4,5 λεπτά έντονης καθημερινής δραστηριότητας μειώνουν τον κίνδυνο καρκίνου [μελέτη]

Τι αναφέρεται σε διεθνή έρευνα με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, που δημοσιεύεται στο περιοδικό “JAMA Oncology”.

Μόλις τεσσεράμισι λεπτά έντονης καθημερινής δραστηριότητας θα μπορούσαν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου έως και 32%, σύμφωνα με διεθνή έρευνα με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, που δημοσιεύεται στο περιοδικό “JAMA Oncology”.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από έξυπνες φορητές συσκευές για να παρακολουθήσουν την καθημερινή δραστηριότητα περισσότερων από 22.000 ατόμων με μέσο όρο ηλικίας τα 62 έτη. Στη συνέχεια, παρακολούθησαν τα κλινικά αρχεία υγείας των συμμετεχόντων για σχεδόν επτά χρόνια για να μελετήσουν την εμφάνιση καρκίνου.

Στην έρευνα τα μόλις τέσσερα έως πέντε λεπτά έντονης διαλειμματικής σωματικής δραστηριότητας συσχετίστηκαν με σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου σε σύγκριση με όσους δεν είχαν καμία δραστηριότητα. Σε αυτές τις δραστηριότητες περιλαμβάνονται οι έντονες δουλειές του σπιτιού, τα βαριά ψώνια στο σούπερ μάρκετ, το δυναμικό περπάτημα ή τα παιχνίδια υψηλής ενέργειας με τα παιδιά.

Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, Εμμανουήλ Σταματάκης, επισημαίνει ότι “είναι αξιοσημείωτο να βλέπουμε ότι η αύξηση της έντασης των καθημερινών καθηκόντων για μόλις τέσσερα έως πέντε λεπτά την ημέρα, που γίνονται σε σύντομες εκρήξεις περίπου ενός λεπτού η κάθε μία, συνδέεται με συνολική μείωση του κινδύνου καρκίνου έως και 18% και έως 32% για τύπους καρκίνου που έχουν συνδεθεί με τη σωματική δραστηριότητα”.

Σημειώνεται ότι οι ενήλικες που δεν ασκούνται διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν ορισμένους καρκίνους, όπως του μαστού, του ενδομητρίου ή του παχέος εντέρου. Στην έρευνα μελετήθηκε ο αντίκτυπος της άσκησης σε 13 περιοχές ανάπτυξης καρκίνου, όπως το ήπαρ, οι πνεύμονες, οι νεφροί, το ενδομήτριο, το μυέλωμα, το παχύ έντερο, το κεφάλι, η ουροδόχος κύστη και ο μαστός.

Πηγές:
ΑΠΕ-ΜΠΕ

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Νέο δρόμο στη θεραπεία του AIDS άνοιξε ο “ασθενής από τη Γενεύη” – Τι λένε οι γιατροί του

Ποια είναι η διαφορά στον έκτο ασθενή, σε σύγκριση με τους προηγούμενους πέντε που είχαν υποβληθεί σε μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων.

Ένας έκτος ασθενής βρίσκεται σε μακροχρόνια ύφεση από τον ιό του AIDS (HIV) έπειτα από μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων στην οποία υποβλήθηκε, όπως ανακοίνωσαν πρόσφατα οι επιστήμονες.

Η περίπτωσή του, ωστόσο, διαφέρει δραματικά από προηγούμενες πέντε και δεν μπορεί ακόμη να εξηγηθεί. “Αυτό που μου συνέβη είναι υπέροχο και μαγικό”, δήλωσε ο ίδιος ο ασθενής, σημειώνοντας πως “τώρα μπορούμε να επικεντρωθούμε στο μέλλον”.

Ο άνδρας, που αναφέρεται ως “ασθενής της Γενεύης”, είχε καρκίνο και HIV τη στιγμή της διαδικασίας μεταμόσχευσης. Ζούσε με τον ιό HIV από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν άρχισε να παίρνει αντι-HIV φάρμακα ή αντιρετροϊκή αγωγή (ART), για να κατασταλεί ο ιός και να αποτραπεί οποιαδήποτε εξέλιξη προς το AIDS. Αργότερα, ανέπτυξε μια επιθετική μορφή λευχαιμίας, έναν καρκίνο των κυττάρων του αίματος και υποβλήθηκε σε μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων το 2018 για τη θεραπεία της πάθησης.

Αυτό το μέρος της ιστορίας του ασθενούς της Γενεύης είναι παρόμοιο με εκείνο των προηγούμενων πέντε ασθενών με AIDS που είχαν εισέλθει πριν από εκείνον σε ύφεση από τον HIV, έπειτα από παρόμοιες μεταμοσχεύσεις. Και οι πέντε είχαν HIV ελεγχόμενο με αντιρετροϊκή θεραπεία και καρκίνο κατά τη στιγμή της μεταμόσχευσης. Τα μοσχεύματα χρησίμευαν κυρίως ως θεραπείες για τον καρκίνο, αλλά τουλάχιστον στις πέντε πρώτες περιπτώσεις ασθενών, οι γιατροί τα χρησιμοποίησαν ως ευκαιρία για τη θεραπεία του HIV.

Το έκαναν αυτό εντοπίζοντας δότες βλαστοκυττάρων με μια σπάνια γενετική μετάλλαξη ανθεκτική στον HIV. Αυτή η μετάλλαξη, που ονομάζεται CCR5-δέλτα 32, απενεργοποιεί μια πρωτεΐνη στην επιφάνεια των ανθρώπινων κυττάρων που χρησιμοποιούν τα περισσότερα στελέχη HIV για να ξεκινήσουν τη μόλυνση. Μόλις εισέλθει στο σώμα ενός ασθενούς, το μόσχευμα αντικαθιστά ουσιαστικά τα ευάλωτα στον HIV κύτταρα του ασθενούς, στα οποία ο ιός δεν μπορεί να εισβάλει. Διαμορφώνεται, έτσι, μία κατάσταση κατά την οποία ο ιός δεν μπορεί πλέον να πολλαπλασιαστεί και οι ασθενείς μπορούν να σταματήσουν την αντιρετροϊκή αγωγή.

