Απείθαρχοι στις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού είναι αρκετοί ασθενείς με χρόνια νοσήματα, γι’ αυτό μια εκστρατεία ευαισθητοποίησης έρχεται να τους βοηθήσει. Με κεντρικό μήνυμα «Μη γίνεσαι γιατρός του εαυτού σου!»η καμπάνια στηρίζει τους ασθενείς για την ορθή χρήση των φαρμάκων.
Η αυθαίρετη τροποποίηση της δόσης ή διακοπή της αγωγής χωρίς να έχει προηγηθεί συνεννόηση με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό μπορεί να βλάψει την υγεία του ασθενούς. Η συμπεριφορά αυτή περιγράφεται ως «χαμηλή προσήλωση στη θεραπεία» και ενέχει τον κίνδυνο αποτυχίας της θεραπείας. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε υποτροπή ή επιπλοκές του νοσήματος από το οποίο πάσχουν.
Προσδοκία της εκστρατείας είναι να πληροφορήσει τους ασθενείς με καρδιαγγειακά και άλλα χρόνια νοσήματα για τη σημασία της απαρέγκλιτης τήρησης της αγωγής που έχει συστήσει ο θεράπων γιατρός. Λαμβάνοντας υπόψη τα πιθανά αίτια της χαμηλής προσήλωσης, εξετάζονται σκέψεις και συναισθήματα που επηρεάζουν την απόφαση των ασθενών να μην ακολουθήσουν την αγωγή τους.
Με την οπτική γωνία των ίδιων των ασθενών, η καμπάνια δίνει ερέθισμα, πληροφορεί και ενθαρρύνει τον ασθενή να συνειδητοποιήσει ότι μόνοι αρμόδιοι για να τον συμβουλέψουν σχετικά με τη θεραπεία του είναι ο γιατρός και ο φαρμακοποιός του.
Η πρωτοβουλία ανήκει στη ServierHellas και υλοποιείται υπό την αιγίδα της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσηςκαι του Ελληνικού Οργανισμού Εγκεφαλικών.
Η εκστρατεία «ξεδιπλώνεται» από την ιστοσελίδα www.akolouthotinagogi.gr παρέχοντας πληροφορίες και συμβουλές για τη βελτίωση της μεταξύ τους επικοινωνίας. Οεπισκέπτης θα βρει χρήσιμα εργαλεία ώστε να είναι καλύτερα προετοιμασμένος για τη συζήτηση με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό του. Στόχος είναι να έχει διιαθέσιμη μια εύχρηστη εφαρμογή που του υπενθυμίζει καθημερινά να παίρνει τα φάρμακά του.
Συγκεκριμένα, ο επισκέπτης μπορεί να χρησιμοποιήσει ένα ημερολόγιο λήψης για την αγωγή για να ελέγχει εάν ακολουθεί σωστά την αγωγή του. Ο επισκέπτης μπορεί να κατεβάσει το αρχείο pdf και να συμπληρώνει καθημερινά την επωνυμία του φαρμάκου και την ώρα που το λαμβάνει. Επίσης, μπορεί να εκτυπώσει το ημερολόγιο και να συζητήσει τα αποτελέσματα με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό την επόμενη φορά που θα τον επισκεφθεί.
Επιπρόσθετα, ο επισκέπτης της ιστοσελίδας μπορεί να αξιοποιήσει μια εύχρηστη εφαρμογή για να πάρει την αγωγή του, κατεβάζοντας Pill Pro από το Apple Store ή το Google play.
Μία εξελιγμένη, μη επεμβατική μέθοδος που χρησιμοποιεί χαμηλής ενέργειας παλμικό φως, μπορεί να βελτιώσει την όραση των πασχόντων από σοβαρές οφθαλμοπάθειες.
Νέα δεδομένα δείχνουν ότι η φωτοβιοανάπλαση (PBM) είναι αποτελεσματική στην αντιμετώπιση της ξηρού τύπου ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας, αλλά και πολλών αγγειακών παθήσεων του αμφιβληστροειδή.
Η τεχνική αυτή εφαρμόζεται εδώ και έξι χρόνια στη χώρα μας, η οποία πρωτοπορεί στην ανάπτυξη και την εξέλιξή της.
«Η φωτοβιοανάπλαση είναι μία διαδικασία κατά την οποία παλμικό, χαμηλής έντασης,ερυθρό φως εισδύει στο εσωτερικό των κυττάρων του σώματος και διεγείρει την επούλωσή τους. Είναι μία μη επεμβατική, ανώδυνη μέθοδος, η οποία δεν χρησιμοποιεί θερμότητα, αλλά βασίζεται στην έκθεση του κλειστού ματιού σε παλμικό φως για μερικά δευτερόλεπτα», λέει ο Χειρουργός- Οφθαλμίατρος δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision και καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYUMedicalSchool).
Όπως εξηγεί, στόχος του φωτός είναι να ενεργοποιήσει τα μιτοχόνδρια, δηλαδή τα «εργοστάσια» παραγωγής ενέργειας των κυττάρων. Τα γηρατειά, οι αρρώστιες και ο τρόπος ζωής μπορεί να κάνουν τα μιτοχόνδρια να μην παράγουν αρκετή ενέργεια. Η ενέργεια αυτή όμως είναι απαραίτητη για την επούλωση και την επιβίωση των κυττάρων.
Το παλμικό φως ενεργοποιεί μία αντίδραση, η οποία αντιστρέφει τη μειωμένη παραγωγή ενέργειας στα κύτταρα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μείωση του οξειδωτικού στρες και αύξηση της κυκλοφορίας του αίματος, η οποία επιτρέπει την αντιμετώπιση πολλών, διαφορετικών προβλημάτων υγείας. Στην πραγματικότητα, η φωτοβιοανάπλαση χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια για προβλήματα που κυμαίνονται από την επούλωση των πληγών και την αντιμετώπιση των χρόνιων μυοσκελετικών τραυματισμών έως την αντιμετώπιση του πόνου και τη μείωση της φλεγμονής.
Τα οφέλη αυτά επιτυγχάνονται χάρη στις επιδράσεις του φωτός σε πολλούς κυτταρικούς μηχανισμούς, όπως η έκφραση των γονιδίων, η κυτταρική ανάπτυξη, ο κυτταρικόςπολλαπλασιασμός, η επιβίωση των κυττάρων, αλλά και η διαφοροποίησή τους.
Τι σχέση έχουν,όμως, όλ’ αυτά με τις παθήσεις των ματιών; «Ο αμφιβληστροειδής χιτώνας, που βρίσκεται βαθιά μέσα στα μάτια,είναι μία δομή των ματιών με μεγάλες ανάγκες σε ενέργεια. Γι’ αυτόν τον λόγο είναι ευάλωτος στη δυσλειτουργία των μιτοχονδρίων», εξηγεί ο κ. Κανελλόπουλος. «Τα βασικά είδη κυττάρων του (τα νευρικά, τα γαγγλιακά και τα κύτταρα-φωτοϋποδοχείς της όρασης) περιέχουν υψηλή πυκνότητα μιτοχονδρίων, τα οποία όταν δεν λειτουργούν ομαλά, πλήττουν την όραση».
Το παλμικό φως που χρησιμοποιείται στην φωτοβιοανάπλαση (είναι επιλεγμένα μήκη κύματος ερυθρού/σχεδόν υπέρυθρου φωτός) φθάνει έως τον αμφιβληστροειδή χιτώνα, όπου μπορεί να συμβάλλει στη θεραπεία πολλών παθήσεων.
Μελέτες έχουν δείξει ότι σε ασθενείς με ξηρού τύπου εκφύλιση της ωχράς κηλίδαςπαρέχει στατιστικώς σημαντικά οφέλη στην οπτική οξύτητα και άλλες λειτουργικές παραμέτρους, καθώς και στη μορφολογία της νόσου. Μάλιστα οφέλη παρατηρούνται ακόμα και σε ασθενείς, οι οποίοι πάσχουν επί πολλά έτη (ακόμα και 8 ή περισσότερα) από την εκφύλιση.
Η ωχρά κηλίδα είναι μία περιοχή του αμφιβληστροειδούς, που αποτελεί το κέντρο της όρασης, καθώς είναι υπεύθυνη για την ευκρινή όραση και την αντίληψη των χρωμάτων. Η περιοχή αυτή εκφυλίζεται με την πάροδο του χρόνου, αλλά η φθορά της επιταχύνεται με την έκθεση σε παράγοντες όπως το κάπνισμα, η υπεριώδης ακτινοβολία του ηλίου κ.λπ. Υπάρχουν δύο μορφές ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς, ο ξηρός και ο υγρός τύπος. Η ξηρού τύπου ηλικιακή εκφύλιση είναι η λιγότερο συχνή μορφή της.
Η πιο πρόσφατη από τις μελέτες (λέγεται LIGHTSITEIII) δημοσιεύθηκε πριν από λίγες εβδομάδες. Συμπεριέλαβε 100 ασθενείς που έπασχαν από ξηρού τύπου εκφύλιση της ωχράς επί 5 χρόνια κατά μέσο όρο. Όπως έδειξε, η όραση των ασθενών βελτιώθηκε σημαντικά μετά από 13 μήνες θεραπείας. Ωστόσο όσο λιγότερα χρόνια είχαν οι ασθενείς τη νόσο, τόσο μεγαλύτερη ήταν η βελτίωσή τους.
Σε άλλη πρόσφατη μελέτη, οι ερευνητές παρουσίασαν αποτελέσματα απότη χρήση της μεθόδου σε ασθενείς με διαβητικό οίδημα της ωχράς. Αυτό το οίδημα (πρήξιμο) εκδηλώνεται σε πάσχοντες από σακχαρώδη διαβήτη, όταν οι βλάβες που προκαλεί το αυξημένο σάκχαρο στα αγγεία οδηγούν σε μικροανευρύσματα από τα οποία διαρρέει υγρό ή/και αίμα στην περιοχή της ωχράς. Τα υγρά που συσσωρεύονται μπορεί να δημιουργήσουν σκληρά εξιδρώματα. Το διαβητικό οίδημα της ωχράς είναι η κύρια αιτία απώλειας της όρασης στους διαβητικούς ασθενείς.
Η μελέτη έδειξε ότι η φωτοβιοανάπλασημπορεί να μειώσει τη συλλογή υγρών και τα σκληρά εξιδρώματα, καθώς και ότι είναι ασφαλής και καλά ανεκτή. Τώρα διερευνάται αν βελτιώνει και την όραση σε ασθενείς με εκτεταμένοδιαβητικό οίδημα της ωχράς.
Υπάρχουν επίσης δεδομένα που δείχνουν ότι η φωτοβιοανάπλασημπορεί να είναι αποδοτική και σε πολλές άλλες οφθαλμικές παθήσεις με εμπλοκή των μιτοχονδρίων. Μία από αυτές είναι η οπτικήνευροπάθεια Leber’s. Πρόκειται για μία κληρονομούμενη κατάσταση που προκαλείται από βλάβες στο γενετικό υλικό που περιέχουν τα μιτοχόνδρια (μιτοχονδριακόDNA).
Άλλα πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι η μέθοδος μπορεί να είναι ωφέλιμη και στη νόσο Stargardt που επίσης χαρακτηρίζεται από δυσλειτουργία των μιτοχονδρίων. Ανάλογα ευρήματα έχουν και μελέτες με άλλες οφθαλμικές παθήσεις, όπως η αμφιβληστροειδοπάθεια της προωρότητας (παρατηρείται στα πρόωρα βρέφη), η αμβλυωπία, η μελαγχρωστικήαμφιβληστροειδοπάθεια κ.ά.
Επιπλέον, πολλές μελέτες παρέχουν πειστικές ενδείξεις για την αποτελεσματικότητα της μεθόδου στην επούλωση των πληγών, γεγονός που θα μπορούσε να παράσχει οφέλη κατά τις οφθαλμικές εγχειρήσεις αλλά και τους οφθαλμικούς τραυματισμούς.
«Τα υπάρχοντα δεδομένα υποδηλώνουν ότι η φωτοβιοανάπλαση ασκεί πολλαπλές επιδράσεις στον κυτταρικό μεταβολισμό, βελτιώνει την υγεία των κυττάρων και μειώνει εκφυλιστικές και φλεγμονώδεις διεργασίες σε κυτταρικό και υποκυτταρικό επίπεδο.Τα τελευταία χρόνια, η μέθοδος μελετάται και ως θεραπεία για τη σοβαρή μυωπία, καθώς υπάρχουν ελπίδες ότι μπορεί να αντιμετωπιστεί και αυτή. Είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικό και κολακευτικό το γεγονός ότι μία μέθοδος που εφαρμόζεται με πρωτοπορία στη χώρα μας εδώ και έξι χρόνια, συγκεντρώνει ολοένα περισσότερο το επιστημονικό ενδιαφέρον σε όλο τον κόσμο, με τα επιστημονικά δεδομένα να υποστηρίζουν τη χρήση της ως πιθανής θεραπείας σε ευρύ φάσμα των οφθαλμικών παθήσεων»,καταλήγει ο κ. Κανελλόπουλος.
Συνάντηση με την αναπληρώτρια υπουργό Υγείας, κ. Μίνα Γκάγκα πραγματοποίησε χθες ο πρόεδρος του ΠΙΣ, Δρ Αθανάσιος Εξαδάκτυλος και ο Β’ αντιπρόεδρος ΠΙΣ, κ. Κωνσταντίνος Κουτσόπουλος με σκοπό την ενημέρωσή της για σημαντικά θέματα που χρίζουν άμεσης διευθέτησης.
Συγκεκριμένα, εκ μέρους του ιατρικού κόσμου ετέθη το θέμα της πληρωμής των νοσοκομειακών γιατρών οι οποίοι είναι δικαιούχοι των αναδρομικών που επιδίκασε τελεσιδίκως ο Άρειος Πάγκος προ μερικών εβδομάδων. Οι κ.κ. Εξαδάκτυλος και Κουτσόπουλος ζήτησαν από την αναπληρώτρια υπουργό Υγείας την προώθηση της πληρωμής των γιατρών αυτών κατά προτεραιότητα. Η κ. Γκάγκα απάντησε ότι η κυβέρνηση θα συμμορφωθεί με τις δικαστικές αποφάσεις, στο πλαίσιο του υφιστάμενου δημοσιονομικού χώρου και της ανάγκης να διασφαλίζεται δημοσιονομική σταθερότητα.
Ετέθη επιπλέον το θέμα της εκπλήρωσης υπηρεσίας υπαίθρου ως προϋπόθεση για τη συμμετοχή στις εξετάσεις ειδικότητας, στην οποία ο ΠΙΣ αντιτίθεται πλήρως και έχει ζητήσει εδώ και καιρό την αλλαγή της σχετικής ρύθμισης.
Συζητήθηκαν ακόμη οι θέσεις του ΠΙΣ όπως διαμορφώθηκαν στη Γενική Συνέλευσή του (της 16ης Απριλίου) περί παρεμβάσεων στο ΕΣΥ ώστε αυτό να υπηρετεί καλύτερα τις ανάγκες των πολιτών αλλά και να προσφέρει αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας στους νοσοκομειακούς γιατρούς.
Η κυρία Γκάγκα έχει ως γνωστόν υπηρετήσει και η ίδια το ΕΣΥ επί σειρά πολλών ετών και έδειξε αφενός πλήρως ενημερωμένη για όλα τα προβλήματα, αφετέρου πρόθυμη να εργαστεί με τον ΠΙΣ για να σταματήσει το brain drain γιατρών και να ικανοποιηθούν αιτήματα ετών των γιατρών που σήκωσαν στις πλάτες τους το μεγαλύτερο βάρος της πανδημίας.
Φυσικά αναπτύχθηκε και το δίκαιο των αιτημάτων των γιατρών που βρίσκονται σε κινητοποιήσεις για το άδικο μέτρο του clawback. Τέλος, οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να έχουν συχνές συναντήσεις ώστε να προωθηθούν τα δύο παραπάνω θέματα αλλά και πλείστα άλλα κοινού ενδιαφέροντος με πιο γοργούς ρυθμούς.
Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες στον κόσμο (εκτός από τον καρκίνο του δέρματος που δεν ανήκει στην κατηγορία του μελανώματος) και ο δεύτερος πιο συχνός καρκίνος που προκαλεί θάνατο στις γυναίκες, μετά τον καρκίνο του πνεύμονα.
Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες (εκτός από τον καρκίνο του δέρματος, που δεν ανήκει στην κατηγορία του μελανώματος) και ο δεύτερος πιο συχνός καρκίνος που προκαλεί θάνατο στις γυναίκες, μετά τον καρκίνο του πνεύμονα.
Ο καρκίνος του μαστού είναι η μη φυσιολογική ανάπτυξη των κυττάρων που καλύπτουν τους λοβούς ή τους πόρους του μαστού. Αυτά τα κύτταρα αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα και έχουν τη δυνατότητα να εξαπλωθούν σε άλλα μέρη του σώματος. Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες μπορούν να αναπτύξουν καρκίνο του μαστού, αν και είναι ασυνήθιστο στους άνδρες. Οι διεμφυλικές γυναίκες, οι μη δυαδικοί άνθρωποι μπορούν επίσης να νοσήσουν από καρκίνο του μαστού.
Τα διεμφυλικά άτομα μπορούν επίσης να νοσήσουν από καρκίνο του μαστού. Μια διεμφυλική γυναίκα που παίρνει φάρμακα για να μειώσει τις ανδρικές ορμόνες και να ενισχύσει τις γυναικείες ορμόνες, μπορεί να έχει αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξει καρκίνο του μαστού.
Επιδημιολογία
Σύμφωνα με το NIH των ΗΠΑ, τα εκτιμώμενα νέα κρούσματα και οι θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού (μόνο στις γυναίκες) στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΗΠΑ) το 2022 θα έχουν ως εξής:
νέα κρούσματα: 287.850
θάνατοι: 43.250
Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερα εμφανιζόμενος μη δερματικός καρκίνος στις Αμερικανίδες γυναίκες, με εκτιμώμενα 51.400 κρούσματα μη διηθητικού (in situ) πορογενούς καρκινώματος (Ductal carcinoma in situ, DCIS) και 287.850 κρούσματα διηθητικού καρκίνου του μαστού για το 2022. Έτσι, λιγότερο από μία στις έξι γυναίκες διαγνωσθείσες με καρκίνο του μαστού πεθαίνουν εξαιτίας της ασθένειας. Σε σύγκριση, έχει υπολογισθεί ότι περίπου 61.360 Αμερικανίδες γυναίκες θα πεθάνουν από καρκίνο του πνεύμονα το 2022. Οι άντρες αντιπροσωπεύουν το 1% των κρουσμάτων του καρκίνου του μαστού και των θανάτων εξαιτίας του καρκίνου του μαστού.
Στην Αυστραλία, το συνολικό ποσοστό πενταετούς επιβίωσης για καρκίνο του μαστού στις γυναίκες είναι 91%. Εάν ο καρκίνος περιορίζεται στον μαστό, το 96% των ασθενών θα είναι ζωντανοί πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση. Αυτός ο αριθμός εξαιρεί όσους πεθαίνουν από άλλες ασθένειες. Εάν ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί στους περιφερειακούς λεμφαδένες, η πενταετής επιβίωση μειώνεται στο 80%.
Υπολογίζεται ότι περίπου 19.866 γυναίκες και 164 άνδρες στην Αυστραλία διαγνώστηκαν με καρκίνο του μαστού το 2021.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που μας παραθέτει το «Our World in Data», ο καρκίνος του μαστού ήταν η τέταρτη αιτία θανάτου στον κόσμο το έτος 2019 (Γράφημα 1).
Επίσης, τα δύο επόμενα γραφήματα (γράφημα 2 και γράφημα 3) μας δείχνουν την εξέλιξη στο συνολικό ποσοστό πενταετούς επιβίωσης για καρκίνο του μαστού, μεταξύ των ετών 1999 και 2009.
Στοιχεία του «Our World in Data»
Γράφημα 1Γράφημα 2Γράφημα 3
Συμπτωματολογία
Μερικοί ασθενείς δεν εμφανίζουν συμπτώματα και ο καρκίνος εντοπίζεται κατά τη διάρκεια μιας μαστογραφίας ή μιας φυσικής εξέτασης από τον γιατρό.
Μερικά από τα συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν τη νόσο, είναι τα ακόλουθα:
νέα εξογκώματα ή πάχυνση στο στήθος, ειδικά εάν εμφανίζονται σε έναν μόνο μαστό
πληγές θηλής, αλλαγή στο σχήμα της θηλής
εκκένωση θηλής ή περιστροφή
αλλαγές στο μέγεθος ή το σχήμα του μαστού
λακκάκι του δέρματος του μαστού
δυσφορία ή πρήξιμο στη μασχάλη
εξάνθημα ή κόκκινο πρησμένο στήθος
συνεχιζόμενος πόνος που δεν σχετίζεται με τον εμμηνορροϊκό κύκλο που παραμένει μετά την περίοδo και εμφανίζεται μόνο σε έναν μαστό
αυξημένη πυκνότητα μαστικού ιστού (όπως εντοπίζεται στη μαστογραφία).
Ο καρκίνος του μαστού μπορεί να παρουσιάζεται με περισσότερα του ενός συμπτώματα, αλλά το πλέον αξιοσημείωτο σύμπτωμα είναι συνήθως ένα εξόγκωμα (όγκος) ή μια περιοχή πυκνού ιστού του μαστού.
Οι περισσότεροι τέτοιοι όγκοι, που πολλές φορές μπορεί εύκολα να ψηλαφηθούν, δεν είναι καρκινικοί, αλλά αποτελούν το αίτιο και την καλύτερη επιλογή για να απευθυνθεί αμέσως η ασθενής στον γιατρό της και να προχωρήσει σε έλεγχο, υπό τις οδηγίες του.
Είναι λοιπόν απαραίτητο να επισκεφτεί μια γυναίκα τον γιατρό της, αν αντιληφθεί κάποιο από τα παρακάτω συμπτώματα:
Αλλαγή στο μέγεθος ή στο σχήμα του ενός ή και των δύο μαστών
Εκκρίσεις από οποιαδήποτε από τις θηλές, οι οποίες μπορεί να είναι «λεκιασμένες» με αίμα
Εξόγκωμα ή οίδημα σε οποιαδήποτε από τις μασχάλες
Λακκάκια στο δέρμα των μαστών
Εξάνθημα πάνω ή γύρω από τη θηλή
Αλλαγή στην εμφάνιση της θηλής, όπως η βύθιση στο στήθος.
Ο πόνος στο στήθος δεν συνδέεται συνήθως με τον καρκίνο του μαστού.
Αιτίες του καρκίνου του μαστού
Σύμφωνα με το NIH των ΗΠΑ, η γήρανση (αυξανόμενη ηλικία) αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση των περισσότερων καρκίνων. Άλλοι παράγοντες κινδύνου που ενοχοποιούνται για την εμφάνιση του καρκίνου του μαστού, είναι οι ακόλουθοι:
Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού
Σημαντική γενετική προδιάθεση
Κληρονομικότητα μεταλλάξεων στα γονίδια BRCA2, BRCA1 και CHEK2
Κατανάλωση αλκοόλ
Ιστορικό εμμήνου ρύσεως (έναρξη της περιόδου πριν από την ηλικία των 12 ετών /καθυστερημένη εμμηνόπαυση)
Ατεκνία
Πρώτη κύηση σε μεγάλη ηλικία
Παχυσαρκία (μετεμμηνοπαυσιακή)
Ατομικό ιστορικό καρκίνου του μαστού
Ατομικό ιστορικό καλοήθους πάθησης του μαστού (benign breast disease, BBD) (υπερπλαστικές μορφές της BBD)
Έκθεση σε γυναικείες ορμόνες (φυσικές και χορηγούμενες – Ιστορικό ορμονικής θεραπείας)
Συνδυασμός θεραπείας υποκατάστασης ορμονών με οιστρογόνο και προγεστερόνη
Έκθεση σε ακτινοθεραπεία στο στήθος/θώρακα.
Αυξημένα επίπεδα οιστρογόνων.
Παράγοντες που συνδέονται με τον τρόπο ζωής και μπορούν να αυξήσουν μερικώς τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού σε άνδρες και γυναίκες, είναι οι ακόλουθοι:
το να είναι κάποιος υπέρβαρος
ανεπαρκής σωματική άσκηση (δραστηριότητα)
αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ.
Φαίνεται επίσης να υπάρχει συσχέτιση με κάποιες καλοήθεις νόσους του μαστού και προηγούμενη έκθεση σε ακτινοβολία. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι υπάρχουν διαθέσιμες εκτιμήσεις κινδύνου, συγκεκριμένες ανάλογα με την ηλικία, για να βοηθήσουν στην παροχή συμβουλών και στον σχεδιασμό στρατηγικών προσυμπτωματικού ελέγχου για τις γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού. Από όλες τις γυναίκες με καρκίνο του μαστού, το 5% έως 10% μπορεί να έχει μετάλλαξη βλαστικής σειράς των γονιδίων BRCA1 και BRCA2. Ο εκτιμώμενος κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του μαστού κατά τη διάρκεια όλης της ζωής σε γυναίκες με μεταλλάξεις στα BRCA1 και BRCA2 είναι 40% εώς 85%.
