιμασία μεταβατικού νομοθετικού πλαισίου για την ερευνητική αξιοποίηση δεδομένων υγείας, με συμμετοχή των εκπροσώπων ασθενών στη διακυβέρνησή τους.

Ο δρ Θεόδωρος Τροκάνας, επιστημονικός συνεργάτης της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής, εστίασε στην ενημερωμένη συναίνεση, στη διαφάνεια και στη σαφή κατανομή ευθύνης για τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης σε ιατρικές αποφάσεις.

Υπογράμμισε την απαραίτητη ανθρώπινη εποπτεία και την προστασία των ευαίσθητων δεδομένων από απαγορευμένες χρήσεις, ιδίως από ασφαλιστικές εταιρείες, τράπεζες και εργοδότες.

Αξιολόγηση τεχνολογιών πέρα από την τιμή

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Ιατρικών και Βιοτεχνολογικών Προϊόντων Δημήτρης Νίκας ζήτησε οργανωμένο πλαίσιο αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα.

Όπως τόνισε, η αξιολόγηση χρειάζεται να συνεκτιμά την επίδραση στις νοσηλείες, στις πρόσθετες παρεμβάσεις, στην πρόσβαση και στην ποιότητα ζωής, με ουσιαστική συμμετοχή των ασθενών. Έδωσε επίσης έμφαση στην αποζημίωση της τηλεπαρακολούθησης χρονίως πασχόντων, σε συνδυασμό με οργανωμένη ιατρική παρακολούθηση.

Ο Δημήτρης Κοντοπίδης, μέλος του ΔΣ της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, υπογράμμισε ότι οι ψηφιακές υπηρεσίες πρέπει να μειώνουν τη γραφειοκρατία και τις αναμονές και να βελτιώνουν την ποιότητα ζωής. Πρότεινε αξιοποίηση δεικτών PROMs και PREMs, οι οποίοι αποτυπώνουν τις εκβάσεις και την εμπειρία όπως τις αναφέρουν οι ίδιοι οι ασθενείς.

Παράλληλα, προειδοποίησε για τον ψηφιακό αποκλεισμό. Ζήτησε τα παραδοτέα των δημόσιων ψηφιακών έργων να καταγράφουν υποχρεωτικά τη συμμετοχή των εκπροσώπων ασθενών και τον βαθμό ενσωμάτωσης των προτάσεών τους.

Υγιής γήρανση: Πρόληψη, αυτονομία και αντιμετώπιση της πολυφαρμακίας

Η ενότητα για την υγιή γήρανση και τη μακροχρόνια φροντίδα, υπό τον συντονισμό της καθηγήτριας Νοσηλευτικής της Υγιεινής της Εργασίας στον Τομέα Δημόσιας Υγείας του ΕΚΠΑ Παναγιώτας Σουρτζή, ανέδειξε την ανάγκη ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής.

Οι παρεμβάσεις εστίασαν στη σύνδεση υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής φροντίδας, στη διατήρηση της αυτονομίας και στη στήριξη των οικογενειών.

Ο Ιωάννης Καραϊτιανός, πρόεδρος της Ελληνικής Γεροντολογικής και Γηριατρικής Εταιρείας, καθηγητής Χειρουργικής του ΕΚΠΑ και διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής στο Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center, ανέφερε ότι περισσότερο από το 23% του ελληνικού πληθυσμού είναι άνω των 65 ετών.

Πρότεινε καθιέρωση της Γηριατρικής ως ιατρικής ειδικότητας, ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας και αντιμετώπιση της πολυφαρμακίας. Υπογράμμισε ότι η πρόσβαση στην πρόληψη και στις θεραπείες πρέπει να ακολουθεί τις εξατομικευμένες ανάγκες υγείας, χωρίς αποκλειστικό κριτήριο την ηλικία, ενώ ζήτησε επανενεργοποίηση του προγράμματος «Ηπιόνη».

Αποκατάσταση: Μόλις 148 δημόσιες κλίνες, σύμφωνα με τα στοιχεία της παρέμβασης

Ο Παύλος Μυριανθεύς, καθηγητής Εντατικολογίας και Πνευμονολογίας, πρόεδρος του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ και διευθυντής της Πανεπιστημιακής ΜΕΘ στο Γενικό Ογκολογικό Νοσοκομείο Κηφισιάς «Οι Άγιοι Ανάργυροι», ανέδειξε τα κενά στην αποκατάσταση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η χώρα διαθέτει μόλις 148 δημόσιες κλίνες αποκατάστασης. Τόνισε ότι η παρέμβαση πρέπει να ξεκινά στη διάρκεια της νοσηλείας και να συνεχίζεται οργανωμένα μετά το εξιτήριο, ιδιαίτερα για ηλικιωμένους που έχουν νοσηλευτεί σε ΜΕΘ.

Πρότεινε εθνικό σχέδιο αποκατάστασης, διεπιστημονικές ομάδες, συντονισμό της φροντίδας και αξιοποίηση της τηλεαποκατάστασης.

Μακροχρόνια φροντίδα με στήριξη των οικογενειών

Η Καίτη Θεοχάρη, μέλος του ΔΣ της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ασθενών και Φίλων Πασχόντων από Λυσοσωμικά Νοσήματα «Η Αλληλεγγύη» και Β΄ αντιπρόεδρος της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδας, έδωσε έμφαση στην καθημερινότητα των ανθρώπων με χρόνια και σπάνια νοσήματα.

Όπως τόνισε, η μακροχρόνια φροντίδα χρειάζεται να στηρίζει την ανεξαρτησία, την εργασία και την κοινωνική συμμετοχή, μαζί με την αντιμετώπιση της ασθένειας.

Ζήτησε οργανωμένη κατ’ οίκον φροντίδα, ισχυρότερη κοινοτική νοσηλευτική και ανακουφιστική φροντίδα. Πρότεινε ακόμη διεύρυνση της πρόσβασης στον προσωπικό βοηθό για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ώστε να περιοριστεί η οικονομική και πρακτική επιβάρυνση των οικογενειών.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr