Συντάκτης: grammateia

Γιατί η Ελλάδα δεν «χωράει» στην λεωφόρο της επιστημονικής έρευνας – Ένας καθηγητής απαντά

Posted on by grammateia

Γράφει ο κ. Κωνσταντίνος Στρατάκης, καθηγητής Παιδιατρικής, ΕΚΠΑ,  Δ/ντής στη Γενετική και Ιατρική Ακριβείας στο Ίδρυμα Τεχνολογίας Έρευνας (ΙΤΕ)

Επέστρεψα το 2021 στην Ελλάδα από τις ΗΠΑ, όπου ήμουν επικεφαλής του τμήματος Ενδοκρινολογίας και Γενετικής στο Εθνικό Ινστιτούτο Παιδικής Υγείας και Ανθρώπινης Ανάπτυξης (NICHD), ενός από τα μεγαλύτερα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (ΝΙΗ) της χώρας, με την ελπίδα να συμβάλω και εγώ στις μεγάλες αλλαγές στην κοινωνία και την οικονομία που επιβλήθηκαν από δύο μοναδικά γεγονότα, την οικονομική κρίση του 2010-2020 και την πανδημία του 2020-2022.

Συμμετείχα από την πρώτη στιγμή σε ερευνητικά προγράμματα με χρηματοδότηση από την Ευρώπη, την κατασκευή του πρώτου ιδιωτικού ερευνητικού κέντρου στην Ελλάδα, και στην ανάπτυξη της δικής μου νεοφυούς (start-up) επιχείρησης παράλληλα με την ανάμιξη μου στα ακαδημαϊκά δρώμενα ως ερευνητής του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) και τώρα ως καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έτσι έπεσα κυριολεκτικά στα βαθιά του χώρου της Έρευνας και της Καινοτομίας (Ε&Κ) στην Ελλάδα, όπως αυτός διαμορφώνεται τα τελευταία 3 χρόνια.

Τρωτά και δυνατά σημεία στο πεδίο της έρευνας 

Καταρχάς, είναι σημαντικό να πω πόσο σημαντικές είναι οι αλλαγές στον χώρο σε σχέση με το 1989, την χρονιά που έφυγα για τις ΗΠΑ: υπάρχουν πρώτης τάξεως εργαστήρια στην χώρα μας τώρα ακόμα και στις βασικές επιστήμες. Είναι λίγα, αλλά υπάρχουν. Υπάρχουν σημαντικές κτηριακές και άλλες υποδομές που περιλαμβάνουν δομές για πειραματόζωα κ.α. Οι φοιτητές και άλλοι εκπαιδευόμενοι μιλάνε άπταιστα αγγλικά (και άλλες γλώσσες) και είναι απόλυτα ενσωματωμένοι στο διεθνές γίγνεσθαι, με πρόσβαση στα διεθνή περιοδικά και γνώση του τι σημαίνει καλή έρευνα.

Ερχόμαστε τώρα στα προβλήματα. Δυστυχώς πολλοί θα δουν ότι τα προβλήματα είναι κοινά σε πολλούς τομείς και δραστηριότητες στην χώρα μας. Αυτό σημαίνει ότι είναι και πιο δύσκολο να λυθούν αφού φαίνεται ότι αντικατοπτρίζουν δομικά προβλήματα της κοινωνίας μας και του πως λειτουργούμε γενικά, και δεν αφορούν μόνο τον τομέα της Ε&Κ.

Πρώτον, υπάρχει παντού κατακερματισμός των προσπαθειών. Είναι πολλοί οι φορείς που αναμιγνύονται, από τη Διοίκηση (υπουργεία, οργανισμοί, πανεπιστήμια) μέχρι την εκτέλεση: πολλά τα τμήματα πανεπιστημίων, και τα ερευνητικά ιδρύματα. Όλα αυτά λειτουργούν χωρίς συντονισμό και συχνά ανταγωνίζονται μεταξύ τους για ένα συνολικό ποσό χρηματοδότησης που δεν είναι αμελητέο αλλά έτσι διασπείρεται.

Δεύτερον, υπάρχει η νοοτροπία του εύκολου και γρήγορου ανταλλάγματος, ειδικά όσον αφορά την έρευνα που συνδέεται με τη χορήγηση διδακτορικού διπλώματος – που στις ΗΠΑ είναι η βάση της ερευνητικής παραγωγής στις βασικές επιστήμες και οδηγεί συχνά σε καινοτόμα προϊόντα και διπλώματα ευρεσιτεχνίας (ΔΕ). Στην χώρα μας υπάρχει υπερπαραγωγή διδακτορικών χωρίς το αντίστοιχο κέρδος σε ΔΕ. Ο λόγος είναι το διδακτορικό είναι ένας ακόμα τίτλος που χρησιμοποιείται για επαγγελματικούς λόγους. Παρομοίως , οι χιλιάδες ερευνητικές δημοσιεύσεις που παράγει το ελληνικό σύστημα Ε&Κ δεν οδηγούν σε ΔΕ ή αναγνωρισμένα διεθνώς κέντρα αριστείας. Η παραγωγή γίνεται για το εύκολο και γρήγορο κέρδος της επαγγελματικής αποκατάστασης. Για αυτό και στη χώρα μας τα έξοδα για τα περισσότερα διδακτορικά τα πληρώνουν οι ίδιοι οι φοιτητές.

Οι 3 χώρες που τόλμησαν στην έρευνα 

Τρίτον, δεν υπάρχει ένα όραμα για την Ε&Κ : πού θέλει να ξοδεύει η χώρα τα ερευνητικά της χρήματα για να κατορθώσει να γίνει γνωστή σε 2-3 πράγματα διεθνώς;

Θα αναφέρω το παράδειγμα του Ισραήλ, που ήδη από τη δεκαετία του 1950, επέλεξε να λύσει προβλήματα της χώρας: έλλειψη νερού, μηδαμινή αγροτική παραγωγή και προβλήματα στην άμυνα του. Σήμερα όλοι γνωρίζουμε ότι οι συντονισμένες επενδύσεις στα πεδία αυτά έφεραν το Ισραήλ μετά από 50 χρόνια να είναι πρωτοπόρο στην διαχείριση των υδάτινων πόρων, σε νέες μεθόδους αγροτικής παραγωγής και φυσικά σε αμυντικά συστήματα. Προσέξτε: το Ισραήλ δεν έχει τα καλύτερα νοσοκομεία (θα μπορούσε), δεν έφτιαξε στόλο (αν και Μεσογειακή και ναυτική χώρα) και δεν επένδυσε σε εργοστάσια παραγωγής αυτοκινήτων (εισάγει όλα τα αυτοκίνητα όπως και η χώρα μας). Επέλεξε 3-4 τομείς της Ε&Κ όπου όμως η συγκεντρωτική και στοχευμένη χρήση των όποιων ερευνητικών κονδυλίων έφεραν την χώρα να είναι πρωτοπόρα. Οι τομείς αυτοί φέρνουν τόσα χρήματα στο Ισραήλ που η χώρα αυτή έχει πολλαπλάσιο ΑΕΠ από την χώρα μας ενώ οι δύο χώρες ήταν πολύ κοντά στη δεκαετία του 1960. Η συνταγή του Ισραήλ είναι η ίδια που ακολούθησε η Σιγκαπούρη και η Νότια Κορέα, χώρες φτωχότερες από την Ελλάδα το 1960 αλλά πολύ πλουσιότερες σήμερα.

Η χώρα μας δεν έχει ορίσει ποτέ τους ερευνητικούς της στόχους. Κάνει τα πάντα και τίποτε. Η έρευνα σήμερα είναι πολύ ακριβή για να είναι καλή και να αποδίδει ΔΕ και αριστεία. Οπότε η διασπορά των χρημάτων και η διασπάθιση των προσπαθειών (και βέβαια ο ανταγωνισμός εσωτερικά) δεν οδηγούν στο επόμενο βήμα, που είναι η πρωτοπορία σε κάποιους τομείς στον 21ο αιώνα.

Ακόμα και στις ΗΠΑ των δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως στην Ε&Κ, κάθε τόσο ανακοινώνονται συγκεκριμένοι στόχοι – η χώρα δεν προσπαθεί να τα κάνει όλα ταυτόχρονα. Από το πρόγραμμα Μανχάταν για την πυρηνική τεχνολογία μέχρι την προσγείωση στο φεγγάρι, τα αμερικανικά προγράμματα έρευνας είναι παράδειγμα για την στοχοπροσήλωση τους, την συνέργεια, την συγκροτημένη προσπάθεια με συγχρηματοδότηση πολλών ομάδων, και βέβαια τα αποτελέσματα τους. Αυτό γίνεται και σήμερα από τα προγράμματα έρευνας για τον καρκίνο μέχρι την ανάπτυξη νέων πηγών ενέργειας.

Θα ολοκληρώσω με ένα ευχολόγιο που είναι συνέπεια των όσων λέω παραπάνω και που συνάδει με αυτά που έχουν γραφεί πρόσφατα και από άλλους καθώς και με την δημόσια επιστολή που 257 επιστήμονες έχουμε υπογράψει για την Έρευνα στη χώρα μας.

Για την αποτελεσματικότερη έρευνα και το μεγαλύτερο κέρδος στο ΑΕΠ της χώρας, πρέπει να γίνουν τα ακόλουθα:

-Να οριστεί ένα συντονιστικό όργανο για την Ε&Κ που να καθορίζει χρηματοδοτήσεις και να είναι ανεξάρτητος φορέας.

-Το όργανο αυτό σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά ιδρύματα , επαγγελματικούς φορείς, την βιομηχανία και την ναυτιλία να ορίσει συγκεκριμένα προγράμματα εκπαίδευσης και έρευνας για την σύνδεση της αγοράς με την Ε&Κ και την δημιουργία προγραμμάτων υποστήριξης της ευρεσιτεχνίας. Τα διδακτορικά πρέπει επιτέλους να γίνουν μηχανισμοί παραγωγής ιδεών και προϊόντων.

Το συντονιστικό όργανο για την Ε&Κ να καθορίσει άμεσα τομείς έμφασης για την ελληνική έρευνα. Να πριμοδοτηθεί η έρευνα σε αυτούς τους τομείς και να επιβραβευθεί η συνεργασία και η συμμετοχή πολλών ομάδων. Είναι προτιμότερο η έμφαση να αφορά τομείς της Ελληνικής ζωής που άλλοι δεν έχουν δώσει λύσεις. Η ελληνική χλωρίδα και πανίδα, τεχνητή νοημοσύνη στη διαχείριση του αστικού περιβάλλοντος, υγεία (συγκεκριμένοι τομείς), ναυτιλία, σεισμολογία έρχονται κατά νου.

