Εντυπωσιακά αποτελέσματα θεραπείας τριπλού συνδυασμού σε ασθενείς με κυστική ίνωση

Μείωση των πνευμονικών παροξύνσεων κατά 83% και του ποσοστού θανάτων κατά 82%
Μεγάλη ποσότητα δεδομένων σχετικά με τη μακροχρόνια επίδραση των
καινοτόμων θεραπειών CFTR Modulators στην υγεία των ασθενών με Κυστική Ίνωση παρουσιάστηκαν στο 46ο Πανευρωπαϊκό Συνέδριο Κυστικής Ίνωσης, που πραγματοποιήθηκε στις 7-10 Ιουνίου στη Βιέννη της Αυστρίας. Παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα από ποικίλες μελέτες βασισμένες σε στοιχεία για 16.000 ασθενείς με Κ.Ι. από το Αμερικανικό Μητρώο CFFPR και για σχεδόν 3.000 ασθενείς από το Μητρώο Κ.Ι. της Γερμανίας, αλλά και βασισμένες σε real world data από ασθενείς με Κ.Ι. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η χορήγηση της θεραπείας του τριπλού συνδυασμού ((elexacaftor/tezacaftor/ivacaftor και ivacaftor)) βελτίωσε την πνευμονική λειτουργία των ασθενών, ενώ μείωσε κατά 79% τις πνευμονικές παροξύνσεις στις ΗΠΑ και κατά 83% στη Γερμανία συνολικά σε σύγκριση με την αρχική τιμή πριν από τη χορήγηση της θεραπείας. Ταυτόχρονα το ποσοστό θανάτου ήταν 72% χαμηλότερο στις ΗΠΑ και 82% χαμηλότερο στη Γερμανία, το ποσοστό μεταμόσχευσης πνεύμονα ήταν 85% χαμηλότερο στις ΗΠΑ και 100% χαμηλότερο στη Γερμανία, σε σύγκριση με το 2019 πριν από την έναρξη της θεραπείας για τους πληθυσμούς των ασθενών με Κ.Ι. στις δύο χώρες. Επίσης παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα της τετραετούς ανοικτής μελέτης για την αποτελεσματικότητα του τριπλού συνδυασμού σε ασθενείς με Κυστική Ίνωσης ηλικίας 12 ετών και άνω, δείχνοντας για πρώτη φορά ότι η θεραπεία δεν οδήγησε σε μείωση της πνευμονικής λειτουργίας σε διάστημα τεσσάρων ετών.«Διανύουμε μια νέα εποχή στην Κυστική Ίνωση. Το πρόσωπο της νόσου αλλάζει. Από θανατηφόρος μετατρέπεται σταδιακά σε χρόνια διαχειρίσιμη νόσο και οι ασθενείς καλούνται να αντιμετωπίσουν νέες προκλήσεις στην καθημερινότητά τους. Με αγωνία αναμένουμε νέες θεραπείες που θα στοχεύουν στις σπάνιες μεταλλάξεις της νόσου, ώστε να έχουν θεραπευτική επιλογή οι ασθενείς μας που δεν είναι επιλέξιμοι για τις ήδη υπάρχουσες θεραπείες», ανέφερε η Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Κυστικής Ίνωσης, Άννα Σπίνου, η οποία συμμετείχε στις εργασίες του συνεδρίου μαζί με την Αντιπρόεδρο του Συλλόγου, Ειρήνη Κατσίνη, και τη Γενική Γραμματέα, Κωνσταντίνα Γιαννάκη.

 

 

Πηγη: HealthDaily

Αυξημένος κίνδυνος αναιμίας σε ηλικιωμένους απο λήψη ασπιρίνης

Αποτελέσματα έρευνας
Τα αποτελέσματα έρευνας που
δημοσιεύθηκε στο «Annals of Internal Medicine», έδειξαν ότι η τακτική λήψη ασπιρίνης ως πρόληψη, σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αναιμίας, καθώς και με μείωση της φερριτίνης ή των επιπέδων σιδήρου στο αίμα σε υγιείς κατά τα άλλα ηλικιωμένους. Συγκεκριμένα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Μονάς της Μελβούρνης διεξήγαγαν τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή λήψης ασπιρίνης σε πάνω από 19.000 άτομα ηλικίας 70 ετών και άνω. Οι συμμετέχοντες λάμβαναν 100 mg ασπιρίνης ημερησίως ή placebo. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο κίνδυνος εμφάνισης αναιμίας ήταν 23,5% μεταξύ εκείνων που λάμβαναν χαμηλή δόση ασπιρίνης και συνοδευόταν από μικρή μείωση της μέσης αιμοσφαιρίνης και μεγαλύτερη μείωση της συγκέντρωσης φερριτίνης. Η διαφορά παρέμεινε ακόμη και όταν οι ερευνητές προσάρμοσαν τα δεδομένα τους για να λάβουν υπόψη τον καρκίνο και τα μεγάλα αιμορραγικά συμβάντα κατά τη διάρκεια της μελέτης Η αναιμία είναι ένα ακόμα μεγάλο πρόβλημα στους ηλικιωμένους, αν και ίσως υποτιμάται σε σύγκριση με τις καρδιακές προσβολές και τα εγκεφαλικά. Μελέτες δείχνουν ότι το 30% των ενηλίκων 75 ετών και άνω παγκοσμίως είναι αναιμικοί και η αναιμία γενικά συνδέεται με χειρότερη υγεία.

 

Πηγη: HealthDaily

MEDITERRANEAN HOSPITAL OF CYPRUS_ Αγγελία για Νευρολόγο Ιατρό

Το Νοσοκομείο μας, Mediterranean Hospital of Cyprus, με έδρα τη Λεμεσό (Κύπρο) ενδιαφέρεται για άμεση Συνεργασία με  Νευρολόγο Ιατρό.

Συνημμένα η αγγελία ενδιαφέροντος .

 

ΑΓΓΕΛΙΑ.

 

 

Είμαι στη διάθεσή σας για οποιεσδήποτε πληροφορίες χρειαστείτε.

