Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας: Επικίνδυνο το πολύ αλάτι, προσέξτε τις «κρυφές» πηγές του

Νέα έκθεση με την οποία προειδοποιεί ότι η υπερκατανάλωση άλατος κοστίζει πρόωρα τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων κάθε χρόνο, έδωσε πριν από λίγες ημέρες στη δημοσιότητα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.). Πώς μπορούμε όμως να ξέρουμε αν τρώμε πολύ αλάτι; Γιατί είναι επικίνδυνο; Και πώς μπορούμε να το μειώσουμε χωρίς να γίνει άνοστο το φαγητό μας;

«Το πολύ αλάτι είναι ο σημαντικότερος διατροφικός παράγοντας κινδύνου για την υγεία», λέει ο Dr. Francesco Branca, διευθυντής στο Τμήμα Διατροφής για Υγεία & Ανάπτυξη του Π.Ο.Υ. «Μακροπρόθεσμα οδηγεί στην υπέρταση, που αποτελεί κύρια αιτία για εγκεφαλικά, εμφράγματα και πρόωρο θάνατο. Ένας στους τέσσερις ενήλικες σε όλο τον κόσμο πάσχει από υπέρταση. Και 2 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν ετησίως από το πολύ αλάτι».

Δυστυχώς, η υπερκατανάλωσή του είναι ο κανόνας, ειδικά στη Δύση. Ο Π.Ο.Υ. συνιστά να μην υπερβαίνουμε τα 5 γραμμάρια ημερησίως (αντιστοιχούν σε περίπου 2.000 mg νάτριο). Η ποσότητα αυτή όμως είναι σχεδόν η μισή από εκείνη που στην πραγματικότητα καταναλώνουν οι ενήλικες.

Από που προέρχεται

«Αλάτι προσλαμβάνουμε από το φαγητό που μαγειρεύουμε στο σπίτι και τρώγοντας έτοιμα τρόφιμα του εμπορίου», εξηγεί ο Dr. Branca. «Σε πολλές χώρες υψηλού εισοδήματος, η μεγαλύτερη ποσότητα προέρχεται από τα τρόφιμα του εμπορίου».

Στην πραγματικότητα, ποσοστό έως και 80% της ποσότητας που καθημερινά καταναλώνουμε προέρχεται από έτοιμα τρόφιμα, όπως:

• Το ψωμί, τα προϊόντα άρτου και τα δημητριακά
• Τα τυριά
• Το επεξεργασμένο κρέας
• Τα αλμυρά σνακ
• Τα έτοιμα φαγητά

Ο γενικός κανόνας είναι πως το φαγητό που φτιάχνουμε στο σπίτι περιέχει λιγότερο αλάτι απ’ ό,τι, π.χ., το φαγητό που τρώμε σε ένα εστιατόριο. Πολλά έτοιμα τρόφιμα, δε, περιέχουν υπερβολικά πολύ αλάτι. Ένα σακουλάκι πατατάκια των 150 γρ., λ.χ., περιέχει το μισό από το αλάτι που πρέπει να τρώμε καθημερινά, αναφέρει ο Dr. Branca. «Υπάρχει ακόμα και σε καρυκεύματα που προσθέτουμε στο φαγητό», προσθέτει.

Τι μπορούμε να κάνουμε

Ο αξιωματούχος του Π.Ο.Υ. επισημαίνει ότι η καλύτερη λύση είναι να μειώνουμε σταδιακά το αλάτι στη διατροφή μας, ώστε να προσαρμόζεται η γεύση μας. Θα χρειασθούν λίγες εβδομάδες, αλλά τελικά θα μπορέσουμε να φέρουμε την πρόσληψη στα επιθυμητά επίπεδα.

«Ο μέσος ενήλικας πρέπει να μειώσει το αλάτι κατά το ένα τρίτο έως κατά το ήμισυ», λέει ο Dr. Branca. «Μπορεί να αρχίσει από το αλάτι που χρησιμοποιεί κατά το μαγείρεμα. Μία καλή ιδέα είναι να το μειώνει προοδευτικά, αντικαθιστώντας το με περισσότερα μπαχαρικά, μυρωδικά ή χυμό λεμονιού».

Μπορούμε επίσης να αρχίσουμε να επιλέγουμε τρόφιμα με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε νάτριο, συγκρίνοντας τις ποσότητες που αναγράφονται στις συσκευασίες τους. Στο εμπόριο διατίθενται επίσης προϊόντα που αναγράφουν ευκρινώς ότι περιέχουν λιγότερο αλάτι.