Στην περίπτωση του ασθενούς της Γενεύης, “υπήρξε πράγματι μια προσπάθεια να βρεθεί ένας δότης συμβατός με CCR5-δέλτα 32”, δήλωσε ο Asier Sáez-Cirión, επικεφαλής της μονάδας Viral Reservoirs and Immune Control Unit στο Ινστιτούτο Παστέρ στο Παρίσι.

Μη μεταλλαγμένη εκδοχή

Παρά την αναζήτηση, η ομάδα δεν βρήκε δότη βλαστοκυττάρων με μετάλλαξη ανθεκτική στον HIV, αλλά βρήκε έναν δότη με μία “επιθετική” ή μη μεταλλαγμένη εκδοχή του γονιδίου CCR5, είπε ο Sáez-Cirión. “Η απόφαση ήταν να προχωρήσουμε στη μεταμόσχευση από αυτόν τον δότη, καθώς προτεραιότητα ήταν η αντιμετώπιση της αιματολογικής νόσου”.

Έναν μήνα μετά τη μεταμόσχευση, τα αιμοσφαίρια του ασθενούς είχαν αντικατασταθεί από τα κύτταρα του δότη. Την ίδια στιγμή, ο αριθμός των μολυσμένων με τον ιό HIV κυττάρων στο σώμα του έπεσε κατακόρυφα και δεν ανιχνεύθηκαν αντισώματα κατά του ιού, είπε ο Sáez-Cirión. Παρατηρώντας αυτό, ο ασθενής και ο θεράπων ιατρός του αποφάσισαν να απλοποιήσουν το σχήμα της αντιρετροϊκής αγωγής του, μειώνοντάς το σταδιακά από τρία φάρμακα σε δύο και μετά σε ένα.

Ο ασθενής διέκοψε τελείως την αγωγή τον Νοέμβριο του 2021. Τώρα, έχει σταματήσει τη θεραπεία για περίπου 20 μήνες χωρίς ιική ανάκαμψη, που σημαίνει ότι δεν έχουν ανιχνευθεί ιικά σωματίδια στο σώμα του και δεν υπάρχει κανένα σημάδι ανοσοποιητικής δραστηριότητας κατά του HIV.

Εργαστηριακές αναλύσεις δείχνουν ότι τα κύτταρα του ασθενούς εξακολουθούν να είναι πλήρως ευαίσθητα στη μόλυνση από τον ιό HIV, είπε ο Sáez-Cirión. Τι έχει κρατήσει λοιπόν τον ιό μακριά;

Νόσος μοσχεύματος έναντι ξενιστή

Ο ασθενής είχε εμφανίσει τη “νόσο μοσχεύματος έναντι ξενιστή” – μια επιπλοκή μεταμοσχεύσεων βλαστοκυττάρων κατά την οποία τα κύτταρα δότες επιτίθενται στο σώμα του λήπτη. Είναι πιθανό ότι αυτή η αντίδραση βοήθησε στην εκκαθάριση τυχόν κυττάρων μολυσμένων με HIV από τον ασθενή, θεωρεί ο Sáez-Cirión. Ο ασθενής έλαβε επίσης ανοσοκατασταλτικά φάρμακα για τη θεραπεία της νόσου μοσχεύματος έναντι ξενιστή, η οποία μπορεί να εμπόδιζε την ικανότητα του HIV να αναπαραχθεί στα κύτταρα του ανοσοποιητικού του.

“Μπορεί να υπάρχουν άλλοι παράγοντες που δεν έχουν ακόμη εντοπιστεί που θα μπορούσαν να εξηγήσουν την απουσία ιικής ανάκαμψης”, πρόσθεσε ο Sáez-Cirión.

Αν και οι επιστήμονες δεν έχουν κατανοήσει ακόμη πλήρως την περίπτωση του ασθενή της Γενεύης, φαίνεται πως η ύφεση του HIV μπορεί να επιτευχθεί μετά τη μεταμόσχευση, ακόμη και χωρίς τη βοήθεια της μετάλλαξης CCR5-δέλτα 32. Καθώς η περίπτωσή του συνεχίζει να μελετάται, ο ασθενής θα παρακολουθείται στενά για τυχόν σημάδια ιικής ανάκαμψης.

“Μέσα από αυτή τη μοναδική κατάσταση, διερευνούμε νέους δρόμους με την ελπίδα ότι η ύφεση ή ακόμα και η θεραπεία του HIV μια μέρα δεν θα είναι πλέον μια εφάπαξ εμφάνιση”, δήλωσε η δρ Alexandra Calmy, διευθύντρια της Μονάδας HIV/AIDS στα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία της Γενεύης.

Πηγές:
Livescience

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Επιστήμονες ανακάλυψαν φάρμακα κατά της γήρανσης με την βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης

Τρεις χημικές ουσίες που έχουν γεροντολυτική δράση ανακάλυψαν ερευνητές στο πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, με την βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης και ελπίζουν ότι στη συνέχεια θα φτάσουν στο «χάπι της νεότητας».
Οι συγκεκριμένες ουσίες επιδρούν σε σε δυσλειτουργικά κύτταρα, τα οποία πιστεύεται ότι σχετίζονται με ορισμένους καρκίνους, αλλά και με την νόσο Αλτσχάιμερ. Και οι τρεις χημικές ουσίες βρίσκονται σε συμβατικά φυτικά φάρμακα. Οι επιστήμονες εκπαίδευσαν ένα μοντέλο Τεχνητής νοημοσύνης (μηχανικής μάθησης) για να μάθει να αναγνωρίζει τα χαρακτηριστικά των ουσιών με γεροντολυτική δράση. Για να το κάνουν χρησιμοποίησαν δεδομένα από περισσότερες από 2.500 χημικές δομές που έχουν ανακαλυφθεί σε προηγούμενες μελέτες. Τα γερολυντικά φάρμακα έχουν σχεδιαστεί για να «σκοτώνουν» τα γερασμένα κύτταρα και μετά αναλαμβάνουν να βελτιώνουν τη συνολική υγεία του ατόμου.
Το μηχανικό μοντέλο της τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποίησαν εντόπισε 21 υποψήφια φάρμακα κατά της γήρανσης. Στη συνέχεια, η ομάδα επικεντρώθηκε σε τρεις ενώσεις, τις ginkgetin, periplocin και oleandrin. Οι ουσίες αυτές εξάλειψαν τα δυσλειτουργικά κύτταρα χωρίς να προκαλέσουν βλάβη στα υγιή κύτταρα.
«Η μελέτη αυτή αποδεικνύει ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να είναι απίστευτα αποτελεσματική στο να μας βοηθήσει να εντοπίσουμε νέα υποψήφια φάρμακα, ιδίως σε πρώιμα στάδια της ανακάλυψης φαρμάκων και για ασθένειες με πολύπλοκη βιολογία ή λίγους γνωστούς μοριακούς στόχους», δήλωσε ο συν-συγγραφέας της έρευνας δρ Ντιέγκο Ογιαρζούν.
Η τεχνητή νοημοσύνη στην ιατρική
Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσίευσε το Sky News. Η έρευνα δημοσιεύτηκε αναλυτικά περιοδικό «Nature Communications». Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προωθήσει ραγδαία την ιατρική έρευνα, καθώς οι μηχανές της μπορούν να αναλύουν ταχύτατα τεράστιους όγκους δεδομένων, πολύ πιο γρήγορα από τον άνθρωπο. Αυτό μπορεί να προσφέρει τεράστια βοήθεια στην διάγνωση και την θεραπεία ασθενειών, αλλά και στην ανακάλυψη νέων φαρμάκων.
Πηγη: http://medispin.blogspot.com/

Οι Κβαντικοί Αισθητήρες: Ανοίγουν τον δρόμο για την επόμενη γενιά ιατρικών συσκευών

Οι κβαντικοί αισθητήρες, μια πρωτοποριακή τεχνολογία, ανοίγουν τον δρόμο για την επόμενη γενιά ιατρικών συσκευών, υπόσχονται να επανασχεδιάσουν τον τομέα της υγείας. Αυτοί οι αισθητήρες εκμεταλλεύονται τις αρχές της κβαντικής φυσικής για να μετρήσουν φυσικές μεγέθη με ανεξάλειπτη ακρίβεια, με την πιθανότητα να μετασχηματίσουν τον τρόπο που διαγιγνώσκουμε και αντιμετωπίζουμε ασθένειες.
Στην καρδιά των κβαντικών αισθητήρων βρίσκεται το φαινόμενο της κβαντικής συζυγίας, όπου τα σωματίδια διέρχονται αμοιβαία συνδεδεμένα και η κατάσταση του ενός μπορεί να επηρεάσει αμέσως την κατάσταση του άλλου, ανεξαρτήτως της απόστασης ανάμεσά τους. Αυτή η ιδιότητα χρησιμοποιείται για τη δημιουργία αισθητήρων που μπορούν να ανιχνεύσουν αλλαγές σε μικρές φυσικές ποσότητες, όπως θερμοκρασία, πίεση και μαγνητικά πεδία, πολύ περισσότερο από τις δυνατότητες των παραδοσιακών αισθητήρων.
Οι δυνητικές εφαρμογές των κβαντικών αισθητήρων στην υγεία είναι πολλές. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να δημιουργηθούν πολύ ευαίσθητες συσκευές απεικόνισης που μπορούν να ανιχνεύσουν μικροσκοπικούς όγκους ή άλλες ανωμαλίες στα πιο πρώιμα στάδια τους, βελτιώνοντας έτσι τις πιθανότητες επιτυχημένης αντιμετώπισης. Θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση των βιολογικών σημείων των ασθενών με ακρίβεια, επιτρέποντας την πρόωρη ανίχνευση πιθανών προβλημάτων υγείας.
Ένας άλλος τομέας εφαρμογής είναι η καρδιολογία. Οι κβαντικοί αισθητήρες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να δημιουργήσουν λεπτομερείς εικόνες της καρδιάς, επιτρέποντας στους γιατρούς να ανιχνεύσουν την καρδιακή νόσο σε πιο νωρίς στάδια και να παρακολουθούν την αποτελεσματικότητα των θεραπειών με μεγαλύτερη ακρίβεια. Αυτό θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά τα αποτελέσματα για τους ασθενείς και να μειώσει τις δαπάνες στον τομέα της υγείας.
Η ανάπτυξη των κβαντικών αισθητήρων βρίσκεται ακόμα στα πρώτα στάδια της, αλλά το δυναμικό τους είναι τεράστιο. Οι ερευνητές καταγράφουν γρήγορη πρόοδο και είναι πιθανό να δούμε τις πρώτες ιατρικές συσκευές με δυνατότητες κβαντικών αισθητήρων στο μη-πολύ-μακρινό μέλλον. Ωστόσο, δεν λείπουν ακόμα πολλές προκλήσεις. Τα κβαντικά συστήματα είναι εξαιρετικά ευαίσθητα και μπορούν να επηρεαστούν εύκολα από το περιβάλλον τους, καθιστώντας τη χρήση τους δύσκολη σε πρακτικές εφαρμογές. Οι ερευνητές εργάζονται για να κατασκευάσουν κβαντικούς αισθητήρες που είναι πιο ανθεκτικοί και αξιόπιστοι.
Επιπλέον, υπάρχουν ρυθμιστικά εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν. Η κβαντική τεχνολογία είναι τόσο νέα, ώστε δεν υπάρχουν καθιερωμένα πρότυπα ή κανονιστικές διατάξεις για τη χρήση της στην υγεία. Οι ρυθμιστές θα πρέπει να συνεργαστούν στενά με τους επιστήμονες και τους μηχανικούς για να εξασφαλίσουν ότι οι ιατρικές συσκευές που είναι καινοτόμες και κβαντικές είναι ασφαλείς και αποτελεσματικές.
Παρά τις προκλήσεις αυτές, τα πλεονεκτήματα των κβαντικών αισθητήρων είναι πολύ μεγάλα για να αγνοηθούν. Μπορούν να ανατρέψουν την υγεία, οδηγώντας σε πιο πρώιμες και ακριβείς διαγνώσεις, πιο αποτελεσματικές θεραπείες και καλύτερα αποτελέσματα για τους ασθενείς. Μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε σημαντικές εξοικονομήσεις κόστους, καθώς η νωρίτερη ανίχνευση και αντιμετώπιση των ασθενειών μπορεί συχνά να αποτρέψει την ανάγκη για πιο ακριβείς παρεμβάσεις αργότερα.
Συνοψίζοντας, οι κβαντικοί αισθητήρες ανοίγουν τον δρόμο για την επόμενη γενιά ιατρικών συσκευών. Συνιστούν μια υποσχόμενη νέα πρωτοπορία στον τομέα της υγείας, με το δυναμικό να αλλάξουν τον τρόπο που διαγιγνώσκουμε και αντιμετωπίζουμε ασθένειες. Παρά τις προκλήσεις που πρέπει να ξεπεραστούν, το μέλλον της υγείας ενεργοποιημένο από την κβαντική τεχνολογία φαίνεται ενθαρρυντικό.
Πηγη: http://medispin.blogspot.com/

ΠΟΥ: Διάγνωση και θεραπεία της ηπατίτιδας στο 80% του πληθυσμού

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας ο ΠΟΥ θέτει στόχους μείωσης των λοιμώξεων με διαγνωστικές εξετάσεις και πρόσβαση στις θεραπείες
Καλπάζει η ηπατίτιδα διεθνώς και αν οι ρυθμοί μολύνσεων συνεχιστούν αμείωτοι, τότε μέχρι το 2040 η ασθένεια θα σκοτώνει περισσότερους ασθενείς απ΄ ότι η ελονοσία, η φυματίωση και ο HIV, μαζί.
Αυτό επισημαίνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας στις 28 Ιουλίου και ζητά την ενίσχυση των κλινικών δοκιμών για τη θεραπεία της ιογενούς ηπατίτιδας.
Η νόσος προκαλεί ηπατική βλάβη και καρκίνο και σκοτώνει πάνω από ένεα 1.000.000 ανθρώπους ετησίως.
Από τους 5 τύπους λοιμώξεων ηπατίτιδας, η ηπατίτιδα Β και C προκαλούν το μεγαλύτερο μέρος της νόσου και των θανάτων.
Η ηπατίτιδα C μπορεί να θεραπευτεί.
Ωστόσο, μόνο το 21% των ατόμων που ζουν με λοίμωξη από ηπατίτιδα C έχουν διαγνωστεί και μόνο το 13% έχει λάβει θεραπευτική αγωγή.
Μόλις το 10% των ανθρώπων που ζουν με χρόνια ηπατίτιδα Β διαγιγνώσκονται και μόνο το 2% των μολυσμένων λαμβάνουν το σωτήριο φάρμακο.
Με θέμα «Μία ζωή, ένα συκώτι», η εκστρατεία του ΠΟΥ για την Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας υπογραμμίζει τη σημασία της προστασίας του ήπατος από την ηπατίτιδα για μια μεγάλη και υγιή ζωή. Η καλή υγεία του ήπατος ωφελεί επίσης άλλα ζωτικά όργανα – όπως η καρδιά, ο εγκέφαλος και τα νεφρά – που βασίζονται στη λειτουργία του ήπατος.
Για το λόγο αυτό, ο ΠΟΥ συνιστά εξέταση ηπατίτιδας, θεραπεία εάν διαγνωστεί και εμβολιασμό κατά της ηπατίτιδας Β. Η μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ, η επίτευξη υγιούς βάρους και η διαχείριση του διαβήτη ή της υπέρτασης ωφελούν επίσης την υγεία του ήπατος.
«Εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με αδιάγνωστη και χωρίς θεραπεία ηπατίτιδα σε όλο τον κόσμο, παρότι έχουμε καλύτερα εργαλεία από ποτέ για την πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία της», δήλωσε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ Δρ Τέντρος Αντάνομ Γκεμπρεγιέσους και συνέχισε: «Ο ΠΟΥ παραμένει δεσμευμένος να υποστηρίζει τις χώρες να επεκτείνουν τη χρήση αυτών των εργαλείων, αλλά και της ολοένα και πιο οικονομικά αποδοτικής φαρμακευτικής αγωγής, για να σωθούν ζωές και να τερματιστεί η ηπατίτιδα».
Οι στόχοι του 2030
Ο ΠΟΥ θα εκδώσει νέες οδηγίες για την παρακολούθηση της προόδου των χωρών στην πορεία προς την εξάλειψη της ηπατίτιδας έως το 2030.
Για τη μείωση των νέων λοιμώξεων και θανάτων από ηπατίτιδα Β και C, οι χώρες πρέπει:
να εξασφαλίσουν πρόσβαση στη θεραπεία για όλες τις εγκύους που ζουν με ηπατίτιδα Β,
να παρέχουν τα εμβόλια ηπατίτιδας Β για τα μωρά τους κατά τη γέννηση,
να διαγνώσκουν το 90% των ατόμων που ζουν με ηπατίτιδα Β ή και ηπατίτιδα C,
να παρέχουν θεραπεία στο 80% των ατόμων που έχουν διαγνωστεί με ηπατίτιδα, αλλά και
να διασφαλίσουν τη βέλτιστη μετάγγιση αίματος, ασφαλείς ενέσεις και μείωση της βλάβης.
Εμβολιασμοί, διάγνωση και θεραπεία
Ζωτικές ευκαιρίες για την προστασία του ήπατος από την ηπατίτιδα αποτελούν ο εμβολιασμός, η διενέργεια διαγνωστικών τεστ και η παροχή της υπάρχουσας θεραπείας.
Βασική παρέμβαση για τον περιορισμό των λοιμώξεων από ιογενή ηπατίτιδα συνολικά, είναι η μείωση των λοιμώξεων από ηπατίτιδα Β στα παιδιά μέσω του εμβολιασμού. Ο στόχος για τη συχνότητα εμφάνισης της ηπατίτιδας Β είναι ο μόνος στόχος υγείας των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDG) που επιτεύχθηκε το 2020 και βρίσκεται σε καλό δρόμο για το 2030.
Ωστόσο, πολλές χώρες στην Αφρική δεν έχουν πρόσβαση στα εμβόλια ηπατίτιδας Β για τα νεογνά. Η πρόσφατη επανεκκίνηση της Gavi για την Επενδυτική Στρατηγική Εμβολίων 2018 – η οποία περιλαμβάνει το εμβόλιο ηπατίτιδας Β νεογνών – θα ξεκινήσει εκ νέου προγράμματα εμβολιασμού νεογνών στη δυτική και κεντρική Αφρική, όπου τα ποσοστά μετάδοσης της ηπατίτιδας Β από μητέρα σε παιδί παραμένουν πολύ υψηλά.
Για να βοηθήσει στην εξάλειψη της μετάδοσης από μητέρα σε παιδί, ο ΠΟΥ συνιστά σε όλες τις εγκύους να ελέγχονται για ηπατίτιδα Β κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης τους. Εάν είναι θετικές, θα πρέπει να λάβουν θεραπεία και να χορηγηθούν εμβόλια στα νεογνά τους. Ωστόσο, μια νέα έκθεση του ΠΟΥ δείχνει ότι από τις 64 χώρες με πολιτική κατά της ηπατίτιδας, μόνο 32 χώρες ανέφεραν ότι εφαρμόζουν δραστηριότητες για τον έλεγχο και τη διαχείριση της ηπατίτιδας Β σε προγεννητικές κλινικές.
Η έκθεση δείχνει επίσης ότι από τις 103 χώρες που μετείχαν, το 80% έχει πολιτικές για τον έλεγχο και τη διαχείριση της ηπατίτιδας Β σε κλινικές για τον HIV, με το 65% να κάνει το ίδιο για την ηπατίτιδα C. Η αύξηση των εξετάσεων και της θεραπείας για ηπατίτιδα στο πλαίσιο προγραμμάτων για τον HIV θα προστατεύσει τους ανθρώπους που ζουν με HIV από την κίρρωση και τον καρκίνο του ήπατος.
Μετά από αρκετά χρόνια που τα ποσοστά θεραπείας αυξάνονται, ο ρυθμός αύξησης του αριθμού των ατόμων που έχουν πρόσβαση σε θεραπευτική θεραπεία για την ηπατίτιδα C, επιβραδύνεται. Ο ΠΟΥ υποστηρίζει την αξιοποίηση των μειώσεων των τιμών στα φάρμακα για την εκ νέου επιτάχυνση της προόδου στην επέκταση της θεραπείας. Ένα σετ 12 εβδομάδων φαρμακευτικής αγωγής για τη θεραπεία της ηπατίτιδας C κοστίζει τώρα 60 δολάρια για τις χώρες χαμηλού εισοδήματος, χαμηλότερα από το αρχικό κόστος άνω των 90.000 δολαρίων όταν εισήχθη για πρώτη φορά σε χώρες υψηλού εισοδήματος. Η θεραπεία για την ηπατίτιδα Β κοστίζει λιγότερο από 30 δολάρια ΗΠΑ ετησίως (2,4 δολάρια ΗΠΑ το μήνα).
Πηγη: http://medispin.blogspot.com/

Υπουργείο Υγείας: Οικονομικός έλεγχος και έλεγχος προμηθειών σε Νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας

Οι νέοι ελεγκτές που στελεχώνουν τις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου συστήθηκαν σε συνεργασία του υπουργείου Υγείας με την Εθνική Αρχή Διαφάνειας και ανάμεσα στα καθήκοντά τους είναι να ελέγχουν όχι μόνον τα νοσηλευτικά Ιδρύματα αλλά και τα Κέντρα Υγείας. Απώτερος στόχος είναι να εντοπιστούν οι μαύρες τρύπες στα νοσοκομεία οι οποίες σε κάποιες περιπτώσεις φαίνεται ότι προκαλούν σοβαρές αρρυθμίες στο ΕΣΥ.

Υπουργείο Υγείας: Το υπουργείο Υγείας θα επιχειρήσει να κλείσει τις μαύρες τρύπες στα δημόσια νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας Στο μικροσκόπιο των ελεγκτών που δημιούργησε το υπουργείο Υγείας μπαίνουν τα οικονομικά και οι προμήθειες των νοσοκομείων προκειμένου να εντοπιστούν πιθανές ατασθαλίες. Στο πλαίσιο της ανασύστασης του ΕΣΥ, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας φέρεται αποφασισμένη να βάλει βαθιά το μαχαίρι στο κόκκαλο, ώστε να εντοπιστούν πιθανές παραβάσεις, αστοχίες αλλά και ενδεχόμενες ατασθαλίες στα νοσοκομεία. Για τον λόγο αυτόν, σύμφωνα με πληροφορίες, αναλαμβάνουν άμεσα δράση οι νέοι ελεγκτές που δημιουργήθηκαν με ευθύνη των Υγειονομικών Περιφερειών (ΥΠΕ).