 

Με εκτίμηση,

Μαρία Καυκαλιά

Λειτουργός Διοίκησης

Mediterranean Hospital of Cyprus (MHOC)

Στυγός 9, 3117, Λεμεσός

Τηλέφωνο: 25 200114 | Φαξ: 25 200071

 

 

Κλινικές δοκιμές: Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τις κλινικές δοκιμές;

Οι κλινικές δοκιμές διαφέρουν από την τυπική ιατρική περίθαλψη που έχει ήδη μελετηθεί.

Οι κλινικές δοκιμές είναι μελέτες νέων θεραπειών, διαδικασιών ή συμπεριφορικών παρεμβάσεων σε ανθρώπους. Ο στόχος είναι να μάθουμε εάν μια νέα θεραπεία ή πρόληψη είναι ασφαλής και αποτελεσματική ή εάν είναι καλύτερη από θεραπείες ή διαδικασίες που έχουμε ήδη. Διεξάγονται επίσης μελέτες για να εντοπιστεί ποιος μπορεί να κινδυνεύει περισσότερο για μια συγκεκριμένη πάθηση και πώς να διαγνώσει ή να αποτρέψει την ασθένεια ή να αποτρέψει την επανεμφάνιση μιας ασθένειας.

Πώς λειτουργούν οι κλινικές δοκιμές;

Αφού οι θεραπείες, οι διαδικασίες ή οι παρεμβάσεις έχουν δοκιμαστεί στο εργαστήριο και σε ζώα, αυτές που δείχνουν υπόσχεση μεταφέρονται σε κλινικές δοκιμές. Υπάρχουν διάφορες φάσεις κλινικών δοκιμών.

  • Δοκιμές Φάσης 1: Οι ερευνητές μελετούν εάν μια νέα θεραπεία είναι ασφαλής.
  • Δοκιμές Φάσης 2: Οι ερευνητές εξετάζουν εάν μια νέα θεραπεία λειτουργεί για μια συγκεκριμένη ασθένεια και εάν η νέα θεραπεία είναι καλύτερη από τις διαθέσιμες θεραπείες. Συνεχίζουν επίσης να εξετάζουν την ασφάλεια και τις παρενέργειες.
  • Δοκιμές Φάσης 3: Οι ερευνητές επιβεβαιώνουν την αποτελεσματικότητα της θεραπείας και τη συγκρίνουν με μια υπάρχουσα θεραπεία (εάν υπάρχει) ή ένα εικονικό φάρμακο (ουσία χωρίς φυσική επίδραση). Οι ανεπιθύμητες ενέργειες συνεχίζουν να παρακολουθούνται και συλλέγονται άλλες πληροφορίες που επιτρέπουν την ασφαλή χρήση του φαρμάκου ή της θεραπείας σε μεγαλύτερη ομάδα ανθρώπων.
  • Δοκιμές Φάσης 4: Οι ερευνητές συνεχίζουν να παρακολουθούν την ασφάλεια και τη βέλτιστη χρήση μετά την έγκριση ενός φαρμάκου από τον FDA.

Ένας ασθενής συνήθως συμμετέχει μόνο σε μία φάση. Οι κλινικές δοκιμές περιλαμβάνουν τη δοκιμή νέων πραγμάτων σε ανθρώπους, γεγονός που μπορεί να τους θέσει σε κίνδυνο για παρενέργειες.

 

Γιατί είναι σημαντικές οι κλινικές δοκιμές;

Οι κλινικές δοκιμές είναι το κλειδί για την εύρεση νέων και ασφαλών τρόπων καταπολέμησης ή/και πρόληψης ασθενειών. Οι επιστήμονες μελετούν νέες θεραπείες σε σχετικά μικρές ομάδες και μαθαίνουν για την πιθανή επίδραση σε άλλους σημερινούς και μελλοντικούς ασθενείς.

 

Γιατί θα θέλατε να εγγραφείτε σε μια κλινική δοκιμή;

Όταν συμμετέχετε σε κλινική έρευνα, βοηθάτε τους επιστήμονες να βρουν νέους τρόπους για τη θεραπεία της νόσου σας.

Οι κλινικές δοκιμές λειτουργούν καλύτερα όταν συμμετέχουν άτομα διαφορετικών ηλικιών, φυλών, εθνοτήτων και φύλων. Η ποικιλομορφία στις κλινικές δοκιμές είναι απαραίτητη, επειδή τα άτομα με διαφορετικά χαρακτηριστικά μπορεί να βιώσουν διαφορετικά την ασθένεια και να αντιδράσουν διαφορετικά στις θεραπείες και τις διαδικασίες. Οι επιστήμονες μπορούν να βρουν τους καλύτερους τρόπους θεραπείας της ασθένειάς σας σε όλους τους τύπους ανθρώπων όταν έχουν όλους τους τύπους ανθρώπων στις σπουδές τους.

Η συμμετοχή σε κλινικές δοκιμές βοηθά άλλους ανθρώπους, αλλά μπορεί επίσης να σας βοηθήσει άμεσα. Μπορεί να μην υπάρχει εγκεκριμένη θεραπεία διαθέσιμη για εσάς ή να έχετε δοκιμάσει όλες τις διαθέσιμες θεραπείες. Οι κλινικές δοκιμές μπορεί να προσφέρουν ελπίδα και μπορούν να σας δώσουν την ευκαιρία να λάβετε μια θεραπεία που θα μπορούσε να λειτουργήσει. Μπορεί επίσης να λάβετε μια νέα θεραπεία προτού είναι διαθέσιμη σε όλους τους άλλους και πρόσβαση σε παρόχους υγειονομικής περίθαλψης (HCPs) και άλλους πόρους που δεν είχατε πριν εγγραφείτε στην κλινική δοκιμή.