Ζούμε σε μια εποχή που οι αλλαγές είναι γρήγορες, «τα πάντα ρει», και δεν έχουμε χρόνο για χάσιμο. «Ο βίος βραχύς, η τέχνη μακρά» και άρα πρέπει να έχουμε όραμα πέραν της δικής μας γενιάς. Και να θυμόμαστε ότι δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλα. Αυτός που προσπαθεί να τα κάνει όλα θα έχει το μικρό παντοπωλείο σε μια γωνιά της παγκόσμιας γειτονιάς του 21ου αιώνα. Τα μεγάλα μαγαζιά στην κεντρική λεωφόρο θα ανήκουν σε αυτούς που έχουν την εξειδικευμένη τεχνολογία και τα νέα πρωτοπόρα προϊόντα.

 

 

 

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Αστροκύτταρα: Οι «σούπερ σταρ» της μακροπρόθεσμης μνήμης

Posted on by grammateia
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature, δείχνει ότι τα αστροκύτταρα δεν είναι απλοί υποστηρικτές των νευρώνων, αλλά ενεργοί παίκτες στη διαδικασία μάθησης και αποθήκευσης αναμνήσεων.

Μια νέα μελέτη από το Κέντρο Επιστήμης του Εγκεφάλου RIKEN στην Ιαπωνία αλλάζει ριζικά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη λειτουργία της μνήμης. Η ομάδα του ερευνητή Jun Nagai ανακάλυψε ότι τα κύτταρα-κλειδιά για τη σταθεροποίηση των αναμνήσεων δεν είναι οι νευρώνες, όπως πίστευε μέχρι τώρα η επιστήμη, αλλά τα αστροκύτταρα, ένας τύπος γλοιακών κυττάρων που μέχρι πρότινος θεωρούνταν βοηθητικά.

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature, δείχνει ότι τα αστροκύτταρα δεν είναι απλοί υποστηρικτές των νευρώνων, αλλά ενεργοί παίκτες στη διαδικασία μάθησης και αποθήκευσης αναμνήσεων. Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι έντονες συναισθηματικά εμπειρίες – όπως ο φόβος – «ετικετοποιούν» βιολογικά συγκεκριμένες ομάδες αστροκυττάρων για μερικές ημέρες. Αυτά τα «ετικετοποιημένα» αστροκύτταρα ενεργοποιούνται ξανά όταν το άτομο ανακαλεί τη μνήμη, συμβάλλοντας έτσι στη σταθεροποίησή της ώστε να παραμείνει μακροπρόθεσμα.

Πώς έγινε η ανακάλυψη

Οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα νέο σύστημα που επιτρέπει την παρακολούθηση των αστροκυττάρων που ενεργοποιούν την πρωτεΐνη Fos, η οποία παράγεται όταν ένα κύτταρο ενεργοποιείται. Μέχρι σήμερα, η πρωτεΐνη Fos είχε συνδεθεί κυρίως με τη δραστηριότητα των νευρώνων και τη δημιουργία των λεγόμενων engrams, δηλαδή των ίδιων των ιχνών μνήμης.

Για να μελετήσουν τη διαδικασία, οι επιστήμονες εκπαίδευσαν ποντίκια να συνδέουν ένα συγκεκριμένο κλουβί με μια δυσάρεστη εμπειρία. Μερικές ημέρες αργότερα, όταν τα ζώα τοποθετήθηκαν ξανά στο ίδιο κλουβί, παρουσίασαν αντίδραση φόβου, αποδεικνύοντας ότι θυμούνταν το γεγονός.

Το εντυπωσιακό εύρημα ήταν ότι η δραστηριότητα Fos εμφανίστηκε έντονα στα αστροκύτταρα μόνο κατά την ανάκληση της μνήμης, και όχι κατά τη διάρκεια της αρχικής εμπειρίας. Αυτό αποκάλυψε έναν νέο, κρίσιμο ρόλο για τα αστροκύτταρα στη διαδικασία της μακροπρόθεσμης μνήμης.

Η συνεργασία νευρώνων και αστροκυττάρων

Η ενεργοποίηση των αστροκυττάρων απαιτεί εισροή σήματος από τους νευρώνες της αμυγδαλής, οι οποίοι σχετίζονται με τη μνήμη φόβου, καθώς και από νευρώνες που χρησιμοποιούν νοραδρεναλίνη ως νευροδιαβιβαστή. Ωστόσο, αυτές οι δύο μορφές ενεργοποίησης συμβαίνουν και κατά τη μάθηση και κατά την ανάκληση, γεγονός που δημιούργησε ένα νέο ερώτημα: γιατί τα αστροκύτταρα ενεργοποιούνται μόνο στη δεύτερη περίπτωση;

Η απάντηση δόθηκε μέσω ανάλυσης RNA μονοκύτταρου, που έδειξε ότι μετά από μια συναισθηματικά έντονη εμπειρία, τα αστροκύτταρα αρχίζουν να παράγουν άλφα και βήτα αδρενεργικούς υποδοχείς, οι οποίοι «αντιλαμβάνονται» τη νοραδρεναλίνη. Οι επιπλέον αυτοί υποδοχείς λειτουργούν σαν σήμα αναγνώρισης, που υποδεικνύει ποια αστροκύτταρα πρέπει να ενεργοποιηθούν όταν ενεργοποιηθεί η ανάμνηση.

Τι συνέβη όταν οι επιστήμονες παρενέβησαν

Για να επιβεβαιώσουν τη θεωρία τους, οι ερευνητές μπλόκαραν τη δραστηριότητα των Fos⁺ αστροκυττάρων κατά τη φάση της ανάκλησης. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: τα ποντίκια δεν μπόρεσαν να θυμηθούν τη δυσάρεστη εμπειρία. Αντίθετα, όταν τα αστροκύτταρα ενεργοποιήθηκαν τεχνητά, τα ζώα αντιδρούσαν με φόβο ακόμα και σε ήπιες ή άσχετες καταστάσεις, σαν να ανακαλούσαν ένα ισχυρό τραύμα.

Επιπτώσεις για την ψυχική υγεία

Τα ευρήματα αυτά μπορεί να αλλάξουν τον τρόπο που κατανοούμε διαταραχές όπως η μετατραυματική διαταραχή στρες (PTSD). Σύμφωνα με τον Nagai, η ανακάλυψη του «διακόπτη μνήμης» των αστροκυττάρων ανοίγει τον δρόμο για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις που θα μπορούσαν να μειώνουν επιλεκτικά τη δύναμη των τραυματικών αναμνήσεων χωρίς να επηρεάζουν τις υπόλοιπες.

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Ο ΠΟΥ και η UNICEF στη μάχη κατά των λοιμωδών νοσημάτων

Posted on by grammateia
Οι οδηγίες του ΠΟΥ και της UNICEF προτείνουν συγκεκριμένες πρακτικές για την εφαρμογή της σωστής υγιεινής των χεριών στις κοινότητες.

Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Πλυσίματος των Χεριών (Global Handwashing Day), ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) και η UNICEF παρουσίασαν για πρώτη φορά τις Παγκόσμιες Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Υγιεινή των Χεριών σε Κοινοτικές Δομές (Global Guidelines on Hand Hygiene in Community Settings). Οι οδηγίες αυτές στοχεύουν να βοηθήσουν τις κυβερνήσεις και τους επαγγελματίες δημόσιας υγείας να μειώσουν τη μετάδοση λοιμωδών νοσημάτων, προωθώντας την αποτελεσματική και διαρκή υγιεινή των χεριών εκτός των δομών υγείας – δηλαδή στα νοικοκυριά, στα σχολεία, στους δημόσιους χώρους και στα ιδρύματα.

Η υγιεινή των χεριών ως δημόσιο αγαθό

Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετωπίζουν την υγιεινή των χεριών όχι απλώς ως ατομική ευθύνη, αλλά ως δημόσιο αγαθό και κρατική υποχρέωση. Στόχος είναι η δημιουργία συστημάτων που διασφαλίζουν βιώσιμη πρόσβαση σε νερό, σαπούνι και κατάλληλες υποδομές, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση των διαρροϊκών νοσημάτων, των οξέων λοιμώξεων του αναπνευστικού και άλλων προλήψιμων ασθενειών.

Ο Δρ. Ruediger Krech, Διευθυντής του Τμήματος Περιβάλλοντος, Κλιματικής Αλλαγής και Υγείας του ΠΟΥ, δήλωσε: «Τα καθαρά χέρια σώζουν ζωές, αλλά η επιτυχία σε μεγάλη κλίμακα απαιτεί πολιτική βούληση, χρηματοδότηση και λογοδοσία. Οι οδηγίες αυτές βοηθούν τις χώρες να ξεπεράσουν τα αποσπασματικά προγράμματα και να υιοθετήσουν συστήματα υπό κρατική ηγεσία που καθιστούν το πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό μια καθημερινή, αυτονόητη πρακτική».

Η παγκόσμια πρόκληση της ενυδάτωσης και καθαριότητας

Παρά τα γνωστά οφέλη του πλυσίματος των χεριών, 1,7 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως εξακολουθούσαν το 2024 να μην έχουν βασικές υπηρεσίες υγιεινής των χεριών στο σπίτι, ενώ 611 εκατομμύρια δεν διέθεταν καμία σχετική υποδομή. Για να επιτευχθεί ο Στόχος Βιώσιμης Ανάπτυξης του 2030, απαιτείται διπλασιασμός του παγκόσμιου ρυθμού προόδου, και σε ορισμένες αναπτυσσόμενες ή ευάλωτες χώρες ακόμη και οκταπλάσια έως ενδεκαπλάσια επιτάχυνση.

Η υγιεινή των χεριών παραμένει μια από τις πιο αποδοτικές επενδύσεις στη δημόσια υγεία, καθώς μειώνει τα περιστατικά διάρροιας κατά 30% και τις οξείες αναπνευστικές λοιμώξεις κατά 17%, με τεράστια οφέλη για την υγεία του πληθυσμού.

Πέντε κρίσιμες στιγμές για καθαρά χέρια

Οι οδηγίες του ΠΟΥ και της UNICEF προτείνουν συγκεκριμένες πρακτικές για την εφαρμογή της σωστής υγιεινής των χεριών στις κοινότητες:

  • Πλύσιμο με απλό σαπούνι και καθαρό νερό για αρκετό χρόνο ώστε να καλυφθούν πλήρως και τα δύο χέρια.

  • Εναλλακτικά, όταν τα χέρια δεν είναι εμφανώς λερωμένα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί αντισηπτικό με τουλάχιστον 60% αλκοόλη.

Πέντε είναι οι καθοριστικές στιγμές για την πρακτική της υγιεινής των χεριών:

  1. Πριν την προετοιμασία τροφίμων.

  2. Πριν το φαγητό ή το τάισμα/θηλασμό άλλων.

  3. Μετά τη χρήση της τουαλέτας ή την επαφή με περιττώματα.

  4. Μετά από βήχα, φτέρνισμα ή καθάρισμα της μύτης.

  5. Όταν τα χέρια είναι εμφανώς βρώμικα.

Βασικές απαιτήσεις και περιβάλλον εφαρμογής

Σύμφωνα με τις οδηγίες, κάθε χώρος πρέπει να πληροί ορισμένες ελάχιστες προϋποθέσεις:

  • Αξιόπιστη παροχή νερού και διαθέσιμο σαπούνι ή αντισηπτικό.

  • Ασφαλής διάθεση των χρησιμοποιημένων υδάτων (γκρίζων νερών).

  • Καθαρή πληροφόρηση σχετικά με το γιατί, πότε και πώς πρέπει να καθαρίζονται τα χέρια.

  • Ευνοϊκό φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, ώστε οι εγκαταστάσεις να είναι προσβάσιμες, βολικές και φιλικές προς όλους.

Η Cecilia Scharp, Διευθύντρια του προγράμματος WASH (Νερό, Αποχέτευση και Υγιεινή) της UNICEF, τόνισε: «Τα παιδιά πληρώνουν το υψηλότερο τίμημα όταν δεν έχουν πρόσβαση σε βασική υγιεινή. Οι νέες οδηγίες παρέχουν πρακτικά βήματα ώστε οι εγκαταστάσεις να είναι διαθέσιμες εκεί που χρειάζονται – στα σπίτια, στα σχολεία, στις αγορές και στους σταθμούς μεταφορών – ώστε κάθε παιδί να μπορεί να ζει και να μαθαίνει με αξιοπρέπεια».

Οι επτά βασικές αρχές εφαρμογής

Οι νέες οδηγίες περιλαμβάνουν επτά οριζόντιες αρχές για την επιτυχή εφαρμογή:

  1. Προτεραιότητα στην κάλυψη των ελάχιστων αναγκών σε υλικά.

  2. Κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη συμπεριφορά.

  3. Ενεργή συμμετοχή των κοινοτήτων.

  4. Ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου.

  5. Σταδιακή και συνεχής βελτίωση.

  6. Ενίσχυση των θεσμικών και λειτουργικών συστημάτων.

  7. Συνεχής παρακολούθηση και αξιολόγηση για διαρκή πρόοδο.

Από την αντίδραση στη βιώσιμη δράση

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η πρόοδος στην υγιεινή των χεριών δεν πρέπει να εξαρτάται από κρίσεις ή προσωρινά προγράμματα. Αντί να επενδύουν μόνο σε περιόδους πανδημίας ή επιδημίας, οι κυβερνήσεις οφείλουν να δημιουργήσουν μόνιμα, κρατικά συστήματα που εξασφαλίζουν συνεχή πρόσβαση σε καθαρό νερό και σαπούνι για όλους.

Τα αποτελεσματικά μέτρα περιλαμβάνουν πολιτικά και νομικά πλαίσια, επαρκή χρηματοδότηση, παρακολούθηση της εφαρμογής, και σαφείς αρμοδιότητες σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Έτσι μπορούν να προσφέρονται αξιόπιστες, προσιτές και βιώσιμες υπηρεσίες υγιεινής των χεριών, που θα προστατεύουν τη δημόσια υγεία όχι μόνο σήμερα, αλλά και στις μελλοντικές κρίσεις.

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Παχυσαρκία: Σχεδόν το 70% των ενηλίκων στις ΗΠΑ πληροί το νέο επιστημονικό ορισμό

Posted on by grammateia
Σχεδόν 7 στους 10 ενήλικες στις Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούνται πλέον ότι έχουν παχυσαρκία, βάσει ενός νέου ορισμού που δημοσιεύθηκε φέτος από την Lancet Diabetes and Endocrinology Commission.

Μια νέα επιστημονική ανάλυση αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται η παχυσαρκία, προκαλώντας ανησυχία για την υγεία του αμερικανικού πληθυσμού. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη ερευνητών του Mass General Brigham, σχεδόν 7 στους 10 ενήλικες στις Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούνται πλέον ότι έχουν παχυσαρκία, βάσει ενός νέου ορισμού που δημοσιεύθηκε φέτος από την Lancet Diabetes and Endocrinology Commission.

Από το 40% στο 70% – μια νέα εικόνα για την παχυσαρκία

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open, ανέλυσε δεδομένα από περισσότερους από 300.000 συμμετέχοντες στο ερευνητικό πρόγραμμα All of Us του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας των ΗΠΑ. Με βάση τον παραδοσιακό ορισμό της παχυσαρκίας, που χρησιμοποιεί τον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ ή BMI), η επικράτηση της παχυσαρκίας ήταν περίπου 42,9%. Όμως, όταν εφαρμόστηκαν τα νέα, εκτεταμένα κριτήρια, το ποσοστό εκτοξεύθηκε στο 68,6%.

Η αύξηση αυτή οφείλεται κυρίως στην προσθήκη ατόμων που έχουν φυσιολογικό ΔΜΣ αλλά αυξημένο σωματικό λίπος στην κοιλιακή περιοχή, κατηγορία που οι ερευνητές αποκαλούν «ανθρωπομετρική μόνο παχυσαρκία» (anthropometric-only obesity).

Ένας νέος τρόπος μέτρησης του σωματικού λίπους

Ο παραδοσιακός ΔΜΣ βασίζεται αποκλειστικά στο βάρος και το ύψος, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τη κατανομή του λίπους στο σώμα. Ωστόσο, η νέα προσέγγιση συνδυάζει τον ΔΜΣ με ανθρωπομετρικές μετρήσεις, όπως:

  • περίμετρο μέσης,

  • αναλογία μέσης προς ύψος, και

  • αναλογία μέσης προς γοφούς.

Με βάση αυτά τα κριτήρια:

  • Ένα άτομο θεωρείται ότι έχει παχυσαρκία τύπου “BMI-plus” αν έχει υψηλό ΔΜΣ και τουλάχιστον μία αυξημένη ανθρωπομετρική μέτρηση.

  • Αντίθετα, ένα άτομο με φυσιολογικό ΔΜΣ αλλά τουλάχιστον δύο αυξημένες ανθρωπομετρικές τιμές ταξινομείται ως «anthropometric-only obesity».

Ο νέος ορισμός εισάγει επίσης τη διάκριση μεταξύ προκλινικής και κλινικής παχυσαρκίας, με τη δεύτερη να χαρακτηρίζεται από σωματική δυσλειτουργία ή βλάβη οργάνων που σχετίζεται με την υπερβολική λιπώδη μάζα.

Η επιστημονική και κοινωνική σημασία των νέων δεδομένων

«Πιστεύαμε ήδη ότι αντιμετωπίζουμε μια επιδημία παχυσαρκίας, αλλά τα νέα δεδομένα είναι πραγματικά συγκλονιστικά», δήλωσε η Δρ. Lindsay Fourman, ενδοκρινολόγος στη Μονάδα Μεταβολισμού του Mass General Brigham. «Αν σχεδόν το 70% του ενήλικου πληθυσμού έχει υπερβολικό λίπος, πρέπει να επανεξετάσουμε ποια θεραπευτικά μέτρα είναι προτεραιότητα».

Η μελέτη αποκάλυψε ότι η παχυσαρκία αυξάνεται με την ηλικία, επηρεάζοντας σχεδόν 8 στους 10 ενήλικες άνω των 70 ετών. Επιπλέον, τα ποσοστά ποικίλλουν ανάλογα με το φύλο και την εθνικότητα, με ορισμένες ομάδες να εμφανίζουν μεγαλύτερη τάση για συσσώρευση κοιλιακού λίπους.

Αυξημένος κίνδυνος ασθενειών για όσους δεν θεωρούνταν παχύσαρκοι

Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα είναι ότι τα άτομα που ταξινομήθηκαν ως «anthropometric-only obesity» — δηλαδή με φυσιολογικό ΔΜΣ αλλά αυξημένο κοιλιακό λίπος — είχαν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης:

  • σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2,

  • καρδιαγγειακών νοσημάτων, και

  • πρόωρης θνησιμότητας.

Περίπου το 50% όσων πληρούσαν τα νέα κριτήρια παρουσίαζαν κλινική παχυσαρκία, με συμπτώματα ή δυσλειτουργίες οργάνων που σχετίζονται με το υπερβολικό λίπος. Αυτό σημαίνει ότι η νέα κατηγορία εντοπίζει ομάδες πληθυσμού με πραγματικούς κινδύνους υγείας, οι οποίοι ως τώρα περνούσαν απαρατήρητοι.

Η αναγνώριση του ρόλου της κατανομής λίπους

Ο Δρ. Steven Grinspoon, επικεφαλής της Μονάδας Μεταβολισμού του ίδιου νοσοκομείου και ανώτερος συγγραφέας της μελέτης, τόνισε: «Γνωρίζουμε εδώ και χρόνια ότι ο ΔΜΣ έχει περιορισμούς, επειδή δεν λαμβάνει υπόψη πού συσσωρεύεται το λίπος. Το γεγονός ότι βλέπουμε αυξημένο καρδιαγγειακό και μεταβολικό κίνδυνο σε άτομα με φυσιολογικό βάρος αλλά αυξημένη κοιλιακή παχυσαρκία, ανοίγει νέα ερωτήματα για το ποιες θεραπείες πρέπει να χρησιμοποιούμε».

Ευρεία υποστήριξη από επιστημονικούς φορείς

Περισσότεροι από 76 οργανισμοί υγείας, συμπεριλαμβανομένων της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (AHA) και της The Obesity Society, έχουν εγκρίνει τις νέες οδηγίες, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για πιο ακριβή αξιολόγηση του σωματικού λίπους και των επιπτώσεών του.

Προς ένα νέο μοντέλο πρόληψης και θεραπείας

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι χρειάζονται περαιτέρω μελέτες για να κατανοηθούν οι αιτίες και οι βέλτιστες θεραπείες για την ανθρωπομετρική παχυσαρκία. Η ομάδα του Mass General Brigham έχει ήδη αναπτύξει θεραπευτικές παρεμβάσεις που μειώνουν την περίμετρο μέσης και σχεδιάζει νέες κλινικές δοκιμές για να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητά τους σε αυτή τη νέα πληθυσμιακή ομάδα.