«Μπορούμε επίσης να κάνουμε ριζικές αλλαγές στη διατροφή μας. Αν λ.χ. αντί για αλμυρά σνακ αρχίσει κάποιος να τρώει φρούτα, θα έχει μειώσει δραστικά την πρόσληψη άλατος. Επιπλέον, πολλά φρούτα και λαχανικά περιέχουν άφθονο κάλιο. Το κάλιο είναι ένα ιχνοστοιχείο που προστατεύει από την υπέρταση και ωφελεί τις αρτηρίες», προσθέτει ο ειδικός.

Ωστόσο απαιτούνται και μέτρα σε επίπεδο κυβερνήσεων, τονίζει. «Πρέπει να δοθεί έμφαση στην προσφορά προϊόντων με λιγότερο αλάτι, τόσο στο εμπόριο όσο και στα σχολεία, ώστε μακροπρόθεσμα να μειωθεί ο κίνδυνος υπέρτασης και να σωθούν εκατομμύρια ζωές», καταλήγει.

Μια πρώτη στο είδος της έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.) για την μείωση της πρόσληψης νατρίου (αλάτι) δείχνει ότι ο κόσμος δεν θα πετύχει τον παγκόσμιο στόχο του για μείωση της πρόσληψης νατρίου κατά 30% έως το 2025.

Το νάτριο, ένα απαραίτητο θρεπτικό συστατικό, αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, εγκεφαλικού και πρόωρου θανάτου όταν καταναλώνεται σε υπερβολική ποσότητα.

Η κύρια πηγή νατρίου είναι το επιτραπέζιο αλάτι (χλωριούχο νάτριο), αλλά περιέχεται επίσης σε άλλα καρυκεύματα, όπως το γλουταμινικό νάτριο.

Η έκθεση δείχνει ότι μόνο το 5% των κρατών μελών του Π.Ο.Υ. εφαρμόζουν υποχρεωτικές και ολοκληρωμένες πολιτικές μείωσης του νατρίου και ότι το 73% των κρατών μελών του Π.Ο.Υ. δεν έχουν πλήρη εφαρμογή τέτοιων πολιτικών.

Η εφαρμογή πολιτικών μείωσης του νατρίου θα μπορούσε να σώσει περίπου 7 εκατομμύρια ζωές παγκοσμίως έως το 2030. Αποτελεί σημαντική συνιστώσα της δράσης για την επίτευξη του στόχου Βιώσιμης Ανάπτυξης για την μείωση των θανάτων από μη μεταδοτικές ασθένειες.

Σήμερα, όμως, μόνο εννέα χώρες διαθέτουν ένα ολοκληρωμένο πακέτο συνιστώμενων πολιτικών για την μείωση της πρόσληψης νατρίου:

1. Βραζιλία
2. Χιλή
3. Τσεχία
4. Λιθουανία
5. Μαλαισία
6. Μεξικό
7. Σαουδική Αραβία
8. Ισπανία
9. Ουρουγουάη

“Η ανθυγιεινή διατροφή είναι η κύρια αιτία θανάτου και ασθενειών παγκοσμίως και η υπερβολική πρόσληψη νατρίου είναι ένας μία τις κύριες αιτίες”, δήλωσε ο δρ. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Γενικός Διευθυντής του Π.Ο.Υ.

“Αυτή η έκθεση δείχνει ότι οι περισσότερες χώρες δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει υποχρεωτικές πολιτικές μείωσης του νατρίου, αφήνοντας τους ανθρώπους τους σε κίνδυνο καρδιακής προσβολής, εγκεφαλικού και άλλων προβλημάτων υγείας. Ο Π.Ο.Υ. καλεί όλες τις χώρες να εφαρμόσουν στρατηγικές για την μείωση του νατρίου και τους κατασκευαστές να εφαρμόσουν τα κριτήρια αναφοράς του Π.Ο.Υ. για την περιεκτικότητα των τροφίμων σε νάτριο”.

Μείωση στο διατροφικό νάτριο (αλάτι): Οι 4 κανόνες “καλύτερης αγοράς” που έχει προτείνει ο Π.Ο.Υ.

Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την μείωση του νατρίου περιλαμβάνει την υιοθέτηση υποχρεωτικών πολιτικών και των τεσσάρων παρεμβάσεων “καλύτερης αγοράς” του Π.Ο.Υ. που σχετίζονται με το νάτριο, οι οποίες συμβάλλουν σημαντικά στην πρόληψη των μη μεταδοτικών ασθενειών. Αυτές είναι:

1. Επαναδιαμόρφωση των τροφίμων ώστε να περιέχουν λιγότερο αλάτι και καθορισμός στόχων για την ποσότητα νατρίου στα τρόφιμα και τα γεύματα
2. Καθιέρωση πολιτικών δημοσίων προμηθειών τροφίμων για τον περιορισμό των τροφίμων πλούσιων σε αλάτι ή νάτριο σε δημόσια ιδρύματα όπως νοσοκομεία, σχολεία, χώρους εργασίας και γηροκομεία
3. Σήμανση στο μπροστινό μέρος των συσκευασιών, που βοηθά τους καταναλωτές να επιλέγουν προϊόντα χαμηλότερης περιεκτικότητας σε νάτριο
4. Επικοινωνιακές εκστρατείες με με στόχο την αλλαγή συμπεριφοράς για την μείωση της κατανάλωσης αλατιού/νατρίου

Οι χώρες ενθαρρύνονται να θεσπίσουν στόχους περιεκτικότητας σε νάτριο για τα επεξεργασμένα τρόφιμα, σύμφωνα με τους Παγκόσμιους Δείκτες Αναφοράς για το νάτριο του Π.Ο.Υ. και να τους επιβάλουν μέσω αυτών των πολιτικών.

Οι υποχρεωτικές πολιτικές μείωσης του νατρίου είναι πιο αποτελεσματικές, καθώς επιτυγχάνουν ευρύτερη κάλυψη και προστασία έναντι εμπορικών συμφερόντων, ενώ παρέχουν ίσους όρους ανταγωνισμού για τους παραγωγούς τροφίμων.

Ως μέρος της έκθεσης, ο Π.Ο.Υ. ανέπτυξε έναν “χάρτη βαθμολόγησης” για τα κράτη μέλη με βάση τον τύπο και τον αριθμό των πολιτικών μείωσης του νατρίου που εφαρμόζουν.

Σύμφωνα με στοιχεία έως και τις 6 Οκτωβρίου του 2022, η Ελλάδα εμπίπτει στην 3η κατηγορία. Αυτό σημαίνει ότι εφαρμόζει την υποχρεωτική δήλωση νατρίου σε προσυσκευασμένα τρόφιμα και ότι εφαρμόζει τουλάχιστον ένα υποχρεωτικό μέτρο για την μείωση του νατρίου.

“Αυτή η σημαντική έκθεση καταδεικνύει ότι οι χώρες πρέπει να εργαστούν επειγόντως για να εφαρμόσουν φιλόδοξες, υποχρεωτικές, κυβερνητικές πολιτικές μείωσης του νατρίου για την επίτευξη του παγκόσμιου στόχου για μείωση της κατανάλωσης αλατιού έως το 2025”, δήλωσε ο δρ. Tom Frieden, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Resolve to Save Lives, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που συνεργάζεται με χώρες για την πρόληψη 100 εκατομμυρίων θανάτων από καρδιαγγειακές παθήσεις σε διάστημα 30 ετών.

“Υπάρχουν αποδεδειγμένα μέτρα που μπορούν να εφαρμόσουν οι κυβερνήσεις και σημαντικές καινοτομίες, όπως τα χαμηλά άλατα νατρίου. Ο κόσμος χρειάζεται δράση εδώ και τώρα, αλλιώς πολλοί περισσότεροι άνθρωποι θα βιώσουν αναπηρικά ή θανατηφόρα περιστατικά καρδιακών προσβολών και εγκεφαλικών”.

Η παγκόσμια μέση πρόσληψη αλατιού υπολογίζεται ότι είναι 10,8 γραμμάρια την ημέρα, υπερδιπλάσια από τη σύσταση του Π.Ο.Υ. για λιγότερο από 5 γραμμάρια αλατιού την ημέρα (ένα κουταλάκι του γλυκού).

Η έκθεση του Π.Ο.Υ. για την μείωση της πρόσληψης νατρίου

Η υπερβολική κατανάλωση αλατιού το καθιστά τον κορυφαίο παράγοντα κινδύνου για θανάτους που σχετίζονται με τη διατροφή και τη διατροφή. Προκύπτουν ολοένα και περισσότερα στοιχεία που τεκμηριώνουν τις σχέσεις μεταξύ της υψηλής πρόσληψης νατρίου και του αυξημένου κινδύνου για άλλες παθήσεις όπως ο καρκίνος του στομάχου, η παχυσαρκία, η οστεοπόρωση και η νεφρική νόσος.

Ο Π.Ο.Υ. καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν χωρίς καθυστέρηση πολιτικές μείωσης της πρόσληψης νατρίου και να μετριάσουν τις βλαβερές συνέπειες της υπερβολικής κατανάλωσης αλατιού. Ο Π.Ο.Υ. καλεί επίσης τους κατασκευαστές τροφίμων να θέσουν φιλόδοξους στόχους μείωσης του νατρίου στα προϊόντα τους.

Πηγή: https://www.who.int