 

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ της τυπικής φροντίδας και της φροντίδας σε μια κλινική δοκιμή;

Οι κλινικές δοκιμές διαφέρουν από την τυπική ιατρική περίθαλψη που έχει ήδη μελετηθεί. Η φροντίδα που λαμβάνετε σε μια κλινική δοκιμή θεωρείται πειραματική, επομένως μιλήστε με τον HCP σας προτού λάβετε οποιεσδήποτε αποφάσεις σχετικά με τη συμμετοχή σας. Οι τυπικές θεραπείες είναι οι καλύτερες προσεγγίσεις που είναι διαθέσιμες αυτήν τη στιγμή, ενώ οι κλινικές δοκιμές αναζητούν ακόμη καλύτερες.

 

Πώς μπορώ να μπω σε μια κλινική δοκιμή;

Ο HCP σας μπορεί να σας ενημερώσει για κλινικές δοκιμές ή μπορείτε να αναζητήσετε μία μόνοι σας. Για να συμμετάσχετε σε μια κλινική δοκιμή, θα πρέπει να πληροίτε ορισμένα κριτήρια, όπως η ηλικία σας, η συγκεκριμένη διάγνωση, το γενετικό προφίλ ή η ανταπόκριση σε άλλες θεραπείες.

Κάποιος που συμμετέχει στη μελέτη μπορεί να εξηγήσει τη διαδικασία, να σας βοηθήσει να καταλάβετε εάν πληροίτε τις προϋποθέσεις, να εξηγήσει τους κινδύνους και να απαντήσει στις ερωτήσεις σας. Ο HCP σας ή ένας που βλέπετε για μια δεύτερη γνώμη μπορεί να σας βοηθήσει να αποφασίσετε εάν θα συμμετάσχετε σε κλινική έρευνα.

 

Μπορώ να συμμετάσχω σε μια κλινική δοκιμή σε διαφορετική τοποθεσία από αυτήν που λαμβάνω αυτήν τη στιγμή θεραπεία;

Μπορείτε να συμμετάσχετε σε μια δοκιμή σε διαφορετική τοποθεσία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτή μπορεί να είναι ακόμη και η μόνη σας επιλογή εάν δεν λάβετε φροντίδα σε ένα μεγάλο νοσοκομείο όπου γίνονται πολλές κλινικές δοκιμές. Εάν πρέπει να ταξιδέψετε σε διαφορετική τοποθεσία, θα πρέπει να λάβετε υπόψη τις ταξιδιωτικές ρυθμίσεις, τις επαγγελματικές ευθύνες, τη φροντίδα των παιδιών και τη φροντίδα των κατοικίδιων ζώων και οποιεσδήποτε άλλες ευθύνες θα πρέπει να καλυφθούν όσο λείπετε.

 

 

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Αβοήθητοι στον πόνο τους ασθενείς με σοβαρές παθήσεις -Έρευνα

Αδυναμία πρόσβασής σε αναγκαία οπιοειδή αναλγητικά, όπως η μορφίνη, έχουν παγκοσμίως οι άνθρωποι με κάποια σοβαρή πάθηση, σύμφωνα με στοιχεία έκθεσης του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για τα εμπόδια στη χρήση της για ιατρικούς λόγους, λόγω κόστους και αυστηρής νομοθεσίας στη συνταγογράφηση.

Σύμφωνα με την έρευνα του ΠΟΥ, συνήθως πρόκειται για ασθενείς τελικού σταδίου, οι οποίοι για την αντιμετώπιση της κατάστασης τους θα έπρεπε να έχουν πρόσβαση στη μορφίνη, ένα από τα βασικά φάρμακα του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας από το 1977.

Ετησίως, υπολογίζεται ότι οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ζουν με σωματικά και ψυχολογικά σοβαρά προβλήματα υγείας επί 6 με 21 ημέρες, εξαιτίας της ανάγκης για παρηγορική φροντίδα και ανακούφιση από τον πόνο.

Η έλλειψη πρόσβασης σε αναλγητικά φάρμακα έχει χαρακτηριστεί από την Επιτροπή του Lancet ως «μια από τις πιο αποτρόπαιες, κρυφές ανισότητες στην παγκόσμια υγεία», με το πλουσιότερο 10% των χωρών να χορηγεί το 90% των οπιοειδών ισοδύναμων με μορφίνη.

Οι διαφορές πρόσβασης στο φάρμακο από χώρα σε χώρα, είναι έντονες. Η μέση κατανάλωση μορφίνης στις χώρες χαμηλού και υψηλού εισοδήματος, διαφέρει από 5 μέχρι 63 φορές. Η ανισότητα στη διαθεσιμότητα της μορφίνης παρατηρείται, ακόμη και μεταξύ χωρών με παρόμοια εισοδήματα.

Στην παγκόσμια έλλειψη μορφίνης για χρήση στην περίθαλψη, αναφέρεται νέα έρευνα του ΠΟΥ, στην οποία επισημαίνεται ότι η σύγχρονη ιατρική πρακτική χρησιμοποιεί προϊόντα μορφίνης για χειρουργικές επεμβάσεις, αντιμετώπιση του καρκίνου, παρηγορική και επείγουσα ιατρική.

Σύσταση της Επιτροπής

Η Επιτροπή του Lancet για την Παρηγορική και Ανακουφιστική Φροντίδα, επισημαίνει πως η μορφίνη πρέπει να είναι διαθέσιμη τόσο ως άμεσης δράσης αγωγή από στόματος, όσο και ως ενέσιμο φάρμακο για κάθε ασθενή με μέτριο ή σοβαρό πόνο ή δύσπνοια τελικού σταδίου.

Στις χώρες με αυστηρούς περιορισμούς στη χρήση των οπιοειδών, αλλά και με περιορισμένες ποσότητες διάθεσης, περιλαμβάνεται και η Ελλάδα, παρά το γεγονός ότι συγκαταλέγεται στις χώρες υψηλού εισοδήματος. Εκτιμήσεις στη χώρα μας αναφέρουν πως τουλάχιστον 120.000 – 135.000 ασθενείς και οι οικογένειές τους στην Ελλάδα, χρειάζονται υπηρεσίες παρηγορικής φροντίδας ετησίως.