Όπως τονίζει η Δρ. Fourman, «η σύσταση του σώματος έχει σημασία — δεν είναι μόνο τα κιλά στη ζυγαριά. Ακόμα και άτομα με φυσιολογικό βάρος αλλά αυξημένο κοιλιακό λίπος διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για σοβαρές ασθένειες. Πρέπει να εστιάσουμε στην υγιή κατανομή του λίπους, όχι απλώς στον αριθμό του ΔΜΣ».

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Μελέτη: Τα μικρόβια απειλούσαν τη ζωή 59 παιδιών: Χάρη σε νέα γονιδιακή θεραπεία σώθηκαν όλα

Posted on by grammateia
Η θεραπεία φαίνεται να έχει μακροχρόνια αποτελεσματικότητα. Πέντε παιδιά συμπλήρωσαν 10 χρόνια υγιούς ζωής.

Μία ερευνητική (πειραματική) γονιδιακή θεραπεία  βοήθησε δεκάδες παιδιά με μία σπάνια και θανατηφόρο διαταραχή του ανοσοποιητικού να αποκτήσουν φυσιολογική ζωή – και ίσως να απαλλαγούν οριστικά από αυτήν.

Τα παιδιά πάσχουν από την λεγόμενη σοβαρή συνδυασμένη ανοσοανεπάρκεια λόγω ανεπάρκειας της απαμινάσης της αδενοσίνης (ADA-SCID). Η απαμινάση της αδενοσίνης είναι ένα ένζυμο σημαντικό για τον μεταβολισμό. Η ανεπάρκειά της έχει ως συνέπεια να καθίσταται μη-λειτουργικό το ανοσοποιητικό σύστημα.

Η νόσος είναι κληρονομική και προκαλείται από γονιδιακές μεταλλάξεις. Η συνέπειά της είναι να κινδυνεύουν τα πάσχοντα παιδιά να πεθάνουν με την παραμικρή λοίμωξη. Στην πραγματικότητα, χωρίς θεραπεία το σύνδρομο μπορεί να κοστίσει τη ζωή τους πριν καν φτάσουν στα 2 τους χρόνια.

Για να αντιμετωπιστεί η ασθένεια εφαρμόζονται διάφορες θεραπευτικές προσεγγίσεις, όπως η αντικατάσταση ενζύμων και η χορήγηση φαρμάκων (π.χ. αντιβιοτικών). Ωστόσο ακόμα και με αυτά, τα παιδιά και οι οικογένειές τους πρέπει να ζουν σε ένα αποστειρωμένο περιβάλλον, για να προστατεύονται από τα μικρόβια.

Η νέα γονιδιακή θεραπεία ως φαίνεται μπορεί να αποκαταστήσει την ποιότητα ζωής τους. Συνίσταται στη λήψη αίματος από τα παιδιά, για να εξαχθούν τα βλαστοκύτταρά τους. Τα βλαστοκύτταρα είναι αρχέγονα κύτταρα τα οποία διαφοροποιούνται (εξελίσσονται) σε όλα τα κύτταρα και τους ιστούς του σώματος. Επομένως διαφοροποιούνται και σε ανοσοποιητικά κύτταρα.

Οι γιατροί τροποποιούν γενετικά τα βλαστοκύτταρα, εισάγοντας στο γονιδίωμά τους μία υγιή κόπια του γονιδίου ADA που ευθύνεται για τη νόσο. Ύστερα, εγχέουν πίσω στα παιδιά τα «διορθωμένα» κύτταρα. Εκείνα αρχίζουν σταδιακά να παράγουν υγιή ανοσοποιητικά κύτταρα.

Μετά τη γονιδιακή θεραπεία χρειάζονται 6-12 μήνες για να φτάσει το ανοσοποιητικό σύστημα στα φυσιολογικά επίπεδα λειτουργίας.

Η νέα μελέτη

Η όλη έρευνα δημοσιεύεται στην ιατρική επιθεώρηση New England Journal of Medicine. Διεξάγεται από επιστήμονες του University College του Λονδίνου (UCL), του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες (UCLA) και άλλα ακαδημαϊκά κέντρα. Ένας από τους ερευνητές είναι ο δρ Κωνταντίνος Βαζούρας, παιδολοιμωξιολόγος στο UCL. Μεταξύ 2012 και 2019, οι ερευνητές υπέβαλλαν στην γονιδιακή θεραπεία 62 παιδιά. Όλα βρίσκονται ακόμα εν ζωή.

Στα τρία από αυτά η θεραπεία δεν ήταν επαρκώς αποτελεσματική και χρειάζονται συμπληρωματικές θεραπείες. Ωστόσο στα 59 από αυτά, επιτεύχθηκε πλήρης αποκατάσταση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού. Έτσι, τα παιδιά δεν χρειάζονται πλέον καμία άλλη θεραπεία.

Με άλλα λόγια, το ποσοστό επιτυχίας της μεθόδου έφτασε στο 95%, γράφουν οι ερευνητές.

Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι η γονιδιακή θεραπεία δείχνει να έχει μακροχρόνια αποτελεσματικότητα. Και αυτό διότι πέντε από τα παιδιά έχουν ήδη συμπληρώσει πάνω από 10 χρόνια υγιούς ζωής.

Οι ερευνητές αναφέρουν ότι η μελέτη τους είναι η μεγαλύτερη και πιο μακροχρόνια για γονιδιακή θεραπεία που έχει διεξαχθεί ποτέ. Προσθέτουν ακόμα ότι οι παρενέργειες που εκδήλωσαν τα παιδιά ήταν ως επί το πλείστον ήπιας έως μέτριας βαρύτητας. Μάλιστα σχετίζονταν περισσότερο με τη διαδικασία και όχι με την θεραπεία καθ’ αυτή.

Και κατεψυγμένα βλαστοκύτταρα

Αξίζει να σημειωθεί ότι σε περισσότερα από τα μισά παιδιά, η γονιδιακή θεραπεία έγινε σε κατεψυγμένα και όχι σε φρέσκα βλαστοκύτταρα. Η έκβασή της όμως ήταν παρόμοια και με τους δύο τρόπους.

Τα γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι η θεραπεία θα μπορούσε να γίνει προσβάσιμη σε ασθενείς απ’ όλο τον κόσμο, αφού δεν θα χρειασθεί να διανύσουν τεράστιες αποστάσεις για να φθάσουν έως τα εξειδικευμένα κέντρα όπου θα εφαρμοστεί.

Οι ερευνητές προγραμματίζουν να ζητήσουν έγκριση της θεραπείας από την αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων & Φαρμάκων (FDA). Εκτιμάται ότι θα χρειασθούν 2-3 χρόνια πριν αρχίσει η ευρεία διάθεσή της, δήλωσε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Donald Kohn, καθηγητής Μικροβιολογίας, Ανοσολογίας & Μοριακής Γενετικής στο UCLA.

«Τα ευρήματά μας είναι εκπληκτικά», είπε. «Είναι αυτό ακριβώς που ελπίζαμε όταν πρωτοαρχίσαμε να αναπτύσσουμε τη θεραπεία».

 

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Καρκίνος τραχήλου της μήτρας: Εξατομίκευση κινδύνου με χρήση ΑΙ [ελληνική καινοτομία]

Posted on by grammateia

Ο αλγόριθμος Life Style που υπολογίζει τον κίνδυνο με βάση παραμέτρους και η ελληνική μελέτη που άλλαξε τις κατευθυντήριες οδηγίες. Εξηγεί στο iatronet.gr ο καθηγητής Ε. Παρασκευαϊδης.

 

Η ακριβής εκτίμηση κινδύνου για εκδήλωση καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σε μια γυναίκα που παρουσιάζει προκαρκινικές αλλοιώσεις διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην εξατομικευμένη θεραπευτική της αντιμετώπιση, αλλά και στη μετέπειτα αναπαραγωγική της υγεία.

Μελέτη Ελλήνων ερευνητών με επικεφαλής τον καθηγητή Μαιευτικής – Γυναικολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Ευάγγελο Παρασκευαϊδη , που δημοσιεύτηκε πριν από 20 χρόνια στο Lancet και άλλαξε τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, έχει καταδείξει πως η χειρουργική αφαίρεση ενός μεγάλου τμήματος του τραχήλου σε μια γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο προωρότητας όταν βρεθεί σε κατάσταση εγκυμοσύνης.

Καινοτόμο εργαλείο, που ανέπτυξε η ερευνητική ομάδα του Έλληνα καθηγητή, αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη για την εκτίμηση κινδύνου, με βάση κάποιες παραμέτρους τρόπου ζωής. Το σκορ του αλγόριθμου, σε συνδυασμό με τις εργαστηριακές εξετάσεις και την κολποσκοπική εξέταση, εξασφαλίζουν ακρίβεια 99% στην εκτίμηση κινδύνου και καθορίζουν την ανάλογη ιατρική παρέμβαση.

Ο κ. Παρασκευαϊδης, επικεφαλής της Ελληνικής Ακαδημαϊκής Ομάδας Μελετών στην Παθολογία Τραχήλου, μιλάει στο iatronet.gr για τα νέα δεδομένα στην πρόληψη, διάγνωση και θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, με αφορμή το τετραήμερο Συνέδριο Παθολογίας Τραχήλου & Κολποσκόπησης, που διοργανώνεται από τις 16 έως τις 19 Οκτωβρίου στα Ιωάννινα από την Ελληνική Εταιρεία Κολποσκόπησης & Παθολογίας Τραχήλου.

Εξατομίκευση κινδύνου

Η παθολογία του τραχήλου αφορά παθήσεις του λεγόμενου κατώτερου γεννητικού σωλήνα. “Αυτός περιλαμβάνει τράχηλο, κόλπο και αιδοίο, αλλά μιλάμε για παθολογία τραχήλου γιατί αυτό είναι το όργανο με τις πιο συχνές παθολογίες, με συχνότερη και σοβαρότερη τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας”, εξηγεί ο καθηγητής.

Ένα σημαντικό μέρος του συνεδρίου στα Ιωάννινα θα επικεντρωθεί στην εξατομίκευση κινδύνου και στο πώς μπορεί να βοηθήσει η Τεχνητή Νοημοσύνη. “Υπάρχουν οι κατευθυντήριες οδηγίες που λένε τι πρέπει να κάνουμε σε κάθε εύρημα, όμως έτσι ομαδοποιούνται πολλές γυναίκες σε μια γραμμή αντιμετώπισης”, αναφέρει, τονίζοντας τη σημασία του εξατομικευμένου υπολογισμού κινδύνου, που επικεντρώνεται κυρίως στις νεότερες γυναίκες.