Μπαράζ ελέγχων

Οι νέοι ελεγκτές που στελεχώνουν τις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου συστήθηκαν σε συνεργασία του υπουργείου Υγείας με την Εθνική Αρχή Διαφάνειας και ανάμεσα στα καθήκοντά τους είναι να ελέγχουν όχι μόνον τα νοσηλευτικά Ιδρύματα αλλά και τα Κέντρα Υγείας. Απώτερος στόχος είναι να εντοπιστούν οι μαύρες τρύπες στα νοσοκομεία οι οποίες σε κάποιες περιπτώσεις φαίνεται ότι προκαλούν σοβαρές αρρυθμίες στο ΕΣΥ. Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες , αυτό που αναζητούν οι αρμόδιοι είναι βασικά οι απ΄ευθείας αναθέσεις που υπάρχουν στα νοσοκομεία, έστω κι αν πλέον το ποσόν που δεν μπορούν να ξεπεράσουν οι Διοικήσεις περιορίζεται στις 15.000 ευρώ. Με βάση τις ίδιες πληροφορίες, υπάρχουν περιπτώσεις στο ΕΣΥ όπου ακόμη και αυτός ο νόμος παρακάμπτεται.

 

 

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

«Φρένο» στην κακοποίηση ψυχικά πασχόντων βάζει το υπουργείο Υγείας – Τι προβλέπει απόφαση για τις Μονάδες νοσηλείας

Stop στην κακοποίηση των ψυχικά πασχόντων βάζει το υπουργείο Υγείας ακόμη και σε περιπτώσεις εκείνες που υπάρχουν απλά ενδείξεις.

Μάλιστα ο υφυπουργός Ψυχικής Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλος δηλώνει αποφασισμένος να μην επιτρέψει εφεξής να παρατηρούνται τα φαινόμενα αυτά εις βάρος των ψυχικά ασθενών.

Βέβαια δεν είναι καθόλου τυχαία η απόφαση αυτή του αρμόδιου υφυπουργού Υγείας, καθώς υπήρχαν πολλές περιπτώσεις όπου εντοπίζονταν παραβίαση των κανόνων νοσηλείας ασθενών με ψυχικά νοσήματα και οι αρμόδιες αρχές αδυνατούσαν να παρέμβουν.

Λουκέτο στη Μονάδα

Ειδικότερα έπειτα από απόφαση του υφυπουργού Ψυχικής Υγείας Δημήτρη Βαρτζόπουλου, στην περίπτωση που διαπιστώνεται ότι υπάρχει κίνδυνος για την υγεία των νοσηλευόμενων ή ότι κακοποιούνται, αυτομάτως αίρεται η άδεια λειτουργίας της Μονάδας και η διαχείριση ανατίθεται σε άλλη ιδιωτική ή σε ακραίες περιπτώσεις και στη ΑΕΜΥ που είναι Ανώνυμη Εταιρεία Μονάδων Υγείας του δημοσίου.

Θα πρέπει βέβαια να έχει προηγηθεί έλεγχος από τις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Υγείας, αλλά και σχετικό πόρισμα από τα ελεγκτικά όργανα.

Μάλιστα στην απόφαση Βαρτζόπουλου προβλέπεται ακόμη και μεταφορά των ασθενών σε άλλη ιδιωτική μονάδα.

Τι προβλέπει η απόφαση

Αναλυτικότερα η απόφαση του υπουργείου Υγείας προβλέπει:

«Στις περιπτώσεις που υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ή διαπιστώσεις παραβίασης του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου, οι οποίες αποτυπώνονται σε πορίσματα των αρμόδιων ελεγκτικών οργάνων και από τις οποίες προκύπτει κίνδυνος της υγείας των ωφελούμενων ή κακοποίησή τους, ο Υπουργός Υγείας, μετά από εισήγηση της Διεύθυνσης Ψυχικής Υγείας, προβαίνει σε άμεση ανάκληση των αδειών ίδρυσης και λειτουργίας της μονάδας και είτε προβαίνει στην προσωρινή ανάθεση της μονάδας σε ΝΠΙΔ μη-κερδοσκοπικού χαρακτήρα που αναπτύσσει Μονάδες Ψυχικής Υγείας στον ίδιο ή όμορο Το.Ψ.Υ. ή στην ίδια Υγειονομική Περιφέρεια και σε εξαιρετικές περιπτώσεις στην ΑΕΜΥ ΑΕ, λαμβανομένου υπόψη του επείγοντος χαρακτήρα της προσωρινής ανάθεσης, είτε προβαίνει στην μεταφορά των ωφελούμενων που περιθάλπονται σε ανάλογη μονάδα».

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr/

Ηπατίτιδα έλεγχος: Ποια η σημασία της εξέτασης για επανέλεγχο της ηπατίτιδας Β;

Η ηπατίτιδα Β προκαλεί φλεγμονή, η οποία δυνητικά οδηγεί σε σοβαρές επιπλοκές στην υγεία, συμπεριλαμβανομένης της κίρρωσης του ήπατος και του καρκίνου του ήπατος.

Η ηπατίτιδα Β προκαλεί φλεγμονή, η οποία δυνητικά οδηγεί σε σοβαρές επιπλοκές στην υγεία, συμπεριλαμβανομένης της κίρρωσης του ήπατος και του καρκίνου του ήπατος. Η ηπατίτιδα Β είναι μια πρωταρχική παγκόσμια ανησυχία για τη δημόσια υγεία, επηρεάζοντας εκατομμύρια ετησίως. Ο έλεγχος για την κατάσταση της ηπατίτιδας Β είναι πρωταρχικής σημασίας για την πρόληψη της εξάπλωσης της νόσου, τη διασφάλιση της έγκαιρης ανίχνευσης και της κατάλληλης διαχείρισης και τη διασφάλιση τόσο της ατομικής όσο και της δημόσιας υγείας. Η ηπατίτιδα Β μεταδίδεται κυρίως μέσω μολυσμένου αίματος, απροστάτευτης σεξουαλικής δραστηριότητας και από τη μητέρα στο παιδί κατά τη διάρκεια του τοκετού, εντοπίζοντας τους φορείς του ιού μέσω δοκιμών και έγκαιρων παρεμβάσεων. Για παράδειγμα, οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης μπορούν να χορηγούν εμβολιασμούς σε ευαίσθητα άτομα και να παρέχουν εκπαίδευση σχετικά με προληπτικά μέτρα, όπως η χρήση προφυλακτικών ή η διασφάλιση της ασφαλούς απόρριψης αιχμηρών αντικειμένων σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης.