Διαθεσιμότητα 

Σύμφωνα με την έκθεση του ΠΟΥ, το 2021 διατέθηκαν 33.115 κιλά μορφίνης για ιατρικό και επιστημονικό σκοπό, διεθνώς και πάνω από το 80% της ποσότητας αυτής, διατέθηκε για κατανάλωση στην Αμερική (κυρίως στις ΗΠΑ) και στην Ευρώπη, σε χώρες υψηλού εισοδήματος.

Μετρώντας σε ημερήσιες δόσεις ανά εκατομμύριο πληθυσμού καθημερινά, η μέση κατανάλωση μορφίνης ήταν 125,9 δόσεις ανά εκατομμύριο πληθυσμού σε χώρες υψηλού εισοδήματος, έναντι 24,9 δόσεων σε χώρες ανώτερου μέσου εισοδήματος, 6,7 δόσεων σε χώρες χαμηλότερου μέσου εισοδήματος και 2 δόσεων σε χώρες χαμηλού εισοδήματος.

Σύμφωνα με την έρευνα, 8 στους 10 ασθενείς δεν πήραν μορφίνη παρότι τη χρειάζονταν, στο 50% των απαντήσεων από χώρες χαμηλού εισοδήματος και στο 18% των απαντήσεων από χώρες χαμηλότερου μέσου εισοδήματος.

Στις χώρες υψηλού εισοδήματος, μόνο μια στις 25 απαντήσεις ανέφερε πως η μορφίνη ήταν άμεσα διαθέσιμη σε λιγότερες από τις μισές φορές που ήταν απαραίτητη.

Αντίθετα σε όλες τις υπόλοιπες χώρες με χαμηλότερο εισόδημα, η μία στις 4 απαντήσεις επεσήμαινε ότι η μορφίνη ήταν άμεσα διαθέσιμη σε λιγότερες από τις μισές φορές που ήταν απαραίτητη.

Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα, η αναζήτησή της εγκαταλείπεται, εξαιτίας των καταστροφικών δαπανών που προκαλεί η ασθένεια, εφόσον απαιτείται χειρουργική επέμβαση, αντικαρκινική αγωγή, παρηγορική φροντίδα κλπ.

Πρόσβαση στην μορφίνη

Η πρόσβαση στη μορφίνη για ιατρική χρήση επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως οι κρατικές δομές, η διαθεσιμότητα του φαρμάκου, οι πολιτικές διάθεσης κλπ. Υπάρχουν χώρες με εξαιρετικά αυστηρό πλαίσιο χορήγησης που απαιτούν συγκεκριμένες διοικητικές διαδικασίες για τη διασφάλιση της νόμιμης χρήσης της μέσω συνταγογράφησης και κράτη με ανεπαρκή παροχή υπηρεσιών και περιοριστικές στάσεις και αντιλήψεις, ενώ παραμένουν τα εμπόδια περιορισμένης χρηματοδότησης σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Στην έκθεση του ΠΟΥ, τίθενται πέντε προτεραιότητες που πρέπει να ληφθούν υπόψιν για την καλύτερη πρόσβαση των ασθενών που πονούν σε μορφίνη ιατρικής χρήσης:
  • Η δημιουργία και εφαρμογή πακέτου βασικών υπηρεσιών και προϊόντων για τη διευκόλυνση της ορθολογικής χρήσης της μορφίνης.
  • Η καθιέρωση προσιτών τιμών για τη μορφίνη ιατρικής χρήσης.
  • Η δημιουργία ακτινωτών δικτύων διανομής.
  • Η διεύρυνση της πρόσβασης για άτομα και με άλλες παθήσεις εκτός από καρκίνο και HIV και για παιδιά και
  • Η επέκταση της διαθεσιμότητας σε εγκαταστάσεις μακροχρόνιας φροντίδας, κατ’ οίκον φροντίδα και ξενώνες πρόνοιας.
  • Η έκθεση καταλήγει σημειώνοντας πως η επίμονη ανισότητα στην πρόσβαση στη μορφίνη για ιατρική χρήση παγκοσμίως, και η ταλαιπωρία που αυτό συνεπάγεται, πρέπει να αποτελούν αιτία ανησυχίας. Κατά τη λήψη μέτρων για τη βελτίωση της ασφαλούς πρόσβασης στη μορφίνη, η υγεία και τα ανθρώπινα δικαιώματα πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο όλων των πολιτικών.

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/

ΗΠΑ, Νέες οδηγίες: «Προσθέστε εξετάσεις για άγχος, κατάθλιψη στο ετήσιο τσεκάπ»

Οι νέες συστάσεις της ανώτατης συμβουλευτικής επιτροπής της αμερικανικής κυβέρνησης. Ποιους αφορούν.

Σε τακτικό προληπτικό έλεγχο για κατάθλιψη και για διαταραχές που προκαλεί το άγχος πρέπει να υποβάλλονται όλοι οι ενήλικες 19-65 ετών, ανακοίνωσε η ανώτατη συμβουλευτική επιτροπή της αμερικανικής κυβέρνησης.

Σε δύο ξεχωριστές δημοσιεύσεις στην Επιθεώρηση της Αμερικανικής Ιατρικής Εταιρείας (JAMA), η U.S. Preventive Services Task Force (USPSTF) τονίζει πως αυτό ισχύει ακόμα και για όσους δεν έχουν ύποπτα συμπτώματα.

Επιπλέον, υπογραμμίζει ότι ο προληπτικός έλεγχος είναι απαραίτητος και για τους εγκύους και τις γυναίκες που απέκτησαν παιδί κατά το τελευταίο έτος.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η USPSTF συνιστά προληπτικό έλεγχο για κατάθλιψη. Ωστόσο στις προγενέστερες συστάσεις της δεν συμπεριλαμβάνονταν οι διαταραχές που προκαλεί το άγχος.

Η επιτροπή είχε συστήσει τον περασμένο Οκτώβριο να ελέγχονται προληπτικά και τα παιδιά και οι έφηβοι για αγχώδεις διαταραχές.  Εκείνες οι συστάσεις αφορούσαν τις ηλικίες 8-18 ετών.

Οι συστάσεις της USPSTF καταρτίζονται από ανεξάρτητη επιτροπή εμπειρογνωμόνων της υγείας, που εργάζονται σε εθελοντική βάση. Οι επιστήμονες αναλύουν όλα τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα για κάθε θέμα και ύστερα εκδίδουν τις συστάσεις τους.