“Αυτός δεν είναι ένας αρνητικός ηλικιακός διαχωρισμός. Έχει αξία γιατί σε μια νεαρή γυναίκα αν δεν υπολογιστεί σωστά ο κίνδυνος μπορεί να γίνει άσκοπα επέμβαση στον τράχηλο, που ενδέχεται να την επηρεάσει αργότερα, όταν θα μείνει έγκυος”, διευκρινίζει, προσθέτοντας: “Έχουμε καταδείξει με τη δημοσίευση στο Lancet, ότι τότε μπορεί να κινδυνεύσει από προωρότητα, ίσως με βαριά προωρότητα, ακόμη και με περιγεννητική θνησιμότητα, επειδή κάποιος γιατρός όταν ήταν νεαρή δεν ήξερε καλά τα πράγματα ή δεν υπήρχε τότε η γνώση και θεώρησε ότι πρέπει να βγάλει ένα μεγάλο κομμάτι από τον τράχηλό της για μια προκαρκινική αλλοίωση, για να διασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξει ξανά πρόβλημα”.

Η εξατομίκευση κινδύνου οδηγεί τη θεραπευτική ομάδα στον τρόπο παρέμβασης, η οποία μπορεί να είναι μη επεμβατική σε μια αρχόμενη ή και μετρίου βαθμού προκαρκινική αλλοίωση. “Μπορεί να χρειαστεί να ενισχύσουμε με κατάλληλα σκευάσματα το ανοσοποιητικό της, να την προτρέψουμε να κάνει το εμβόλιο αν δεν το έχει κάνει, να διακόψει το κάπνισμα αν είναι καπνίστρια γιατί αυτό, μετά από κάποιο χρονικό διάστημα θα τη βοηθήσει στο ανοσοποιητικό της”, σημειώνει ο κ. Παρασκευαϊδης, προσθέτοντας πως αν απαιτηθεί επέμβαση αφαιρείται μόνο το τμήμα που είναι απαραίτητο.

Η μελέτη, που άλλαξε τα guidelines και έχει ως σήμερα 1.600 ετεροδημοσιεύσεις, ακολουθήθηκε από άλλες, που κατέδειξαν ότι οι επιπτώσεις της προωρότητας δεν συμβαίνουν όταν αφαιρείται ένα μικρό τμήμα του τραχήλου, γιατί τότε ο οργανισμός έχει τη δυνατότητα να αναπληρώσει το έλλειμμα.

Ο αλγόριθμος Life Style

Πρωτοποριακός αλγόριθμος που ανέπτυξε η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης και είναι ελεύθερα προσβάσιμος, μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο στα χέρια των γιατρών για την εκτίμηση του κινδύνου.

“Ο αλγόριθμος Life Style υπολογίζει τον κίνδυνο με βάση συγκεκριμένες παραμέτρους που εισάγουμε, μέσω 4 – 5 ερωτήσεων που κάνει ο γιατρός στην ασθενή. Αυτές αφορούν τη συνήθεια καπνίσματος, τη διαφορά μεταξύ ηλικίας έναρξης εμμήνου ρύσεως και σεξουαλικών επαφών, τον αριθμό σεξουαλικών συντρόφων και το αν έχει γίνει εμβολιασμός κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV)”, λέει ο καθηγητής, συμπληρώνοντας πως αυτές οι παράμετροι έχουν μια κλιμάκωση που προσδιορίζει το επίπεδο κινδύνου σε χαμηλό, ενδιάμεσο και υψηλό, με αντίστοιχη χρωματική ένδειξη πράσινου, πορτοκαλί και κόκκινου. Για παράδειγμα τα “πακέτα – χρόνια” (ποσότητα και διάρκεια) καπνίσματος, ο χρόνος εμβολιασμού (πριν ή μετά την έναρξη επαφής με τον ιό), η ηλικία έναρξης σεξουαλικών επαφών, ο αριθμός συντρόφων κ.ά.

Συνυπολογίζοντας όλους αυτούς τους παράγοντες, ο αλγόριθμος θα βγάλει ένα σκορ, που δεν έχει ακρίβεια 100% στον υπολογισμό κινδύνου, αλλά συμβάλλει συνδυαστικά και με άλλους παράγοντες. Αυτοί είναι το τεστ mRNA που δείχνει αν υπάρχει ενεργός λοίμωξη την συγκεκριμένη χρονική στιγμή, η κολποσκοπική και το τεστ Παπ. “Ο συνδυασμός όλων αυτών δίνει μια ακρίβεια στην εκτίμηση που φτάνει το 99%, για το αν τη στιγμή που εξετάζεται η κοπέλα υποκρύπτεται κάτι που δεν το βλέπουμε ή αν θα οδηγήσει σύντομα σε κάτι επικίνδυνο, και έτσι παίρνουμε την απόφαση για το πώς θα παρέμβουμε”, αναφέρει ο κ. Παρασκευαϊδης.

Τον περασμένο Ιανουάριο ο ίδιος συνέταξε και δημοσίευσε στο British Medical Journal (BMJ) ένα editorial που συνοψίζει τις στρατηγικές για την εξατομικευμένη διαχείριση προκαρκινωματικών αλλοιώσεων τραχήλου της μήτρας, έπειτα από πρόσκληση του κορυφαίου επιστημονικού περιοδικού.

Υπέρ και κατά του προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου

Ειδική ενότητα του συνεδρίου, το οποίο συγκεντρώνει διακεκριμένους επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, θα επικεντρωθεί στην εμπειρία γιατρών από διάφορα ελληνικά κέντρα αναφορικά με το πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου «Προλαμβάνω» που περιλαμβάνει δωρεάν τεστ DNA για τον ιό HPV σε γυναίκες ηλικίας 21 – 65 ετών.

“Πέντε διαφορετικές επιστημονικές εταιρείες που είχαμε ερωτηθεί από το υπουργείο, είχαμε προτείνει το τεστ mRNA, που δείχνει την ενεργότητα της λοίμωξης τη στιγμή που γίνεται η εξέταση. Δεν μας άκουσαν και έβαλαν το DNA, που είναι υπερβολικά ευαίσθητο και μπορεί να παραπλανήσει, δείχνοντας κάτι που μπορεί να αντανακλά παλιότερη προσβολή, η οποία άφησε ένα ελάχιστο ίχνος”, λέει ο κ. Παρασκευαϊδης προσθέτοντας: “Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλές γυναίκες που κάνουν τακτικό έλεγχο με τεστ Παπ κάθε χρόνο, να βρεθούν θετικές στο τεστ DNA και να πανικοβληθούν, να χάσουν μέρες από τη ζωή τους μέχρι να έρθουν στο ιατρείο και να μάθουν ότι τελικά δεν είχαν κάτι σοβαρό και δεν υπήρχε καρκίνος που διέλαθε των προηγούμενων ελέγχων”.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Το όξινο περιβάλλον του όγκου ευνοεί την επιβίωση και την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων [μελέτη]

Posted on by grammateia

Τα ευρήματα της σχετικής  μελέτης θα μπορούσαν να ανοίξουν νέους δρόμους για θεραπείες.

 

Οι όγκοι δεν είναι ένα άνετο περιβάλλον διαβίωσης, καθώς η έλλειψη οξυγόνου, η έλλειψη θρεπτικών ουσιών και η συσσώρευση εν μέρει επιβλαβών μεταβολικών προϊόντων υποβάλλουν τα καρκινικά κύτταρα σε συνεχή στρες.

Μια ερευνητική ομάδα από το Γερμανικό Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο (DKFZ) και το Ινστιτούτο Έρευνας Μοριακής Παθολογίας (IMP) στη Βιέννη ανακάλυψε ότι κυρίως η όξινη τιμή pH στον όγκο – η λεγόμενη οξέωση – είναι καθοριστική για τον τρόπο με τον οποίο τα καρκινικά κύτταρα του παγκρέατος προσαρμόζουν το μεταβολισμό τους για να επιβιώσουν υπό αυτές τις αντίξοες συνθήκες.

Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό “Science”.

Τα καρκινικά κύτταρα αλλάζουν τη μορφή των μιτοχονδρίων τους σε όξινο περιβάλλον.

Η ανεπαρκής αιμάτωση και η αυξημένη μεταβολική δραστηριότητα συχνά δημιουργούν αντίξοες συνθήκες στους όγκους: Χαρακτηριστικά είναι η έλλειψη οξυγόνου, γλυκόζης και άλλων θρεπτικών ουσιών, η συσσώρευση εν μέρει επιβλαβών μεταβολικών προϊόντων και η οξίνιση του περιβάλλοντος του όγκου. Οι ειδικοί μιλούν για οξέωση.

Η ερευνητική ομάδα υπό την εποπτεία των Wilhelm Palm από το DKFZ και Johannes Zuber από το IMP διερεύνησε τον τρόπο με τον οποίο τα καρκινικά κύτταρα προσαρμόζονται σε αυτές τις δυσμενείς συνθήκες.

Αρχικά, οι ερευνητές απενεργοποίησαν συστηματικά κάθε γονίδιο ξεχωριστά σε κύτταρα καρκίνου του παγκρέατος με τη βοήθεια των γονιδιακών ψαλιδιών CRIPR-Cas9 και στη συνέχεια παρακολούθησαν πώς η απώλεια του γονιδίου επηρέαζε την επιβίωση και την ανάπτυξη των κυττάρων υπό καθορισμένες συνθήκες στρες.

Αυτά τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν αρχικά σε καλλιέργεια. Στη συνέχεια, τα γονίδια που προσδιορίστηκαν με αυτή την προσέγγιση απενεργοποιήθηκαν στοχευμένα σε ποντίκια με καρκίνο του παγκρέατος και οι επιπτώσεις συγκρίθηκαν με τα αποτελέσματα από την κυτταρική καλλιέργεια.

Η συγκριτική ανάλυση εκατοντάδων τέτοιων γονιδίων, τα οποία είναι σημαντικά για την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων υπό συνθήκες στρες, έδειξε προς έκπληξη όλων ότι ο μεταβολισμός των καρκινικών κυττάρων στο μοντέλο ποντικιών επηρεαζόταν σε μεγάλο βαθμό από τις προσαρμογές του ενεργειακού τους ισοζυγίου στην όξινη κατάσταση του όγκου.

