Έλλειψη ύπνου: Οι συνέπειες που μπορεί να έχει στην υγεία

Τι λένε ειδικοί από την Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρεία.

Η έλλειψη ύπνου μπορεί να έχει πολλές συνέπειες στην υγεία. Μάλιστα ο καλός και επαρκής ύπνος δεν είναι πολυτέλεια αλλά ανάγκη, καθώς η εναλλαγή ύπνου-εγρήγορσης ρυθμίζει πολλές και σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού. Στη σύγχρονη εποχή, όμως, δεν του δίνουμε την προσοχή που θα έπρεπε, με συνέπεια να υπονομεύουμε την υγεία μας.

«Όλοι ζούμε με βάση τους κιρκάδιους ρυθμούς. Οι ρυθμοί αυτοί είναι 24ωροι και αποτελούν ένα εσωτερικό «ρολόι» που ρυθμίζει όλες τις σωματικές λειτουργίες, από την αρτηριακή πίεση και τις κινήσεις του εντέρου μέχρι τον μεταβολισμό και βέβαια τον ίδιο τον κύκλο ύπνου- εγρήγορσης», εξηγεί η κυρία Ανδρομάχη Βρυωνίδου-Μπομποτά, πρόεδρος της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας.

Και συνεχίζει: «Ο «κεντρικός διακόπτης» του «ρολογιού» αυτού βρίσκεται στον υποθάλαμο του εγκεφάλου. Αυτός αντιλαμβάνεται το χρόνο με βάση τον φυσικό φωτισμό (από τον αμφιβληστροειδή χιτώνα του ματιού μας). Το υπόλοιπο σώμα συγχρονίζεται με αυτόν τον «διακόπτη» μέσω της παραγωγής νευρικών και ορμονικών μηνυμάτων, η οποία αυξομειώνεται στη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας»

Καταστολή της ούρησης και χαλάρωση

Το γεγονός ότι κοιμόμαστε, όμως, δεν σημαίνει πως ο οργανισμός πέφτει σε αδράνεια. Αντιθέτως, «στη διάρκεια του ύπνου διαφοροποιείται η έκκριση πολλών ορμονών που ρυθμίζουν ζωτικές σωματικές λειτουργίες», λέει η κυρία Μαρινέλλα Τζανέλα, γενική γραμματέας της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας, διευθύντρια της Κλινικής Ενδοκρινολογίας & Μεταβολισμού του Νοσοκομείου Ευαγγελισμός.

Παραδείγματος χάριν, όταν αρχίζει ο ύπνος αυξάνεται η παραγωγή της αυξητικής ορμόνης. Η ορμόνη αυτή προάγει την αύξηση σε ύψος (στα παιδιά μέχρι την ενήβωση) και επιτελεί σημαντικές αναβολικές δράσεις.

Αυξάνονται επίσης τα επίπεδα της αντιδιουρητικής ορμόνης (ADH). Αυτή εκκρίνεται από τον υποθάλαμο του εγκεφάλου για να κατασταλεί τη νύχτα η ανάγκη ούρησης και να εξασφαλιστεί η ηρεμία στον ύπνο.

Σημαντικές αλλαγές παρατηρούνται επίσης σε ορμόνες, όπως η κορτιζόλη (η ορμόνη της εγρήγορσης και του στρες). Η κορτιζόλη εμφανίζει τα υψηλότερα επίπεδά της το πρωί με την αφύπνιση του ατόμου. Ύστερα, τα επίπεδα αυτά σταδιακά μειώνονται ώστε τα μεσάνυχτα και τις πρώτες ώρες του ύπνου να φτάσουν στο ελάχιστο και ο οργανισμός να χαλαρώσει.

Διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών

Οι κιρκάδιοι ρυθμοί δεν είναι ακριβώς ίδιοι μεταξύ ανδρών και γυναικών. Γι’ αυτό τον λόγο, «ο ύπνος έχει αρκετές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων», κατά την κυρία Γεωργία Κάσση, ειδική γραμματέα της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας, διευθύντρια ΕΣΥ, επιστημονικά υπεύθυνη του Ενδοκρινολογικού Τμήματος του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα.