Όπως διευκρινίζει η USPSTF στις νέες οδηγίες της, δεν συνιστά προληπτικό έλεγχο των ηλικιωμένων για διαταραχές που προκαλεί το άγχος. Και αυτό διότι τα υπάρχοντα δεδομένα είναι ανεπαρκή για να αξιολογηθεί η ισορροπία οφέλους-κόστους από τη διενέργειά του στις ηλικίες άνω των 65 ετών.

Οι συστάσεις της USPSTF «αποτελούν κάλεσμα για δράση», δήλωσε η αντιπρόεδρος της επιτροπής Dr. Wanda Nicholson, καθηγήτρια Προληπτικής & Κοινοτικής Υγείας στο Πανεπιστήμιο George Washington.

Εκδίδονται επίσης μετά την δραματική αύξηση κατά τα τελευταία χρόνια των διαταραχών που προκαλεί το άγχος.

Ποιες είναι

Όπως εξηγεί στις οδηγίες της για το άγχος η USPSTF, περισσότεροι από ένας στους τέσσερις άνδρες (το 26,4%) θα εκδηλώσουν κάποια αγχώδη διαταραχή στη διάρκεια της ζωής τους. Το αντίστοιχο ποσοστό στις γυναίκες φθάνει στο 40,4%.

Στις διαταραχές που προκαλεί το άγχος συμπεριλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:

  • Η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή
  • Η διαταραχή κοινωνικού άγχους
  • Η διαταραχή πανικού
  • Το άγχος αποχωρισμού
  • Οι φοβίες

Η επιτροπή επισημαίνει ότι οι διαταραχές που προκαλεί το άγχος συχνά περνούν απαρατήρητες από γιατρούς και ασθενείς. Αυτό όμως έχει ως συνέπεια να καθυστερεί πολύ η διάγνωση και η αντιμετώπιση.

Οι διαταραχές αυτές μπορεί να είναι χρόνιο πρόβλημα, να εκδηλώνονται με εξάρσεις και υφέσεις, ή να υποχωρήσουν εντελώς.

Η κατάθλιψη

Αντίστοιχα, στις οδηγίες της για την κατάθλιψη η USPSTF επισημαίνει ότι ετησίως το 7,8% των ενηλίκων εκδηλώνουν τουλάχιστον ένα σοβαρό καταθλιπτικό επεισόδιο. Χωρίς θεραπεία μπορεί να επηρεάσει την καθημερινή λειτουργικότητα των πασχόντων. Επιπλέον, σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων, επιδείνωσης τυχόν συνυπαρχόντων προβλημάτων υγείας και θανάτου.

Οι συστάσεις της USPSTF δεν είναι δεσμευτικές για τους γιατρούς. Επηρεάζουν όμως τις καλύψεις των ασφαλιστικών ταμείων στις ΗΠΑ.

 

 

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Ν. Μαδιάς: Είναι συμβατά τα γονίδια του ανθρώπου με τη διατροφή του;

Ο διακεκριμένος καθηγητής Παθολογίας στο Tufts της Βοστώνης, που τιμήθηκε από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, μιλά στο iatronet.gr για την αντανάκλαση της σύγχρονης διατροφής στην υγεία.

Διεθνούς φήμης κλινικός γιατρός, πανεπιστημιακός δάσκαλος και ερευνητής, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Tufts της Βοστώνης, Νικόλαος Μαδιάς , έχει συνδέσει το όνομά του με σημαντικό επιστημονικό έργο δεκαετιών, με αντικείμενο κυρίως τη νεφρολογία. Η συμβολή του σε διάφορα ερευνητικά πεδία είναι καθοριστική, με άμεση εφαρμογή στην κλινική διαγνωστική και θεραπευτική.

Την Τρίτη, 20 Ιουνίου, βρέθηκε στη Λάρισα, όπου σε ειδική τιμητική εκδήλωση αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Η ομιλία του είχε θέμα την αναντιστοιχία μεταξύ των γονιδίων μας και της διατροφής μας.

Στη συνέντευξή του στο iatronet.gr, ο διακεκριμένος καθηγητής εξηγεί με ποιον τρόπο η σύγχρονη διατροφή, που περιλαμβάνει περίσσεια νατρίου (μέσω του αλατιού), ένδεια καλίου και όξινο φορτίο, μπορεί να φέρει σε σημείο ασυμβατότητας την αρμονική σχέση των γονιδίων του ανθρώπου με το περιβάλλον του, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί μετά από εξέλιξη εκατομμυρίων ετών. Αυτή η ανισορροπία έχει αντανάκλαση, μεταξύ άλλων, στην καρδιακή και τη νεφρική λειτουργία.

Ο ίδιος κάνει μια αναδρομή της επιστημονικής διαδρομής του, αναφέρεται στα άλματα που έχει καταγράψει η θεραπευτική αντιμετώπιση της χρόνιας νεφρικής νόσου από τα χρόνια που ήταν φοιτητής μέχρι σήμερα, ενώ αποκαλύπτει και το πεδίο της τωρινής ερευνητικής του αναζήτησης, που αφορά τη μεταβολική οξέωση της νεφρικής ανεπάρκειας.

Ασυμβατότητα γονιδίων και διατροφής

“Η φυσική επιλογή έχει διαμορφώσει μια καταπληκτική συμβατότητα μεταξύ όλων των οργανικών μας συστημάτων -η λειτουργία των οποίων καταγράφεται στο γονιδίωμά μας – και του περιβάλλοντος. Από την άλλη πλευρά, έχει διατυπωθεί η πολύ εύστοχη άποψη ότι το όμορφο αυτό ταίριασμα έχει γίνει μεταξύ των γονιδίων του είδους και του περιβάλλοντος των προγόνων του. Επειδή ακριβώς υπήρχε αυτό το καλό ταίριασμα, οι πρόγονοί μας επέζησαν και μας έδωσαν τα γονίδιά τους”, εξηγεί και προσθέτει: “Στην περίπτωση όμως που το περιβάλλον το σημερινό απέχει από το περιβάλλον των προγόνων μας, μπορεί να γίνει ένα ασυμβίβαστο ταίριασμα, μια ασυμβατότητα μεταξύ των γονιδίων μας και του περιβάλλοντός μας”. Αυτό έχει συμβεί, σύμφωνα με τον καθηγητή, με τη μεγάλη αλλαγή του διατροφικού μας περιβάλλοντος, με την εντατική γεωργία και κτηνοτροφία, και μετά τη βιομηχανική επανάσταση, με την τεχνολογία της επεξεργασίας, συντήρησης, αποθήκευσης και διανομής τροφίμων.

