Σύμφωνα με έρευνες του BBC, η Martina είναι μία από τις 16.000 Tsimane (προφέρεται «chee-may-nay»), μια ημι-νομαδική ιθαγενής κοινότητα που ζει βαθιά στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου, 600 χιλιόμετρα βόρεια της μεγαλύτερης πόλης της Βολιβίας, La Paz.

Το δελτίο ταυτότητάς της δείχνει ότι είναι 84, αλλά μέσα σε 10 λεπτά, σκάβει τρία δέντρα γιούκα για να βγάλει τους κόνδυλους από τις ρίζες. Κουβαλά φρούτα στην πλάτη της και ξεκινά τη διαδρομή προς το σπίτι της. Η ίδια καλλιεργεί μανιόκα, καλαμπόκι, πλατάνια και ρύζι.

Το σθένος της δεν είναι ασυνήθιστο για τις συνομήλικές της Τσιμάνες. Οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η κοινότητα αυτή, έχει τις πιο υγιείς αρτηρίες που έχουν μελετηθεί ποτέ και ότι ο εγκέφαλός τους γερνάει πιο αργά από εκείνους τους ανθρώπους στη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και αλλού.

Οι Τσιμάνες είναι ένα σπάνιο φαινόμενο. Είναι ένας από τους τελευταίους λαούς στον πλανήτη που ζουν έναν πλήρως βιώσιμο τρόπο ζωής κυνηγιού, αναζήτησης τροφής και γεωργίας.

Η ομάδα είναι επίσης αρκετά μεγάλη ώστε να παρέχει ένα σημαντικό επιστημονικό δείγμα και οι ερευνητές, με επικεφαλής τον ανθρωπολόγο Hillard Kaplan του Πανεπιστημίου του Νέου Μεξικού, το έχουν μελετήσει για δύο δεκαετίες.

Οι Τσιμάνες δραστηριοποιούνται συνεχώς, κυνηγούν ζώα, φυτεύουν τροφές και υφαίνουν.

Λιγότερο από το 10% των ωρών της ημέρας τους αφιερώνουν σε καθιστικές δραστηριότητες, σε σύγκριση με το 54% στους βιομηχανικούς πληθυσμούς. Ένα μέσο κυνήγι, για παράδειγμα, διαρκεί πάνω από οκτώ ώρες και καλύπτει 18 χιλιόμετρα.

Ζουν στον ποταμό Maniqui, περίπου 100 χιλιόμετρα με πλοίο από την πλησιέστερη πόλη, και είχαν μικρή πρόσβαση σε επεξεργασμένα τρόφιμα, αλκοόλ και τσιγάρα.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μόνο το 14% των θερμίδων που καταναλώνουν προέρχονται από λίπος, σε σύγκριση με το 34% στις ΗΠΑ. Οι τροφές τους είναι πλούσιες σε φυτικές ίνες και το 72% των θερμίδων τους προέρχεται από υδατάνθρακες, σε σύγκριση με το 52% στις ΗΠΑ.

Οι πρωτεΐνες προέρχονται από ζώα που κυνηγούν, όπως πουλιά, μαϊμούδες και ψάρια. Όσον αφορά το μαγείρεμα, παραδοσιακά, δεν υπάρχει τηγάνισμα.

Η αρχική εργασία του καθηγητή Kaplan και του συναδέλφου του, Michael Gurven του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, Santa Barbara, ήταν ανθρωπολογική.

Παρατήρησαν όμως ότι οι ηλικιωμένες Τσιμάνες δεν εμφάνιζαν σημάδια ασθενειών τυπικών της τρίτης ηλικίας, όπως υπέρταση, διαβήτη ή καρδιακά προβλήματα.

Στη συνέχεια, μια μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2013 τράβηξε την προσοχή τους. Μια ομάδα με επικεφαλής τον αμερικανό καρδιολόγο Randall C Thompson χρησιμοποίησε αξονική τομογραφία για να εξετάσει 137 μούμιες από τους αρχαίους πολιτισμούς της Αιγύπτου, των Ίνκας και των Unangan.

Καθώς οι άνθρωποι γερνούν, η συσσώρευση λιπών, χοληστερόλης και άλλων ουσιών, μπορεί να κάνει τις αρτηρίες να πυκνώσουν ή να σκληρύνουν, προκαλώντας αθηροσκλήρωση.

Βρήκαν σημάδια αυτού σε 47 από τις μούμιες, αμφισβητώντας τις υποθέσεις ότι προκαλείται από τον σύγχρονο τρόπο ζωής.

Οι δύο ερευνητικές ομάδες ένωσαν τις δυνάμεις τους και πραγματοποίησαν αξονικές τομογραφίες σε 705 Τσιμάνες ηλικίας άνω των 40 ετών, αναζητώντας ασβέστιο στη στεφανιαία αρτηρία (CAC), σημάδι φραγμένων αιμοφόρων αγγείων και κίνδυνο καρδιακής προσβολής.

Η μελέτη τους, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 2017, έδειξε ότι το 65% των Τσιμάνες άνω των 75 δεν είχαν CAC.

Συγκριτικά, οι περισσότεροι Αμερικανοί αυτής της ηλικίας παρουσιάζουν CAC.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, «οι αρτηρίες ενός 75χρονου Tsimane μοιάζουν περισσότερο με τις αρτηρίες ενός 50χρονου Αμερικανού».

Μια δεύτερη φάση, που δημοσιεύθηκε το 2023 στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Science, διαπίστωσε ότι ο ηλικιωμένος Τσιμάνες εμφάνισε έως και 70% λιγότερη εγκεφαλική ατροφία από άτομα της ίδιας ηλικίας σε βιομηχανικές χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία και οι ΗΠΑ.

«Βρήκαμε μηδενικά (!) κρούσματα Αλτσχάιμερ σε ολόκληρο τον ενήλικο πληθυσμό», αναφέρουν ερευνητές σύμφωνα με το BBC.

Πολλοί Τσιμάνες όμως δεν φτάνουν ποτέ σε μεγάλη ηλικία. Όταν ξεκίνησε η μελέτη, το μέσο προσδόκιμο ζωής τους ήταν μόλις 45 χρόνια, τώρα έχει αυξηθεί στα 50.

Μετρώντας στα δάχτυλά της, μια γυναίκα λέει με λύπη ότι είχε έξι παιδιά, εκ των οποίων τα πέντε πέθαναν. Μια άλλη αναφέρει ότι είχε 12, εκ των οποίων οι τέσσερις πέθαναν και ένας ακόμη λέει ότι έχει εννέα παιδιά ακόμα ζωντανά, αλλά άλλα τρία πέθαναν.

«Αυτοί οι άνθρωποι που φτάνουν στην ηλικία των 80 ετών ήταν εκείνοι που κατάφεραν να επιβιώσουν από μια παιδική ηλικία γεμάτη ασθένειες και λοιμώξεις», επισημαίνουν οι ερευνητές.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι όλοι οι Τσιμάνες έχουν βιώσει κάποιο είδος μόλυνσης από παράσιτα ή σκουλήκια κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Βρήκαν επίσης υψηλά επίπεδα παθογόνων μικροοργανισμών και φλεγμονών, υποδηλώνοντας ότι τα σώματα των Τσιμάνες πολεμούσαν συνεχώς τις λοιμώξεις.

Αυτό τους οδήγησε να αναρωτιούνται εάν αυτές οι πρώιμες λοιμώξεις θα μπορούσαν να είναι ένας άλλος παράγοντας, εκτός από τη διατροφή και την άσκηση, πίσω από την υγεία των ηλικιωμένων Τσιμάνες.

Ωστόσο, ο τρόπος ζωής της κοινότητας αλλάζει. Μια σειρά δασικών πυρκαγιών στα τέλη του 2023 κατέστρεψε σχεδόν δύο εκατομμύρια στρέμματα ζούγκλας και δάσους. Η φωτιά έκανε τα ζώα να φύγουν.