Έγκαιρη Ανίχνευση και Θεραπεία

Η ηπατίτιδα Β αναφέρεται συχνά ως «σιωπηλός δολοφόνος», καθώς πολλά άτομα μπορεί να μην εμφανίζουν αισθητά συμπτώματα κατά τα πρώιμα στάδια της μόλυνσης. Ωστόσο, ο ιός μπορεί να επιτεθεί σιωπηλά στο ήπαρ, οδηγώντας σε χρόνια ηπατίτιδα Β, κίρρωση ή καρκίνο του ήπατος. Ο τακτικός έλεγχος επιτρέπει την έγκαιρη ανίχνευση της λοίμωξης, επιτρέποντας την έγκαιρη έναρξη της κατάλληλης ιατρικής διαχείρισης και παρακολούθησης.

Διευκόλυνση Λήψης Ιατρικών Αποφάσεων

Ο έλεγχος για την κατάσταση της ηπατίτιδας Β είναι απαραίτητος ώστε οι επαγγελματίες υγείας να λαμβάνουν τεκμηριωμένες ιατρικές αποφάσεις. Η γνώση της κατάστασης της ηπατίτιδας Β ενός ασθενούς μπορεί να επηρεάσει την επιλογή των φαρμάκων και των ιατρικών διαδικασιών. Βοηθά στην πρόληψη της επιδείνωσης των καταστάσεων που σχετίζονται με το ήπαρ και διασφαλίζει την επιλογή κατάλληλων αντιικών θεραπειών προσαρμοσμένων στις ανάγκες του ασθενούς. Επιπλέον, επιτρέπει τη στενή παρακολούθηση της ηπατικής λειτουργίας και την έγκαιρη ανίχνευση τυχόν επιπλοκών που σχετίζονται με τη θεραπεία.

Διασφάλιση ασφαλών ιατρικών πρακτικών

Για τους εργαζόμενους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, η γνώση της κατάστασης της ηπατίτιδας Β είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία τόσο των ιδίων όσο και των ασθενών τους. Η επαγγελματική έκθεση σε μολυσμένο αίμα μπορεί να θέσει τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης σε κίνδυνο μόλυνσης από τον ιό. Οι τακτικοί έλεγχοι του προσωπικού υγειονομικής περίθαλψης βοηθούν στον εντοπισμό ατόμων που είναι ευαίσθητα στην ηπατίτιδα Β και διασφαλίζουν τα κατάλληλα προληπτικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένου του εμβολιασμού και της τήρησης καθολικών προφυλάξεων κατά τις ιατρικές διαδικασίες.

Προώθηση Πρωτοβουλιών Δημόσιας Υγείας

Ο τακτικός έλεγχος και η παρακολούθηση για την ηπατίτιδα Β μειώνουν την επιβάρυνση της νόσου. Παρακολουθώντας τον επιπολασμό της ηπατίτιδας Β σε διαφορετικούς πληθυσμούς, οι υγειονομικές αρχές μπορούν να προσαρμόσουν αποτελεσματικά προγράμματα πρόληψης και παρέμβασης για να στοχεύσουν ομάδες υψηλού κινδύνου. Αυτές οι πρωτοβουλίες μπορούν να περιλαμβάνουν εκστρατείες μαζικού εμβολιασμού, εκπαιδευτικά προγράμματα και ενδείξεις ευαισθητοποίησης για τον περιορισμό των ρυθμών μετάδοσης και τη βελτίωση της υγείας της κοινότητας.

Ο έλεγχος για την κατάσταση της ηπατίτιδας Β είναι μια κρίσιμη πτυχή των προσπαθειών δημόσιας υγείας για την καταπολέμηση της εξάπλωσης αυτής της ιογενούς λοίμωξης. Η έγκαιρη διάγνωση, η πρόληψη και η έγκαιρη ιατρική αντιμετώπιση είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση της επιβάρυνσης της νόσου στα άτομα και την κοινωνία. Με την προώθηση των τακτικών δοκιμών, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα πιο υγιές μέλλον όπου ο επιπολασμός της ηπατίτιδας Β ελαχιστοποιείται και τα άτομα που επηρεάζονται θα λαμβάνουν την απαραίτητη φροντίδα και υποστήριξη για να ζήσουν ικανοποιητικές ζωές. Η υιοθέτηση μιας προληπτικής προσέγγισης στις εξετάσεις για την κατάσταση της ηπατίτιδας Β μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά στην καταπολέμηση αυτής της σιωπηλής αλλά τρομερής παγκόσμιας πρόκλησης για την υγεία.

 

 

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Εξωσωματική γονιμοποίηση και ΕΟΠΥΥ

Πολλά είναι εκείνα τα ζευγάρια που προσπαθούν να κάνουν παιδί μέσω της εξωσωματικής γονιμοποίησης, όμως το κόστος είναι δυσβάσταχτο. Δεν έχουν μόνο να διαχειριστούν τον πόνο, τη θλίψη και το άγχος, έχουν να διαχειριστούν και το οικονομικό κομμάτι.

Ο ΕΟΠΥΥ -για όσα ζευγάρια δεν το γνωρίζουν- καλύπτει έως 4 προσπάθειες εξωσωματικής αλλά και τους κύκλους των φαρμάκων που απαιτούνται.

Όπως αναφέρεται και στην εγκύκλιο του ΕΟΠΥΥ οι δαπάνες ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής αφορούν γυναίκες γυναίκες έγγαμες ή άγαμες ηλικίας έως και 50 ετών. αφού συμπληρωθεί τετράμηνο από την προηγούμενη προσπάθεια, σύμφωνα με τα επιμέρους οριζόμενα στην ισχύουσα νομοθεσία”.

Για την διαδικασία της εξωσωματικής έχουν δικαίωμα να προσφύγουν στην επιτροπή γυναίκες έγγαμες ή άγαμες ηλικίας έως και 50 ετών. Κάθε γυναίκα δικαιούται να υποβληθεί στη μέθοδο υποβοηθούμενης αναπαραγωγής μέχρι τέσσερις φορές συνολικά και ανά τετράμηνο.

Εξωσωματική γονιμοποίηση και ΕΟΠΥΥ – Δικαιολογητικά και Αποζημίωση

Όπως αναφέρεται και στην εγκύκλιο, για τις ασφαλισμένες που υποβάλλονται στη διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης (ωοληψία και εμβρυομεταφορά) που διενεργείται σε μη συμβεβλημένους ιδιωτικούς φορείς αποδίδεται σύμφωνα με το κρατικό τιμολόγιο το ποσό των 352,16 ευρώ, ενώ σε περιπτώσεις μη ολοκληρωμένης προσπάθειας (μόνο ωοληψία ή μόνο εμβρυομεταφορά) αποδίδεται το μισό του κρατικού τιμολογίου δηλαδή το ποσό των 176,08 ευρώ.

Δικαιολογητικά αποζημίωσης

Τα δικαιολογητικά που απαιτούνται από την Επιτροπή εξωσωματικής γονιμοποίησης
πρέπει να είναι πρωτότυπα και είναι τα ακόλουθα:

  • Παραπεμπτικό (προς την επιτροπή) από γυναικολόγο και υποβολή του ειδικού εντύπου (βρείτε το εδώ) σωστά συμπληρωμένου αφού έχει διεξαχθεί
    προσεκτικός έλεγχος των δικαιολογητικών. Απαραίτητη προϋπόθεση για την παραλαβή των δικαιολογητικών από τις γραμματείες των Επιτροπών είναι η συμπλήρωση όλων των πεδίων του ειδικού εντύπου. Με αυτό τον τρόπο διασφαλίζεται η κατάθεση ορθών δικαιολογητικών και η αποφυγή ταλαιπωρίας των ασφαλισμένων.

Εάν δεν χορηγηθεί παραπεμπτικό για την επιτροπή, λόγω αντίρρησης επιστημονικά τεκμηριωμένης και αναγραφόμενης στο βιβλίο ασθενών από τον γυναικολόγο, η ασφαλισμένη δικαιούται εντός 48ώρου να ζητήσει την επανεξέτασή της από την Α.Υ.Ε του Υποκαταστήματος στο οποίο υπάγεται, παρουσία γυναικολόγου, η οποία και θα κρίνει για την παραπομπή ή όχι της ασφαλισμένης στην επιτροπή εξωσωματικής γονιμοποίησης.

  • Βιβλιάριο υγείας με ασφαλιστική ικανότητα. Σε περίπτωση που δεν λαμβάνει χώρα θεώρηση από το ταμείο θα προσκομίζεται βεβαίωση ασφαλιστικής ικανότητας.
  • Αστυνομική ταυτότητα/διαβατήριο.
  • Ληξιαρχική πράξου γάμου τελευταίου εξαμήνου (και όχι πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης). Αν η υποβοήθηση αφορά άγαμη γυναίκα, η συναίνεση αυτής και, εφόσον συντρέχει περίπτωση ελεύθερης ένωσης, του άνδρα με τον οποίο συζεί παρέχεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο.
  • Πριν από την υποβολή σε μεθόδους Ι.Υ.Α. διενεργείται υποχρεωτικός έλεγχος ιδίως για τους ιούς της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV-1, HIV-2), ηπατίτιδα Β και C και σύφιλη (VDRL ή RPR).
  • Έλεγχος οιστρογόνων, γοναδροτροπινών, προλακτίνης και θυρεοειδικών ορμονών τελευταίου τριμήνου υπογεγραμμένος από βιοπαθολόγο.
  • Δύο πλήρη σπερμοδιαγράμματα του συζύγου με μεσοδιάστημα 75 ημερών το ένα από το άλλο από τα οποία το ένα τουλάχιστον να έχει γίνει σε Εργαστήριο του ΕΟΠΥΥ ή Δημόσιο Νοσοκομείο ή συμβεβλημένο με τον ΕΟΠΥΥ εργαστήριο υπογεγραμμένα από ιατρό μικροβιολόγο- βιοπαθολόγο ή και βιολόγο (και όχι από ιατρό γυναικολόγο του κέντρου εξωσωματικής γονιμοποίησης).

Δείτε περισσότερα για τα δικαιολογητικά αναλυτικά εδώ.

Εξωσωματική γονιμοποίηση και ΕΟΠΥΥ – Δεύτερη προσπάθεια

Όπως αναφέρεται και στον ΕΟΠΥΥ, οι ασφαλισμένες που θα προσέρχονται για 2η φορά στην Επιτροπή Εξωσωματικής Γονιμοποίησης για να διεκδικήσουν τις υπόλοιπες προσπάθειες εξωσωματικής γονιμοποίησης που δικαιούνται, στα απαραίτητα δικαιολογητικά που θα προσκομίσουν θα πρέπει να περιλαμβάνεται συμπληρωμένη η «Έκθεση Προηγούμενων Προσπαθειών» με πετυχημένη έκβαση ή όχι, που θα υπογράφεται και σφραγίζεται από τον θεράποντα ιατρό του κέντρου που πραγματοποιήθηκαν.

Βρείτε την «Έκθεση Προηγούμενων Προσπαθειών» και το ειδικό έντυπο παραπομπής προς την επιτροπή εξωσωματικής εδώ

Βρείτε εδώ το ειδικό έντυπο παραπομπής προς την επιτροπή-πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας (6η σελίδα)

Βρείτε εδώ το ειδικό έντυπο παραπομπής προς την επιτροπή – χορήγηση γοναδοτροπινών σε άνδρες (7η σελίδα)

Μάθετε περισσότερα για την εξωσωματική γονιμοποίηση, τα απαραίτητα δικαιολογητικά που πρέπει να προσκομίσετε στον ΕΟΠΥΥ καθώς και για το τι ισχύει για τα φάρμακα εξωσωματικής γονιμοποίησης εδώ.

 

 

 

Πηγη: https://www.mothersblog.gr/