“Οι πρόγονοί μας έπαιρναν με την τροφή τους πολύ λίγο αλάτι (νάτριο), πάρα πολύ κάλιο και αλκαλικές ουσίες, γιατί είχαν πάρα πολλές φυτικές ουσίες. Εμείς παίρνουμε μια ‘θάλασσα’ αλατιού, πολύ λίγο κάλιο γιατί λαμβάνουμε λίγες φυτικές τροφές και ένα όξινο φορτίο αντιαλκαλικό”, σημειώνει ο κ. Μαδιάς και προσθέτει: “Η περίσσεια νατρίου και η ένδεια καλίου έχει αντανάκλαση στα καρδιαγγειακά συμβάματα και στην κατακράτηση οξέος, η οποία προκαλεί βλάβη στα οστά, στους μυς και στην επιδείνωση της νεφρικής μας λειτουργίας”.

“Κρυφή” μεταβολική οξέωση

Η σημερινή ερευνητική ενασχόληση του καθηγητή αποτελεί μια προέκταση του συγκεκριμένου αντικειμένου: Με τη δίαιτα που ακολουθούν οι κοινωνίες δυτικού τύπου, που είναι πολύ βεβαρημένες με ζωικές πρωτείνες και σχετικά πτωχές σε φρούτα και λαχανικά, παράγουμε αληθές φορτίο οξέος, το οποίο βγαίνει ποσοτικά από τους νεφρούς.

“Όσο περισσότερη ζωική πρωτεϊνη καταναλώνει κάποιος σε βάρος των φρούτων και λαχανικών, τόσο περισσότερο έχουν την τάση να κατακρατούν φορτίο οξέος”, εξηγεί και προσθέτει: “φαίνεται πως αυτό αυξάνει τον κίνδυνο να οδηγήσει πρωτοπαθώς σε ανάπτυξη νεφρικής βλάβης σε άτομα που δεν έχουν νεφρική πάθηση, ενώ σε αυτούς που έχουν νεφρική πάθηση είναι σχεδόν σίγουρο ότι την επιβαρύνει”.

Η δική του έρευνα εστιάζει σε ένα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων με χρόνια νεφρική νόσο που έχουν μεγαλύτερη κατακράτηση οξέος χωρίς αυτό να φαίνεται στις εργαστηριακές τους εξετάσεις. “Περίπου το 15% των ανθρώπων με χρόνια νεφρική νόσο έχουν μεγαλύτερη κατακράτηση. Κι όταν φτάνουν σε ένα επίπεδο διττανθρακικών στον ορό κάτω του 22, θεωρείται ότι έχουν ένα σύνδρομο το οποίο λέγεται χρόνια μεταβολική οξέωση της νεφρικής ανεπάρκειας. Αυτό επηρεάζει αρνητικά τα οστά, τους μυς, το μεταβολισμό και επιτείνουν την θνητότητα και θεραπεύεται δίνοντας στον άνθρωπο αλκαλικά”, αναφέρει για να συμπληρώσει: “Το μεγάλο πρόβλημα για εμένα είναι ότι σύμφωνα με κάποια δεδομένα, ένα μεγάλο ποσοστό από το υπόλοιπο 85% βλάπτονται κατά κάποιο βαθμό από κατακράτηση οξέος, παρόλο που τα διττανθρακικά τους δεν είναι κάτω του 22, ώστε να θεωρείται μεταβολική οξέωση. Αυτό στο οποίο εστιάζω εγώ είναι πώς θα μπορέσουμε να ανακαλύψουμε αυτούς τους ασθενείς”.

Θεραπευτής, εκπαιδευτής, ερευνητής

Γεννημένος στο Βαθύ της Σάμου, ο Ν. Μαδιάς έχει διανύσει μια εντυπωσιακή κλινική, ακαδημαϊκή και ερευνητική διαδρομή: έχει ασκήσει ιατρική επί δεκαετίες, έχει εκπαιδεύσει μεγάλο αριθμό νέων επιστημόνων, ενώ το ερευνητικό του έργο έχει μεγάλη συμβολή, μεταξύ άλλων, στη φυσιολογία και παθοφυσιολογία της οξεοβασικής ισορροπίας, στην ομοιοστασία των ηλεκτρολυτών., στην παθοφυσιολογία και θεραπεία των υπερτασικών διαταραχών. Ο ίδιος αξιολογεί ως πρώτιστη την συμβολή του στον άρρωστο, ενώ αποφεύγει να επιλέξει κάποιο επίτευγμα ως σημαντικότερο, όπως ο πολύτεκνος πατέρας δεν μπορεί να ξεχωρίσει κάποιο από τα παιδιά του, όπως λέει.

“Ταυτοποιώ τον εαυτό μου πρώτα ως θεραπευτή. Δευτερευόντως ως εκπαιδευτή, στο πλαίσιο της υποχρέωσης να προετοιμάσω τους επιστήμονες του μέλλοντος και την διαδοχή μου, και τρίτο ως ερευνητή, με την συμβολή μου στο να προχωρήσει η γνώση πιο μπροστά”, επισημαίνει.