Πριν από είκοσι χρόνια, δεν υπήρχαν σχεδόν καθόλου περιπτώσεις διαβήτη. Τώρα αρχίζουν να εμφανίζονται, ενώ τα επίπεδα χοληστερόλης έχουν αρχίσει να αυξάνονται και στον νεότερο πληθυσμό, διαπίστωσαν οι ερευνητές.

Οποιαδήποτε μικρή αλλαγή στις συνήθειές τους καταλήγει να επηρεάζει αυτούς τους δείκτες υγείας.

Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης σε συνέντευξή του σήμερα, Παρασκευή 23 Αυγούστου 2024, στην εκπομπή «Πρωινή Ενημέρωση» με τους δημοσιογράφους Ναντίν Χαρδαλιά και Μανώλη Κωστίδη, στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΪ, σχολίασε την επικαιρότητα λέγοντας:

Για την Κ.Υ.Α. που αφορά τα κίνητρα στις άγονες περιοχές:

«Στόχος μας είναι, μέσα στο επόμενο δεκαήμερο, να έχει βγει η Κοινή Υπουργική Απόφαση για τα κίνητρα για τις άγονες περιοχές, μετά το σχετικό νόμο που ψηφίσαμε στη Βουλή, στα τέλη Ιουλίου. Με τα κίνητρα αυτά, ένας γιατρός που πηγαίνει σε μια άγονη περιοχή -στην οποία έχουμε κάνει επαναλαμβανόμενες προκηρύξεις και είναι άγονες-, θα λαμβάνει το χρόνο 7.200 ευρώ επιπλέον στο μισθό του, επιπλέον χρήματα στην εφημερία, δωρεάν κατοικία από τον δήμο και άλλα. Πιστεύω ότι με τα νέα κίνητρα που θεσπίσαμε, θα κάνουμε αμέσως προκηρύξεις. Παραδείγματος χάρη στην Κω, μέσα στον Σεπτέμβριο, θα προκηρύξουμε και τις τέσσερις θέσεις παθολόγων και πιστεύω θα λύσουμε συνολικά το πρόβλημα».

Για το έλλειμα ανθρώπινου δυναμικού στο ΕΣΥ:

«Σέβομαι πάρα πολύ τους γιατρούς και τους νοσηλευτές. Δεν θέλω να πω ψέμματα, δέχομαι απολύτως ότι υποαμείβονται. Το σύστημα μένει όρθιο και χάρη στο μεγάλο πατριωτισμό και επαγγελματισμό των γιατρών, και θέλω να τους ευχαριστήσω πάρα πολύ για αυτό, και του λοιπού προσωπικού του ΕΣΥ. Είναι μία δύσκολη περίοδος αυτή για όλα τα Εθνικά Συστήματα Υγείας της Ευρώπης. Το έλλειμα ανθρώπινου δυναμικού είναι το νούμερο ένα πρόβλημα».

Για τον χρόνο αναμονής των ασθενών στις εφημερίες:

«Πιστεύω ότι η μεγαλύτερη ταλαιπωρία στο ΕΣΥ είναι οι πολύ μεγάλες αναμονές στην εφημερία στα μεγάλα νοσοκομεία. Είναι πραγματικά απαράδεκτο κάποιος να περιμένει σε ένα νοσοκομείο δέκα ώρες για να μπορέσει να μάθει αν χρειαστεί νοσηλεία ή όχι. Το Υπουργείο Υγείας και εγώ προσωπικά πρέπει να επικεντρωθούμε όσο μπορούμε περισσότερο για να μειώσουμε στο μέγιστο δυνατό βαθμό αυτή την αναμονή. Δεσμεύομαι ως Υπουργός Υγείας ότι θα βάλω τα δυνατά μου για να μειωθεί η ταλαιπωρία τους σε αυτές τις αναμονές, που πράγματι σήμερα είναι μεγάλη».

