Συντάκτης: grammateia

Τι αναφέρουν επιστημονικές μελέτες που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα.

Δύο μεγάλης κλίμακας δοκιμές φάσης ΙΙΙ έδειξαν ότι το πειραματικό φάρμακο elinzanetant μειώνει σημαντικά τις εξάψεις, ενώ παράλληλα βελτιώνει την ποιότητα ύπνου των γυναικών που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση.

Οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις είναι κοινά συμπτώματα της εμμηνόπαυσης και επηρεάζουν περίπου το 80% των γυναικών. Συνήθως οι εξάψεις αντιμετωπίζονται με θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (HRT), η οποία στοχεύει να αντικαταστήσει τα επίπεδα οιστρογόνων και προγεστερόνης που μειώνονται με την εμμηνόπαυση. Ξεκινώντας από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, ωστόσο, δοκιμές μεγάλης κλίμακας άρχισαν να δείχνουν ότι η ορμονική θεραπεία θα μπορούσε δυνητικά να αυξήσει τον κίνδυνο άλλων προβλημάτων υγείας, συμπεριλαμβανομένων των καρδιακών παθήσεων, του καρκίνου του μαστού και του εγκεφαλικού, σε εμμηνοπαυσιακές γυναίκες.

Μεταγενέστερες μελέτες και πιο πρόσφατες αναλύσεις των δεδομένων διαπίστωσαν ότι αυτοί οι κίνδυνοι μπορεί να έχουν υπερεκτιμηθεί και μπορούν να μετριαστούν με ασφάλεια. Οργανισμοί όπως η North American Menopause Society δηλώνουν επί του παρόντος ότι τα οφέλη της ορμονικής θεραπείας για τις εξάψεις υπερτερούν των πιθανών βλαβών για τις περισσότερες γυναίκες που ξεκινούν τη θεραπεία πριν από την ηλικία των 60 ετών ή/και εντός δέκα ετών από την τελευταία τους περίοδο.

Οι γυναίκες που δεν επιθυμούσαν ή δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν ορμόνες έχουν περιορισμένες επιλογές. Ωστόσο, στις αρχές της δεκαετίας του 2010, οι επιστήμονες άρχισαν τελικά να κατανοούν ορισμένους από τους μηχανισμούς πίσω από τις εξάψεις. Ανακάλυψαν ότι μια ομάδα νευρώνων που παρήγαγε κισπεπτίνη, νευροκινίνη Β (NKB) και δυνορφίνη (γνωστοί ως νευρώνες KNDy) ήταν καθοριστικής σημασίας για την πρόκληση των εξάψεων που σχετίζονται με χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων. Μεταγενέστερες μελέτες διαπίστωσαν ότι ο αποκλεισμός της δραστηριότητας ορισμένων υποδοχέων σε αυτά τα κύτταρα θα μπορούσε να μειώσει με ασφάλεια τις εξάψεις. Τον Μάιο του 2023, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ ενέκρινε το fezolinetant της Astellas Pharma, το πρώτο φάρμακο που αντιμετωπίζει τις εξάψεις μπλοκάροντας έναν από αυτούς τους υποδοχείς, τον NK3.

Το elinzanetant της Bayer μπλοκάρει τους υποδοχείς NK3 και NK1, ένα σχέδιο διπλής δράσης που οι επιστήμονες έλπιζαν ότι όχι μόνο θα μείωνε τις εξάψεις αλλά και τα προβλήματα ύπνου που συχνά συνδέονται με την εμμηνόπαυση. Στις μεγαλύτερες δοκιμές Φάσης ΙΙΙ του φαρμάκου, που δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση «JAMA», αυτές οι ελπίδες φαίνεται να επιβεβαιώνονται.

Στις μελέτες συμμετείχαν περισσότερες από 700 γυναίκες ηλικίας 40 έως 50 ετών που υπέφεραν από εξάψεις, οι οποίες τυχαιοποιήθηκαν για να λάβουν elinzanetant ή εικονικό φάρμακο. Και στις δύο δοκιμές, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες που έπαιρναν καθημερινά το elinzanetant είδαν σημαντική μείωση των εξάψεων σε σχέση με εκείνες που έλαβαν το εικονικό φάρμακο. Μέχρι το τέλος των μελετών, 26 ​​εβδομάδες αργότερα, πάνω από το 80% των γυναικών που έλαβαν το φάρμακο παρουσίασαν μείωση των συμπτωμάτων έως και κατά 67%. Οι συμμετέχουσες ανέφεραν επίσης καλύτερη ποιότητα ύπνου και σημαντική βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Το φάρμακο προκάλεσε ελάχιστες και ήπιες παρενέργειες, όπως πονοκέφαλο και κόπωση.

Η εταιρεία σχεδιάζει τώρα να υποβάλει δεδομένα και από τις τρεις μελέτες στις ρυθμιστικές αρχές για να εξασφαλίσει την έγκριση του φαρμάκου.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Την προσοχή συνιστά ο ΕΟΦ στην κατανάλωση τριών συμπληρωμάτων διατροφής. Επικίνδυνες ουσίες περιέχουν τα εν λόγω συμπληρώματα που διακινούνται μέσω διαδικτύου.

Σε συνεννόηση με τις αρχές της Ισπανίας, ο ΕΟΦ προειδοποιεί τους καταναλωτές να μην αγοράζουν ή κάνουν χρήση του προϊόντος LIPO SOLUCION, των προϊόντων SORAYA CAPSULAS, HHS KUKA CAFÉ, SORAYA SLIM COFFEE CAFE και του προϊόντος TE’ DETOX. Σε εργαστηριακούς ελέγχους  διαπιστώθηκε ότι περιέχουν την ουσία σιβουτραμίνη (sibutramine) χωρίς σχετική αναγραφή στη συσκευασία τους, η οποία μπορεί να αποβεί επικίνδυνη για την υγεία του χρήστη.

Ειδικότερα, το προϊόν TE’ DETOX, εκτός από την σιβουτραμίνη βρέθηκε ότι περιέχει και σιλδεναφίλη (sildenafil), χωρίς σχετική αναγραφή στη συσκευασία του. Άξιο λόγου είναι ότι η δραστική  ουσία σιλδεναφίλη (sildenafil) σχετίζεται με ανεπιθύμητες ενέργειες ιδιαίτερα στο καρδιαγγειακό σύστημα.

Τα προαναφερόμενα σκευάσματα διακινούνται στο διαδίκτυο ως συμπληρώματα διατροφής και στη χώρα μας μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου, καθώς αποτελεί αναξιόπιστο σημείο διάθεσης και προκαλεί σοβαρό κίνδυνο την υγεία του καταναλωτή.

Πηγη: https://virus.com.gr/

Οι υψηλές θερμοκρασίες που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια έχουν αρνητική επίδραση μεταξύ άλλων και στη γονιμότητα και τα ποσοστά γεννήσεων

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε απέδειξε δείχνει ότι καθώς η κλιματική αλλαγή θα αυξάνει τις θερμοκρασίες, τον αριθμό και τη σφοδρότητα των κυμάτων καύσωνα, η ικανότητα των γυναικών να συλλαμβάνουν και να γεννούν υγιή παιδιά θα πλήττεται όλο και περισσότερο.

«Η κλιματική αλλαγή είναι η μεγαλύτερη παγκόσμια απειλή σήμερα, με την επακόλουθη παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος να έχει άμεσο αντίκτυπο και στην υγεία. Επιστημονικά στοιχεία υποστηρίζουν ότι στα επόμενα 50 χρόνια η έκθεση σε ακραία ζέστη θα τετραπλασιαστεί συγκριτικά με έναν αιώνα πριν, γεγονός που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ιδιαίτερα από τις γυναίκες που καθυστερούν τη μητρότητα και την επιδιώκουν όταν ήδη έχει μειωθεί η λειτουργία των ωοθηκών τους. Διότι το θερμικό στρες προκαλεί βλάβη στα ωάρια, στην ποιότητά τους και βλάπτει την ωορρηξία», προειδοποιεί ο εξειδικευθείς στη Γυναικολογική Ενδοκρινολογία, την Υπογονιμότητα και την Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή, Μαιευτήρας Γυναικολόγος Δρ Ιωάννης Παπακωνσταντίνου.

Γονιμότητα: Πώς επηρεάζονται οι γυναίκες

Αν και χρειάζονται περισσότερες μελέτες που να εξετάζουν τη βαθύτερη σχέση μεταξύ θερμοκρασίας περιβάλλοντος και γονιμότητας στον άνθρωπο, από τα μέχρι σήμερα δεδομένα φαίνεται ότι οι γυναίκες είναι δυσκολότερο να συλλάβουν όταν εκτίθενται παρατεταμένα σε ακραία θερμά περιβάλλοντα.

Οι δημογραφικές μελέτες έχουν επιβεβαιώσει ότι ο ζεστός καιρός προκαλεί σημαντική μείωση στα ποσοστά γεννήσεων 8 έως 10 μήνες αργότερα. Το ίδιο ισχύει άλλωστε και για άλλα θηλαστικά, για τα οποία είναι καλά τεκμηριωμένο ότι οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν τη γονιμότητά τους και σε μεγάλο βαθμό αυτό οφείλεται στην επίδρασή τους στην αναπτυξιακή ικανότητα των ωαρίων.

Μια από τις τελευταίες μελέτες πραγματοποιήθηκε από Αμερικανούς ερευνητές, οι οποίοι θέλησαν να διερευνήσουν, σε γυναίκες που αναζητούσαν θεραπεία υπογονιμότητας, εάν η υπερβολική ζέστη επηρεάζει τον αριθμό των ωοθυλακίων του άντρου (στάδιο ανάπτυξής τους). Πρόκειται για μια αξιόπιστη μέτρηση του ωοθηκικού αποθέματος που διενεργείται για τη διερεύνηση της υπογονιμότητας και του αναπαραγωγικού δυναμικού, ιδίως σε γυναίκες άνω των 30, προκειμένου τα αποτελέσματα να ληφθούν υπόψη στον προγραμματισμό μιας εγκυμοσύνης. Πραγματοποιείται απαραιτήτως και πριν από την έναρξη ενός κύκλου εξωσωματικής γονιμοποίησης, για να αξιολογηθεί η απάντηση των ωοθηκών στα πρωτόκολλα διέγερσης.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες σχετίζεται με χαμηλότερο απόθεμα ωοθυλακίων. Μια αύξηση 1°C στη μέση μέγιστη θερμοκρασία κατά τη διάρκεια των 90 ημερών πριν από τη εξέταση συσχετίστηκε με -1,6% χαμηλότερο αριθμό ωοθυλακίων σε φάση άντρου.

Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι η σταθερή αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας, λόγω της κλιματικής αλλαγής μπορεί να οδηγήσει σε επιτάχυνση της αναπαραγωγικής γήρανσης των γυναικών, φωτογραφίζοντας εμμέσως τις σημαντικές επιπτώσεις που θα έχει στο μελλοντικό μέγεθος και στη δομή του πληθυσμού.

Πηγη: https://www.healthreport.gr/

Σοβαρές αιχμές κατά του ΕΟΠΥΥ περιλαμβάνονται σε πόρισμα του Συνήγορου του Πολίτη.

Ασφαλισμένοι προσέφυγαν στην Ανεξάρτητη Αρχή, καταγγέλλοντας σειρά υπερχρεώσεων από ιδιωτικές κλινικές, όπως για “αναβάθμιση θέσης” νοσηλείας.

Ο Συνήγορος του Πολίτη διερεύνησε τις καταγγελίες και κατέληξε στο συμπέρασμα πως οι υπηρεσίες του ΕΟΠΥΥ όφειλαν να τις έχουν εξετάσει. Ζητεί, μάλιστα, από τους υπεύθυνους του Οργανισμού να προχωρήσουν σε ελέγχους αμερόληπτα και να καταλογίσουν τα ποσά στις κλινικές.

Στο πόρισμα, που παρατίθεται πιο κάτω, επισημαίνεται πως κατόπιν εξέτασης αναφορών πολιτών – ασφαλισμένων με αντικείμενο την υπερχρέωσή τους από ιδιωτικούς υγειονομικούς φορείς συμβεβλημένους με τον ΕΟΠΥΥ, συνέταξε Πόρισμα με τις διαπιστώσεις και προτάσεις του προς τους αρμόδιους υπουργούς.

Οι πολίτες που προσέφυγαν στον Συνήγορο του Πολίτη (ΣτΠ) ανέφεραν ότι ο ΕΟΠΥΥ δεν ανταποκρίνεται στα αιτήματά τους για ενημέρωση και έλεγχο σχετικά με την κοστολόγηση νοσηλειών τους σε συμβεβλημένες ιδιωτικές κλινικές, καθώς και για την άρνησή του να προβεί σε καταλογισμό σε βάρος των παρόχων, ποσών που έχει διαπιστώσει ο ίδιος ο ΕΟΠΥΥ ότι χρεώθηκαν καταχρηστικά ή απαιτήθηκαν παρανόμως από τους ασφαλισμένους.

Κατόπιν της διερεύνησης των αναφορών των πολιτών ο Συνήγορος του Πολίτη διαπίστωσε:

• Ελλιπή, ασαφή και ακατάλληλη ενημέρωση νοσηλευόμενων από τον ΕΟΠΥΥ.
• Τη μη νόμιμη πρακτική χρέωσης “αναβάθμισης θέσης” κατά τη νοσηλεία σε συμβεβλημένες με τον ΕΟΠΥΥ ιδιωτικές κλινικές.
• Τη μη τήρηση της νόμιμης διοικητικής διαδικασίας κατά τον έλεγχο των χρεώσεων από τον ΕΟΠΥΥ και την επιβολή κυρώσεων.
• Την ανάγκη διερεύνησης και ενημέρωσης για τον έλεγχο του κόστους των νοσηλειών και από τη φορολογική διοίκηση και ζητήματα ως προς την διασφάλιση της αντικειμενικότητας και της αμεροληψίας κατά τη διενέργεια των ελέγχων.

Ενόψει των διαπιστώσεων και επισημάνσεών του, και προκειμένου να εξασφαλιστεί η διαφάνεια και η λογοδοσία στον χώρο της υγείας, η προστασία από υπερχρεώσεις και εν τέλει η απόλαυση του δικαιώματος πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας, ο Συνήγορος του Πολίτη προτείνει:

• Να προχωρήσει ο ΕΟΠΥΥ σε εξέταση όλων των αιτημάτων – καταγγελιών ασφαλισμένων για υπερχρέωση νοσηλειών σε συμβεβλημένες ιδιωτικές κλινικές και σε άμεση έκδοση αντίστοιχων εκθέσεων ελέγχου.
• Σε ό,τι αφορά ολοκληρωμένες εκθέσεις ελέγχου που διαπιστώνουν καταχρηστική χρέωση να υλοποιηθεί το σχετικό άρθρο 58 του ΕΚΠΥ και να καταλογισθούν τα αντίστοιχα ποσά στις κλινικές που δεν έχουν ανταποκριθεί και δεν έχουν επιστρέψει το αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό, – να επισημανθεί στις κλινικές το θεσμικό πλαίσιο για την οικονομική ενημέρωση των ασθενών καθώς και το συμβατικό πλαίσιο και τα όσα ορίζονται στο σχετικό έγγραφο του ΕΟΠΥΥ και ιδίως το σημείο ότι η κλινική οφείλει: “Σε περίπτωση έλλειψης τετράκλινου, ή ελάχιστου αριθμού θαλάμων με 4 κλίνες, να νοσηλεύει τους ασφαλισμένους του ΕΟΠΥΥ στον αμέσως επόμενο θάλαμο μικρότερης δυναμικότητας, χωρίς πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση του ασθενή με αιτιολογία της διαφοράς θέσης“.
• Να διερευνηθεί και να αποσαφηνισθεί από τον ΕΟΠΥΥ και τη φορολογική διοίκηση το φορολογικό ζήτημα της κοστολόγησης των νοσηλειών.
• Να προβεί ο ΕΟΠΥΥ σε εξορθολογισμό της ελεγκτικής διαδικασίας, να ελεγχθεί η δράση ελεγκτών ιατρών που μεταξύ άλλων διερευνούν υποθέσεις της Αρχής.
• Να απαντηθούν οι υποθέσεις αυτές με σκοπό την πάταξη της ατιμωρησίας και της ανεξέλεγκτης δράσης και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο κράτος δικαίου.

Επιπλέον Πληροφορίες

• Πόρισμα για τις ιδιωτικές κλινικές

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Ερευνητές στη Βρετανία πρόκειται να αναλύσουν περισσότερες από 1,6 εκατομμύρια σαρώσεις εγκεφάλου με χρήση τεχνητής νοημοσύνης, προκειμένου να αναπτύξουν νέα ισχυρά προγνωστικά εργαλεία για την έγκαιρη ανίχνευση της άνοιας.

Συγκεκριμένα, ομάδα 20 ερευνητών από τα πανεπιστήμια του Εδιμβούργου και του Νταντί θα εξετάσει 1,6 εκατομμύρια αξονικές και μαγνητικές τομογραφίες που συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια της συνήθους κλινικής περίθαλψης μεταξύ 2008 και 2018. Οι επιστήμονες θα χρησιμοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη προκειμένου να αναλύσουν τις σαρώσεις ώστε να εντοπίσουν μοτίβα ή σημάδια άνοιας.

Αυτή η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας ερευνητικής προσπάθειας που ονομάζεται NEURii, στην οποία συμμετέχουν τα πανεπιστήμια του Εδιμβούργου και του Νταντί. Εξοπλισμένοι με υψηλής ποιότητας ατομικά δεδομένα, τεχνητή νοημοσύνη και μηχανική μάθηση, οι ερευνητές σκοπεύουν να λύσουν ζητήματα που σχετίζονται με την πρόβλεψη, την πρόληψη, τη διαχείριση και τη θεραπεία διαταραχών που σχετίζονται με την άνοια.

Οι επιστήμονες στοχεύουν να δημιουργήσουν ψηφιακά εργαλεία που θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι ακτινολόγοι για να προσδιορίσουν τον κίνδυνο άνοιας και να διαγνώσουν νωρίτερα τη νόσο και τις σχετικές καταστάσεις. Τα εργαλεία θα μπορούσαν επίσης να βοηθήσουν στην επιτάχυνση της ανάπτυξης πιο αποτελεσματικών θεραπειών για την άνοια. Η ομάδα είπε ότι θα έχει καλύτερη κατανόηση των δυνατοτήτων της τεχνολογίας στις αρχές του επόμενου έτους, αλλά ότι θα χρειαστούν κάποια χρόνια για να αναπτύξει ένα εργαλείο που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί κλινικά.

Ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με άνοια παγκοσμίως προβλέπεται να τριπλασιαστεί σε 153 εκατομμύρια έως το 2050 και οι ερευνητές προειδοποιούν ότι αυτό αποτελεί μια ταχέως αυξανόμενη απειλή για τα συστήματα υγείας και κοινωνικής φροντίδας.

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Την έναρξη από την 1η Σεπτεμβρίου λειτουργίας του εμβολιαστικού κέντρου για την ευλογιά των πιθήκων (mpox) στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης ανακοίνωσε η διοίκηση του νοσηλευτικού ιδρύματος.

Οι εμβολιασμοί, σύμφωνα με τη σχετική ενημέρωση, θα πραγματοποιούνται κατόπιν ιατρικής αξιολόγησης στο χώρο της Μονάδας Ειδικών Λοιμώξεων του Π.Γ.Ν.Α. κάθε Παρασκευή από τις 10.00 έως τις 12.00 και κατόπιν τηλεφωνικού ραντεβού το οποίο οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να κλείσουν καλώντας στο 2551352510 κάθε Τετάρτη από τις 9.00 έως τις 12.00.

Η νόσος Mpox

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, η νόσος Mpox είναι σπάνια ιογενής λοίμωξη, η οποία μεταδίδεται κυρίως από άγρια ζώα που απαντώνται σε περιοχές της Δυτικής και Κεντρικής Αφρικής. Είναι γενετικά παρόμοιος με τον ιό της ευλογιάς αλλά λιγότερο μεταδοτικός, με πιο ήπια συμπτώματα. Μεταδίδεται μετά από δάγκωμα ή γρατζουνιά μολυσμένου ζώου (κυρίως τρωκτικού) και σπανιότερα από κατανάλωση μη επαρκώς μαγειρεμένου κρέατος ή μέσω επαφής με το δέρμα ή το τρίχωμα μολυσμένου ζώου. Η μετάδοση από άτομο σε άτομο γίνεται μέσω της επαφής με δερματικές βλάβες/σωματικά υγρά του πάσχοντος και ιδιαίτερα σεξουαλικής επαφής ή/και με μολυσμένα αντικείμενα, καθώς και μέσω αναπνευστικών σταγονιδίων κατόπιν παρατεταμένης στενής επαφής. Ο χρόνος επώασης της νόσου είναι 6 έως 13 ημέρες με διακύμανση από 5 έως 21 ημέρες.