Γυρνώντας τον χρόνο πίσω στα χρόνια που καθόταν στα φοιτητικά έδρανα της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, διαπιστώνει τα πραγματικά άλματα που έχουν γίνει έκτοτε στη νεφρολογία: “η σημερινή αντιμετώπιση της νεφρικής νόσου παραμένει ατελής, αλλά εντυπωσιακά καλύτερη από τότε, που πέθαιναν οι ασθενείς από ουραιμία και τώρα θεωρητικά κανείς δεν πεθαίνει απ’ αυτό γιατί μπορούμε να υποκαταστήσουμε ατελώς, αλλά με σχετική επιτυχία το νεφρό με την αιμοδιάλυση, την περιτοναϊκή διάλυση και τη μεταμόσχευση”, παρατηρεί. Θυμάται ότι έβλεπε αρρώστους με μεγάλου βαθμού αναιμία, δύσπνοια και ανικανότητα να κάνουν την παραμικρή φυσική δραστηριότητα και αντιπαραβάλλει σε αυτό τη σημερινή εικόνα ασθενών που εργάζονται, έχουν φυσιολογικά αιματολογικά επίπεδα και ασχολούνται με τον αθλητισμό. “Έχουμε προκλήσεις να βελτιώσουμε περαιτέρω τις μεθόδους και τα φάρμακα. Το κύριο θέμα της μεταμόσχευσης που πρέπει να λυθεί είναι αυτό των δοτών, αλλά επιπλέον γίνεται η προσπάθεια μεταμόσχευσης οργάνων από ζώα σε ανθρώπους. Υπάρχουν ελπιδοφόρα μηνύματα, αλλά δεν μπορούμε να πούμε ακόμα πότε θα το δούμε στην κλινική πράξη”, καταλήγει.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Πόσο πιθανό είναι η ατμοσφαιρική ρύπανση να αυξάνει τον κίνδυνο εκδήλωσης διαβήτη [μελέτη]

Τι αναφέρεται σε επιστημονική δημοσίευση και ποιοι είναι οι βιολογικοί μηχανισμοί που ενδέχεται να οδηγούν στην εμφάνιση της ασθένειας.

Η μακροχρόνια έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εκδήλωσης διαβήτη. Μία σειρά από ρύπους, μεταξύ των οποίων το διοξείδιο του αζώτου, σχετίζονται με φλεγμονές και αλλαγές σε δείκτες, οι οποίοι σχετίζονται με την ασθένεια.

Τα παραπάνω προκύπτουν από συστηματική ανασκόπηση, η οποία δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό International Journal of Public Health.

Η δημοσίευση υπογράφεται από 18 επιστήμονες από διάφορες χώρες του κόσμου, μεταξύ των οποίων η αναπληρώτρια καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας του ΕΚΠΑ, Ευαγγελία Σαμόλη . Οι συντάκτες της μελέτης επισημαίνουν πως η μακροπρόθεσμη έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση ορίστηκε με βάση ένα ολοκληρωμένο πρωτόκολλο.

Αξιολογήθηκαν συνολικά 21 δημοσιευθείσες μελέτες για τον διαβήτη και όλες οι μετα-αναλύσεις έδειξαν πως ο κίνδυνος αυξάνεται με την υψηλότερη έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Η έκθεση στο διοξείδιο του αζώτου (NO2) συσχετίστηκε με υψηλότερο επιπολασμό διαβήτη (αναλογία πληθυσμού που επηρεάζεται), αλλά τελικά μικρότερη συχνότητα εμφάνισης της νόσου.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα στοιχεία που προέκυψαν για τη σχέση μακροχρόνιας έκθεσης σε ρύπανση και διαβήτη επιβεβαίωσαν πως υπάρχει μέτρια σχέση.

Επιχειρώντας να ερμηνεύουν τη σχέση, οι επιστήμονες σημειώνουν πως υπάρχουν σημαντικοί μηχανισμοί, όπως η φλεγμονή, που προκαλείται από το οξειδωτικό στρες, οι οποίοι οδηγούν σε ενδοθηλιακή και μιτοχονδριακή δυσλειτουργία. Οι καταστάσεις αυτές έχουν ως αποτέλεσμα την αντίσταση στην ινσουλίνη.

Πειράματα που έγιναν σε ζώα έδειξαν πως η έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις ρύπων μπορεί να είναι παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη διαβήτη.

Μελέτες σε ανθρώπους έχουν δείξει την πιθανή σχέση της φλεγμονής και του μεταβολισμού των λιπαρών οξέων και φαίνεται πως η επίπτωση του διαβήτη στον ενήλικο πληθυσμό συνδέεται με τους δείκτες φλεγμονής (αδιπονεκτίνη και C αντιδρώσα πρωτεΐνη).

Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει πως η μακροπρόθεσμη έκθεση σε ρύπους σχετίζεται με απορύθμιση της ομοιόστασης της γλυκόζης, μετρούμενοι ως συγκέντρωση ινσουλίνης στο αίμα του ομφάλιου λώρου, γλυκόζη αίματος νηστείας και ευαισθησία στην ινσουλίνη σε νεογέννητα, παιδιά, εφήβους και ενηλίκους.

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Εργαστήρια-Διαγνωστικά κέντρα: Δεν βγαίνει το χρέος των 800 εκατ. ευρώ

Μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις ιατρικών πράξεων να έπεσε το clawback κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες όμως είναι “τσιρότο” μπροστά σε αυτά που πρέπει να πληρώσουμε, μας λένε παράγοντες από τον χώρο των εργαστηρίων και των διαγνωστικών κέντρων. Οπως λένε, ”με απλά μαθηματικά, αν κανείς προσθέσει το clawback του 2020, τις τρέχουσες προκρατήσεις και το rebate, το 65%-70% πάει στα ταμεία του κράτους και πληρωνόμαστε μόνο το 30% των τιμών του κρατικού τιμολογίου που καθορίστηκε το 1991, μετά και τις υποκοστολογήσεις και τις περικοπές οι οποίες έχουν γίνει διαχρονικά από το 2011 και μετά, εξαιτίας των δεινών οικονομικών της χώρας”.