Ο μεταβολισμός των καρκινικών κυττάρων μέσα σε έναν όγκο διαφέρει σημαντικά από αυτόν σε μια συμβατική κυτταρική καλλιέργεια και μπορεί να αναπαραχθεί καλύτερα σε ένα όξινο περιβάλλον.

“Δεν είναι μόνο η έλλειψη οξυγόνου ή η έλλειψη θρεπτικών ουσιών που αλλάζουν το μεταβολισμό στον όγκο – είναι κυρίως η οξέωση του περιβάλλοντος του όγκου”, εξηγεί ο Wilhelm Palm.

Η οξέωση βοηθά τα καρκινικά κύτταρα να μεταβούν από την παραγωγή ενέργειας με βάση το σάκχαρο (γλυκόλυση) σε μια πιο αποτελεσματική παραγωγή ενέργειας μέσω της αναπνοής στα μιτοχόνδρια. Αυτές οι κυτταρικές δομές, τα λεγόμενα οργανίδια, ονομάζονται επίσης “εργοστάσια ενέργειας των κυττάρων”.

Οι ερευνητές μπόρεσαν να αποδείξουν ότι το όξινο pH προκαλεί βαθιές αλλαγές στα μιτοχόνδρια. Κανονικά, στα καρκινικά κύτταρα υπάρχουν ως μικρές, κατακερματισμένες δομές.

Ωστόσο, σε όξινες συνθήκες, συγχωνεύονται σε εκτεταμένα δίκτυα, τα οποία είναι σημαντικά πιο αποδοτικά.

Αυτό είναι δυνατό επειδή η οξέωση αναστέλλει τη δραστηριότητα της πρωτεΐνης ERK. Η υπερενεργοποίηση αυτής της οδού σηματοδότησης συνήθως εξασφαλίζει ότι τα μιτοχόνδρια χωρίζονται συνεχώς σε πολλά μικρά θραύσματα στα καρκινικά κύτταρα.

Εάν αυτή η κατακερματισμός δεν συμβεί ως αποτέλεσμα της όγκου οξέωσης, τα μιτοχόνδρια μπορούν να χρησιμοποιήσουν διάφορα θρεπτικά συστατικά πιο αποτελεσματικά για την παραγωγή ενέργειας.

Εάν η συγχώνευση των μιτοχονδρίων εμποδίζεται μέσω γενετικής παρέμβασης, τα καρκινικά κύτταρα χάνουν τη μεταβολική τους ευελιξία και αναπτύσσονται σημαντικά χειρότερα στο όξινο περιβάλλον ενός όγκου.

“Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι η οξέωση δεν είναι απλώς ένα υποπροϊόν του μεταβολισμού του όγκου, αλλά ένας σημαντικός διακόπτης που ελέγχει την παροχή ενέργειας και τις στρατηγικές επιβίωσης των καρκινικών κυττάρων”, εξηγεί ο συν-επικεφαλής της μελέτης Johannes Zuber.

Μακροπρόθεσμα, αυτά τα ευρήματα θα μπορούσαν να ανοίξουν νέους δρόμους για θεραπείες που παρεμβαίνουν στοχευμένα στον ενεργειακό μεταβολισμό των όγκων.

 

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Η βαριά τιμωρία των Εργαστηριακών Γιατρών και το δουλοκτητικό καθεστώς εργασίας τους

Posted on by grammateia
Του Λεωνίδα Αναγνώστου
Ζούμε σε μια αστική δημοκρατία με κεντρική πολιτική κατεύθυνση τον νεοφιλελευθερισμό βασική αρχή του οποίου είναι λιγότερο κράτος και η ελευθερία της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης του ατόμου και του επιχειρείν. Η αρχή αυτή ισχύει όμως καθολικά ? Φοβάμαι πως όχι γιατί υπάρχουν κραυγαλέες εξαιρέσεις . Μια από αυτές είναι οι εργαστηριακοί γιατροί με ατομικό εργαστήριο και τα διαγνωστικά πολυιατρεία και εργαστήρια που λειτουργούν σαν Νομικά Πρόσωπα (ΟΕ,ΕΕ.ΕΠΕ,ΙΚΕ και ΑΕ).
Είμασταν υποψιασμένοι ότι ο ΕΟΠΥΥ εκμεταλλεύεται τους παρόχους όπως εκμεταλλεύεται ένας «προστάτης» τις γυναίκες που εκδίδει . Εισπράττει αυτός μέρος της αμοιβής που προορίζεται για τους παρόχους. Εδώ θα διαβάσετε τι απαντάει ο ΥΥ στην επερώτηση του βουλευτή κ. Νάσιου, «Σε απάντηση της με αριθ. 7987/02.08.2025 με θέμα : «Kαταγγελία για το άδικο και επιλεκτικό claw back-Σταματήστε την οικονομική εξόντωση των παρόχων υγείας σας γνωρίζουμε τα ακόλουθα : Το μέτρο της αυτόματης επιστροφής (claw back) θεσπίστηκε ως περιορισμός των χρηματικών απαιτήσεων των συμβεβλημένων παρόχων από την παροχή διαγνωστικών εξετάσεων -ιατρικών πράξεων, νοσηλείας και φυσιοθεραπειών προς τους ασφαλισμένους των φορέων κοινωνικής ασφάλισης των οποίων ο κλάδος υγείας σε είδος εντάχτηκε στον ΕΟΠΥΥ, της οποίας (παροχής) τη δαπάνη καλύπτει εν όλο ή εν μέρει ο οργανισμός. Oi θεσπισθείσες διατάξεις του άρθρου 100 του ν.4172/2013 αναφορικά με τον μηχανισμό αυτόματης επιστροφής (claw back), και η κατ’ εξουσιοδότηση εκδοθείσες υπουργικές αποφάσεις αποβλέπουν στον έλεγχο της πραγματοποιούμενης δαπάνης του Οργανισμού και κατ’ αποτέλεσμα στην εξασφάλιση της βιωσιμότητας αυτού, ενώ είναι σαφές ότι στην περίπτωση κατά την οποίαν η βιωσιμότητα του ΕΟΠΥΥ δεν εξασφαλιστεί, οι πολίτες θα στερηθούν του αγαθού της πρόσβασης της δημόσιας υγείας. Τα ποσά που εισπράττει ο ΕΟΠΥΥ μέσω του μηχανισμού αυτόματης επιστροφής λειτουργούν ως επιπλέων έσοδα, τα οποία διατηρούν τα οικονομικά του ΕΟΠΥΥ σε ισορροπία, ενώ η δυνατότητα κάλυψης των υπερβάσεων μέσω του μηχανισμού αυτόματης επιστροφής αποτρέπει την εμφάνιση καθυστερούμενων πληρωμών προς τους παρόχους……..»
Όπως θα διαβάσετε στην συνέχεια του κειμένου το claw back είναι το «κερασάκι στην τούρτα» των περικοπών που υφίστανται οι εργαστηριακοί γιατροί κλπ πάροχοι
Τι ισχύει για τους Εργαστηριακούς Γιατρούς που για να δρέψουν πελατεία συμβάλλονται με ασφαλιστικούς φορείς όπως ο ΕΟΠΠΥ, ο ΕΔΟΕΑΠ της ΔΥΓ/ Στρατού Αεροπορίας Ναυτικού και Λιμενικού σώματος και τέλος την ανεξάρτητη ακόμη Υγειονομική Υπηρεσία της ΕΥΔΑΠ
1. Φορολογικά τα ατομικά εργαστήρια λειτουργούν με τη μορφή Ελευθέριου Επαγγέλματος και φορολογούνται ως τέτοιοι μόνο που αν και ελεύθεροι επαγγελματίες δεν ορίζουν μόνοι τους το ύψος της αμοιβής τους ούτε καθορίζεται αυτή από τους κανόνες τα αγοράς της προσφοράς και ζήτησης.
2. Η αμοιβή των εργαστηρίων καθορίζεται από ΠΔ 157/1991 που αναπροσαρμόστηκε 30% με ΦΕΚ Β /31-12-24 και αντίστοιχη μείωση κατά 15% των ασφαλιστικών τιμών.
Με την εφαρμογή των αυξομειώσεων του νέου ΦΕΚ αυξήθηκε η συμμετοχή των ασφαλισμένων και μειώθηκε η επιβάρυνση του ΕΟΠΥΥ παραμένοντας η τελική αμοιβή του εργαστηρίου στα ίδια επίπεδα η και ελάχιστα μειωμένη. Για τα Νομικά Πρόσωπα ισχύουν τα ίδια ως προς τις αμοιβές αλλά φορολογούνται ως νομικά πρόσωπα.