Για ποιους συστήνεται το εμβόλιο

Το εμβόλιο Jynneos συνιστάται για άτομα ηλικίας 18 ετών και άνω που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο μόλυνσης από τον ιό ευλογιάς mpox και ανήκουν στις παρακάτω κατηγορίες υψηλού κινδύνου:

• Άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες (MSM), άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες και γυναίκες, και διεμφυλικά άτομα. Όλα τα άτομα από τις παραπάνω ομάδες θεωρούνται αυξημένου κινδύνου αν έχουν πρόσφατο ιστορικό πολλαπλών ερωτικών συντρόφων, δηλαδή όσοι έχουν περισσότερους από 5 ευκαιριακούς συντρόφους ή έχουν μολυνθεί από κάποιο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα (ένα τουλάχιστον) τους τελευταίους 3 μήνες.
• Επαγγελματίες υγείας οι οποίοι εργάζονται σε χώρους με υψηλό κίνδυνο έκθεσης στον ιό της ευλογιάς mpox (π.χ. εργαστήρια, ειδικές μονάδες).
• Ατομα τα οποία έχουν έρθει σε στενή σωματική επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα του ιού της ευλογιάς mpox, σε διάστημα 4 έως και 14 ημερών μετά από την έκθεση, εφόσον δεν έχουν αναπτύξει συμπτώματα, ανεξαρτήτως φύλου.
• Ατομα που έχουν συχνή και στενή επαφή με τις προηγούμενες κατηγορίες.

Μεταξύ των ατόμων που ανήκουν στις παραπάνω κατηγορίες, ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο εμβολιασμός των ανοσοκατασταλμένων ατόμων.

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Μια ομάδα επιστημόνων από το Ερευνητικό Ινστιτούτο του Ιδρύματος Βλαστικών Κυττάρων της Νέας Υόρκης (NYSCF) και το Πανεπιστήμιο Case Western Reserve δημιούργησε τη μεγαλύτερη συλλογή μοντέλων βλαστικών κυττάρων από ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση (ΠΣ).

Η ομάδα επιστημόνων από το Ερευνητικό Ινστιτούτο του Ιδρύματος Βλαστικών Κυττάρων της Νέας Υόρκης (NYSCF) και το Πανεπιστήμιο Case Western Reserve δημιούργησε τη μεγαλύτερη συλλογή μοντέλων βλαστικών κυττάρων από ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση (ΠΣ) και τα χρησιμοποίησε για να εντοπίσει μοναδικούς τρόπους με τους οποίους τα νευρογλοιακά κύτταρα, βασικά υποστηρικτικά κύτταρα του εγκεφάλου, συμβάλλουν στη νόσο. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε σήμερα στο περιοδικό Cell – Stem Cell, είναι η πρώτη που αναφέρει ότι τα νευρογλοιακά κύτταρα από ασθενείς με ΠΣ παρουσιάζουν εγγενή χαρακτηριστικά της νόσου, ανεξάρτητα από τις επιδράσεις του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυτό δείχνει τη δύναμη των βλαστικών κυττάρων στην αποκάλυψη νέων βιολογικών δεδομένων της νόσου και την ανάγκη για νέες θεραπείες για την ΠΣ.

Η ΠΣ είναι μια αυτοάνοση νόσος που συμβαίνει όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στη μυελίνη που περιβάλλει τα νεύρα στον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό, προκαλώντας σημαντική νευρολογική αναπηρία. «Η περισσότερη έρευνα και οι θεραπευτικές στρατηγικές μέχρι τώρα επικεντρώνονταν στην αναστολή του υπερδραστήριου ανοσοποιητικού συστήματος. Ωστόσο, πώς τα κύτταρα του ίδιου του εγκεφάλου, ειδικά τα νευρογλοιακά κύτταρα, συμβάλλουν στην έναρξη και εξέλιξη της ΠΣ παρέμενε ένα μυστήριο», εξηγεί η Δρ. Valentina Fossati, επικεφαλής ερευνήτρια του NYSCF.

Η ομάδα χρησιμοποίησε τις πλατφόρμες αυτοματοποίησης του NYSCF για να δημιουργήσει επαγόμενα πολυδύναμα βλαστικά κύτταρα (iPSC) από βιοψίες δέρματος ατόμων με ΠΣ, καταλήγοντας στη μεγαλύτερη συλλογή βλαστικών κυττάρων από ασθενείς με ΠΣ μέχρι σήμερα. Στη συνέχεια, μετέτρεψαν τα iPSC σε νευρογλοιακά κύτταρα, συμπεριλαμβανομένων ολιγοδενδροκυττάρων και αστροκυττάρων, για να ερευνήσουν τον ρόλο τους στη νόσο.

Χρησιμοποιώντας προφίλ γονιδιακής έκφρασης σε επίπεδο μονοκυττάρου, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι τα νευρογλοιακά κύτταρα που προέρχονται από βλαστικά κύτταρα ασθενών με πρωτοπαθή προϊούσα ΠΣ περιείχαν λιγότερα ολιγοδενδροκύτταρα. Αυτά τα κύτταρα είναι υπεύθυνα για την παραγωγή μυελίνης, της προστατευτικής θήκης γύρω από τις νευρικές ίνες, η οποία καταστρέφεται στην ΠΣ. Αυτή η παρατήρηση αμφισβητεί την επικρατούσα αντίληψη ότι η ΠΣ οφείλεται αποκλειστικά σε δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, υποδεικνύοντας ότι η νόσος μπορεί επίσης να τροφοδοτείται από διεργασίες που ξεκινούν μέσα στον ίδιο τον εγκέφαλο.

Τα ευρήματα της μελέτης ανοίγουν νέες δυνατότητες για τη θεραπεία της ΠΣ. Αναγνωρίζοντας συγκεκριμένες συμπεριφορές νευρογλοιακών κυττάρων που συμβάλλουν στη νόσο, οι ερευνητές μπορούν τώρα να εξερευνήσουν πιθανές θεραπείες που στοχεύουν απευθείας αυτά τα κύτταρα. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο αποτελεσματικές θεραπείες που υπερβαίνουν την απλή καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος και να προσφέρουν νέα ελπίδα στους ασθενείς.

«Τα ευρήματά μας αντιπροσωπεύουν μια σημαντική πρόοδο στην κατανόηση της ΠΣ και υπογραμμίζουν τη μεγάλη δυνατότητα των γλοιακών κυττάρων ως στόχους για θεραπευτική παρέμβαση, που θα μπορούσε να μεταμορφώσει το πεδίο θεραπείας για πολλούς ασθενείς», δήλωσε ο Δρ. Paul Tesar, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Case Western Reserve.

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Το ιστορικό των αντικαρκινικών εμβολίων, που ξεκινά τη δεκαετία του 1980 και η εξέλιξή τους με την τεχνολογία mRNA. O επίκουρος καθηγητής Φαρμακολογίας εξηγεί στο iatronet.gr.

Θεραπευτικά εμβόλια, που χρησιμοποιούν την τεχνολογία mRNA με στόχο να εκπαιδεύσουν το ανοσοποιητικό σύστημα στο να αναγνωρίσει και να καταπολεμήσει τα καρκινικά κύτταρα, δοκιμάζονται σήμερα σε πλήθος κλινικών μελετών. Νέες εξελίξεις που βλέπουν όλο και περισσότερο το φως της δημοσιότητας, με τελευταία την χορήγηση εμβολίου κατά του μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα σε 130 ασθενείς σε 7 χώρες, γεννούν ελπίδες σε επιστήμονες και ασθενείς για αποτελεσματικότερες θεραπείες στο μέλλον.

Μιλώντας στο iatronet.gr, ο επίκουρος καθηγητής Φαρμακολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κύπρου, Νικόλας Διέτης (φωτογραφία), κάνει μια ιστορική αναδρομή στην ανάπτυξη εμβολίων – προληπτικών και θεραπευτικών – κατά του καρκίνου, που ξεκινούν ήδη από το 1986, αναλύει τα σημερινά δεδομένα, τα πλεονεκτήματα και τις προκλήσεις των mRNA αντικαρκινικών εμβολίων, ενώ μεταφέρει τη δική του εκτίμηση για το αν αυτά θα αποτελέσουν τη μελλοντική θεραπεία του καρκίνου.

Προληπτικά και θεραπευτικά εμβόλια

Έρευνα δεκαετιών στην ανοσολογία και σημαντικές επιστημονικές ανακαλύψεις για τα ειδικά αντιγόνα στην επιφάνεια των καρκινικών κυττάρων που αναγνωρίζονται από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού μας συστήματος ώστε να τους επιτεθούν, άνοιξαν το δρόμο ήδη από τη δεκαετία του 1980 για νέες αντικαρκινικές θεραπείες, φάρμακα και εμβόλια.

Τα προληπτικά εμβόλια εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα στην αναγνώριση συγκεκριμένων ιών, ώστε να προληφθεί μια πιθανή λοίμωξη ή να προστατευτούμε από βαριά νόσο. Με βάση αυτή τη λογική αναπτύχθηκαν, ενδεικτικά:

• Το λεγόμενο εμβόλιο HBV κατά του ιού της ηπατίτιδας Β, το 1986. Αυτό αποδείχτηκε ότι μπορεί να αποτρέψει την χρόνια λοίμωξη από ηπατίτιδα Β, η οποία αποτελεί την κύρια αιτία του ηπατοκυτταρικού καρκίνου. “Δεν χτυπάει τον καρκίνο, αλλά επειδή ο ιός είναι ο υπεύθυνος για τον καρκίνο, εμμέσως μπορούμε να θεωρήσουμε ότι είναι το πρώτο αντικαρκινικό εμβόλιο”, λέει ο κ.Διέτης.
• Πολύ σημαντικό και επιτυχημένο παράδειγμα προληπτικών εμβολίων είναι αυτά κατά του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV), ο οποίος προκαλεί καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και άλλα είδη καρκίνου. Αναπτύχθηκαν στις αρχές του 2000 και η ευρεία χρήση τους αποτέλεσε την πρώτη μεγάλης κλίμακας δράση πρόληψης κατά του καρκίνου μέσω εμβολιασμού

Τα θεραπευτικά εμβόλια δεν δρουν προληπτικά, ούτε στοχεύουν στον καρκίνο απευθείας, όπως η χημειοθεραπεία. Εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα να αναγνωρίσει τα αντιγόνα του συγκεκριμένου καρκίνου που έχουμε ήδη στο σώμα μας και έτσι να αρχίσει ή να εντατικοποιηθεί η επίθεση των κυττάρων του ανοσοποιητικού μας κατά των καρκινικών.

• Το πρώτο θεραπευτικό εμβόλιο κατά καρκίνου ήταν το Sipuleycel-T. Αναπτύχθηκε το 2010 εναντίον του μεταστατικού καρκίνου του προστάτη. “Παρά το ότι η αποτελεσματικότητά του αφορούσε συγκεκριμένους ασθενείς, ήταν πολύ σημαντικό γιατί μας έδειξε το δρόμο”, λέει ο επ. καθηγητής.
• Το 2015 κυκλοφόρησε το δεύτερο θεραπευτικό αντικαρκινικό εμβόλιο, το Τ-VEC, που στοχεύσει στο μεταστατικό μελάνωμα.
• Το 2022 αναπτύχθηκε το τρίτο, το Adstiladrin, που αντιμετωπίζει τον καρκίνο ουροδόχου κύστης σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνεται σε άλλη θεραπεία. Το δεύτερο και το τρίτο ακολούθησαν την πορεία του πρώτου.

Η εξατομίκευση με την τεχνολογία mRNA

Όλα τα θεραπευτικά εμβόλια έχουν επικουρική χρήση, μαζί με χημειοθεραπεία ή ανοσοθεραπεία και ειδικά για ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται σε αυτές. Μια από τις βασικές προκλήσεις που μειώνει σημαντικά την αποτελεσματικότητά τους είναι οι πολλές γενετικές διαφορές του ίδιου τύπου καρκίνου – άρα και των αντιγόνων που εκφράζει – σε διαφορετικούς ασθενείς. “Με το ίδιο εμβόλιο, για τον ίδιο τύπο καρκίνου, σε διαφορετικούς ασθενείς, υπάρχει μεγάλη διαφοροποίηση στο αποτέλεσμα της θεραπείας”, εξηγεί ο κ. Διέτης. Η διέξοδος βρίσκεται στη λέξη “εξατομίκευση”, κάτι που μπορούν να κάνουν τα εμβόλια που βασίζονται στην πλατφόρμα του mRNA. “Κάθε εμβόλιο σχεδιάζεται ατομικά, με βάση το γενετικό προφίλ του καρκίνου του συγκεκριμένου ασθενούς, με βάση τα ειδικά αντιγόνα που αυτός εκφράζει, με την γενετική υπογραφή του ασθενούς”, αναφέρει. Οι πρώτες νέες μελέτες, βασισμένες και στην εμπειρία από τα mRNA εμβόλια κατά της COVID-19, είναι ενδεικτικά:

• Το 2023 η Moderna σε συνεργασία με τη Merck πήραν την πρώτη προακταρκτική έγκριση για mRNA εμβόλιο κατά του μελανώματος, αφού τα προκαταρκτικά δεδομένα της Κλινικής Φάσης ΙΙ έδειξαν ότι το εμβόλιό τους μείωνε το ρίσκο του θανάτου των ασθενών στο μισό.
• Το ίδιο έτος δημοσιεύθηκαν στο Nature τα αποτελέσματα μιας άλλης κλινικής μελέτης mRNA εμβολίου, που έγινε στο Memorial Sloan, εναντίον του καρκίνου του παγκρέατος. Το εμβόλιο αυτό ήταν εξατομικευμένο για κάθε ασθενή και δόθηκε μαζί με ανοσοθεραπεία ατεζολιζουμάβης, και έδειξε ότι ενεργοποιεί τα T-λεμφοκύτταρα του ασθενούς μέχρι και για 3 χρόνια, ενώ αυξάνει την επιβίωση των ασθενών και αποτρέπει την επανεμφάνιση του καρκίνου κατά 50%, σε σχέση με την φαρμακοθεραπεία μόνο.
• Το 2024 προχώρησαν πολύ περισσότερες κλινικές μελέτες νέων αντικαρκινικών εμβολίων mRNA μεταξύ των οποίων: α) της BionTech για τον ορθοκολικό καρκίνο μέσα από την πλατφόρμα του NHS, β) η φάση ΙΙΙ της μελέτης της Moderna/Merck για το μελάνωμα, σε συνεργασία με το Πανεπιστημιακό νοσοκομείο UCLH και το Εθνικό Ινστιτούτο Έρευνας Υγείας των ΗΠΑ, γ) εμβόλια για τον καρκίνο του πνεύμονα.

Πλεονεκτήματα και προκλήσεις

“Βρισκόμαστε σαφώς σε μια διεθνή κλιμάκωση των μελετών – περίπου 20 ‘τρέχουν’ – για την ανάπτυξη mRNA εμβολίων κατά του καρκίνου”, σημειώνει ο επ. καθηγητής. Στα πλεονεκτήματα περιλαμβάνεται ότι:

• Θεωρητικά, μπορούν να γίνουν για κάθε τύπο καρκίνου.
• Είναι εξατομικευμένα, άρα με μεγαλύτερη πιθανότητα αυξημένης αποτελεσματικότητας.
• Μπορούν να σχεδιαστούν και να παραχθούν πιο εύκολα σε σχέση με τα φάρμακα ή τα αναλογικά εμβόλια.
• Έχουν καλύτερο προφίλ παρενεργειών.