Σύμφωνα με τα τελευταία σημειώματα του clawback για τον Φεβρουάριο (2023), μόνο τα ποσοστά των επιστροφών παραδείγματος χάριν για τις εξετάσεις βιολογικών υλικών είναι στο 32,61%, στη μαστογραφία στο 39,89%,  στα υπερηχογραφήματα ακτινοδιαγνωστικών εργαστηρίων στο 23,56%, στις εξετάσεις βιοδεικτών BRCA στο 18,77%, στα σπινθηρογραφήματα 19,81%, στη μέτρηση οστικής πυκνότητας στο 34,46% κ.λπ.

Υπενθυμίζεται ότι μετά την πληρωμή και του 12ου / 2022 από τον ΕΟΠΥΥ και τη δημοσιοποίηση όλων των οικονομικών στοιχείων ανά μήνα και ανά 6μηνο (α’ και β’), προκύπτει ότι οι συνολικές απαιτήσεις των παρόχων Π.Φ.Υ για το 2022 ανήλθαν στα 674.438.169 ευρώ με πιστωτικό όριο 476.327.669 ευρώ, με αποτέλεσμα το μεσοσταθμικό ετήσιο clawback να διαμορφωθεί στο 29,37%. Συσσωρευτικά ο κλάδος χρωστάει σε καταλογισμούς πάνω από 800 εκατ ευρώ.

Αίτημα ΠΑΣΙΔΙΚ για εκ νέου δυνατότητα ένταξης στη ρύθμιση των δόσεων του clawback 2020

Μετά την κοινοποίηση των σημειωμάτων για τον αριθμό των δόσεων και τα σχετικά ποσά για τα οφειλόμενα του claw back έτους 2020, πληροφορηθήκαμε ότι ο ΠΑΣΙΔΙΚ (Πανελλήνιος Σύνδεσμος Ιδιωτικών Διαγνωστικών Κέντρων) έστειλε επιστολή στη διοίκηση του ΕΟΠΥΥ για να δοθεί εκ νέου δυνατότητα ένταξης σε όσους δεν πρόλαβαν να υποβάλουν σχετικό αίτημα ένταξης.

Συγκεκριμένα, αναφέρει η επιστολή:
“Δυστυχώς, κάποιοι πάροχοι αντιλήφθηκαν ότι ενώ είχαν κοινοποιηθεί οι σχετικές οδηγίες από τον ΕΟΠΥΥ τον Δεκέμβριο του 2021, δεν είχαν υποβάλει έγκαιρα το αίτημα για την ένταξή τους στη ρύθμιση αυτών των οφειλομένων, όπως προέβλεπε το ΦΕΚ 5436 Β΄/22-11-2021.
Παρακαλούμε θερμά να δοθεί εκ νέου η δυνατότητα ένταξης στη ρύθμιση των οφειλομένων για τους παρόχους υγείας, διότι σε διαφορετική περίπτωση, η άμεση είσπραξη αυτών των ποσών από τις πληρωμές τους θα απέβαινε καταστροφική”. Και τι σημαίνει καταστροφική;

Ηδη, σύμφωνα με στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας, έχουν κλείσει 1.400 εργαστήρια τα τελευταία 5 χρόνια λόγω των περικοπών. Παράλληλα, οι ιατροί φεύγουν από τη χώρα, ενώ τα εργαστηριακά τμήματα των Νοσοκομείων δεν έχουν ιατρούς ειδικευόμενους βιοπαθολόγους, ακτινολόγους, πυρηνικούς ιατρούς, παθολογοανατόμους και κυτταρολόγους. Διαλύεται η διάγνωση της χώρας, μετά από μία πανδημία που βασίστηκε στη διάγνωση .

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

ΕΟΦ: Σε ποιες περιπτώσεις δεν χορηγούνται αντιβιοτικά φθοριοκινολόνης – Νέες οδηγίες

Νέες οδηγίες για τη χορήγηση εισπνεόμενων και συστηματικώς χορηγούμενων αντιβιοτικών φθοριονινολόνης, εκδόθηκαν σήμερα από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ).

Έπειτα από προηγούμενη ενημέρωση, που έγινε στις αρχές του μήνα, οι υπεύθυνοι του Οργανισμού ανακοίνωσαν σήμερα επικαιροποιημένες οδηγίες προς τους γιατρούς, σύμφωνα με τις οποίες οι συστηματικώς χορηγούμενες και εισπνεόμενες φθοριοκινολόνες δεν πρέπει να συνταγογραφούνται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

  • Σε ασθενείς που έχουν εμφανίσει στο παρελθόν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες με ένα αντιοβιοτικό κινολόνης ή φθοριοκινολόνης.
  • Σε μη σοβαρές ή αυτοπεριοριζόμενες λοιμώξεις, όπως φαρυγγίτιδα, αμυγδαλίτιδα και οξεία βρογχίτιδα.
  • Σε ήπιες έως μέτριες λοιμώξεις, συμπεριλαμβανομένης της μη επιλεγμένης κυστίτιδας, της οξείας παρόξυνσης χρόνιας βρογχίτιδας και της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ), της οξείας βακτηριακής ρινοκολπίτιδας και της οξείας μέσης ωτίτιδας, εκτός εάν τα άλλα αντιβιοτικά που συνιστώνται συνήθως για αυτές τις λοιμώξεις δεν θεωρούνται κατάλληλα.
  • Σε μη βακτηριακές λοιμώξεις, όπως μη βακτηριακή (χρόνια) προστατίτιδα.
  • Στην πρόληψη της διάρροιας των ταξιδιωτών ή υποτροπιαζουσών λοιμώξεων του κατώτερου ουροποιητικού συστήματος.

Όπως επισημαίνουν, οι συστηματικώς χορηγούμενες και οι εισπνεόμενες φθοριοκινολόνες σχετίζονται με πολύ σπάνιες, σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, που προκαλούν αναπηρία, μακροχρόνιες και είναι δυνητικά μη αναστρέψιμες.

Τα συγκεκριμένα φάρμακα πρέπει να συνταγογραφούνται μόνο για τις εγκεκριμένες ενδείξεις και μετά από προσεκτική αξιολόγηση της σχέσης οφέλους – κινδύνου στον μεμονωμένο ασθενή.

Πηγές:
ΕΟΦ

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/