3. Ο ασθενής καταβάλλει στο εργαστήριο την νόμιμη συμμετοχή 15% επί των τιμών του εκάστου ισχύοντος ΦΕΚ προσαυξημένο ανά παραπεμπτικό κατά 1 ή 3 ευρώ αντίστοιχα για εξετάσεις βιολογικών υγρών η απεικονιστικών εξετάσεων υπέρ του ΕΟΠΥΥ στον οποίον και αποδίδεται με σχετική παρακράτηση από την επομένη πληρωμή. Από την συμμετοχή και την παρακράτηση του 1 και 3 ευρώ (εφαρμογή του άρθρου 25 του Ν 5102/2024) εξαιρούνται ευπαθείς ομάδες ασφαλισμένων με αναπηρία άνω του 80 % ή 67 % ανάλογα με την πάθηση και σχετική απόφαση του ΚΕΠΑ . Οι αποφάσεις απαλλαγής της συμμετοχής δεν συνοδευτήκαν με αντίστοιχη αύξηση του προϋπολογισμού
4. Στην πορεία λειτουργίας του ΕΟΠΥΥ προστέθηκαν 86 κοινές εξετάσεις και οι διάφοροι βιοδείκτες ιδιαίτερα υψηλού κόστους. Προστέθηκαν επίσης ασφαλισμένοι του ΤΥΠΕΤ Και στις δύο περιπτώσεις ο ΕΟΠΥΥ δεν προέβη σε καμία αύξηση του προϋπολογισμού του με αποτέλεσμα τα κόστη αυτά να απορροφώνται από την αύξηση του claw back
5. Ο προϋπολογισμός του ΕΟΠΥΥ από πολιτική επιλογή της κυβέρνησης είναι πτωχός κλειστός και ανελαστικός σε καμμιά περίπτωση υπέρβασης του δεν αναθεωρείται.
6. Επί των τιμών ΦΕΚ/1991 με αποφάσεις του ΕΟΠΥΥ και σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις έχουν επιβληθεί α) μείωση των τιμών του ΦΕΚ κατά 41 % μεσοσταθμικά.
Οι τιμές που προέκυψαν ονομάστηκαν ασφαλιστικές τιμές β) Υποχρεωτική κλιμακωτή έκπτωση (rebate) μεσοσταθμικά 15 % επί του εκάστοτε εκδιδόμενου τιμολογίου προς τον ΕΟΠΥΥ και γ) Υποχρεωτική επιστροφή (claw back) ποσοστιαία επί του τζίρου κατά ίσο ποσοστό της υπέρβασης του προϋπολογισμού . Το ποσοστό είναι οριζόντιο. Τους τελευταίους μήνες με την εφαρμογή ΥΑ ΕΑΛΕ/Γ.Π.38587/31-07-2024 μέρος του claw back περικόπτεται επί του τιμολογίου εάν ο συμβεβλημένος (λες και φταίει αυτός) υπερβεί μεσοσταθμικά τον δείκτη εξομάλυνσης ανά ΑΜΚΑ ασθενούς τον μήνα Ο μεσοσταθμικός Δείκτης διαφοροποιείται ανά περιοχή άσκησης επαγγέλματος. Το ποσοστό αυτό του claw back1 υποτίθεται ότι αφαιρείτε από το τελικό claw back του παρόχου.
7. Το συσσωρευμένο claw back από το 2013 και εντεύθεν παρακρατείτε σε δόσεις με κάθε μηνιαία πληρωμή. Υπολογίζεται ότι για κάθε εργαστήριο τα χρέη από το claw back είναι περίπου ίσα με τα κέρδη ενός έτους το οποίο από την μια εισπράττεται από τον ΕΟΠΥΥ για τα παλαιά «χρέη» ενώ συσσωρεύτε νέο χρέος με κάθε μηνιαία υποβολή. Αδιέξοδος φαύλος κύκλος εφ’ όσον το ΥΥ επιμένει στην πολιτική αυτή.
Εδώ πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Η πληρωμή γίνεται με κλειστό προϋπολογισμό ή συνταγογράφηση χωρίς περιορισμό . Οι ασθενείς πρέπει να απολαμβάνουν περίθαλψη απεριόριστη η αμοιβές όμως των εργαστηρίων είναι περιορισμένες.
Στην πράξη τί γίνεται :
Ο κλινικός γιατρός συνταγογραφεί κατά το δοκούν και σύμφωνα με τις διαγνωστικές ανάγκες των ασφαλισμένων. Οι όποιοι περιορισμοί έχουν επιβληθεί στη συνταγογράφηση είναι ελαστικοί και εύκολα καταστρατηγούνται.
Οι ασφαλισμένοι επωφελούνται για τις διαγνωστικές τους ανάγκες όπως τις αποφασίζει ο θεράπων ιατρός .
Εργαστηριακός Ιατρός ή το εργαστήριο τιμωρείται για την υπέρβαση του προϋπολογισμού με μειώσεις εκπτώσεις επιστροφές και εν τέλη υπερχρέωση του. Η ερώτηση είναι γιατί και πόσο δίκαιο είναι ; Ο κλινικός να συνταγογραφεί , ο ασφαλισμένος να επωφελείται, το ΥΥ να μην προϋπολογίζει σύμφωνα με τις ανάγκες του πληθυσμού και ο εργαστηριακός γιατρός και τα εργαστήρια να τιμωρούνται για την υπέρβαση. Σας φαίνεται λογικό
Μια σημαντική παράμετρος της κατάστασης που παρουσιάζει ο ΕΟΠΥΥ στις οικονομικές του συναλλαγές που τις χαρακτηρίζει η αδιαφάνεια είναι ότι δεν έχει παρανόμως δημοσιεύσει από τις ιδρύσεώς του ποτέ ισολογισμό ώστε να μπορεί κάποιος να ελέγξει την νομιμότητα των χρεώσεων και πιστώσεων που προκύπτουν από τις συναλλαγές του και ταυτόχρονα δεν έχει δημιουργήσει προληπτικούς μηχανισμούς ελέγχου των συνταγογραφήσεων ώστε να ελεγχθεί η παράνομη συνταγογράφηση που συχνά βλέπει το φως της δημοσιότητας.
Η κατάσταση αυτή δεν μπορεί να συνεχιστεί. Αντίκειται σε κάθε λογική. Ο κάθε επαγγελματίας εργάζεται για να επιβιώσει οικονομικά και να βελτιώσει την δική του ζωή και της οικογένειας του και όχι για να χρεώνεται στον εργοδότη του. Το οικονομικό σύστημα που έχουμε, επιβάλλει την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας , τις επενδύσεις για βελτίωση της ποιότητας και της παραγωγικότητας. Οι μειώσεις των τιμών και τα rebate και claw back είναι αποτρεπτικά και για τα δύο και για την ποιότητα και την ανάπτυξη και οδηγούν σε βέβαιη χρεοκοπία του συνόλου των υγειονομικών μονάδων.
Μια ιδιαίτερη αλλά πολύ σοβαρή περίπτωση είναι ο υπό συνταξιοδότηση γιατρός που διακόπτει την σύμβαση για να συνταξιοδοτηθεί και τότε του καταλογίζεται η οφειλή στην ΑΑΔΕ που ρυθμίζεται μεν σε δόσεις αλλά πληρώνεται από την πενιχρή σύνταξη.
Αλλοίμονο δε αν ο γιατρός αποβιώσει. Τότε τα χρέη περνάνε στην /στον χήρα/ο και τα ανήλικα τέκνα με κίνδυνο εάν δεν μπορούν να πληρωθούν να χαθούν περιουσιακά στοιχεία.
Δύο λύσεις υπάρχουν . Η πρώτη είναι η αύξηση του προϋπολογισμού για την υγεία σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες των ασφαλισμένων και η προσαρμογή των μειώσεων σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά κεκτημένα . Τιμοκατάλογος ΦΕΚ χωρίς μειώσεις των αμοιβών και claw back από 3-7 % όπως ισχύει σε όλη την Ευρώπη. Ο Ευρωπαίος γιατρός γνωρίζει τι θα αμειφθεί , στην Ελλάδα η αμοιβή του γιατρού είναι ανάλογη με το που θα κάτσει η «μπίλια» του claw back Στην ρουλέτα του Καζίνο υπάρχει περίπτωση να κερδίσεις στην ρουλέτα του ΕΟΠΥΥ είσαι χαμένος από χέρι
Η δεύτερη λύση η αναστολή εκ μέρους των εργαστηριακών της σύμβασης και χρέωση στον ασφαλισμένων το συνολικό ποσό του παραπεμπτικού σε τιμές ΦΕΚ. Ο ΕΟΠΥΥ τότε εκ των πραγμάτων θα υποχρεωθεί να καταβάλλει τα οφειλόμενα ποσά στους ασφαλισμένους και ας εφαρμόσει σε αυτούς όποιες μειώσεις τον παίρνει.
Αλήθεια αυτό που περιγράφεται είναι ο ορισμός του ελεύθερου επαγγέλματος η της δουλείας
Πηγη: https://medispin.blogspot.com/

Ηλίας Κυριόπουλος: Δεδομένα υγείας, στρατηγικό κεφάλαιο για τη Δημόσια Υγεία και την καινοτομία

Posted on by grammateia
Τι σημαίνει καινοτομία στο σύστημα υγείας; Είναι ένα νέο φάρμακο, ένα ψηφιακό εργαλείο ή ένας διαφορετικός τρόπος χρηματοδότησης και οργάνωσης υπηρεσιών; Το «Πρώτο Θέμα» και το ygeiamou.gr ανοίγουν τον διάλογο για τις πρωτοποριακές παρεμβάσεις που χρειάζεται το οικοσύστημα υγείας, φιλοξενώντας άρθρα θεσμικών εκπροσώπων και επιστημόνων.
Πριν από λίγα χρόνια, 21 νοσοκομεία του Kaiser Permanente στη Βόρεια Καλιφόρνια ξεκίνησαν κάτι φαινομενικά απλό: ένα σύστημα που «διαβάζει» τα ηλεκτρονικά αρχεία ασθενών κάθε ώρα και ειδοποιεί μια ειδική ομάδα νοσηλευτών όταν η κατάσταση κάποιου ασθενή κινδυνεύει να επιδεινωθεί μέσα στις επόμενες δώδεκα ώρες. Το πρόγραμμα – Advance Alert Monitor – συνδυάζει την ψηφιακή τεχνολογία υγείας με την κλινική κρίση και προβλέπει την πιθανότητα ένας νοσηλευόμενος να επιδεινωθεί, να χρειαστεί μεταφορά σε Mονάδα Eντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) ή επείγουσα ανάνηψη, και να ωφεληθεί από έγκαιρες παρεμβάσεις. Όταν εμφανιστεί προειδοποίηση, αυτή φτάνει σε ειδικά εκπαιδευμένους νοσηλευτές, που ειδοποιούν άμεσα την ομάδα ταχείας επέμβασης πριν η κατάσταση γίνει κρίσιμη.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine έδειξε ότι το πρόγραμμα μείωσε τη θνησιμότητα των νοσηλευομένων κατά 16%, περιόρισε τις εισαγωγές σε ΜΕΘ και συντόμευσε τη νοσηλεία. Η επιτυχία του δεν οφείλεται μόνο στην τεχνολογία, αλλά στον τρόπο που τα δεδομένα υγείας, η κλινική κρίση και η συνεργασία του προσωπικού συνδυάστηκαν για να προλάβουν την κρίση πριν αυτή συμβεί.
«Εκπαιδεύοντας» το σύστημα υγείας
Το παράδειγμα αυτό – ενδεικτικό ανάμεσα σε πολλά – δείχνει τι σημαίνει ένα σύστημα υγείας που αναλύει και μαθαίνει. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, τα δεδομένα υγείας δεν είναι απλώς αριθμοί σε πίνακες. Αποτελούν το αποτύπωμα της σχέσης μας με το σύστημα υγείας: από τα νοσοκομεία και τα εργαστήρια, μέχρι τις επισκέψεις στον προσωπικό ιατρό, τα μητρώα ασθενειών και τις εφαρμογές στα κινητά. Και όταν αυτά τα δεδομένα συνδέονται, αναλύονται και επιστρέφουν ως γνώση στους επαγγελματίες υγείας, δημιουργούν έναν κύκλο συνεχούς βελτίωσης: λιγότερα λάθη, ταχύτερες διαγνώσεις, στοχευμένες θεραπείες. Η πληροφορία παύει να είναι παθητική και μετατρέπεται σε ενεργό εργαλείο φροντίδας.
Πέραν, όμως, από την καθημερινή κλινική πρακτική, τα δεδομένα υγείας πρέπει να αποτελούν θεμέλιο για τις αποφάσεις πολιτικής σε συστημικό επίπεδο. Μπορούν να δείξουν γιατί καθυστερούν οι ασθενείς, πού εντοπίζονται ελλείψεις προσωπικού, γιατί διαφέρει η ποιότητα της φροντίδας, ή σε ποιες περιοχές οι ανισότητες μεγαλώνουν. Όταν η διαδικασία λήψης αποφάσεων βασίζεται στα στοιχεία και την τεκμηρίωση – και όχι στην διαίσθηση ή την πίεση από τις εκάστοτε ομάδες συμφερόντων – τα συστήματα υγείας γίνονται ολοένα και πιο δίκαια, αποδοτικά, βιώσιμα και ανθεκτικά. Άλλωστε, η εμπειρική ανάλυση των δεδομένων επιτρέπει την ουσιαστική αξιολόγηση των προγραμμάτων υγείας – τόσο πριν όσο και μετά την εφαρμογή τους. Από τις δράσεις πρόληψης μέχρι τις παρεμβάσεις στην πρωτοβάθμια φροντίδα και τις αλλαγές στα νοσοκομεία, τα δεδομένα δείχνουν τι πραγματικά λειτουργεί. Έτσι, οι πόροι μπορούν να κατευθύνονται εκεί όπου η επίδραση είναι αποδεδειγμένα σημαντική, ενώ οι δράσεις τροποποιούνται με βάση αποτελέσματα και όχι υποθέσεις.
Παράλληλα, τα δεδομένα υγείας είναι επίσης κρίσιμα για την έγκαιρη ανίχνευση και απόκριση απέναντι σε απειλές δημόσιας υγείας. Η εμπειρία της πανδημίας σε πολλές χώρες το απέδειξε με τον πιο εμφατικό τρόπο: τα δεδομένα για τα εμβόλια, τις θεραπείες, τις νοσηλείες και τη συμπεριφορά των πολιτών βοήθησαν να οργανωθούν εκστρατείες εμβολιασμού, να εντοπιστούν ευάλωτες ομάδες και να ληφθούν αποφάσεις που έσωσαν ζωές. Επιπλέον, ορισμένα είδη δεδομένων, όπως οι βιοτράπεζες, ανοίγουν νέους ορίζοντες για την έρευνα και την καινοτομία. Η δυνατότητα σύνδεσης βιολογικών δειγμάτων με ηλεκτρονικά αρχεία υγείας και δημογραφικά στοιχεία επιτρέπει την ανάπτυξη νέων θεραπειών, διαγνωστικών εργαλείων και φαρμάκων.
Ανάγκη για προτυποποίηση των δεδομένων
Σήμερα, τα συστήματα υγείας επιχειρούν τη μετάβαση από την απλή ψηφιοποίηση προς τον ουσιαστικό ψηφιακό μετασχηματισμό. Ωστόσο, πολλά από αυτά δεν υποφέρουν από έλλειψη δεδομένων, αλλά από αδυναμία να τα αξιοποιήσουν. Συχνά, τα δεδομένα υπάρχουν – διασκορπισμένα σε νησίδες, εγκλωβισμένα σε ασύμβατα συστήματα, χαμένα στην καθημερινή ρουτίνα.
Για να επιτευχθεί ο πραγματικός μετασχηματισμός, απαιτείται η καθιέρωση ενιαίων, υποχρεωτικών εθνικών προτύπων για τη συλλογή, ανταλλαγή και χρήση των δεδομένων, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Παράλληλα, χρειάζεται η ανάπτυξη διαλειτουργικών υποδομών με σταθερούς οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους, που θα διασφαλίζουν τη συνέχεια, την ποιότητα και την αξιοπιστία της διαθέσιμης πληροφορίας.
Μια τέτοια προσέγγιση προϋποθέτει τη δυνατότητα ανάλυσης ανωνυμοποιημένων δεδομένων από εθνικούς και επιστημονικούς φορείς, τα οποία θα αντλούνται από ποικίλες πηγές (νοσοκομεία, φορείς πρωτοβάθμιας φροντίδας, εργαστήρια, ασφαλιστικούς οργανισμούς) αλλά και άλλους δημόσιους τομείς, όπως η στέγαση ή η εκπαίδευση, προκειμένου να μελετώνται σε βάθος οι κοινωνικοί προσδιοριστές της υγείας. Ταυτόχρονα, είναι αναγκαία η θεσμοθέτηση ενός σύγχρονου πλαισίου διακυβέρνησης των δεδομένων υγείας, το οποίο θα ρυθμίζει την πρόσβαση, θα διασφαλίζει την εμπιστευτικότητα και θα ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Μόνο μέσα από ένα σύστημα που συνδυάζει προστασία και αξιοποίηση, τα δεδομένα υγείας μπορούν να μετατραπούν από διάσπαρτες πληροφορίες σε στρατηγικό κεφάλαιο για τη δημόσια υγεία και την κοινωνία.
Το πιο δύσκολο, ωστόσο, είναι η εύρεση της σωστής ισορροπίας ανάμεσα στον ενθουσιασμό για τον «ανεξερεύνητο κόσμο» των δεδομένων και στη μεθοδικότητα που απαιτεί η συλλογή και ανάλυση τους. Τα δεδομένα υγείας αποτυπώνουν καθημερινές ιστορίες των πολιτών. Αν «αναγνωστούν» σωστά, μπορούν να ενδυναμώσουν το σύστημα υγείας, να ενισχύσουν την καινοτομία, και να βοηθήσουν στη βελτίωση της υγείας του πληθυσμού. Η πρόκληση δεν είναι μόνο να συλλέξουμε καλύτερα και περισσότερα. Αλλά και να τα χρησιμοποιήσουμε με σοφία.
* Ο Ηλίας Κυριόπουλος είναι επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Υγείας, London School of Economics and Political Science (LSE)
Πηγη: https://medispin.blogspot.com/

«Πάρε τον Έλεγχο του Βάρους σου»: Η έκθεση που ένωσε Υγεία, ευεξία και Πρόληψη

Posted on by grammateia

Με μεγάλη επιτυχία και εντυπωσιακή συμμετοχή ολοκληρώθηκε η 2η Διαδραστική Έκθεση «Πάρε τον Έλεγχο του Βάρους σου», η οποία πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 15 Οκτωβρίου 2025, υπό την αιγίδα της Α.Ε. του προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα. Η έκθεση επιβεβαίωσε τον ρόλο της ως θεσμός ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την υγιεινή διατροφή, τη φυσική δραστηριότητα και τη συνολική ευζωία, προβάλλοντας το μήνυμα ότι η ευζωία είναι στάση ζωής.

Περισσότεροι από 100 συντελεστές και 23 οργανισμοί συμμετείχαν σε ένα διήμερο γεμάτο δράσεις, βιωματικές εμπειρίες και εκπαιδευτικές δραστηριότητες για όλες τις ηλικίες. Η πρώτη ημέρα ξεκίνησε με τη συμμετοχή του Δήμου Αθηναίων και των Δημοτικών Ιατρείων, που προσέφεραν δωρεάν λιπομετρήσεις και ενημέρωση για τη σημασία της πρόληψης. Οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες που εστίαζαν στη συναισθηματική σχέση με το φαγητό, τη σωστή αναπνοή ως εργαλείο ευεξίας και τη διαχείριση του στρες, ενώ διακεκριμένοι επιστήμονες παρείχαν πρακτικές συμβουλές για την ισορροπημένη διατροφή και τη διαχείριση του σωματικού βάρους.

Ιδιαίτερη απήχηση είχε η δράση «Τα Μυστικά που Κρύβει το Ράφι», μέσα από την οποία οι επισκέπτες εκπαιδεύτηκαν στην ανάγνωση των διατροφικών ετικετών και στην επιλογή υγιεινών προϊόντων. Παράλληλα, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Επισκεπτών Υγείας ανέδειξε τον ρόλο της πρόληψης και της συμβουλευτικής με δράσεις για παιδιά και ενημερωτικές συζητήσεις. Σημαντική στιγμή αποτέλεσε η ομιλία του Παραολυμπιονίκη Ευάγγελου Κακοσαίου, ο οποίος μοιράστηκε ένα μήνυμα αισιοδοξίας και δύναμης για τη σημασία του αθλητισμού στην ψυχική και σωματική ισορροπία.

Η δεύτερη ημέρα της έκθεσης επικεντρώθηκε στον αθλητισμό και την ευεξία, με τη συμμετοχή της Κολυμβητικής Ακαδημίας των Εκπαιδευτηρίων Πλάτωνα και του Α.Ο. Ωκεανός, που προώθησαν το μήνυμα της συνεργασίας και της προσπάθειας χωρίς αποκλεισμούς. Ο προπονητής Κωνσταντίνος Λεμπέσης και ο Πρωταθλητής Ευρώπης Γιάννης Δρυμωνάκος μοιράστηκαν προσωπικές ιστορίες για τις αξίες του αθλητισμού, ενώ την εκδήλωση τίμησε με την παρουσία του ο Χρήστος Παπανικολάου, πρώτος κάτοχος παγκόσμιου ρεκόρ στο άλμα επί κοντώ στην Ελλάδα.

Η έκθεση περιλάμβανε επίσης εργαστήρια pilates, χοροθεραπείας, υγιεινής μαγειρικής και θεραπευτικής φωτογραφίας, καθώς και δράσεις για παιδιά με δημιουργικά παιχνίδια και ζωγραφική. Οι επισκέπτες ενημερώθηκαν για τη σύνδεση παχυσαρκίας και καρκίνου, την αξία της σωστής ανάγνωσης των ετικετών και τις πρώτες βοήθειες από τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό. Η δράση «Ρώτα το Γιατρό» προσέφερε τη δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με επαγγελματίες υγείας, ενώ η εκδήλωση έκλεισε με μια γιορτή χορού από το Λύκειο Ελληνίδων και τους Fabian Ballejos & Ζανέτα Λεωνίδη.

Η Συμμαχία για την Καταπολέμηση της Παχυσαρκίας ευχαρίστησε θερμά όλους τους συντελεστές, χορηγούς και υποστηρικτές της έκθεσης, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευσή της να προάγει την ευζωία ως στάση ζωής μέσα από ενημέρωση, συνεργασία και δράσεις που ενδυναμώνουν πολίτες και κοινότητες. Περισσότερες πληροφορίες για την έκθεση και τους συμμετέχοντες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα action4obesity.gr.

 

 

Πηγη: https://virus.com.gr/