Για το περιστατικό με την τουρίστρια στο Βόλο:

«Πρώτα απ’ όλα το περιστατικό έγινε Κυριακή. Από την ίδρυση του ΕΣΥ, δεν προβλέπεται γιατρός σε Περιφερειακό ιατρείο το Σαββατοκύριακο. Την περιοχή την καλύπτει το πλησιέστερο Κέντρο Υγείας. Άρα, εκείνη την ημέρα δεν έγινε κάτι διαφορετικό απ’ ότι συμβαίνει συνήθως. Παρά ταύτα, το σύστημα λειτούργησε. Η νοσηλεύτρια από το περιφερειακό ιατρείο πήγε με όλο τον εξοπλισμό για να κάνει ΚΑΡΠΑ στα τρία λεπτά. Δυστυχώς, η κυρία είχε πάθει μια πολύ βαριά ανακοπή. Το ασθενοφόρο έφτασε από τον Δομοκό σε 20 λεπτά. Δεν μπορούσε να σωθεί. Εάν στην κοινή γνώμη μένει η εικόνα ότι πέθανε μία τουρίστρια γιατί δεν υπήρχε γιατρός, αυτό είναι ψέμα. Δεν πέθανε για αυτό. Αυτό βλάπτει το ΕΣΥ, βλάπτει και την Ελλάδα».

Για το περιστατικό με την έγκυο γυναίκα από την Πρέβεζα:

«Μας κατηγορούν ότι δεν υπάρχει Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας νεογνών στην Πρέβεζα. Καμία χώρα δεν έχει Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών σε κάθε πόλη. Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας νεογνών πλησιέστερα στην Πρέβεζα έχουν το Ρίο, τα Γιάννενα και η Λάρισα. Μάλιστα, η Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών στη Λάρισα εγκαινιάστηκε πρόσφατα από εμένα. Επίσης, η έγκυος γυναίκα δεν πήγε μόνη της με το ασθενοφόρο στη Λάρισα. Πήγε συνοδεία όχι της αγροτικής γιατρού όπως γράφτηκε, αλλά εξειδικευμένης γυναικολόγου μαιευτήρα η οποία είχε μαζί της όλο τον τεχνικό εξοπλισμό και φαρμακευτική αγωγή, την παρακολουθούσε ανά δευτερόλεπτο με τα μηχανήματα που βλέπουν και τον καρδιακό χτύπο του μωρού και τα πάντα όλα. Εάν η κυρία είχε μισθώσει ιδιωτικό ασθενοφόρο και είχε ζητήσει από ιδιωτικό νοσοκομείο να της έχει εξειδικευμένη μαιευτήρα γυναικολόγο μαζί της στο ασθενοφόρο για να την πάει από την Πρέβεζα στη Λάρισα θα έπρεπε να πληρώσει μερικές δεκάδες χιλιάδες ευρώ. Αυτό το ΕΣΥ της το παρείχε, και καλώς έκανε, δωρεάν. Και της έσωσε τη ζωή. Και το περιστατικό δεν είναι προς ψόγον του ΕΣΥ. Είναι προς έπαινο του ΕΣΥ».

Για το περιστατικό στη Σάμο:

«Καταρχάς η γιατρός δεν έπαθε εγκεφαλικό. Η γιατρός, ευτυχώς, το τονίζω, είναι καλά στην υγεία της, μίλησα και ο ίδιος μαζί της. Θα γυρίσει σε 15 μέρες στη δουλειά της. Έκανε πολλές εφημερίες, όπως κάνουν πολλοί γιατροί στα περιφερειακά νοσοκομεία, οι περισσότερες από αυτές όμως ήταν “on call”. Δεν ήταν στο νοσοκομείο, ήταν στο σπίτι της. Δεν δικαιολογείται δηλαδή να γράφεται ότι έπαθε εγκεφαλικό από τις εφημερίες. Ήταν όμως πιεσμένη; Ναι. Ζήτησα και έλαβα την παραίτηση της διοικήτριας και έχω διορίσει προσωρινό Διοικητή, μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία του ΑΣΕΠ».

Για τα δωρεάν απογευματινά χειρουργεία:

«Είμαστε σε πολύ καλό στάδιο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μας ζήτησε όλα τα στοιχεία, τα έχουμε ήδη παραδώσει. Πιστεύουμε ότι μέσα στον Σεπτέμβριο θα πάρουμε την τελική έγκριση για να τα ξεκινήσουμε αμέσως μετά. Εφόσον πάρουμε την τελική έγκριση, το τονίζω».