Δεν λείπουν, ωστόσο και οι πολλές προκλήσεις, όπως:

• Ο μεγάλος χρόνος παρασκευής – περίπου 6 μήνες για κάθε ένα.
• Το μεγάλο κόστος, αποτέλεσμα και του παραπάνω.
• Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται και από την κατάσταση του ανοσοποιητικού του ασθενούς, το οποίο δυστυχώς εξασθενεί με τον καρκίνο και καταστέλλεται από την χημειοθεραπεία.

Συγκρατημένη αισιοδοξία

Με βάση τα παραπάνω, πόσο αισιόδοξη είναι η επιστημονική κοινότητα ότι τα εμβόλια mRNA θα αποτελέσουν την αντικαρκινική θεραπεία του μέλλοντος;

“Θα έλεγα ότι υπάρχει μια συγκρατημένη αισιοδοξία. Είναι ένας λίγο κλισέ όρος που χρησιμοποιείται στην πολιτική, αλλά εδώ ταιριάζει απόλυτα”, αναφέρει ο κ. Διέτης.

“Οι προκλήσεις είναι πολύ δυνατές και δυσεπίλυτες, όπως το κόστος. Δεν είναι τόσο απλό, όταν για τον κάθε ασθενή η εταιρία δουλεύει 6 μήνες για να φτιάξει εμβόλιο. Επίσης, πόσο διαθέσιμα θα είναι τα εμβόλια και με ποια προτεραιοποίηση; Δουλεύουν καλύτερα σε ασθενείς τελικού σταδίου ή στο πρώιμο στάδιο;”, λέει και καταλήγει: “Όλα αυτά μένει να απαντηθούν με δεδομένα, μελέτες και κατάλληλες στρατηγικές. Σε κάθε περίπτωση, είναι πολύ καλύτερο το να έχεις λύσεις με προβλήματα από το να μην έχεις λύσεις”.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Οι επιστήμονες παρακολούθησαν επί 22 χρόνια περισσότερες από 39.000 γυναίκες.

Οι γυναίκες που παθαίνουν συχνά ημικρανία δεν διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν νόσο Πάρκινσον, αναφέρει νέα μελέτη.

“Τα ευρήματα αυτά είναι καθησυχαστικά για τις ασθενείς. Η ημικρανία από μόνη της επιβαρύνει αρκετά τις γυναίκες, ώστε δεν χρειάζεται να ανησυχούν και για το αν μπορεί να εκδηλώσουν νόσο Πάρκινσον αργότερα στη ζωή τους”, δήλωσε ο ερευνητής dr Tobias Kurth, διευθυντής του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας στο Charité – Universitätsmedizin Berlin, στη Γερμανία.

Στη μελέτη οι επιστήμονες παρακολούθησαν επί 22 χρόνια περισσότερες από 39.000 γυναίκες, οι οποίες κατά την έναρξή της είχαν ηλικία 45 ετών και πάνω. Από αυτές, πάνω από 7.300 ταλαιπωρούνταν από ημικρανίες.

Από τις ασθενείς, περισσότερες από 3.000 ανέφεραν πως δεν είχαν αύρα στη διάρκεια των κρίσεων. Η αύρα είναι διαταραχές της όρασης που συχνά συνοδεύουν τις ημικρανικές κρίσεις.

Έως το τέλος της περιόδου παρακολούθησης οι 685 από τις συμμετέχουσες είχαν διαγνωστεί με νόσο Πάρκινσον, γράφουν οι ερευνητές στο ιατρικό περιοδικό Neurology. Οι 128 είχαν ιστορικό ημικρανίας και οι 557 όχι.

Αφού οι ερευνητές συνυπολόγισαν άλλους συμβάλλοντες παράγοντες κατέληξαν στο συμπέρασμα πως οι γυναίκες που πάθαιναν ημικρανίες δεν είχαν σημαντικά αυξημένες να εκδηλώσουν τη νευροεκφυλιστική νόσο, σε σύγκριση με τις συνομήλικές τους χωρίς ιστορικό ημικρανιών.

Το εύρημα αυτό ίσχυε ανεξάρτητα από τη συχνότητα των ημικρανιών και από τον τύπο τους (με ή χωρίς αύρα).

Επειδή, ωστόσο, άλλες μελέτες καταλήγουν στο αντίθετο συμπέρασμα, οι επιστήμονες τονίζουν πως πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω το θέμα. Πρέπει επίσης να εξεταστεί τι ισχύει για τους άνδρες.

“Η μελέτη μας διενεργήθηκε μόνο σε γυναίκες υγειονομικούς», είπε ο Kurth. «Απαιτείται περισσότερη έρευνα για να εξακριβώσουμε αν τα ευρήματά μας ισχύουν σε άλλες ομάδες γυναικών, καθώς και στους άνδρες”.

Πηγές:
American Academy of Neurology

Πηγη: https://www.iatronet.gr/