Οι φορείς των μεταλλαγμένων γονιδίων με ιστορικό καρκίνου του μαστού έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ετερόπλευρης νόσου που μπορεί να είναι έως και 5% ετησίως. Οι άνδρες φορείς μεταλλάξεων του BRCA2 έχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Οι μεταλλάξεις, είτε στο γονίδιο BRCA1 είτε στο γονίδιο BRCA2, προσδίδουν επίσης αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου των ωοθηκών ή άλλων πρωτοπαθών καρκίνων. Μόλις εντοπιστεί μια μετάλλαξη του BRCA1 ή του BRCA2, τα άλλα μέλη της οικογένειας του φορέα μπορούν να παραπεμφθούν για γενετική συμβουλευτική και έλεγχο.
Τέλος, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι υπάρχουν και προστατευτικοί παράγοντες, που μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης του γυναικείου καρκίνου του μαστού, ανάμεσα στους οποίους χαρακτηριστικά αναφέρουμε τους ακόλουθους:
Χρήση οιστρογόνων σε γυναίκες που έχουν υποστεί υστερεκτομή
Σωματική άσκηση
Τεκνοποίηση σε νεαρή ηλικία
Θηλασμός
Εκλεκτικοί τροποποιητές υποδοχέων οιστρογόνων
Αναστολείς ή αδρανοποιητές της αρωματάσης
Προφυλακτική μαστεκτομή
Προφυλακτική ωοθηκεκτομή.
Διάγνωση
Θα πρέπει αρχικά να υπογραμμίσουμε ότι οι κλινικές μελέτες έχουν αποδείξει ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος των ασυμπτωματικών γυναικών με μαστογραφία με ή χωρίς κλινική εξέταση του μαστού, μειώνει τη θνησιμότητα από τον καρκίνο του μαστού.
Σύμφωνα με το NIH των ΗΠΑ, η ευρεία υιοθέτηση του προσυμπτωματικού ελέγχου αυξάνει την επίπτωση του καρκίνου του μαστού σε έναν δεδομένο πληθυσμό και αλλάζει τα χαρακτηριστικά των καρκίνων που εντοπίζονται, οδηγώντας σε αυξημένη επίπτωση των καρκίνων χαμηλού κινδύνου, των προκαρκινικών αλλοιώσεων και των DCIS. Πληθυσμιακές μελέτες από τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν δείξει μια αύξηση στην επίπτωση του DCIS και του διηθητικού καρκίνου του μαστού από τη δεκαετία του 1970, η οποία έχει αποδοθεί στη διαδεδομένη υιοθέτηση τόσο της μετεμμηνοπαυσιακής ορμονικής θεραπείας όσο και της μαστογραφίας προσυμπτωματικού ελέγχου. Την τελευταία δεκαετία, οι γυναίκες έχουν αποφύγει τη χρήση μετεμμηνοπαυσιακών ορμονών, και ως εκ τούτου η επίπτωση του καρκίνου του μαστού έχει μειωθεί, ωστόσο όχι στα επίπεδα που είχαν παρατηρηθεί πριν από την ευρεία χρήση της μαστογραφίας προσυμπτωματικού ελέγχου.
Σύμφωνα με τα Διαγνωστικά/Θεραπευτικά Πρωτόκολλα του Απριλίου 2019, ο ασυμπτωματικός έλεγχος υλοποιείται και αφορά:
Γυναίκες μέσου (γενικού) κινδύνου
25-39 ετών
Κλινική εκτίμηση κάθε 1-3 έτη
Μηνιαία αυτοεξέταση μαστού
Γυναίκες υψηλού κινδύνου Κλινική εκτίμηση κάθε 6-12 μήνες
Ετήσια μαστογραφία (έναρξη μετά τα 30 έτη και πάντα τουλάχιστον 10 χρόνια πριν από τη διάγνωση στο νεαρότερο μέλος της οικογένειας)
Ετήσια MRI μαστών βάσει ενδείξεων.
Σύμφωνα με τα Διαγνωστικά/Θεραπευτικά Πρωτόκολλα του Απριλίου 2019, ως γυναίκες υψηλού κινδύνου νοούνται οι κάτωθι:
Ατομικό ιστορικό προηγούμενου καρκίνου μαστού
Ασθενείς οι οποίες έχουν λάβει ακτινοθεραπεία στον θώρακα σε ηλικία 10-30 ετών για οποιονδήποτε λόγο
Γυναίκες με εκτιμώμενο διά βίου κίνδυνο >20% σύμφωνα με τα κλινικά στοιχεία, που σχετίζονται κυρίως με το κληρονομικό ιστορικό:
Γνωστή μετάλλαξη στην οικογένεια των γονιδίων BRCA1, BRCA2, PTEN, p53
≥ 2 διαγνώσεις καρκίνου μαστού σε ένα μέλος της οικογένειας
≥2 μέλη με διάγνωση καρκίνου μαστού με το ένα σε ηλικία ≤50 ετών
Ιστορικό καρκίνου των ωοθηκών
Ιστορικό ανδρικού καρκίνου μαστού
Καρκίνος μαστού σε ηλικία ≤45 ετών
≥3 μέλη (ειδικά με μικρή ηλικία διάγνωσης) με διάγνωση καρκίνου μαστού, παγκρέατος, προστάτη, επινεφριδίων, στομάχου, παχέος εντέρου, ενδομητρίου, θυρεοειδούς, νεφρού, μελανώματος, λευχαιμίας, σαρκώματος και όγκων εγκεφάλου.
Η αξιολόγηση της ασθενούς όταν υπάρχει υποψία για καρκίνο του μαστού και η διαχείρισή της, περιλαμβάνουν γενικώς τα ακόλουθα:
Επιβεβαίωση της διάγνωσης
Εκτίμηση του σταδίου της νόσου
Επιλογή της θεραπείας.
Σύμφωνα με τα Διαγνωστικά/Θεραπευτικά Πρωτόκολλα που εκδόθηκαν από το Υπουργείο Υγείας τον Απρίλιο του 2019, είναι πάντοτε αναγκαία η λεπτομερής κλινική εξέταση και η λήψη ιστορικού της ασθενούς.
Συγκεκριμένα, στα Διαγνωστικά/Θεραπευτικά Πρωτόκολλα αναφέρονται τα εξής:
Εκτίμηση ψηλαφητής βλάβης
Αξιολόγηση του ευρήματος είτε με παρακέντηση με λεπτή βελόνα (FNA) και κυτταρολογική εξέταση του υλικού είτε με παρακέντηση με κόπτουσα βελόνα (core biopsy) και ιστολογική εξέταση.
Σε περίπτωση κακοήθειας, στο υλικό της κόπτουσας βελόνας προσδιορίζονται ο ιστολογικός τύπος, ο βαθμός κακοήθειας (grade), ER, PR, HER-2 και Ki-67.
Τα προαναφερθέντα στην ψηλαφητή βλάβη, αλλά υπό απεικονιστική καθοδήγηση.
Επί αδυναμίας ταυτοποίησης της βλάβης με τα προαναφερθέντα ή επί άλλων ενδείξεων, όπως ανάδειξη ατυπίας κ.λπ., συνιστάται ανοιχτή χειρουργική βιοψία για παθολογο-ανατομική διάγνωση.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφέρουμε ότι οι συνήθεις εξετάσεις και διαδικασίες που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού, είναι οι ακόλουθες:
Κλινικά μεταστατικός καρκίνος του μαστού
Ακολουθούνται τα προαναφερθέντα στον κλινικά τοπικά προχωρημένο καρκίνο του μαστού.
Στο NIH των ΗΠΑ αναφέρεται ότι, παθολογικά, ο καρκίνος του μαστού μπορεί να είναι μια πολυκεντρική και αμφοτερόπλευρη νόσος. Η αμφοτερόπλευρη νόσος είναι σχετικά πιο κοινή σε ασθενείς με διηθητικό λοβιακό καρκίνωμα. Δέκα χρόνια μετά τη διάγνωση, ο κίνδυνος για την εμφάνιση πρωτοπαθούς καρκίνου στον ετερόπλευρο μαστό κυμαίνεται από 3% έως 10%, ωστόσο η ενδοκρινική θεραπεία μειώνει αυτόν τον κίνδυνο. Η εμφάνιση αμφοτερόπλευρου καρκίνου του μαστού σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για απομακρυσμένη υποτροπή. Όταν η διάγνωση του καρκίνου του μαστού σε φορείς μεταλλάξεων των BRCA1/BRCA2 είχε γίνει πριν από την ηλικία των 40 ετών, ο κίνδυνος για αμφοτερόπλευρο καρκίνο του μαστού άγγιξε σχεδόν το 50% κατά τα επόμενα 25 χρόνια.
Οι ασθενείς που έχουν καρκίνο του μαστού θα χρειαστεί να υποβληθούν σε αμφοτερόπλευρη μαστογραφία κατά την αρχική διάγνωση, ώστε να αποκλειστεί ο σύγχρονος αμφοτερόπλευρος καρκίνος του μαστού. Για την ανίχνευση είτε υποτροπής στον ομόπλευρο μαστό σε ασθενείς που υποβάλλονται σε θεραπεία με χειρουργική επέμβαση διατήρησης μαστού είτε ενός δεύτερου πρωτοπαθούς καρκίνου στον ετερόπλευρο μαστό, οι ασθενείς θα χρειαστεί να συνεχίσουν να ελέγχονται τακτικά μέσω κλινικής εξέτασης μαστού και μαστογραφιών.
Ο ρόλος της MRI στον προσυμπτωματικό έλεγχο του ετερόπλευρου μαστού και στην παρακολούθηση των γυναικών που έχουν υποβληθεί σε θεραπεία με χειρουργική επέμβαση διατήρησης μαστού, συνεχίζει να εξελίσσεται. Επειδή έχει αποδειχθεί ότι η MRI μαστών οδηγεί σε αυξημένο ποσοστό ανίχνευσης της νόσου που διαφεύγει της μαστογραφίας, η επιλεκτική χρήση της MRI για πρόσθετο προσυμπτωματικό έλεγχο γίνεται ολοένα και συχνότερα, παρά την απουσία τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δεδομένων. Μιας και μόνο το 25% των θετικών ευρημάτων μέσω της MRI μαστών αντιπροσωπεύουν κακοήθεια, συνιστάται να γίνεται ιστοπαθολογική επιβεβαίωση της νόσου πριν από την όποια θεραπεία. Είναι άγνωστο εάν αυτό το υψηλό ποσοστό ανίχνευσης της νόσου θα μεταφραστεί σε βελτιωμένη έκβαση της θεραπείας.
Πίνακας 1. Προσδιορισμός πρωτοπαθούς όγκου (T) – Κλινικός και παθολογικόςα
Προγνωστικοί παράγοντες
Προτού περάσουμε στη Θεραπεία του Καρκίνου του Μαστού, θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι ή νόσος αυτή συχνά αντιμετωπίζεται με διάφορους συνδυασμούς χειρουργικής επέμβασης, ακτινοθεραπείας, χημειοθεραπείας και ορμονοθεραπείας. Η πρόγνωση όμως και η επιλογή της θεραπείας μπορεί να επηρεαστούν από τα ακόλουθα κλινικά και παθολογικά χαρακτηριστικά (με βάση τη συμβατική ιστολογία και ανοσοϊστοχημεία):
Την εμμηνοπαυσιακή κατάσταση της ασθενούς
Το στάδιο νόσου
Τον βαθμό του πρωτοπαθούς όγκου
Την κατάσταση υποδοχέων οιστρογόνων (estrogen receptor, ER) και προγεστερόνης (progesterone receptor, PR) του όγκου
Την υπερέκφραση και/ή γονιδιακή ενίσχυση του υποδοχέα τύπου 2 του ανθρώπινου επιδερμικού αυξητικού παράγοντα (human epidermal growth factor type 2 receptor, HER2/neu)
Τον ιστολογικό τύπο. Ο καρκίνος του μαστού κατηγοριοποιείται σε μια ποικιλία ιστολογικών τύπων, εκ των οποίων κάποιοι έχουν προγνωστική σημασία. Προγνωστικά ευνοϊκοί ιστολογικοί τύποι περιλαμβάνουν το βλεννώδες καρκίνωμα, το μυελοειδές καρκίνωμα και το σωληνώδες καρκίνωμα.
Στα Διαγνωστικά/Θεραπευτικά Πρωτόκολλα που εκδόθηκαν τον Απρίλιο του 2019, στο κεφάλαιο «Προγνωστικοί και Προβλεπτικοί Δείκτες Καρκινώματος του Μαστού», αναφέρονται τα εξής: «Σημαντικοί προγνωστικοί και προβλεπτικοί ανταπόκρισης σε θεραπεία, δείκτες στο καρκίνωμα μαστού, είναι οι ορμονικοί υποδοχείς οιστρογόνων (ER) και προγεστερόνης (PR) και ο υποδοχέας του ανθρώπινου επιδερμιδικού αυξητικού παράγοντα HER2/neu/cerbΒ2. Οι δείκτες αυτοί πρέπει να ελέγχονται κατά τη διάγνωση όλων των καρκίνων του μαστού, πρώιμων ή μεταστατικών. Ο δείκτης κυτταρικού πολλαπλασιασμού Ki67, ενδεικτικός της βιολογίας του όγκου, μπορεί επίσης να μελετηθεί κατά τη διάγνωση».
Στο ίδιο κείμενο και στο κεφάλαιο «Αξιολόγηση Ορμονικών Υποδοχέων», αναφέρονται λεπτομερώς τόσο οι προϋποθέσεις, όσο και η μεθοδολογία.
Αντίστοιχα, στο NIH των ΗΠΑ αναφέρεται ότι η ανάλυση του μοριακού προφίλ του καρκίνου του μαστού περιλαμβάνει τα ακόλουθα:
Έλεγχος κατάστασης των ER και PR
Έλεγχος κατάστασης του HER2/neu
Έλεγχος γονιδιακού προφίλ με τη χρήση της ανάλυσης μικροσυστοιχίας (microarray) ή της αλυσιδωτής αντίδρασης αντίστροφης μεταγραφής – πολυμεράσης (π.χ. MammaPrint, Oncotype DX).
Βάσει των αποτελεσμάτων του ελέγχου για τους ER, PR και HER/neu, ο καρκίνος του μαστού κατηγοριοποιείται σε έναν από τους ακόλουθους τύπους:
Θετικός στους ορμονικούς υποδοχείς
Θετικός στον HER2/neu
Τριπλά αρνητικός (αρνητικός στους ER, PR και HER2/neu).
Η κατάσταση των ER, PR και HER2/neu του όγκου είναι σημαντική για τον καθορισμό της πρόγνωσης και την πρόβλεψη της ανταπόκρισης σε ενδοκρινική και HER2-στοχευμένη θεραπεία. Η ομάδα συναίνεσης της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (American Society of Clinical Oncology) και του Κολλεγίου των Αμερικανών Παθολόγων (College of American Pathologists), έχει δημοσιεύσει οδηγίες για να βοηθήσει στην τυποποίηση της απόδοσης, της ερμηνείας και της αναφοράς των αναλύσεων που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της κατάστασης των ER-PR μέσω ανοσοϊστοχημείας και της κατάστασης του HER2/neu μέσω ανοσοϊστοχημείας και in situ υβριδισμού.
Σύμφωνα πάντα με το NIH των ΗΠΑ, οι εξετάσεις γονιδιακού προφίλ, «ανάμεσα στα άλλα», περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:
MammaPrint: η πρώτη εξέταση γονιδιακού προφίλ που πήρε έγκριση από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ήταν η εξέταση γενετικής υπογραφής MammaPrint. Η εξέταση γενετικής υπογραφής για 70 γονίδια κατηγοριοποιεί τους όγκους σε προγνωστικές κατηγορίες υψηλού και χαμηλού κινδύνου. Ο στόχος της δοκιμής MINDACT (NCT00433589) ήταν να καθορίσει την κλινική χρησιμότητα και το όφελος για τον ασθενή της επικουρικής χημειοθεραπείας (βλ. παρακάτω).
Oncotype DX: Η γονιδιακή ανάλυση Oncotype DX 21 είναι η εξέταση γονιδιακού προφίλ με την πιο εκτεταμένη κλινική επικύρωση μέχρι σήμερα και εφαρμόζεται σε καρκίνο του μαστού θετικό στους ορμονικούς υποδοχείς. Το σκορ υποτροπής για τα 21 γονίδια δημιουργείται με βάση τα επίπεδα έκφρασης καθενός από αυτά τα 21 γονίδια:
σκορ υποτροπής <18: χαμηλός κίνδυνος
σκορ υποτροπής ≥18 και <31: ενδιάμεσος κίνδυνος
σκορ υποτροπής ≥31: υψηλός κίνδυνος.
Θεραπεία
Στα Διαγνωστικά/Θεραπευτικά Πρωτόκολλα του Απριλίου 2019 αναφέρεται, σχετικά με την ανάπτυξη των θεραπευτικών ογκολογικών πρωτοκόλλων, ότι έχουν ληφθεί υπόψη:
η κατηγοριοποίηση των θεραπευτικών σχημάτων ή θεραπευτικών συνδυασμών σε νεοδιαγνωσθέν νόσημα/νεόπλασμα
η κατηγοριοποίηση των θεραπευτικών σχημάτων ή θεραπευτικών συνδυασμών σε υποτροπιάζον ή ανθεκτικό νόσημα/νεόπλασμα.
«Μολονότι η σταδιοποίηση του καρκίνου του μαστού βασίζεται στα ανατομικά στοιχεία του συστήματος TNM, πολύ πρόσφατα έγινε αποδεκτό από την Αμερικανική Κοινή Επιτροπή για τον Καρκίνο (American Joint Commission of Cancer, AJCC) πως θα πρέπει να ενσωματωθούν συγκεκριμένοι βιολογικοί παράγοντες στο σταδιοποιητικό σύστημα, προκειμένου να προσδιορισθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η πρόγνωση της νόσου και επομένως με μεγαλύτερη ορθότητα η θεραπευτική επιλογή», αναφέρεται στο κείμενο των Διαγνωστικών/Θεραπευτικών Πρωτοκόλλων του Απριλίου 2019.
Στους παράγοντες αυτούς, όπως αναφέρεται στην 8η έκδοση του Εγχειριδίου Σταδιοποίησης του Καρκίνου της AJCC, περιλαμβάνονται η διαφοροποίηση του όγκου, η έκφραση υποδοχέων οιστρογόνων (ER), υποδοχέων προγεστερόνης (PR) και HER2, καθώς και η βαθμολογία εμπορικά διαθέσιμων προγνωστικών γονιδιακών υπογραφών (όπως, π.χ., Oncotype DX, MammaPrint ή EndoPredict).
Όπως μας ενημερώνει το NIH των ΗΠΑ, το σύστημα σταδιοποίησης της Αμερικανικής Κοινής Επιτροπής για τον Καρκίνο (American Joint Committee on Cancer, AJCC) παρέχει μια στρατηγική για την ομαδοποίηση των ασθενών σε σχέση με την πρόγνωση. Οι θεραπευτικές αποφάσεις σχηματίζονται εν μέρει σύμφωνα με τις κατηγορίες σταδιοποίησης, αλλά επίσης σύμφωνα και με άλλους κλινικούς παράγοντες όπως αυτοί που ακολουθούν παρακάτω, κάποιοι από τους οποίους λαμβάνονται υπόψη και στον καθορισμό του σταδίου του καρκίνου:
Μέγεθος όγκου
Κατάσταση λεμφαδένων
Επίπεδα των ER και PR στον καρκινικό ιστό
Κατάσταση του HER2/neu στον όγκο
Βαθμός όγκου
Εμμηνοπαυσιακή κατάσταση
Γενικότερη υγεία ασθενούς.
Για τον προσδιορισμό του καρκίνου του μαστού, η AJCC έχει ορίσει τη σταδιοποίηση σύμφωνα με την ταξινόμηση του TNM (Tumor, Node, Metastasis: όγκος, λεμφαδένας, μεταστάσεις). Ο βαθμός του όγκου καθορίζεται από τα μορφολογικά του χαρακτηριστικά, όπως οι σωληνώδεις σχηματισμοί, ο πυρηνικός πλειομορφισμός και ο μιτωτικός δείκτης.
Ακόμη μία μακροχρόνια επίπτωση του κορωνοϊού ανακάλυψαν ερευνητές και σχετίζεται με τον κίνδυνο εμφάνισης επικίνδυνης θρόμβωσης στους πνεύμονες, καθώς και αναπνευστικών προβλημάτων
Διπλάσιες πιθανότητες να αναπτύξουν επικίνδυνους θρόμβους στο αίμα και αναπνευστικά προβλήματα έχουν όσοι μολύνθηκαν από τον κορωνοϊό, υποστηρίζει η νέα, μεγάλη μελέτη που παρουσίασε το αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων.
Ειδικότερα, στην έρευνα αποτυπώθηκε ότι 1 στους 5 ενήλικες ηλικίας 18 έως 64 ετών και 1 στους 4 ενήλικες 65 ετών και άνω που νόσησαν με κορωνοϊό εξακολούθησε να αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας, τα οποία θα μπορούσαν δυνητικά να συνδεθούν με την COVID-19. Επισημαίνεται ότι αυτή δεν είναι η πρώτη έρευνα που συνδέει τον κορωνοϊό με μακροχρόνια συμπτώματα.
Οι μελετητές της νέας έρευνας υποστηρίζουν ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος που μπορεί να αντιμετωπίσουν όσοι νόσησαν, ανεξάρτητα από την ηλικιακή κατηγορία στην οποία ανήκουν, είναι η πιθανότητα οξείας πνευμονικής εμβολής, δηλαδή η εμφάνιση θρόμβου στην αρτηρία του πνεύμονα. Άλλοι κίνδυνοι για την υγεία που συνδέθηκαν με προηγούμενη μόλυνση από COVID-19 ήταν αναπνευστικά συμπτώματα, όπως χρόνιος βήχας ή δύσπνοια.
Ουσιαστικά, οι ερευνητές επέστησαν την προσοχή αναφορικά με τους θρόμβους που μπορούν να αναπτυχθούν στο αίμα και να ταξιδέψουν έως τους πνεύμονες, δημιουργώντας πολλαπλά προβλήματα. Οι πνευμονικές εμβολές φτάνουν συνήθως στους πνεύμονες μέσω μίας φλέβας που βρίσκεται στα πόδια και μπορούν να προσκαλέσουν σοβαρά προβλήματα, όπως χαμηλά επίπεδα οξυγόνου, καταστροφή των πνευμόνων, ακόμη και θάνατο.
Η νέα μελέτη βασίστηκε σε περισσότερα από 350.000 αρχεία ασθενών που νόσησαν με κορωνοϊό το διάστημα μεταξύ του Μαρτίου 2020 και του Νοεμβρίου 2021. Τα δεδομένα αυτά συγκρίθηκαν με τα αντίστοιχα 1,6 εκατομμυρίου ανθρώπων που συμμετείχαν σε μία ομάδα ελέγχου και δεν είχαν διαγνωστεί με COVID-19. Οι ασθενείς παρακολουθήθηκαν για ένα μήνα από τη στιγμή που πρωτοεμφανίστηκαν μέχρι να αναπτύξουν μια επόμενη πάθηση ή μέχρι να περάσει ένας χρόνος, όποιο από τα δύο προέκυπτε πρώτο.
Οι πιο συχνές επιπτώσεις που αντιμετώπισαν οι ασθενείς και στις δύο ηλικιακές κατηγορίες ήταν αναπνευστικά συμπτώματα και μυοσκελετικοί πόνοι. Ειδικότερα, οι ασθενείς κάτω των 65 ετών διαπιστώθηκε ότι αντιμετώπιζαν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης των περισσότερων συμπτωμάτων που συνδέθηκαν με προηγούμενη μόλυνση με SARS-CoV-2. Σημειώνεται, ωστόσο, ότι δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφοροποιήσεις σε ό,τι αφορά στον κίνδυνο πρόκλησης εγκεφαλοαγγειακής νόσου, καταστάσεων ψυχικής υγείας ή διαταραχών που σχετίζονται με ουσίες.
«Η σοβαρότητα της COVID-19 και η διάρκεια της νόσησης μπορούν να επηρεάσουν τις ιατρικές ανάγκες των ασθενών, αλλά και την οικονομική τους κατάσταση», υποστηρίζουν οι εισηγητές. «Επιπροσθέτως, η σοβαρότητα των συμπτωμάτων που θα εμφανιστούν μετά τη μόλυνση μπορεί επίσης να επηρεάσει την ικανότητα ενός ασθενή να συμμετέχει στην παραγωγική διαδικασία. Κατά συνέπεια, μπορεί να δημιουργηθούν οικονομικά προβλήματα, που θα επηρεάσουν τόσο τους ίδιους, όσο και τα εξαρτώμενα μέλη τους», συμπληρώνουν. Ταυτόχρονα βέβαια, τονίζουν οι μελετητές, οι ασθενείς αυτοί θα προσθέσουν επιπλέον πίεση στο Σύστημα Υγείας.
Σημειώνεται ότι στην εν λόγω μελέτη δεν συμπεριλήφθηκαν για τους ασθενείς δεδομένα όπως το φύλο, η καταγωγή, ο τόπος διαμονής τους, αλλά ούτε και το αν είναι εμβολιασμένοι ή όχι. Επιπλέον, στην έρευνα δεν συμπεριλήφθηκαν τα δεδομένα από τις νέες μεταλλάξεις του κορωνοϊού.
Το ΙΑΣΩ με το Τμήμα Εμβρυομητρικής & Περιγεννητικής Ιατρικής σε συνεργασία με τη Β’ Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική του “Αρεταίειου” Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Αθηνών διοργανώνουν το“Σεμινάριο Υπερηχογραφίας στη Μαιευτική με πρακτική εξάσκηση Hands – on Workshop” το οποίο θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 28 Μαΐου 2022 και ώρα 09:30 στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του ΙΑΣΩ.
Σκοπός του σεμιναρίου είναι η εισαγωγή στην σωστή πρακτική της υπερηχογραφίας στην Μαιευτική για την καθημερινή κλινική πράξη των Μαιευτήρων / Γυναικολόγων.Επίσης, περιλαμβάνει hands-onεκπαίδευση από εξειδικευμένους Μαιευτήρες/ Γυναικολόγους στην ιατρική του εμβρύου, σε πραγματικά περιστατικά.
Πρόεδροι της Οργανωτικής Επιτροπής είναι ο κ. Αριστείδης Αντσακλής, MD, PhD, FRCOG (Hon.), Καθηγητής Μαιευτικής / Γυναικολογίας, Εμβρυομητρικής και Περιγεννητικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), Διευθυντής Τμήματος Εμβρυομητρικής Ιατρικής ΙΑΣΩ, Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου ΙΑΣΩ και ο κ. Νικόλαος Βλάχος, MD, PhD, FACOG, Καθηγητής Μαιευτικής / Γυναικολογίας, Διευθυντής Β’ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής, Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), “Αρεταίειο” Νοσοκομείο.
Οι Ομιλητές – Εκπαιδευτές του Σεμιναρίου είναι οι κ.κ. Ιωάννης Τζιώτης, MD, PhD, Μαιευτήρας / Γυναικολόγος, Συνεργάτης Τμήματος Εμβρυομητρικής Ιατρικής ΙΑΣΩ, Στυλιανός Κιτμιρίδης, Μαιευτήρας / Γυναικολόγος, Συνεργάτης Τμήματος Εμβρυομητρικής Ιατρικής ΙΑΣΩ, Λέων Αραβαντινός, Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας – Εμβρυομητρικής Ε.Κ.Π.Α, Μακάριος Ελευθεριάδης, Αν. Καθηγητής Μαιευτικής – Γυναικολογίας – Εµβρυοµητρικής και Περιγεννητικής Ιατρικής Ε.Κ.Π.Α., Μέλος ΔΣ Ελληνικής Εταιρείας Περιγεννητικής Ιατρικής & Ελληνικής Εταιρείας Εμβρυομητρικής Ιατρικής.
Το Τελικό Πρόγραμμα του Σεμιναρίου και πληροφορίες
Για πρώτη φορά ανιχνεύθηκαν στην ατμόσφαιρα νέες -άκρως δραστικές- ουσίες, τα υδροτριοξείδια, με πιθανές επιπτώσεις στην υγεία και το κλίμα.
Ευρωπαίοι και Αμερικανοί επιστήμονες ανακάλυψαν για πρώτη φορά στην ατμόσφαιρα της Γης μία τελείως νέα κατηγορία άκρως δραστικών ουσιών, των υδροτριοξειδίων.
Πρόκειται για οξειδωτικές χημικές ουσίες που πιθανώς επηρεάζουν τόσο την ανθρώπινη υγεία όσο και το παγκόσμιο κλίμα, γι’ αυτό πρέπει να ερευνηθούν περαιτέρω. Η συγκέντρωσή τους στην ατμόσφαιρα εκτιμάται σε περίπου 10 εκατομμύρια ανά κυβικό εκατοστό αέρα.
Τα τριοξείδια (ROOOH), που έχουν τρία άτομα οξυγόνου και ένα άτομο υδρογόνου, είναι πιο δραστικά από τα υπεροξείδια (ROOH) που έχουν δύο άτομα οξυγόνου και είχαν εδώ και χρόνια ανακαλυφθεί στην ατμόσφαιρα.
Όταν οι χημικές ουσίες οξειδώνονται στην ατμόσφαιρα, συχνά αντιδρούν με ελεύθερες ρίζες υδροξυλίου (ΟΗ), σχηματίζοντας μία νέα ρίζα. Όταν αυτή η ρίζα αντιδρά με οξυγόνο, σχηματίζει μία τρίτη ρίζα που λέγεται υπεροξείδιο. Όταν το υπεροξείδιο αντιδρά με μία άλλη ρίζα υδροξυλίου, τότε παράγονται υδροτριοξείδια.
Τα υδροτριοξείδια είναι απρόσμενα σταθερά και σχηματίζονται στη διάρκεια της ατμοσφαιρικής αποσύνθεσης αρκετών άλλων γνωστών και ευρέως εκπεμπόμενων ουσιών, ιδίως υδρογονανθράκων όπως το ισοπρένιο.
Εκτιμάται ότι περίπου το 1% όλων των εκπομπών του τελευταίου μετατρέπεται σε υδροτριοξείδια και κάθε χρόνο 10 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι υδροτριοξειδίων σχηματίζονται στη γήινη ατμόσφαιρα μόνο από την οξείδωση του ισοπρενίου.
Η διάρκεια ζωής των υδροτριοξειδίων κυμαίνεται από μερικά λεπτά έως μερικές ώρες, αρκετό χρονικό διάστημα για να αντιδράσουν με πολλές άλλες ουσίες της ατμόσφαιρας.
Οι ερευνητές του Τμήματος Χημείας του δανικού Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης, του γερμανικού Ινστιτούτου Λάιμπνιτς για την Τροποσφαιρική Έρευνα και του αμερικανικού Ινστιτούτου Τεχνολογίας (Caltech) στην Καλιφόρνια, με επικεφαλής τον Δανό καθηγητή Χέντρικ Γκρουμ Κιέργκααρντ, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Science».
Όπως δήλωσε ο Κιέργκααρντ, «επειδή είναι άκρως οξειδωτικά, τα υδροτριοξείδια πιθανότατα έχουν μία σειρά από επιπτώσεις που ακόμη δεν έχουμε ανακαλύψει».
Οι ερευνητές υποπτεύονται ότι τα τριοξείδια μπορούν να εισδύσουν σε μικροσκοπικά αερομεταφερόμενα σωματίδια, γνωστά ως αερολύματα, και έτσι δυνητικά να εισπνευσθούν και να οδηγήσουν σε αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις, αν και θα χρειαστούν περαιτέρω έρευνες πάνω στις δυνητικές επιπτώσεις τους στην υγεία.
Επίσης, με δεδομένο ότι η ηλιακή ακτινοβολία ανακλάται και απορροφάται από τα αερολύματα, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ότι τα υδροτριοξείδια παίζουν έμμεσα ρόλο στο πόσα αερολύματα και νέφη παράγονται, άρα έχουν επιπτώσεις και στο κλίμα του πλανήτη μας.
«Αυτές οι ουσίες πάντα υπήρχαν γύρω μας, απλώς δεν το ξέραμε. Μπορούμε έτσι να αντιδράσουμε, αν στην πορεία αποδειχτούν επικίνδυνες», ανέφερε ο Κιέργκααρντ.
«Η ανακάλυψη δείχνει ότι υπάρχουν ακόμη πολλά πράγματα στον αέρα για τα οποία δεν γνωρίζουμε. Όντως ο αέρας που μας περιβάλλει είναι ένα τεράστιο συνονθύλευμα πολύπλοκων χημικών αντιδράσεων», σημείωσε ο ερευνητής Τζινγκ Τσεν.
Το κατώτερο στρώμα της ατμόσφαιρας αποτελεί έναν μεγάλο χημικό αντιδραστήρα όπου εκατοντάδες εκατομμύρια μετρικοί τόνοι υδρογονανθράκων μετατρέπονται κάθε χρόνο, οδηγώντας έτσι στη δημιουργία, μεταξύ άλλων, διοξειδίου του άνθρακα και νερού.
Αυτοί οι υδρογονάνθρακες εκπέμπονται από ανθρωπογενείς πηγές ή δάση. Ενώ λαμβάνουν χώρα διάφορες διαδικασίες οξείδωσης στον αέρα, μόνο μερικές έχουν κατανοηθεί καλά, όπως δείχνει και η καθυστερημένη ανίχνευση των υδροτριοξειδίων.
Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της βαρισιτινίμπης έναντι της δεξαμεθαζόνης σε ενήλικες νοσηλευόμενους ασθενείς με νόσο covid-19 διερευνήθηκε σε τυχαιοποιημένη, τυφλή μελέτη με εικονικό φάρμακο. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 69 κέντρα συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, Βόρειας Κορέας, Μεξικού, Σιγκαπούρης και Ιαπωνίας.
Ο πληθυσμός της μελέτης ήταν 1010 ασθενείς με νόσο covid-19 οι οποίοι νοσηλευόντουσαν και είχαν ανάγκη σε υποστήριξη με οξυγόνο. Τα δεδομένα της πρόσφατης δημοσίευσης των Cameron R Wolfe και συνεργατών στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση Lancet Respir Med παρουσιάζουν περιληπτικά οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Γιάννης Ντάνασης, Πάνος Μαλανδράκης, Συρίγου Ροδάνθη Ελένη και Θάνος Δημόπουλος (Πρύτανης ΕΚΠΑ).
Αναλυτικά, ο πληθυσμός της μελέτης χωρίστηκε με αναλογία 1 προς 1 και στους συμμμετέχοντες χορηγήθηκε είτε βαρισιτινίμπη μαζί με ρεμδεσιβίρη και εικονικό φάρμακο είτε δεξαμεθαζόνη μαζί με ρεμδεσιβίρη και εικονικό φάρμακο, δηλαδή το 51% έλαβε βαρισιτινίμπη – ρεμδεσιβίρη- εικονικό φάρμακο και το 49% δεξαμεθαζόνη – ρεμδεσιβίρη και εικονικό φάρμακο. Το θεραπευτικό σχήμα περιελάβανε χορήγηση σε όλους ρεμδεσιβίρης για έως 10 ημέρες και βαρισιτινίμπη για έως 14 ημέρες ή δεξαμεθαζόνη για έως 10 ημέρες. Το πρωτεύον καταληκτικό σημείο της μελέτης ως προς την αποτελεσματικότητα των δύο θεραπειών ορίστηκε στις 29 ημέρες από την έναρξη της θεραπείας και αφορούσε στην επιβίωση των ασθενών χωρίς την ανάγκη μηχανικού αερισμού.
Αξίζει να αναφερθεί ότι η μέση ηλικία των ασθενών ήταν τα 58.3 έτη, το 58% των ασθενών ήταν άνδρες, και το 58% των ασθενών ανήκαν στη λευκή φυλή. Και οι δύο συνδυασμοί φαρμάκων είχαν την ίδια αποτελεσματικότητα ως προς το πρωτεύον καταληκτικό σημείο.
Τα ευρήματα:
Ο λόγος των πιθανοτήτων για την βελτιούμενη κατάσταση των ασθενών που έλαβαν δεξαμεθαζόνη – ρεμδεσιβίρη και εικονικό φάρμακο έναντι των ασθενών που έλαβαν βαρισιτινίμπη – δεξαμεθαζόνη – εικονικό φάρμακο ήταν 1.01. Μεταξύ των 503 ασθενών που έλαβαν βαρισιτινίμπη – ρεμδεσιβίρη – εικονικό φάρμακο, οι 149 (30%) παρουσίασαν ανεπιθύμητη ενέργεια σχετιζόμενη με το φάρμακο, ενώ από τους 482 που έλαβαν δεξαμεθαζόνη – ρεμδεσιβίρη – εικονικό φάρμακο ήταν οι 49 (10%) εμφάνισαν παρενέργειες. Σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια βαθμού 3 ή 4 παρουσιάστηκε στο 28% των ασθενών που έλαβαν βαρισιτινίμπη – ρεμδεσιβίρη – εικονικό φάρμακο, ενώ το ποσοστό μεταξύ των ασθενών που έλαβαν δεξαμεθαζόνη – ρεμδεσιβίρη – εικονικό φάρμακο ανήλθε στο 36%. Η μέση διαφορά της επικινδυνότητας ήταν 7.7%.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν πως οι ασθενείς που έλαβαν μείγματα οξυγόνου με χρήση μεθόδων μη επεμβατικού μηχανικού αερισμού είχαν παρόμοια αποτελέσματα επιβίωσης χωρίς την ανάγκη μηχανικού αερισμού είτε έλαβαν αγωγή με βαρισιτινίμπη-ρεμδεσιβίρη-εικονικό φάρμακο είτε δεξαμεθαζόνη-ρεμδεσιβίρη-εικονικό φάρμακο. Παρόλ’αυτά, οι ασθενείς που έλαβαν θεραπεία με δεξαμεθαζόνη εμφάνισαν σημαντικά περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες σχετιζόμενες με το φάρμακο. Οι επιστήμονες συμπεραίνουν ότι μια πιο εξατομικευμένη αγωγή ανοσοτροποποίησης σε νοσηλευόμενους με covid-19 φαίνεται να είναι δυνατή, αλλά είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη και άλλοι παράμετροι, όπως είναι ο τρόπος χορήγησης, το κόστος, οι συννοσηρότητες και το προφίλ των ανεπιθύμητων ενεργειών.
Η επιφανειακή ενυδάτωση προστατεύει τους αεραγωγούς της κυστικής ίνωσης από μολύνσεις αποκαθιστώντας της ακεραιότητά τους Η κυστική ίνωση είναι μια σοβαρή κληρονομική πάθηση που επηρεάζει τους πνεύμονες, το πάγκρεας, το συκώτι, τα έντερα, τα ιγμόρεια και τα γεννητικά όργανα.
Η κυστική ίνωση χαρακτηρίζεται από την παραγωγή ιδρώτα με υψηλή περιεκτικότητα σε ηλεκτρολύτες και αυξημένη γλοιότητα των εκκρίσεων των εξωκρινών αδένων. Η κυστική ίνωση οφείλεται σε μεταλλάξεις στο αυτοσωματικό γονίδιο CFTR. Κληρονομείται με υπολειπόμενο τρόπο. Μέχρι σήμερα έχουν περιγραφεί περισσότερες από 2.000 μεταλλάξεις. Στους ασθενείς ελληνικής καταγωγής έχουν ανιχνευτεί περισσότερες από 120 διαφορετικές μεταλλάξεις. Στη χώρα μας, η κυστική ίνωση είναι η δεύτερη σε συχνότητα κληρονομική ασθένεια, μετά τη Μεσογειακή αναιμία.
Η νόσος προκαλείται από αλλαγές στην πρωτεΐνη CFTR, η οποία έχει ρυθμιστικό ρόλο στη διαμεμβρανική αγωγιμότητα των ηλεκτρολυτών. Όσον αφορά στο αναπνευστικό σύστημα, οι εκκρίσεις αποξηραίνονται, δημιουργούνται βύσματα βλέννας στους βρόγχους που οδηγούν σε απόφραξη και αναπνευστικές λοιμώξεις. Η κυστική ίνωση μπορεί να προκαλέσει πολύ σοβαρά συμπτώματα (βλέπε εικόνα).
Συγκεκριμένα, οι ασθενείς υποφέρουν από σοβαρές χρόνιες βακτηριακές λοιμώξεις που μπορεί να οδηγήσουν σε αναπνευστική ανεπάρκεια. Η ποιότητα της βλέννας μεταβάλλεται, δεν είναι πλέον ικανή να συλλάβει ανεπιθύμητα βακτήρια και να τα αποβάλλει. Χρησιμοποιώντας ένα μοντέλο που αναπαράγει ένα αναπνευστικό επιθήλιο — έναν προστατευτικό ιστό που αποτελείται από μια μονοστοιβάδα κυττάρων — οι επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης ανακάλυψαν ότι ένα απλό τέτοιο φιλμ αρκεί για να αποκαταστήσει τη σφράγιση των αεραγωγών και να μειώσει τον κίνδυνο βακτηριακής μόλυνσης..
Αυτά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, που δημοσιεύτηκαν στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό Cells, ανοίγουν τον δρόμο σε νέες θεραπείες για φορείς όλων των μεταλλάξεων, που βασίζονται στην ενυδάτωση της βλέννας. Μια πολλά υποσχόμενη εναλλακτική λύση στις τρέχουσες εντυπωσιακές θεραπείες που συχνά δεν είναι αρκετά αποτελεσματικές.
Juliette L. Simonin, Alexandre Luscher, Davide Losa, Mehdi Badaoui, Christian van Delden, Thilo Köhler, Marc Chanson. 24/5/2022. Surface Hydration Protects Cystic Fibrosis Airways from Infection by Restoring Junctional Networks. Cells, 11 (9): 1587 DOI: 10.3390/cells11091587