Ειδικότερα, οι γυναίκες έχουν την τάση να μπαίνουν πιο νωρίς για ύπνο, αλλά και να ξυπνούν νωρίτερα το πρωί απ’ ό,τι οι άνδρες. Μπορεί επίσης να αποκοιμηθούν πιο εύκολα από τους άνδρες και να κάνουν πιο αδιατάρακτο ύπνο.

Μπορεί, όμως, να συμβεί και το αντίστροφο. Και αυτό διότι οι ορμονικές διακυμάνσεις της εμμήνου ρύσεως, της εγκυμοσύνης και κυρίως της εμμηνόπαυσης μπορεί να διαταράξουν σημαντικά τον ύπνο τους, λέει η κυρία Κάσση.

Μελέτες έχουν δείξει ότι οι διαταραχές του ύπνου, όπως η αϋπνία και οι συχνές αφυπνίσεις στη διάρκεια της νύχτας, είναι συχνότερες στις γυναίκες. Σε αυτό μπορεί να συμβάλλει και το εντονότερο στρες που συχνά νιώθουν.

Όταν το στρες είναι μακροχρόνιο οδηγεί σε υπερπαραγωγή της φλοιοεπινεφριδιοτρόπου ορμόνης (ACTH) στον εγκέφαλο. Αυτή με τη σειρά της οδηγεί σε αυξημένη παραγωγή κορτιζόλης από τα επινεφρίδια.

Οι κίνδυνοι από την έλλειψη ύπνου

Ωστόσο ο ύπνος και η ορμονική λειτουργία του οργανισμού είναι αλληλένδετα. Οτιδήποτε διαταράσσει τον ύπνο, επηρεάζει και τις ορμόνες. Οτιδήποτε επηρεάζει τις ορμόνες, επηρεάζει και τον ύπνο. Το επακόλουθο είναι ένας φαύλος κύκλος που μπορεί να αποδειχθεί επιζήμιος για την υγεία.

Βραχυπρόθεσμα, η έλλειψη ύπνου (λιγότερες από 6-7 ώρες κάθε βράδυ) και ο κακής ποιότητας ύπνος μπορεί να οδηγήσουν σε:

Κόπωση
Υπνηλία στη διάρκεια της ημέρας

Μειωμένη μνήμη και ικανότητα μάθησης
Οξυθυμία
Επιρρέπεια στα ατυχήματα

Μπορεί επίσης να οδηγήσουν σε εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος. Και αυτό διότι η ομαλή ανοσοποιητική λειτουργία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον επαρκή και ποιοτικό ύπνο.

Μεταβολικά προβλήματα

Μακροπρόθεσμα, οι συνέπειες που έχει ο ελλιπής και κακής ποιότητας ύπνος μπορεί να είναι πολύ σοβαρές. «Πολλές μελέτες έχουν συσχετίσει την χρόνια έλλειψη ύπνου με μεταβολικές και ενδοκρινικές αλλαγές». Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται:

Η μειωμένη αντοχή στη γλυκόζη
Η μειωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη

Η αυξημένη κορτιζόλη το βράδυ
Η διαταραχή στα επίπεδα των ορμονών (γκρελίνη, λεπτίνη) που ρυθμίζουν την πείνα
Η απορρύθμιση των ορμονών του στρες

«Οι αλλαγές αυξάνουν τον κίνδυνο παχυσαρκίας, υπέρτασης, διαβήτη τύπου 2, αλλά και καρδιαγγειακών παθήσεων», τονίζει.

Η έλλειψη ύπνου έχει επίσης σχετισθεί με τον υπογοναδισμό, δηλαδή με χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες. Μπορεί ακόμα να αυξήσει τον κίνδυνο κατάθλιψης και αγχωδών διαταραχών.

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr/