Ερευνητές ανακάλυψαν πώς μπορούν να «φρενάρουν» τις μεταστάσεις στον καρκίνο του μαστού

Οι καρκίνοι είναι γενικά πιο δύσκολο να αντιμετωπιστούν όταν η εξάπλωσή τους γίνεται γρήγορα, αλλά η αποσαφήνιση της μοριακής βάσης αυτών των επιθετικών κακοηθειών μπορεί στο μέλλον να οδηγήσει σε νέα φάρμακα για τη θεραπεία αυτών των όγκων. Ερευνητές του Ινστιτούτου Επιστημών Weizmann, σε συνεργασία με το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των ΗΠΑ και άλλα ιδρύματα, αποκάλυψαν τώρα έναν μηχανισμό που ευθύνεται για την εξάπλωση ενός ιδιαίτερα επιθετικού τύπου καρκίνου του μαστού.

Η μελέτη ξεκίνησε με μια μεγάλης κλίμακας υπολογιστική ανάλυση δεδομένων από διάφορες βάσεις δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με την επιβίωση των ασθενών και τα γονίδια που είναι υπερβολικά ενεργά στους καρκίνους που εξαπλώνονται γρήγορα. Οι επιστήμονες κατέληξαν σε έναν κατάλογο περίπου 20 γονιδίων, από περίπου 25.000, τα οποία φαίνεται ότι χρειάζονται οι πιο επιθετικοί καρκίνοι του μαστού για να εξαπλωθούν. Τα δύο κορυφαία είναι γονίδια που παίζουν ρόλο στην κυτταρική διαίρεση και ήδη χρησιμεύουν ως στόχοι για αντικαρκινικά φάρμακα. Αλλά το τρίτο προβλημάτισε τους ερευνητές: Κωδικοποιούσε μια πρωτεΐνη που ονομάζεται NUP93 και βρίσκεται στο περίβλημα που περικλείει τον πυρήνα ενός κυττάρου.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η NUP93 ήταν παρούσα σε ασυνήθιστα μεγάλες ποσότητες σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού με τα χειρότερα ιστορικά επιβίωσης. Καθώς η νόσος εξελισσόταν, τα γονιδιώματα ορισμένων από αυτές τις ασθενείς έφτασαν να περιέχουν δύο ή τρία αντίγραφα του γονιδίου για το NUP93 αντί για το συνηθισμένο ένα. Είναι εντυπωσιακό ότι πολλές από αυτές τις ασθενείς είχαν όγκους που δεν ήταν ευαίσθητοι στα οιστρογόνα. Τέτοιοι όγκοι, οι οποίοι αποτελούν περίπου το ένα τρίτο όλων των καρκίνων του μαστού, είναι ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστούν, επειδή στερούνται των υποδοχέων οιστρογόνων που στοχεύουν τα ορμονικά αντικαρκινικά φάρμακα.

Διεξάγοντας εργαστηριακά πειράματα που μιμούνταν αυτό που συμβαίνει στο ανθρώπινο σώμα, η ομάδα επιβεβαίωσε ότι υπάρχει πράγματι σχέση μεταξύ των μεγάλων ποσοτήτων του NUP93 και της επιθετικότητας του καρκίνου. Τα κύτταρα του ιστού του μαστού παρέμεναν ακίνητα όταν είχαν τροποποιηθεί γενετικά ώστε να μην παράγουν καθόλου NUP93, ενώ, αντίθετα, τα κύτταρα που είχαν τροποποιηθεί ώστε να περιέχουν πολλά αντίγραφα του γονιδίου και κατά συνέπεια υψηλά επίπεδα της πρωτεΐνης NUP93, γίνονταν εξαιρετικά κινητικά, παρόμοια με τα μεταστατικά καρκινικά κύτταρα, που εξαπλώνονται σε απομακρυσμένα όργανα. Σε πειράματα σε ποντίκια, τα κύτταρα με μεγάλες ποσότητες NUP93 εξαπλώθηκαν στους πνεύμονες, σε αντίθεση με τα κύτταρα που στερούνταν την πρωτεΐνη. Ακόμη και χωρίς να αλλάξουν τον αριθμό των γονιδίων, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μπορούσαν να μειώσουν την κινητικότητα των κυττάρων, εισάγοντας μεταλλαγμένες μορφές του NUP93 στα κύτταρα.

Στη συνέχεια, οι επιστήμονες αποκάλυψαν τον μηχανισμό με τον οποίο η NUP93 παίζει τον ζοφερό ρόλο της στον καρκίνο. Επειδή η πρωτεΐνη αυτή σχηματίζει μια σήραγγα στην πυρηνική μεμβράνη, μπορεί να επιτρέψει τη διέλευση των πρωτεϊνών – μεταφορέων που ονομάζονται importins, οι οποίες, μεταξύ των φορτίων τους, μεταφέρουν εντολές ανάπτυξης και μετανάστευσης από το κυτταρόπλασμα στον πυρήνα και κατ’ επέκταση στο DNA. Με αυτόν τον τρόπο, ο καρκίνος αποκτά πρόσβαση στο γονιδίωμα του κυττάρου, αξιοποιώντας το για τις δικές του ανάγκες, δηλαδή αυξάνοντας την ικανότητα του κυττάρου να μεταναστεύει και αναζωογονώντας το, ώστε να εξαπλώνεται η ασθένεια.

Δεδομένου ότι η μετάσταση είναι η κύρια δύναμη πίσω από τον θάνατο σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού, η διακοπή αυτής της διαδικασίας αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη οδό για την ανάπτυξη πιθανών θεραπειών. Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο Cell Reports.

 

 

Πηγη: https://hellenicmedicalreview.gr/

Η πρόκληση της πρόληψης και του ελέγχου των νοσοκομειακών λοιμώξεων και της μικροβιακής αντοχής

Το Πανελλήνιο Πρόγραμμα για την Πρόληψη και τον Έλεγχο των Νοσοκομειακών Λοιμώξεων (ΝΛ) και της Μικροβιακής Αντοχής (ΜΑ) είναι έργο αποκλειστικά χρηματοδοτούμενο από το Κοινωφελές Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και ενταγμένο στο Πρόγραμμα «Πρωτοβουλία για την Υγεία», που κυρώθηκε με τον Νόμο 4564/2018 (ΦΕΚ Α170), με διαχειριστή το Κέντρο Κλινικής Επιδημιολογίας και Έκβασης Νοσημάτων – CLEO (www.cleoresearch.org).

Το πρόγραμμα φέρει την ονομασία «GRIPP-SNF» (Greek Infection Prevention Program – Stavros Niarchos Foundation) και εφαρμόζεται σε δέκα αντιπροσωπευτικά νοσοκομεία της χώρας. Το GRIPP-SNF στοχεύει στη μείωση, στην πρόληψη και στον έλεγχο των συχνότερων και σοβαρότερων λοιμώξεων που σχετίζονται με την παρεχόμενη φροντίδα υγείας, καθώς και στην ορθολογική χρήση των αντιμικροβιακών μέσω τεκμηριωμένων, στοχευμένων, πολυπαραγοντικών και αποδοτικών στρατηγικών. Οι στόχοι αυτοί, που είναι προτεραιότητα και για την Πολιτεία, αποτελούν σημαντική πρόκληση, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση των επιδόσεων όσον αφορά την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής και την πρόληψη και τον έλεγχο των ΝΛ σε επίπεδο Ε.Ε.

Το GRIPP-SNF αποτελεί την πρώτη εθνική σύμπραξη όλων των ενδιαφερόμενων μερών για την καταπολέμηση των ΝΛ και της ΜΑ, συμπεριλαμβανομένων του Οργανισμού Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία (ΟΔΙΠΥ), του CLEO, του Υπουργείου Υγείας, του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) και του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ).
Οι βασικοί πυλώνες της στρατηγικής του προγράμματος είναι:

  1. Η ενίσχυση των Επιτροπών Νοσοκομειακών Λοιμώξεων (ΕΝΛ) των νοσοκομείων που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα με επιπλέον Νoσηλευτές Επιτήρησης Λοιμώξεων (ΝΕΛ).
  2. Η δημιουργία Eθνικού Eκπαιδευτικού Προγράμματος με τίτλο «Βασικές Αρχές Πρόληψης και Ελέγχου Λοιμώξεων», το οποίο στοχεύει στην εκπαίδευση όλων των ΝΕΛ που εργάζονται σε όλα τα νοσοκομεία της χώρας. Κατόπιν, θα επεκταθεί και σε νοσηλευτές οι οποίοι εργάζονται σε κρίσιμα τμήματα (ΜΕΘ, Αιματολογικά – Ογκολογικά Τμήματα) ή κατέχουν θέσεις οι οποίες είναι κρίσιμες στον έλεγχο των λοιμώξεων (κλινικοί σύνδεσμοι λοιμώξεων).
  3. Η δημιουργία ενιαίου εθνικού συστήματος καταγραφής για την επιτήρηση των ΝΛ και της ΜΑ.
  4. Η επιτήρηση και καταγραφή των συχνότερων κατηγοριών ΝΛ και της ΜΑ.
  5. Η εφαρμογή πολυπαραγοντικών στρατηγικών ελέγχου λοιμώξεων και εργαλείων ποιότητας για συνεχή βελτίωση (Quality Improvement).
  6. Η συνεργασία με το Institute for Healthcare Improvement (IHI), που έχει σημαντική πείρα και θετικά αποτελέσματα από συνεργασίες αυτού του εύρους.

Από τα τέλη του 2021, βρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη οι δράσεις του GRIPP-SNF για την πρόληψη και τον έλεγχο των ΝΛ και της ΜΑ. Πιο συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκαν οι εναρκτήριες επισκέψεις της επιστημονικής ομάδας του προγράμματος στα δέκα συνεργαζόμενα νοσοκομεία της χώρας. Στο πλαίσιο των συναντήσεων αυτών, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση τόσο στην ανάγκη αναγνώρισης από τις διοικήσεις των νοσοκομείων και από όλους τους επαγγελματίες υγείας του σοβαρού προβλήματος των ΝΛ και της ΜΑ, όσο και στη δέσμευσή τους ότι θα εφαρμόσουν τις παρεμβάσεις που έχουν σχεδιαστεί, προϋποθέσεις απαραίτητες για την επιτυχή υλοποίηση του προγράμματος. Στη συνέχεια, ξεκίνησε η καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης ως προς τη συμμόρφωση με τις πέντε στιγμές υγιεινής των χεριών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και το ρυθμό των μικροβιαιμιών που σχετίζονται με την κεντρική γραμμή (CLABSIs), ενώ ολοκληρώνεται ο σχεδιασμός σειράς παρεμβάσεων οι οποίες θα πραγματοποιηθούν εντός των επόμενων τεσσάρων ετών αναφορικά με την πρόληψη και τον έλεγχο των ΝΛ και της ΜΑ. Θα πρέπει να επισημανθεί σε αυτό το σημείο ότι ήδη τα συνεργαζόμενα νοσοκομεία έχουν ενισχυθεί με ΝΕΛ, οι οποίοι σε άριστη συνεργασία με την ΕΝΛ, συμβάλλουν στην ομαλή και αποτελεσματική υλοποίηση των δράσεων του προγράμματος.

Επιπλέον, από τις 13 Δεκεμβρίου 2021 βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη ο β’ κύκλος του εκπαιδευτικού προγράμματος «Βασικές Αρχές Πρόληψης και Ελέγχου Λοιμώξεων», στον οποίο συμμετέχουν 120 ΝΕΛ από όλα τα νοσοκομεία της χώρας. Ο α΄ κύκλος, ο οποίος ολοκληρώθηκε με τη διαδικασία των εξετάσεων στις 16 Νοεμβρίου 2021, ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένος. Στον α΄ κύκλο συμμετείχαν συνολικά 92 ΝΕΛ, εκ των οποίων 72 (78,26%) προχώρησαν μέχρι την αξιολόγηση μετά τη διενέργεια του εκπαιδευτικού προγράμματος (τελική εξέταση). Από τους 72 ΝΕΛ που συμμετείχαν στις τελικές εξετάσεις, οι 61 (84,7%) τις ολοκλήρωσαν με επιτυχία, λαμβάνοντας πιστοποιητικό εξειδικευμένης επιμόρφωσης από το Κέντρο Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης (ΚΕΔΙΒΙΜ) του ΕΚΠΑ. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι κατά την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της εκπαιδευτικής διαδικασίας του εκπαιδευτικού προγράμματος παρατηρήθηκε ότι η ατομική επίδοση των ΝΕΛ που συμμετείχαν τόσο στην προ-αξιολόγηση όσο και στην τελική εξέταση, βελτιώθηκε στο 90,3% (65) των συμμετεχόντων, με βελτίωση άνω του 20% να παρατηρείται στο 66,7% (48) των ΝΕΛ.

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα εκπονήθηκε σε συνεργασία CLEO – EΚΠΑ, με φορέα υλοποίησης το Τμήμα Νοσηλευτικής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Αποτελείται από 10 διδακτικές ενότητες και 42 επιμέρους υποενότητες, ενώ οι εισηγητές είναι ιατροί και νοσηλευτές με αναγνωρισμένο κλινικό, ερευνητικό και ακαδημαϊκό έργο και τεράστια πείρα στο αντικείμενο της πρόληψης και του ελέγχου των νοσοκομειακών λοιμώξεων. Η συνολική διάρκεια του εκπαιδευτικού προγράμματος είναι 5 έτη (Σεπτέμβριος 2021-Φεβρουάριος 2026) και θα διεξάγεται τρεις φορές ανά έτος μέσω της χρήσης της ειδικής πλατφόρμας εξ αποστάσεως εκπαίδευσης του ΚΕΔΙΒΙΜ του ΕΚΠΑ. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα προβλέπεται να συνεχιστεί και μετά την ολοκλήρωση του GRIPP-SNF.

Επιπροσθέτως, μέσω του GRIPP-SNF για πρώτη φορά στην Ελλάδα αναπτύχθηκε και εγκαταστάθηκε στα δέκα συνεργαζόμενα νοσοκομεία ενιαία ηλεκτρονική πλατφόρμα καταχώρισης των αναγκαίων δεδομένων για την επιτήρηση των ΝΛ και της ΜΑ, η συλλογή των οποίων πραγματοποιείται με τη χρήση ειδικά σχεδιασμένων εργαλείων. Ο καταγραφέας σε κάθε νοσοκομείο είναι σε θέση να περνά τις πληροφορίες που έχει συλλέξει αμέσως στην ηλεκτρονική πλατφόρμα. Τα συμμετέχοντα νοσοκομεία θα ενημερώνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα για τα αποτελέσματα των μετρήσεων των αποτελεσμάτων που επιτυγχάνουν. Η βάση είναι δυναμική και μπορούν να συμπεριληφθούν δείκτες που θα αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια του προγράμματος. Σημειώνεται ότι η ηλεκτρονική πλατφόρμα καταγραφής του προγράμματος θα παραδοθεί στη συνέχεια στον ΕΟΔΥ για καθολική χρήση στα ελληνικά νοσοκομεία.

Τέλος, αναφορικά με τη συνεργασία που έχει το CLEO με το Ινστιτούτο Βελτίωσης Φροντίδας Υγείας (Institute for Healthcare Improvement, IHI) στο πλαίσιο του προγράμματος, αυτή στοχεύει στη χρήση της τεχνογνωσίας του οργανισμού για τη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων του εγχειρήματος. Το IHI δραστηριοποιείται σε όλον τον κόσμο και έχει εκτενή εμπειρία στον επανασχεδιασμό Συστημάτων Υγείας με σκοπό τη βελτιστοποίηση της λειτουργίας τους, την αποφυγή λαθών, απωλειών, καθυστερήσεων και την ορθολογική διαχείριση των πόρων. Μέρος αυτής της συνεργασίας αποτέλεσε η συμμετοχή 31 στελεχών των εμπλεκόμενων στο GRIPP-SNF φορέων από την Ελλάδα στα «Breakthrough College», όπου αναπτύχθηκαν μοντέλα και εργαλεία συνεχούς βελτίωσης της ποιότητας, που έφεραν θετικά αποτελέσματα στη μείωση του ποσοστού των νοσοκομειακών λοιμώξεων σε άλλα μεγάλα εθνικά προγράμματα και που αναμένεται ότι θα παραγάγουν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα στο GRIPP.

 

 

Πηγη: https://hellenicmedicalreview.gr/

Κωνσταντίνος Περρέας: Ελάχιστα επεμβατική καρδιοχειρουργική

Ενώ έχει περάσει μόλις μισός αιώνας από τη γένεση της καρδιοχειρουργικής, η εκθετική εξέλιξη της βιοϊατρικής τεχνολογίας έχει δώσει νέα ώθηση για πρωτοποριακές διαγνωστικές και θεραπευτικές λύσεις στις καρδιαγγειακές παθήσεις. Μια τέτοια πρωτοποριακή επέμβαση είναι η διά της κορυφής της αριστερής κοιλίας (διακορυφαία) εμφύτευση τεχνητής βαλβίδας στη θέση της πάσχουσας μιτροειδούς βαλβίδας, που διεξήχθη για πρώτη φορά στη χώρα μας στο Ωνάσειο σε δύο ασθενείς με μιτροειδοπάθεια και σημαντικές συννοσηρότητες. Η επέμβαση δεν απαιτεί εξωσωματική κυκλοφορία και διενεργείται μέσω μιας μικρής τομής στο αριστερό προσθιοπλάγιο θωρακικό τοίχωμα.

Η καρδιοχειρουργική εξελίσσεται
Η συμβατική καρδιοχειρουργική, ενώ είναι μια τεχνικά σύνθετη επέμβαση, δεν παύει να εξελίσσεται. Αυτό επιτυγχάνεται χάρη στη δυνατότητα ακριβέστερης διαγνωστικής παρατήρησης και στη βαθύτερη κατανόηση των παθοφυσιολογικών μηχανισμών της νόσου αλλά και της χειρουργικής παρέμβασης. Καθώς η επιστημονική τεχνογνωσία διαχέεται ευκολότερα στην εποχή μας, είναι διαθέσιμη και στη χώρα μας, σε κέντρα με εξειδικευμένη εμπειρία και ενασχόληση με το σύνολο των θεραπειών των καρδιολογικών παθήσεων, όπως το Ωνάσειο. Η ανάγκη για βελτίωση παραμένει επιτακτική. Ένας από τους λόγους είναι ο γηράσκων πληθυσμός με δομικά νοσήματα, που προβάλλει όλο και δυσκολότερο υπόστρωμα για ασφαλή παρέμβαση. Έχει καταγραφεί την προηγούμενη δεκαετία στην Ευρώπη ότι ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών που χρήζουν επέμβασης τελικά δεν τυγχάνουν αυτής της αντιμετώπισης. Ο συνδυασμός αυτών των δεδομένων μαζί με το αίτημα του συνόλου των ασθενών για ελαχιστοποίηση της παρέμβασης στον οργανισμό που χρήζει αντιμετώπισης, έχει οδηγήσει στην επανάσταση των διακαθετηριακών μεθόδων και της ελάχιστα επεμβατικής καρδιοχειρουργικής.

Ελάχιστα επεμβατική καρδιοχειρουργική
Ο όρος «ελάχιστα επεμβατική καρδιοχειρουργική» αφορά το μέγεθος της τομής της επέμβασης, αλλά επεκτείνεται πέρα από αυτή. Ξεκινά από τον προεγχειρητικό έλεγχο και την προετοιμασία του ασθενούς σε εξωτερική βάση χωρίς νοσηλεία με παρεμβάσεις φυσικής κατάστασης και ενδυνάμωσης, βελτίωσης του καρδιοαναπνευστικού και λεπτομερούς μελέτης του δομικού καρδιολογικού προβλήματος. Στο χειρουργείο επιδιώκεται το ελάχιστο δυνατό τραύμα –τόσο σε ανατομικό όσο και παθοφυσιολογικό επίπεδο– με στόχο τον ασφαλέστερο αλλά βραχύτερο δυνατό χρόνο χειρουργείου και αναισθησίας. Από μικρή τομή ή μίνι στερνοτομή, που ήταν η παγιωμένη ήδη προσπέλασή μας για όλες τις βαλβιδοπάθειες, έχουμε προχωρήσει στην πλήρως ενδοσκοπική προσπέλαση, όπου δεν διαταράσσεται καθόλου ο θωρακικός κλωβός με στερνοτομή, αλλά η επέμβαση εκτελείται με τη χρήση θωρακοσκοπίου με οπτική ίνα υψηλής ευκρίνειας και με ειδικά κατασκευασμένα εργαλεία, μέσω μικρής οπής στο δεξιό προσθιοπλάγιο θωρακικό τοίχωμα. Ελαχιστοποιείται έτσι η παρασκευή ιστών, μειώνεται η ανάγκη μεταγγίσεων, ενώ αυξάνεται η δυνατότητα ταχείας κινητοποίησης και επανένταξης του ασθενούς.

Αορτική βαλβίδα
Για τους ασθενείς που χρειάζονται αντικατάσταση της αορτικής βαλβίδας, αυτή διενεργείται στο τμήμα μας τα τελευταία χρόνια ελάχιστα επεμβατικά, με μερική ή καθόλου διάνοιξη του στέρνου. Σε ασθενείς με ανεπάρκεια αορτής με ή χωρίς διάταση της ανιούσης αορτής ή/και αορτικής ρίζας, διενεργείται επιδιόρθωση της βαλβίδας. Σε περίπτωση στένωσης, η επέμβαση εκλογής είναι η αντικατάσταση. Σε νεότερους ασθενείς χρησιμοποιούνται μηχανικές βαλβίδες, ενώ σε μεγαλύτερες ηλικίες βιοπροσθετικές. Παρά τη συνεχή βελτίωση και την επέκταση των ενδείξεων των βιοπροσθετικών διακαθετηριακών μεθόδων, η χειρουργική αντικατάσταση παραμένει η μέθοδος εκλογής σε ανεπάρκεια αορτικής (όταν δεν είναι εφικτή η διόρθωση), σε ενδοκαρδίτιδα σε δίπτυχη αορτική βαλβίδα, σε νέους ασθενείς καθώς και σε μεγαλύτερους με απαγορευτική ανατομία στεφανιαίων στομίων ή/και αορτικής ρίζας. Οι πρώτες μελέτες που δείχνουν σχετική υπεροχή της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής αντικατάστασης της αορτικής βαλβίδας έχουν δημοσιευτεί και ίσως επαναπροσδιορίσουν τη σύγκριση έναντι της εξελισσόμενης διακαθετηριακής.

Μιτροειδής – Τριγλώχινα
Στην περίπτωση δομικών προβλημάτων των κολποκοιλιακών βαλβίδων, η ανεπάρκειά τους παρουσιάζει αυξανόμενο επιπολασμό στον γηράσκοντα ανεπτυγμένο κόσμο που θα ξεπεράσει ακόμη και αυτόν της στένωσης της αορτικής. Ενώ η στένωση μιτροειδούς (συνήθως ρευματικής αιτιολογίας) απαιτεί αντικατάσταση της βαλβίδας με διαφύλαξη μέρους έστω του υποβαλβιδικού μηχανισμού, η ιδεώδης αντιμετώπιση της πρωτοπαθούς ανεπάρκειας είναι η επιδιόρθωση. Υπάρχει πλούσια βιβλιογραφία, που καταδεικνύει το υψηλό ποσοστό επιτυχούς επιδιόρθωσης και χαμηλής περιεγχειρητικής θνητότητας και νοσηρότητας όταν εκτελείται από εξειδικευμένους στο αντικείμενο και με επαρκή όγκο τέτοιων επεμβάσεων καρδιοχειρουργούς. Στην πλειονότητα των ασθενών που δεν χρειάζονται σύγχρονη αορτοστεφανιαία παράκαμψη, η επέμβαση εκτελείται στο τμήμα μας πλήρως ενδοσκοπικά. Λόγω της θέσεως αυτών των βαλβίδων στον χώρο, η πλήρως ενδοσκοπική προσπέλαση προσφέρει ευκρινέστερο οπτικό πεδίο από ό,τι η στερνοτομή, διευκολύνοντας την επέμβαση αλλά και ευοδώνοντας την παρακολούθηση και την εξοικείωση όλης της χειρουργικής ομάδας με το αντικείμενο. Σε μικτή βλάβη ή/και στένωση η βαλβίδα αντικαθίσταται και πάλι ενδοσκοπικά.

Άλλες συχνές παθήσεις
Η ενδοσκοπική αυτή προσπέλαση αποτελεί τη μέθοδο εκλογής για μεσοκολπικά ελλείμματα σε νέους και μεγαλύτερους ασθενείς καθώς και σε όγκους της καρδιάς (μύξωμα, ινοελάστωμα κ.ά.). Με τον ίδιο τρόπο είναι εφικτή η εξωτερική απολίνωση του ωτίου σε ασθενείς με χρόνια κολπική μαρμαρυγή και τις κατάλληλες ενδείξεις, πρακτική που έχει λάβει επίσημη σύσταση στις επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες. Η επέμβαση είναι ολιγόλεπτη και δεν απαιτεί εξωσωματική κυκλοφορία, αφού δεν διανοίγεται καρδιακή κοιλότητα. Είναι δε σαφώς αποτελεσματικότερη της ενδαγγειακής προσπέλασης, αφού εξασφαλίζει πάντα πλήρη σύγκλειση. Τέλος, σε ασθενείς με εμμένουσα και χρόνια κολπική μαρμαρυγή, η μετεξέλιξη των πρώτων απόλυτα επιτυχών αλλά και πολύ παρεμβατικών χειρουργικών επεμβάσεων maze, που έδωσαν και την ώθηση στις διακαθετηριακές τεχνικές κατάλυσης, επιτρέπει την ενδοσκοπική εκτέλεση κατάλυσης (ablation) με χρήση κρυοπηξίας. Η τεχνική είναι και πάλι αποτελεσματικότερη των διακαθετηριακών, αφού επιτρέπει ταχύτερη και πλήρη διατοιχωματική ηλεκτρική απομόνωση όλων των συχνών εστιών πρόκλησης μαρμαρυγής και γι’ αυτό απευθύνεται σε σοβαρότερες και χρόνιες μορφές κολπικής μαρμαρυγής.

Η ελαχιστοποίηση του μεγέθους της παρέμβασης αποτελεί όχι μόνο το πάγιο αίτημα των ασθενών αλλά και μονόδρομο σε ασθενείς με συννοσηρότητες και υψηλό περιεγχειρητικό κίνδυνο. Στο πλαίσιο αυτό κινούνται και όλες οι διακαθετηριακές τεχνικές. Ενώ η διακαθετηριακή εμφύτευση αορτικής βαλβίδας (TAVI) έχει ήδη μια πορεία 20 ετών, ο σύνθετος μιτροειδικός μηχανισμός προβάλλει μεγαλύτερες τεχνικές προκλήσεις. Η τεχνολογία ωστόσο προχωρά και εδώ. Έτσι, τον περασμένο Δεκέμβριο εμφυτεύσαμε τις πρώτες δύο για τη χώρα μας διακαθετηριακές βαλβίδες στη θέση της μιτροειδούς (TMVR). Πρόκειται για επέμβαση που εκτελείται μέσω μικρής αριστερής πρόσθιας θωρακοτομής και εμφύτευσης της βαλβίδας διακαθετηριακά διά της κορυφής της αριστερής κοιλίας σε πάλλουσα καρδιά χωρίς χρήση εξωσωματικής. Αποτελεί εναλλακτική επιλογή για εκείνους τους ασθενείς για τους οποίους ακόμη και η ενδοσκοπική προσπέλαση ενέχει υψηλούς κινδύνους που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με διακαθετηριακή συμπλησίαση των γλωχίνων (clip). Ίσως δε να αποτελεί αποτελεσματικότερη μέθοδο του clip σε μεσο- και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα, αφού δεν υπόκειται στον κίνδυνο επιδείνωσης ή επανεμφάνισης ανεπάρκειας. Για το θέμα αυτό διεξάγεται μελέτη σύγκρισης.

Η ελάχιστα επεμβατική καρδιοχειρουργική και εξέλιξη της πλήρως ενδοσκοπικής προσπέλασης που εφαρμόζεται σε λίγα κέντρα παγκοσμίως και στο τμήμα μας, δίνει μια νέα επιλογή στις θεραπείες δομικών καρδιοπαθειών. Το όφελος δεν αφορά μόνο ή τόσο το αισθητικό αποτέλεσμα, που είναι άριστο (η κύρια τομή είναι συνηθέστατα περιθηλαία), αλλά κυρίως την ακριβέστερη επιδιόρθωση βαλβίδων, όπου αυτό είναι εφικτό, την ταχύτερη ανάρρωση, κινητοποίηση και επιστροφή σε φυσιολογική ποιότητα ζωής.

Από Κωνσταντίνο Περρέα, Διευθυντή Α΄ Καρδιοχειρουργικού Τμήματος, Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο

 

 

Πηγή: https://hellenicmedicalreview.gr/

Αικατερίνη Κούτση: Αναστροφή τύπου των λευκών αιμοσφαιρίων – Σημασία και διερεύνηση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Το αίμα αποτελείται από τα ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια, τα αιμοπετάλια και το πλάσμα. Αποτελεί το 7% του βάρους του ανθρώπινου σώματος και κατά συνέπεια ο μέσος ενήλικας έχει όγκο αίματος περίπου 5 λίτρα. Οι κυτταρικές σειρές του αίματος διακρίνονται από τη μορφολογία τους και κατέχουν διακριτούς ρόλους.

Σύντομα αναφέρουμε ότι τα ερυθρά αιμοσφαίρια ευθύνονται για την οξυγόνωση των ιστών και τα αιμοπετάλια προσφέρουν μια αντιπηκτική ασφάλεια. Θα επικεντρωθούμε στα λευκά αιμοσφαίρια και πιο συγκεκριμένα στη συχνά αναφερόμενη αναστροφή τύπου των λευκών αιμοσφαιρίων.

Τα λευκά αιμοσφαίρια είναι μέρος του ανοσιακού μηχανισμού του ανθρώπινου οργανισμού. Στην κατηγορία αυτή συναντάμε τα πολυμορφοπύρηνα, τα λεμφοκύτταρα, τα ηωσινόφιλα, τα βασεόφιλα και τα μονοκύτταρα. Η παραγωγή των κυττάρων αυτών πραγματοποιείται στον μυελό των οστών με την ενεργοποίηση και διαφοροποίηση των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων.

Ομάδα ενδοκυττάριων και εξωκυττάριων σημάτων ελέγχουν αυτήν τη διαδικασία.

Τα λεμφοκύτταρα ανήκουν στα λευκά αιμοσφαίρια και συμμετέχουν στην ενεργοποίηση της χυμικής και κυτταρικής ανοσίας. Οι μεμβρανικοί υποδοχείς τους και οι δείκτες επιφάνειας τα διακρίνουν σε ομάδες. Τα Β λεμφοκύτταρα διαφοροποιούνται, ωριμάζουν και μετέχουν στην ανοσολογική απάντηση του οργανισμού. Είναι προγραμματισμένα να παράγουν αντισώματα έναντι αντιγόνων. Τελικό στάδιο διαφοροποίησής τους είναι το πλασματοκύτταρο. Σπουδαίο ρόλο στην ανοσολογική απάντηση διαδραματίζουν τα Β κύτταρα μνήμης, έτοιμα να παραγάγουν ταχύτερα αντισώματα. Τα Τ λεμφοκύτταρα μεταναστεύουν στον θύμο αδένα και στη συνέχεια στον σπλήνα και στους λεμφαδένες. Διακρίνονται στα Τcd4 κύτταρα με ρόλο κυρίως ρυθμιστικό, στα T cd8 κυτταροτοξικα κύτταρα, που επιτίθενται σε παθογόνο, και τους φυσικούς φονείς, που οδηγούν σε απόπτωση άλλα κύτταρα στόχους.

Διαβάζοντας το αποτέλεσμα μιας γενικής αίματος, συχνά καλούμαστε να εξηγήσουμε και να διερευνήσουμε την αναστροφή τύπου, δηλαδή την ποσοστιαία υπερίσχυση των λεμφοκυττάρων σε σχέση με τα ουδετερόφιλα. Αυτό μπορεί να οφείλεται τόσο στην αύξηση των λεμφοκυττάρων όσο και στη μείωση των ουδετεροφίλων. Προσεγγίζοντας τα αίτια της αναστροφής τύπου, δεν πρέπει να ξεχνάμε το ατομικό ιστορικό και να ανατρέχουμε σε παλιότερες εξετάσεις του ασθενούς, ώστε να επιβεβαιώσουμε τη χρονιότητα της αναστροφής τύπου.

Πρώτο σημείο στην αναζήτηση των αιτίων είναι να διακρίνουμε αν η λεμφοκυττάρωση είναι σχετική ή απόλυτη. Ως απόλυτη ορίζεται ο αριθμός λεμφοκυττάρων > 8.000/μL στα παιδιά και > 3.500/μL στους ενήλικες. Δεύτερο σημείο είναι η διάκριση ανάμεσα σε μια αντιδραστική και μια κλωνική λεμφοκυττάρωση (λεμφοϋπερπλαστικό σύνδρομο). Η αντιδραστική δεν μπορεί να είναι ούτε κλωνική ούτε κακοήθης και vice versa.

Η αντιδραστική λεμφοκυττάρωση μπορεί να οφείλεται σε λοιμώδη και μη λοιμώδη αίτια, με πιο συχνές τις ιογενείς λοιμώξεις. Η λοιμώδης μονοπυρήνωση, Epstein-Barr (EBV), είναι από τις πιο γνωστές αιτίες λεμφοκυττάρωσης. Συχνά εμφανίζεται στους νέους και έχει άτυπα συμπτώματα ίωσης. Πέρα από τη λεμφοκυττάρωση μπορεί να προκαλέσει αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία και/ή αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα και ηπατίτιδα με αύξηση των ηπατικών ενζύμων. Άλλοι ιοί που θα μπορούσαν να συσχετιστούν με thn λεμφοκυττάρωση είναι οι VZV, CMV, Influenza, Rubella, HTLV-I, HIV, Coxsackie, Enterovirus, ο ιός της παρωτίτιδας, η ηπατίτιδα και η ιλαρά.

Αντίθετα, συναντάμε λεμφοκυττάρωση σπάνια στις βακτηριακές λοιμώξεις, με εξαίρεση τον κοκκύτη (υπεύθυνο βακτήριο: Bordetella Pertussis), όπου η αναστροφή τύπου αποτελεί παθογνωμικό εύρημα. Άλλα αίτια μπορεί να είναι η bartonella (νόσος εξ ονύχων γαλής), η ρικέτσια, το τοξόπλασμα, η φυματίωση, η βρουκέλα και η σύφιλη.

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα και οι θυρεοειδοπάθειες είναι νοσήματα ικανά να προκαλέσουν λεμφοκυττάρωση. Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε τα φάρμακα, τη σπληνεκτομή και το κάπνισμα.

Από τα αιματολογικά μη λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα, η Νόσος Gaucher θα μπορούσε να συνοδεύεται από λεμφοκυττάρωση. Για να την υποψιαστούμε, θα πρέπει ο ασθενής να έχει σπληνομεγαλία και θρομβοπενία.

Η εμμένουσα λεμφοκυττάρωση με ή δίχως τη συνύπαρξη λεμφαδενοπάθειας και ηπατο-σπληνομεγαλίας εγείρει την υποψία διερεύνησης για αιματολογική κακοήθεια και γι’ αυτό θα πρέπει να παραπέμπεται για διερεύνηση σε αιματολόγο. Τις πρώτες πληροφορίες μπορούμε να τις πάρουμε από το επίχρισμα του περιφερικού αίματος. Στοιχεία που αποκλίνουν από τη φυσιολογική μορφολογία των λεμφοκυττάρων όπως είναι η παρουσία κοκκίων ή το βασεόφιλο κυτταρόπλασμα, η λόβωση του πυρήνα και το πυρήνιο, παραπέμπουν σε ένα λεμφοϋπερπλαστικό νόσημα. Η κυτταρομετρία ροής είναι μια μέθοδος με μεγάλη ευαισθησία και ειδικότητα στο χαρακτηρισμό ενός παθολογικού κλώνου κυττάρων. Ελέγχεται ο ανοσοφαινότυπος των κυττάρων και σημαίνεται η έκφραση παθολογικών δεικτών στην επιφάνειά τους με τα κατάλληλα μονοκλωνικά αντισώματα. Επιπλέον, τα παθολογικά β λεμφοκύτταρα εμφανίζουν διαταραχή στον λόγο των ελαφρών αλύσων κάπα και λάμδα. Η καταγραφή των έκτοπων αντιγόνων επιφάνειας βοηθά στην κατάταξη των παθολογικών κυττάρων. Υπάρχουν αλγόριθμοι που επιτρέπουν την ταυτοποίηση των διαφορετικών λεμφοϋπερπλαστικών νοσημάτων.

Ένας παθολογικός κλώνος μπορεί να προέρχεται τόσο από Β όσο και από Τ λεμφοκύτταρα. Στην πρώτη περίπτωση, πιο συχνό νόσημα είναι η χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία (ΧΛΛ) και η λευχαιμία εκ «τριχωτών» λεμφοκυττάρων, ενώ στη δεύτερη η λευχαιμία από μεγάλα κοκκιώδη Τ λεμφοκύτταρα (T-LGL). Φυσικά, υπάρχουν Β Non Hodgkin λεμφώματα με παθολογικά κύτταρα να κυκλοφορούν στο περιφερικό αίμα.

Με την κυτταρομετρία ροής ταυτοποιείται η μονοκλωνική Β λεμφοκυττάρωση (MBL). Πρόκειται για την ύπαρξη ενός μονοκλωνικού B κυτταρικού πληθυσμού στο αίμα η συχνότητα του οποίου αυξάνεται με την ηλικία. Πρωταρχική προϋπόθεση για να χαρακτηρισθεί μια μονοκλωνική λεμφοκυττάρωση MBL, είναι ο ασθενής να είναι ασυμπτωματικός και να μην πληροί κάποιο ανοσοφαινοτυπικό κριτήριο κατάταξης σε κάποιο άλλο λεμφοϋπερπλαστικό νόσημα. Η MBL διακρίνεται σε χαμηλού και υψηλού αριθμού, σύμφωνα με τον απόλυτο αριθμό των Β λεμφοκυττάρων στο περιφερικό αίμα και τα κυτταρογενετικά χαρακτηριστικά του κλώνου. Το ποσοστό της MBL που μεταπίπτει σε ΧΛΛ εκτιμάται στο 1-2%/έτος, χωρίς να σημαίνει ότι θα χρειάζονται άμεσα την έναρξη θεραπείας. Για τον λόγο αυτό, δεν προβλέπεται προληπτικός έλεγχος ανίχνευσης της MBL και δεν υπάρχει σύσταση για ξεχωριστή ή ειδική παρακολούθηση. Ο ασθενής αρκεί να παρακολουθείται σε εξάμηνη βάση με εργαστηριακό έλεγχο και κλινική εξέταση. Αντίθετα, εξειδικευμένος έλεγχος πραγματοποιείται μόνο σε έναν υποψήφιο δότη για αλλογενή μεταμόσχευση.

Στην περίπτωση αυτή ο δότης δεν αποκλείεται, αλλά η ΜΒL πρέπει να είναι ταυτοποιημένη, ώστε να μην παρεμβαίνει στη μετά τη μεταμόσχευση παρακολούθηση της υπολειπόμενης νόσου.

Κλείνοντας αυτό το μεγάλο κεφάλαιο, να θυμίσουμε ότι για κάθε κλινική ή εργαστηριακή παθολογία υπάρχει ένας αλγόριθμος να ακολουθούμε και να συμβουλευόμαστε. Στην περίπτωση της λεμφοκυττάρωσης, στα πρώτα βήματά του, μπαίνει ο διαχωρισμός σε αντιδραστική και κλωνική. Η εξέλιξη των μεθόδων της μοριακής βιολογίας και της κυτταρογενετικής επιτρέπουν να ανιχνεύουμε έναν παθολογικό κλώνο ανάμεσα από εκατομμύρια κύτταρα, να αναγνωρίζουμε παράγοντες κινδύνου εξέλιξής του και να απομονώνουμε δείκτες παρακολούθησής του. Όλα αυτά πρέπει να τα ερμηνεύουμε χωρίς να ξεχνάμε την επίπτωση και τον επιπολασμό των νοσημάτων στον γενικό πληθυσμό και να ζητάμε, όποτε χρειάζεται, την άποψη ειδικού αιματολόγου.

Από Αικατερίνη Κούτση, BSc, MD Επιμελήτρια Α’ Αιματολογικής Κλινικής, «Ερρίκος Ντυνάν» Hospital Center

 

 

Πηγη: https://hellenicmedicalreview.gr/

Μαρία Παγώνη: Συστηματική Μαστοκυττάρωση – Η νόσος-χαμαιλέων

Τα μαστοκύτταρα προέρχονται από τα πολυδύναμα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα, ωριμάζουν στον μυελό των οστών και μεταναστεύουν, ως πρόδρομες μορφές, στους βλεννογόνους και στους επιθηλιακούς ιστούς, όπου υπό την επίδραση ουσιών του μικροπεριβάλλοντος διαφοροποιούνται σε ώριμα μαστοκύτταρα. Είναι ως επί το πλείστον ιστικά κύτταρα, που εντοπίζονται κάτω από τα επιθηλιακά κύτταρα στον συνδετικό ιστό, περιβάλλοντας αγγεία, λείες μυϊκές ίνες και βλεννογόνους. Είναι σε στενή σχέση με ιστούς που έρχονται σε επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον σε περιοχές εισόδου αντιγόνων, όπως είναι το δέρμα, ο πεπτικός σωλήνας και το αναπνευστικό επιθήλιο, και έχουν καθοριστικό ρόλο στις φλεγμονώδεις και αλλεργικές καταστάσεις.

Χαρακτηρίζονται από την παρουσία μεγάλων μεταγχρωματικών/βασεόφιλων κοκκίων στο κυτταρόπλασμά τους (Εικόνα 1), τα οποία περιέχουν αγγειοδραστικούς και ανοσοτροποποιητικούς παράγοντες (ισταμίνη, ηπαρίνη, χυμάση, τρυπτάση καθεψίνη G, καρβοξυπεπτιδάση Α). Πολλοί περιβαλλοντικοί παράγοντες, φυσικοί ή χημικοί, αλλά και φάρμακα είναι δυνατόν να ενεργοποιήσουν τα μαστοκύτταρα. Στους περιβαλλοντικούς παράγοντες περιλαμβάνονται δηλητήρια φιδιού ή άλλες τοξίνες, πρωτεΐνες μικροβίων, ιοί, μύκητες, κυτταροκίνες και ορμόνες. Στα φάρμακα περιλαμβάνονται τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, η μορφίνη, καθώς και μυοχαλαρωτικά και αναισθητικά. Επίσης, ενεργοποιούνται από το σύμπλεγμα ανοσοσφαιρίνης IgE και αλλεργιογόνου.

Η ενεργοποίηση των μαστοκυττάρων έχει ως αποτέλεσμα την έκκριση προσχηματισμένων ουσιών που επηρεάζουν σε ποικίλο βαθμό όλα τα συστήματα (Εικόνα 2). Τα συμπτώματα που προκαλούνται από την ενεργοποίηση των μαστοκυττάρων ποικίλλουν και μπορεί να είναι γενικά, ήτοι καταβολή, γενικευμένη κακουχία, απώλεια βάρους, πυρετός, εφιδρώσεις ή/και ειδικά, ανάλογα με το σύστημα που επηρεάζεται. Έτσι, τα συμπτώματα μπορεί να είναι ταχυκαρδία, αίσθημα παλμών, υπόταση, συγκοπτικό επεισόδιο από την επίδραση των ουσιών στο καρδιαγγειακό σύστημα, γενικευμένο ερύθημα, κνίδωση, κνησμός ή αγγειοοίδημα στο δέρμα, κωλικοειδές κοιλιακό άλγος, διάρροια, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση στο πεπτικό σύστημα, ρινική συμφόρηση ή βρογχόσπασμος στο αναπνευστικό, άγχος, κατάθλιψη, αϋπνία, ημικρανία ή διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης από το νευρικό σύστημα.

Μαστοκυτταρώσεις
Οι μαστοκυτταρώσεις είναι νοσήματα που χαρακτηρίζονται από κλωνική έκπτυξη και άθροιση παθολογικών μαστοκυττάρων σε ένα ή περισσότερα όργανα και ιστούς. Διακρίνονται στη Δερματική Μαστοκυττάρωση, τη Συστηματική Μαστοκυττάρωση και το Μαστοκυτταρικό Σάρκωμα.

Δερματική Μαστοκυττάρωση
Η Δερματική Μαστοκυττάρωση εμφανίζεται συχνότερα στα παιδιά και έχει καλοήθη πορεία. Προσβάλλει αμιγώς το δέρμα και, ανάλογα με το είδος του εξανθήματος, διακρίνεται στη Μελαγχρωματική Κνίδωση (κηλιδοβλατιδώδες εξάνθημα, Εικόνα 3), στη Διάχυτη Δερματική Μαστοκυττάρωση με γενικευμένη πάχυνση του δέρματος (εικόνα «φλοιού πορτοκαλιού») και στο Δερματικό Μαστοκύττωμα, που αφορά μονήρη συνήθως ογκόμορφη δερματική βλάβη. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων η διάγνωση γίνεται στο πρώτο έτος της ζωής και συνήθως οι βλάβες υποστρέφουν ή βελτιώνονται στην εφηβεία.

Πίνακας 1

Συστηματική Μαστοκυττάρωση
Η Συστηματική Μαστοκυττάρωση (ΣΜ) είναι κλωνικό νόσημα, που χαρακτηρίζεται από τη διήθηση ενός ή περισσότερων οργάνων ή/και ιστών από νεοπλασματικά-παθολογικά μαστοκύτταρα και εμφανίζει ευρύ φάσμα εκδηλώσεων από ήπια συμπτώματα έως βαριές ανεπάρκειες οργάνων.

Η νόσος είναι σπάνια και η επίπτωσή της εν πολλοίς άγνωστη. Σύμφωνα με τα τρέχοντα δεδομένα, η επίπτωση της νόσου στην Ευρώπη υπολογίζεται σε 5-10 νέες περιπτώσεις ανά 1.000.000 κατοίκους ανά έτος, ενώ ο επιπολασμός σε 1-5 ασθενείς ανά 10.000. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με το Μητρώο Καταγραφής Νοσημάτων της Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας, υπολογίζεται ότι έχουμε 5-10 νέες περιπτώσεις ΣΜ κατ’ έτος. Τα δύο φύλα προσβάλλονται με την ίδια συχνότητα.

 

Αιτιολογία-Παθογένεση
Σε ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό, ≥80%, των περιπτώσεων ασθενών με ΣΜ ανιχνεύονται επίκτητες σημειακές μεταλλάξεις στο γονίδιο KIT. Το μόριο KIT είναι ένας διαμεμβρανικός υποδοχέας τύπου ΙΙΙ με δραστηριότητα τυροσινικής κινάσης και εκφράζεται στα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα. Σταδιακά, κατά τη διαφοροποίηση των κυττάρων σε ώριμες μορφές η έκφραση του ΚΙΤ μειώνεται σημαντικά και παραμένει υψηλή μόνο στα άωρα μαστοκύτταρα. Η ενεργοποίηση και η φωσφορυλίωση του KIT υποδοχέα από τον Stem Cell Factor (SCF) είναι απαραίτητη για την τελική διαφοροποίηση των πρόδρομων μαστοκυττάρων σε ώριμες μορφές καθώς και για τη χημειοταξία και τον αποικισμό των οργάνων (π.χ. δέρμα, έντερο).

Στη ΣΜ οι μεταλλάξεις του γονιδίου KIT έχουν ως αποτέλεσμα την ενεργοποίηση του υποδοχέα ανεξάρτητα από την παρουσία του συνδέτη του, δηλαδή του SCF. Συνεπώς, τα μαστοκύτταρα πολλαπλασιάζονται χωρίς να υπόκεινται στους φυσιολογικούς μηχανισμούς ρύθμισης. Ο ογκογόνος ρόλος της συχνότερης μετάλλαξης του KIT, της D816V, έχει αποδειχθεί σε διαγονιδιακά πειραματικά μοντέλα.

Στις βαρύτερες μορφές της νόσου, με εκτεταμένη διήθηση και ανεπάρκεια οργάνων, έχει παρατηρηθεί η συνύπαρξη και άλλων σωματικών μεταλλάξεων σε γονίδια, όπως TET2, ASXL1, RUNX1, SRSF2 κ.ά., τα οποία έχουν συσχετισθεί και με άλλα αιματολογικά νεοπλάσματα. Ο ρόλος τους στην κλωνική εξέλιξη δεν είναι πλήρως αποσαφηνισμένος, με τα δεδομένα να περιπλέκονται περαιτέρω επί συνύπαρξης έτερου αιματολογικού νεοπλασματικού νοσήματος. Με βάση νεότερα πειραματικά δεδομένα, υποστηρίζεται ότι η μετάλλαξη στο γονίδιο KIT είναι όψιμο κλωνικό συμβάν, που τροποποιεί τον φαινότυπο της αιματολογικής νόσου προς τη ΣΜ.

Κλινικές εκδηλώσεις
Τα συμπτώματα και τα ευρήματα ποικίλλουν και εξαρτώνται τόσο από τα προσβεβλημένα όργανα όσο και από τον βαθμό διήθησής τους.

Συστηματικά συμπτώματα: καταβολή, απώλεια βάρους, πυρετός, εφίδρωση

  • Από το δέρμα: κνησμός, ερύθημα, δερμογραφισμός, ουρτικάρια (σημείο Darier), αγγειοοίδημα
  • Από το μυοσκελετικό: οστεοπενία/οστεοπόρωση, αρθραλγίες, μυαλγίες

Σχετιζόμενα με την έκλυση ουσιών από τα μαστοκύτταρα: υπόταση, κεφαλαλγία, flushing, συγκοπτικό επεισόδιο, ταχυκαρδία, ΓΕΣ διαταραχές, κοιλιακό άλγος, διάρροια, αναπνευστικά συμπτώματα, αναφυλακτικές αντιδράσεις, κατάθλιψη

Σχετιζόμενα με διήθηση οργάνου: παγκυτταροπενία, σπληνομεγαλία, ηπατομεγαλία, λεμφαδενοπάθεια, ηπατική ανεπάρκεια, πυλαία υπέρταση, ασκίτης, χρόνιο διαρροϊκό σύνδρομο με δυσαπορρόφηση και απώλεια βάρους, παθολογικά κατάγματα.

Στις περιπτώσεις SM-AHN (Πίνακας 1) προστίθενται τα συμπτώματα και τα ευρήματα που σχετίζονται με το συνυπάρχον αιματολογικό νόσημα.

Οι ηπιότερες μορφές (ISM και SSM) χαρακτηρίζονται από προσβολή του δέρματος και περιορισμένη διήθηση του μυελού των οστών ή/και άλλων οργάνων χωρίς ανεπάρκειες. Σε αυτούς τους ασθενείς οι εκδηλώσεις που προεξάρχουν είναι επεισόδια αλλεργικών ή αναφυλακτικών αντιδράσεων μετά από έκθεση σε κάποιο ερέθισμα (δήγμα εντόμου, αλλαγή θερμοκρασίας, στρες, φάρμακα, πρωτεΐνες μικροβίων κ.ά.), ταχυκαρδία, πτώση της αρτηριακής πίεσης, αγγειoοίδημα. Οι ασθενείς με ήπια ΣΜ έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης πρώιμης οστεοπόρωσης αφενός μεν λόγω ουσιών που εκλύονται από τα μαστοκύτταρα, όπως τα ηπαρινειδή, αφετέρου δε λόγω της συχνής και παρατεταμένης λήψης κορτικοειδών για την αντιμετώπιση των αλλεργικών επεισοδίων.
Στις πιο επιθετικές μορφές (ASM, SM-AHN, MCL) προεξάρχουν τα συμπτώματα και τα ευρήματα από τη διήθηση και την ανεπάρκεια των προσβεβλημένων οργάνων. Η εκτεταμένη διήθηση του μυελού των οστών προκαλεί αναιμία, θρομβοπενία ή λευκοπενία, η προσβολή του πεπτικού σωλήνα οδηγεί σε απώλεια βάρους, διάρροια και σύνδρομο δυσαπορρόφησης, η προσβολή των οστών έχει ως αποτέλεσμα παθολογικά κατάγματα, ενώ η προσβολή του ήπατος πυλαία υπέρταση και ασκίτη.

Διάγνωση
Η διάγνωση συχνά είναι δύσκολη και ενδέχεται να καθυστερήσει σημαντικά από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων. Απαιτείται υψηλός δείκτης υποψίας από τους γιατρούς όλων των ειδικοτήτων (γενικοί ιατροί, παθολόγοι, αλλεργιολόγοι, ορθοπεδικοί, γαστρεντερολόγοι κ.ά.), αφού η ποικιλία των συμπτωμάτων μπορεί να οδηγήσει τον ασθενή σε γιατρό οποιασδήποτε ειδικότητας ανάλογα με το προεξάρχον σύμπτωμα.

Υποψία Συστηματικής Μαστοκυττάρωσης τίθεται στις περιπτώσεις ασθενών με:

  • Ιστορικό «αλλεργιών» που δεν σχετίζεται με αυξημένη IgE και δεν διαπιστώνεται συσχέτιση με συγκεκριμένο αλλεργιογόνο
  • Παθολογικά κατάγματα, η διερεύνηση των οποίων δεν αναδεικνύει κάποιο σαφές αίτιο (π.χ. πολλαπλό μυέλωμα, μεταστατικό καρκίνωμα)
  • Ανεξήγητη οστεοπόρωση
  • Ανεξήγητη απώλεια βάρους και διάρροια
  • Συμπτώματα ή ευρήματα όπως αναφέρονται παραπάνω, χωρίς προφανή αιτία.
Πίνακας 2. Ευρήματα Β και C

Η οριστική διάγνωση τίθεται με βάση τα κριτήρια της WHO 2016. Απαιτείται η βιοψία του πάσχοντος οργάνου, στην οποία θα αναδειχθούν οι αθροίσεις των παθολογικών μαστοκυττάρων με το χαρακτηριστικό ατρακτοειδές σχήμα (Εικόνα 1), όπως επίσης και μοριακός έλεγχος. Στην αρχική διερεύνηση περιλαμβάνεται η μέτρηση της τρυπτάσης ορού, μιας ουσίας που εκκρίνεται από τα μαστοκύτταρα και είναι αυξημένη στο 60-70% των ασθενών με ΣΜ. Επί υποψίας της νόσου χρήσιμος είναι ο έλεγχος της τρυπτάσης, ως screening test. Ωστόσο, απαιτείται προσοχή στην ερμηνεία του αποτελέσματος της εξέτασης στις περιπτώσεις συνύπαρξης άλλου αιματολογικού νεοπλάσματος μυελικής προέλευσης, που μπορεί επίσης να προκαλεί αυξημένη τιμή τρυπτάσης.

Ταξινόμηση της ΣΜ – Πρόγνωση
Τόσο ο θεραπευτικός σχεδιασμός όσο και η πρόγνωση των ασθενών με ΣΜ βασίζεται στο φορτίο της νόσου και γι’ αυτό απαιτείται μετά τη διάγνωση λεπτομερής έλεγχος της προσβολής των οργάνων και σταδιοποίηση της νόσου. Η ταξινόμηση βασίζεται στην ανεύρεση ευρημάτων Β (“Burden”) και ευρημάτων C (consider “Cytoreduction”). Τα πρώτα αντανακλούν υψηλό φορτίο νόσου, ενώ τα δεύτερα ανεπάρκεια ή δυσλειτουργία οργάνων λόγω της διήθησης από μαστοκύτταρα (Πίνακας 2).

Συστηματική Μαστοκυττάρωση Βραδείας Εξέλιξης (Indolent SM/ISM)
Είναι η καλοηθέστερη μορφή ΣΜ. Το προσδόκιμο επιβίωσης των ασθενών με ISM δεν διαφέρει από αυτό του γενικού πληθυσμού. Η προσβολή του δέρματος είναι ιδιαιτέρως συχνή με εικόνα μελαγχρωματικής κνίδωσης (Εικόνα 3). Απουσιάζουν τα ευρήματα C, ενώ υπάρχει μέχρι ένα εύρημα Β. Οι συχνότερες εκδηλώσεις σε αυτήν τη μορφή προέρχονται από την έκλυση ουσιών. Οι ασθενείς με ISM χρήζουν τακτικού ελέγχου για οστεοπόρωση/οστεοπενία.

Έρπουσα Συστηματική Μαστοκυττάρωση (Smoldering SM/SSM)
Η SSM χαρακτηρίζεται από υψηλότερο φορτίο νόσου, με ≥2 ευρήματα Β, αλλά απουσιάζουν στοιχεία ανεπάρκειας οργάνων. Η προσβολή του δέρματος είναι συχνή, όπως επίσης ηπατομεγαλία ή/και σπληνομεγαλία. Έχει βραδεία πορεία, αλλά εμφανίζει μεγαλύτερη πιθανότητα εξέλιξης σε ASM ή MCL σε σχέση με την ISM.

Συστηματική Μαστοκυττάρωση σχετιζόμενη με άλλο αιματολογικό νεόπλασμα (SM with an Associated Hematological Neoplasm/SM-AHN)
Οποιοδήποτε κακόηθες αιματολογικό νόσημα μπορεί να συνυπάρχει με ΣΜ. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για νεόπλασμα μυελικής προέλευσης. Ο βαθμός συμμετοχής της ΣΜ στις εκδηλώσεις της νόσου ποικίλλει από ήπια μέχρι εικόνα συμβατή με την επιθετική μορφή. Η σταδιοποίηση της μαστοκυττάρωσης με μεθοδική διερεύνηση αλλά και η θεραπεία της θα πρέπει να γίνονται ανεξάρτητα από το συνυπάρχον νεόπλασμα στις περιπτώσεις που απαιτείται. Η πρόγνωση γενικά είναι δυσμενής και η επιβίωση επηρεάζεται εν πολλοίς από το έτερο αιματολογικό νόσημα.

Επιθετική Συστηματική Μαστοκυττάρωση (Aggressive SM/ASM)
Η επιθετική ΣΜ χαρακτηρίζεται από υψηλό φορτίο νόσου, ανεπάρκεια οργάνων, ήτοι τουλάχιστον ένα εύρημα C, και πολύ υψηλά επίπεδα τρυπτάσης. Χαρακτηριστικά, η πλειονότητα των ασθενών σπάνια εμφανίζει δερματικές βλάβες. Η νόσος μπορεί να εκδηλωθεί με ποικίλα συμπτώματα ανάλογα με τον βαθμό διήθησης του μυελού των οστών και των άλλων προσβεβλημένων οργάνων. Οι ασθενείς χρήζουν θεραπευτικής παρέμβασης, με στόχο τη μείωση ή/και εξάλειψη των παθολογικών μαστοκυττάρων. Η πρόγνωση είναι δυσμενής, με τη διάμεση επιβίωση να φτάνει τους 41 μήνες.

Μαστοκυτταρική Λευχαιμία (Mast Cell Leukemia/MCL)
Η MCL είναι η επιθετικότερη μορφή της νόσου και χαρακτηρίζεται από την παρουσία μαστοκυττάρων σε ποσοστό >20% των εμπύρηνων κυττάρων στο επίχρισμα του μυελού των οστών. Στην κλασική μορφή της MCL ανευρίσκονται >10% μαστοκύτταρα στο επίχρισμα του αίματος. Τα μαστοκύτταρα συνήθως δεν έχουν το χαρακτηριστικό ατρακτοειδές σχήμα, αλλά είναι στρογγυλά (Εικόνα 4). Οι ασθενείς έχουν ιδιαίτερα υψηλό φορτίο νόσου με ευρήματα C. Στην MCL συχνά δεν ανιχνεύεται η μετάλλαξη KITD816V, αντίθετα ανευρίσκονται άλλες μεταλλάξεις του KIT. Η πρόγνωση είναι εξαιρετικά δυσμενής και η διάμεση επιβίωση δεν ξεπερνά τους δύο μήνες.

Θεραπεία
Πρόκειται για ανίατο νόσημα. Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο της ΣΜ και τα συμπτώματα του ασθενούς (Εικόνα 5).

Όλοι οι ασθενείς θα πρέπει να έχουν λεπτομερή ενημέρωση για το νόσημα.

Οι ασθενείς που εμφανίζουν συμπτώματα από την αποκοκκίωση των μαστοκυττάρων και επεισόδια αναφυλαξίας θα πρέπει να εκπαιδευτούν να αποφεύγουν τους εκλυτικούς παράγοντες, όπως απότομες μεταβολές θερμοκρασίας, έντονο στρες, κατανάλωση αλκοόλ. Επίσης, θα πρέπει να γνωρίζουν και να αποφεύγουν φάρμακα, όπως είναι τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, τα οπιοειδή, η βανκομυκίνη, τα ιωδιούχα σκιαγραφικά. Τα πιο ήπια επεισόδια μπορούν να αντιμετωπιστούν με αντιισταμινικά, αναστολείς λευκοτριενίων και νατριούχο χρωμολύνη, ενώ για την αντιμετώπιση σοβαρών επεισοδίων αναφυλαξίας όλοι οι ασθενείς θα πρέπει να φέρουν στυλό επινεφρίνης. Οι ασθενείς με οστεοπόρωση αντιμετωπίζονται με χορήγηση διφωσφονικών.

Στις επιθετικότερες μορφές της νόσου ο στόχος της θεραπείας είναι η μείωση και, εάν είναι δυνατόν, η εξάλειψη των παθολογικών κυττάρων, με απώτερο σκοπό την αποκατάσταση της λειτουργικότητας των οργάνων, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης. Δεν υπάρχει θεραπεία ίασης για τη Συστηματική Μαστοκυττάρωση και μόνο η αλλογενής μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων προσφέρει προοπτική μακροχρόνιας επιβίωσης, και συνεπώς είναι μια θεραπευτική επιλογή η οποία θα πρέπει να προσφέρεται στους επιλέξιμους ασθενείς με ανταποκρινόμενη νόσο.

Οι θεραπευτικές επιλογές για τους ασθενείς με επιθετικές μορφές ΣΜ περιλαμβάνουν την ιντερφερόνη, την κλαδριβίνη, συνδυασμένη χημειοθεραπεία και νεότερους παράγοντες.

Η ιντερφερόνη, ένα φάρμακο ιδιαίτερα δραστικό στις μορφές με οστική νόσο, προσφέρει συνολική ανταπόκριση στο 53% περίπου.

Με την κλαδριβίνη, ένα ανάλογο πουρινών, επίσης επιτυγχάνεται ανταπόκριση στο 55% των ασθενών.

Η κατανόηση της μοριακής βάσης της νόσου ανέδειξε μοριακές βλάβες-στόχους θεραπείας, όπως η πρωτεΐνη KIT, η οποία ανευρίσκεται μεταλλαγμένη σε ποσοστό >80% των ασθενών με προχωρημένη Συστηματική Μαστοκυττάρωση. Νεότερα φάρμακα, όπως η midostaurin και το avapritinib, αναστέλλουν τη μεταλλαγμένη πρωτεΐνη KIT. Είναι από του στόματος χορηγούμενα φάρμακα, εγκεκριμένα για τις επιθετικές μορφές ΣΜ. Από τις μελέτες έχει δειχθεί ότι έχουν ικανοποιητική αποτελεσματικότητα με ποσοστά ανταπόκρισης περίπου 60%, ενώ ταυτόχρονα βελτιώνουν την ποιότητα της ζωής.

Το πρόβλημα με τις παραπάνω θεραπείες είναι ότι η μέση διάρκεια της ανταπόκρισης είναι 12-24 μήνες στο συντριπτικό ποσοστό των ασθενών. Έτσι λοιπόν, στις περιπτώσεις των επιθετικών μορφών, οι ασθενείς που ανταποκρίνονται στη θεραπεία, θα πρέπει να υποβάλλονται σε αλλογενή μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, εφόσον κριθούν κατάλληλοι.

Συστηματική Μαστοκυττάρωση και λοίμωξη Covid-19
Με δεδομένη τη σπανιότητα της νόσου, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για την έκβαση των ασθενών με ΣΜ και Covid-19 λοίμωξη. Ωστόσο, ασθενείς με προχωρημένες μορφές νόσου, που υποβάλλονται είτε σε χημειοθεραπεία είτε σε κάποια από τις νεότερες στοχεύουσες θεραπείες, σε περίπτωση λοίμωξης από τον ιό SARS-COV-2 είναι σε κίνδυνο για βαριά νόσηση με απειλή της υγείας και της ζωής τους.

Διεθνώς, συστήνεται ο εμβολιασμός, παρά την πιθανότητα εμφάνισης αλλεργικών αντιδράσεων. Σύμφωνα με τις συστάσεις, θα πρέπει να γίνεται με mRNA εμβόλιο σε εμβολιαστικό κέντρο εντός νοσοκομειακής μονάδας. Συνιστάται η λήψη αντιισταμινικού φαρμάκου μία ώρα πριν από τον εμβολιασμό, ενώ όλοι οι ασθενείς θα πρέπει να έχουν μαζί τους στυλό αδρεναλίνης (EpiPen).

ΣΜ στα καθ’ ημάς
Η Συστηματική Μαστοκυττάρωση είναι ιδιαίτερα σπάνιο νεόπλασμα. Η επιστημονική γνώση, τόσο σε επίπεδο παθογένειας όσο και σε επίπεδο θεραπευτικής προσέγγισης, προέρχεται από μικρές μη τυχαιοποιημένες μελέτες, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν ισχυρά δεδομένα. Για το λόγο αυτό, η ανάπτυξη αρχείων καταγραφής είναι εξαιρετικά σημαντική για την περαιτέρω κατανόηση της νόσου και την καλύτερη αντιμετώπιση των ασθενών.

Με πρωτοβουλία της Ομάδας Μελέτης της Συστηματικής Μαστοκυττάρωσης του Τμήματος Οξειών Λευχαιμιών και Μυελοϋπερπλαστικών Νεοπλασμάτων της Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας, αναπτύσσεται Μητρώο Καταγραφής Ασθενών με ΣΜ. Η προσπάθεια έχει ξεκινήσει το 2017, με στόχο την αποτύπωση των επιδημιολογικών δεδομένων, τη θεραπευτική αντιμετώπιση και την έκβαση των ασθενών, αλλά και την προαγωγή της επιστημονικής έρευνας μέσα από τη μοριακή μελέτη του νοσήματος.

Πλέον, το μητρώο είναι ολοκληρωμένο σε ηλεκτρονική μορφή και περιλαμβάνει 129 ασθενείς, που διαγνώστηκαν από το 2007 έως το 2021.

Ευελπιστούμε ότι σύντομα θα υπάρχουν πληρέστερα δεδομένα για τη Συστηματική Μαστοκυττάρωση στην Ελλάδα.

Από Μαρία Ν. Παγώνη Διευθύντρια Αιματολογικής Κλινικής – Κλινικής Λεμφωμάτων και Μονάδας Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών του Νοσοκομείου «Ευαγγελισμός» και
Ιωάννη Τσώνη Αιματολόγο, Αιματολογική Κλινική – Κλινική Λεμφωμάτων, Μονάδα ΜΜΟ, Νοσοκομείο «Ευαγγελισμός»

 

 

Πηγή: https://hellenicmedicalreview.gr/

Ψωρίαση: Νεότερες θεραπευτικές εξελίξεις

Με πληροφορίες από την έκθεση του CADTH με τίτλο «Biologics in Plaque Psoriasis», που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 2021

Όπως αναφέρουν οι οδηγίες της Επιτροπής Διαγνωστικών και Θεραπευτικών Πρωτοκόλλων που δημοσιεύτηκαν τον Αύγουστο του 2018, «η θεραπευτική προσέγγιση της ψωρίασης εξαρτάται από την κλινική μορφή της, τη βαρύτητά της (PASI), την έκταση του σώματος που προσβάλλει (BSA), την επίδραση στην ποιότητα ζωής του ασθενούς (DLQI), τις συν-νοσηρότητες που παρουσιάζει ο ασθενής και τα συν-χορηγούμενα φάρμακα».

Σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες των Διαγνωστικών/Θεραπευτικών Πρωτοκόλλων του 2018, ο ορισμός της βαρύτητας της νόσου χαρακτηρίζεται με βάση τον πίνακα που ακολουθεί.

Η κατά πλάκας ψωρίαση [Plaque psoriasis (PsO)] είναι η πιο κοινή μορφή ψωρίασης, που επηρεάζει περίπου το 90% των ασθενών. Η PsO είναι μια πολυσυστημική ασθένεια, επειδή σχετίζεται με σοβαρές συννοσηρότητες, όπως η ψωριασική αρθρίτιδα, η καρδιαγγειακή νόσος, το μεταβολικό σύνδρομο, η παχυσαρκία, η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και η κατάθλιψη. Η σοβαρότητα της νόσου, οι σχετικές συννοσηρότητες, οι προτιμήσεις του ασθενούς, η αποτελεσματικότητα και η αξιολόγηση της ατομικής ανταπόκρισης του ασθενούς, καθορίζουν και τον τύπο της θεραπείας. Τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της σοβαρότητας και της έκτασης της ψωρίασης και του σχετικού της αντίκτυπου στην ποιότητα ζωής περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τον Δείκτη Περιοχής και Σοβαρότητας της Ψωρίασης (PASI), την επιφάνεια του σώματος (BSA) και τον Δερματολογικό Δείκτη Ποιότητας Ζωής (DLQI). Οι θεραπείες πρώτης γραμμής περιλαμβάνουν τη φωτοθεραπεία, τα τοπικά στεροειδή, τη χρήση βιταμίνης D τοπικά, και από του στόματος συστημικά αντιφλεγμονώδη φάρμακα όπως η μεθοτρεξάτη, η ασιτρετίνη και η κυκλοσπορίνη.

Η μέτρια έως σοβαρή μορφή της νόσου σε ενήλικες που δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία πρώτης γραμμής, αντιμετωπίζεται με βιολογικά φάρμακα. Τα βιολογικά προϊόντα παλαιότερης γενιάς που χορηγούνται για την PsO, περιλαμβάνουν φάρμακα κατά του παράγοντα νέκρωσης όγκων (TNF), όπως είναι το etanercept, το adalimumab, το infliximab και το certolizumab pegol, και έναν αναστολέα κατά της ιντερλευκίνης [anti-interleukin (IL)-12/IL-23], όπως είναι το ustekinumab. Προσφάτως, μια νέα γενιά βιολογικών προϊόντων έχουν εγκριθεί για χρήση στην αντιμετώπιση της PsO. Σε αυτά περιλαμβάνονται αναστολείς κατά της ιντερλευκίνης 17 (αντι-IL-17: secukinumab, ixekizumab, brodalumab) και αναστολείς κατά της ιντερλευκίνης 23 [αντι-IL-23: (guselkumab, tildrakizumab και risankizumab)]. Ορισμένες κατηγορίες ασθενών απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή στην επιλογή της κατάλληλης βιολογικής θεραπείας για την PsO. Για παράδειγμα, μόνο 4 βιολογικοί παράγοντες έχουν εγκριθεί για χορήγηση σε παιδιά: etanercept, ustekinumab, ixekizumab και secukinumab. Μελέτες, επίσης, έχουν δείξει ότι υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στα φύλα όσον αφορά τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων της PsO, τα πρότυπα συνταγογράφησης και τα αποτελέσματα της θεραπείας. Μια συστηματική ανασκόπηση από τους Sandhu et al. (2020) όσον αφορά τη χορήγηση βιολογικών παραγόντων σε έναν ηλικιωμένο πληθυσμό με PsO, συνέστησε στενότερη παρακολούθηση και συνετό έλεγχο, επειδή οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες και η διακοπή της αγωγής λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν συχνότερες. Τέλος, θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι η PsO είναι μια χρόνια νόσος που διαρκεί καθ’ όλην τη διάρκεια της ζωής του ασθενούς (διά βίου πάθηση) και οι υποτροπές είναι συχνές μετά τη διακοπή της θεραπείας. Ως εκ τούτου, μπορεί να χρειαστούν πολλαπλές θεραπευτικές επιλογές καθ ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής της συγκεκριμένης νόσου.

Θεραπευτικές επιλογές
Θεραπεία της ήπιας ψωρίασης

θεραπεία πρώτης επιλογής
Η ήπια μορφή της νόσου αποτελεί ένδειξη για τοπική θεραπεία και φωτοθεραπεία, ενώ η μέτρια-σοβαρή, ένδειξη για συστηματική θεραπεία. Η τοπική θεραπεία και η φωτοθεραπεία μπορεί να συνδυαστούν και με τη συστηματική θεραπεία.

Τοπική θεραπεία
Σύμφωνα με τις οδηγίες των θεραπευτικών πρωτοκόλλων του 2018, η τοπική θεραπεία για την αντιμετώπιση της ήπιας ψωρίασης περιλαμβάνει:

  • Κορτικοστεροειδή
  • Ανάλογα της βιταμίνης D3 (Calcipotriol, calcitriol)
  • Έτοιμο, σταθερό σκεύασμα γέλης/αφρού καλσιποτριόλης (ανάλογο της βιταμίνης D) και διπροπιονικής βηταμεθαζόνης (calcipotriol monohydrate+betamethasone dipropionate)
  • Ρετινοειδή (tazarotene)
  • Πίσσα (Tar)
  • Διθρανόλη (dithranol)
  • Αναστολείς καλσινευρίνης: pimecrolimus, tacrolimus (οι παράγοντες αυτοί, αν και δεν έχουν επίσημη ένδειξη, έχουν δείξει καλή αποτελεσματικότητα σε σημαντικό αριθμό κλινικών μελετών και στην κλινική πρακτική χορηγούνται κυρίως για τις βλάβες που εντοπίζονται στο πρόσωπο, στις παρατριμματικές περιοχές, καθώς και για την ψωρίαση στην παιδική ηλικία).
  • Κερατολυτικά (σαλικυλικό οξύ: salicilique acid – ουρία: urea)
  • Τα παραπάνω τοπικά σκευάσματα μπορούν να δοθούν σε κυκλικό σχήμα θεραπείας, ως μονοθεραπεία ή συνδυαστικά.

Θεραπεία δεύτερης επιλογής
Ως δεύτερης επιλογής θεραπεία, οι οδηγίες των θεραπευτικών πρωτοκόλλων του 2018 περιλαμβάνουν:

  • Φωτοθεραπεία (Τοπική PUVA, UVB-nb)
  • Excimer Laser.

Θεραπεία μέτριας – σοβαρής ψωρίασης
Στην αντιμετώπιση της ψωρίασης μέτριας – σοβαρής μορφής οι οδηγίες των θεραπευτικών πρωτοκόλλων του 2018 προτείνουν:

  • θεραπεια πρωτησ επιλογήΣ
  • Φωτοθεραπεία: (PUVA, UVB-nb ευρέος φάσματος, PUVA, Excimer Laser)
  • Κυκλοσπορίνη: (2,5 – 5mgr/Kgr ΒΣ/ημέρα, από του στόματος). Σε περίπτωση συνεχούς χορήγησης του φαρμάκου, συνιστάται να μην ξεπεραστούν τα δύο έτη.
  • Μεθοτρεξάτη: (5-30mgr/εβδομάδα, από του στόματος ή ενδομυϊκά, ή υποδορίως – συνιστάται συγχορήγηση φυλλικού οξέος 1-5mgr)
  • Ασιτρετίνη: [ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό με PUVA (Re- PUVA) ή σε συνδυασμό με UVB (Re-UVB)], (0,3-1mgr/Kgr ΒΣ/ημέρα από του στόματος)
  • Εστέρες φουμαρικού οξέος (δεν διατίθενται στην Ελλάδα).

Βιολογικοί παράγοντες

Σημαντικές επισημάνσεις
Το κείμενο που ακολουθεί βασίζεται στο μεγαλύτερο μέρος του στην έκθεση του CADTH με τίτλο «Biologics in Plaque Psoriasis», που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 2021.

Στον Καναδά έχουν εγκριθεί 11 βιολογικοί παράγοντες για τη θεραπεία των ενήλικων ασθενών που πάσχουν από μέτριας έως σοβαρής μορφής ψωρίαση κατά πλάκας [plaque psoriasis (PsO)].

Αυτοί οι βιολογικοί παράγοντες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, με βάση τον μηχανισμό δράσης και την ημερομηνία έγκρισης από τον αντίστοιχο ρυθμιστικό οργανισμό του Καναδά (Health Canada):

  • Οι παλιάς γενιάς βιολογικοί παράγοντες περιλαμβάνουν: τους αντινεοπλασματικούς παράγοντες νέκρωσης ή παράγοντες νέκρωσης όγκων [anti–tumour necrosis factor (TNF)], όπως είναι το etanercept, το adalimumab, το infliximab και το certolizumab pegol, και τον αναστολέα της ιντερλευκίνης [(IL)-12/IL-23 inhibitor] ustekinumab, που έχουν εγκριθεί στον Καναδά πριν από το 2010.
  • Οι νέας γενιάς βιολογικοί παράγοντες περιλαμβάνουν: τους αναστολείς της ιντερλευκίνης 17 «anti-IL-17 inhibitors» secukinumab, ixekizumab, και brodalumab, καθώς και τους αναστολείς της ιντερλευκίνης 23 «anti-IL-23 inhibitors» guselkumab, tildrakizumab, και risankizumab, που εγκρίθηκαν στον Καναδά από το 2015 και μετά.

Ο Καναδικός Οργανισμός Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (CADTH) έκανε ανασκόπηση των τριών από τους πέντε βιολογικούς παράγοντες παλιάς γενιάς, καθώς και των έξι βιολογικών παραγόντων νέας γενιάς. Για όλα τα προϊόντα έγιναν ανασκοπήσεις από τον οργανισμό και συστάσεις της Καναδικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Φαρμάκων (CDEC). Οι κλινικές μελέτες των περισσότερων βιολογικών παραγόντων νέας γενιάς περιλάμβαναν σαφείς ενδείξεις (direct evidence) που αποδεικνύουν υπεροχή ή στατιστικά σημαντικά υψηλότερα ποσοστά αποτελεσματικότητας σε σύγκριση με το δραστικό φάρμακο σύγκρισης των αντίστοιχων βιολογικών παραγόντων παλαιάς γενιάς. Σύμφωνα με τον CADTH, οι κλινικές μελέτες για τα βιολογικά προϊόντα νέας γενιάς ενσωμάτωσαν επίσης πιο αυστηρά μέτρα όσον αφορά τα αποτελέσματα της πρωτογενούς έκβασης της μελέτης.

Τα βιολογικά προϊόντα παλιάς γενιάς προϋπήρχαν της διαδικασίας διαπραγμάτευσης της Πανκαναδικής Φαρμακευτικής Συμμαχίας (pCPA), εκτός από το certolizumab, γεγονός που θα μπορούσε να συνεπάγεται ανόμοιες συμφωνίες αποζημίωσης για αυτά τα φάρμακα.

Στην έκθεσή του ο CADTH σημειώνει ότι τα πρότυπα χρήσης βιολογικών παραγόντων παλιάς έναντι νέας γενιάς, όσον αφορά την αποζημίωσή τους στην περιοχή του Οντάριο, έδειξαν ότι ένα σημαντικό ποσοστό νέων ασθενών υποβλήθηκε σε θεραπεία με βιολογικούς παράγοντες παλαιάς γενιάς (54% το 2019 και 37% το 2020) παρά τη διαθεσιμότητα πολλαπλών βιολογικών παραγόντων νέας γενιάς.

Τέλος, αξίζει να υπογραμμίσουμε ότι σύμφωνα με την έκθεση του CADTH, οι βιολογικοί παράγοντες νέας γενιάς υποβλήθηκαν σε διαπραγματεύσεις μέσω της pCPA και κατέθεσαν σαφείς ενδείξεις για την υπεροχή τους έναντι των συγκριτικών βιολογικών παραγόντων παλαιάς γενιάς, κάτι που μπορεί τελικά να αποδειχθεί ότι έχει σημαντική αξία για τους ασθενείς και τους πληρωτές.

Η χορήγηση βιολογικών παραγόντων στην ψωρίαση
Η θεραπευτική αντιμετώπιση της ψωρίασης, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, περιλαμβάνει διάφορες μορφές θεραπείας. Τα βιολογικά φάρμακα περιλαμβάνουν μονοκλωνικά αντισώματα και πρωτεΐνες σύντηξης, οι οποίες προέρχονται από ζωντανά συστήματα. Καθώς αυτές οι θεραπείες έχουν λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες σε σύγκριση με τις συμβατικές θεραπείες, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για μακροχρόνια θεραπεία.

Η πρώτη κατηγορία βιολογικών παραγόντων που εγκρίθηκαν για την ψωρίαση κατά πλάκας ήταν οι αντι-TNF παράγοντες (παράγοντες νέκρωσης όγκων), όπως τα adalimumab, etanercept, και infliximab, καθώς και ανταγωνιστές της ιντερλευκίνης (IL) -12 και IL-23, όπως το ustekinumab.

Σύμφωνα με την περίληψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του 2017, το adalimumab ενδείκνυται για τη θεραπεία της μέτριας έως σοβαρής χρόνιας ψωρίασης κατά πλάκας σε ενήλικες ασθενείς οι οποίοι είναι υποψήφιοι για συστηματική θεραπεία. Το φάρμακο χορηγείται υποδορίως, και μετά από 16 εβδομάδες θεραπείας, οι ασθενείς με ανεπαρκή ανταπόκριση μπορούν να προσαρμόσουν το δοσολογικό σχήμα σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος γιατρού που παρακολουθεί τον ασθενή. Σύμφωνα με την EPAR, «η έναρξη και επίβλεψη της θεραπείας πρέπει να πραγματοποιούνται από εξειδικευμένους γιατρούς, με πείρα στη διάγνωση και στη θεραπεία των παθήσεων για τις οποίες έχει εγκριθεί το εν λόγω φάρμακο».

Αντίστοιχα, σύμφωνα με την περίληψη EPAR του 2014, το etanercept μπορεί να χορηγηθεί στην ψωρίαση κατά πλάκας «σε ενήλικες με μέτρια έως σοβαρή μορφή της ασθένειας και σε ασθενείς από την ηλικία των έξι ετών με μακροχρόνια σοβαρή μορφή της ασθένειας. Το etanercept χορηγείται σε ασθενείς που δεν ανταποκρίθηκαν στην αγωγή ή δεν μπορούν να λάβουν άλλες αγωγές για τη συγκεκριμένη νόσο».

Η έναρξη και η επίβλεψη της θεραπείας με etanercept πρέπει να πραγματοποιούνται από ειδικό γιατρό με πείρα στη διάγνωση και στη θεραπεία της νόσου για την οποία χορηγείται το φάρμακο. Το etanercept χορηγείται με υποδόρια ένεση. Για τη θεραπεία της ψωρίασης κατά πλάκας μπορεί επίσης να χορηγηθεί θεραπεία 50 mg δύο φορές την εβδομάδα κατά τις 12 πρώτες εβδομάδες θεραπείας. Στους ασθενείς ηλικίας κάτω των 18 ετών, η δόση εξαρτάται από το σωματικό βάρος. Η ένεση μπορεί να πραγματοποιηθεί από τον ασθενή ή από νοσηλευτή, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν λάβει κατάλληλη εκπαίδευση.

Σύμφωνα με την περίληψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του 2016, η έναρξη και η επίβλεψη της θεραπείας με infliximab πρέπει να γίνονται από ειδικευμένο γιατρό με πείρα στη διάγνωση και στη θεραπεία των νόσων για τις οποίες χορηγείται το φάρμακο. Το infliximab χορηγείται με ενδοφλέβια έγχυση διάρκειας μίας ή δύο ωρών. Η δόση του φαρμάκου για όλες τις νόσους για τις οποίες χορηγείται το φάρμακο, εκτός της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, είναι 5 mg ανά κιλό σωματικού βάρους. Όλοι οι ασθενείς παρακολουθούνται για οποιαδήποτε αντίδραση κατά τη διάρκεια της έγχυσης και επί μία έως δύο ώρες τουλάχιστον μετά από αυτήν.

Το infliximab είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που έχει σχεδιαστεί ώστε να δεσμεύει μια πρωτεΐνη που ονομάζεται παράγοντας νέκρωσης των όγκων άλφα (TNF-α) και να αναστέλλει τη δράση της. Ο παράγοντας TNF-α συμμετέχει στην πρόκληση φλεγμονής και απαντά σε υψηλά επίπεδα σε ασθενείς που πάσχουν από νόσους για τη θεραπεία των οποίων χορηγείται το φάρμακο. Αναστέλλοντας τη δράση του παράγοντα TNF-α, το infliximab μειώνει τη φλεγμονή και τα λοιπά συμπτώματα αυτών των νόσων.

Σύμφωνα με την περίληψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του 2020, το ustekinumab είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της μέτριας έως σοβαρής ψωρίασης κατά πλάκας. Το φάρμακο χορηγείται σε ενήλικες και παιδιά ηλικίας 6 ετών και άνω, που δεν ανταποκρίθηκαν ή δεν μπορούν να λάβουν άλλες συστημικές θεραπείες για την ψωρίαση, όπως με κυκλοσπορίνη, μεθοτρεξάτη ή PUVA (συνδυασμός ψωραλενίου και υπεριώδους ακτινοβολίας Α). Η PUVA είναι ένας τύπος θεραπείας κατά την οποία ο ασθενής, πριν από την έκθεσή του σε υπεριώδη ακτινοβολία, λαμβάνει ένα φάρμακο που ονομάζεται ψωραλένιο. Στην ψωρίαση κατά πλάκας και στην ψωριασική αρθρίτιδα, το ustekinumab χορηγείται με υποδόρια ένεση. Σε ενήλικες η συνήθης δόση είναι 45 mg, ενώ στα παιδιά η δόση εξαρτάται από το σωματικό τους βάρος. Τέλος, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι και αυτό το φάρμακο πρέπει να λαμβάνεται υπό την επίβλεψη γιατρού με πείρα στη διάγνωση και στη θεραπεία των παθήσεων για τις οποίες αυτό χορηγείται.

Νεότεροι βιολογικοί παράγοντες
Έκτοτε όμως έχουν αναπτυχθεί αρκετά άλλα βιολογικά φάρμακα, γνωστά ως «νεότεροι βιολογικοί παράγοντες». Σε αυτά περιλαμβάνονται φάρμακα κατά της IL-17 (όπως secukinumab, ixekizumab, brodalumab) και φάρμακα αντι-IL-23, όπως το risankizumab, το tildrakizumab και το guselkumab.

Ο Καναδικός Οργανισμός Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (CADTH) έχει ήδη επανεξετάσει και προτείνει τα νεότερα βιολογικά φάρμακα, όπως το secukinumab, από το 2014, το ixekizumab το 2016, το brodalumab το 2018 και το risankizumab το 2019, για τη θεραπεία της μέτριας έως σοβαρής ψωρίασης κατά πλάκας.

Σύμφωνα με την περίληψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του 2020, το secukinumab είναι φάρμακο που δρα στο ανοσοποιητικό σύστημα και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της μέτριας έως σοβαρής ψωρίασης κατά πλάκας σε ενήλικες και ασθενείς άνω των έξι ετών που χρήζουν θεραπείας με φάρμακο χορηγούμενο από το στόμα ή με ένεση. Η θεραπεία πρέπει να χορηγείται υπό την επίβλεψη γιατρού με πείρα στη διάγνωση και στη θεραπεία των παθήσεων για τις οποίες χρησιμοποιείται το συγκεκριμένο φάρμακο.

Η δόση του φαρμάκου εξαρτάται από τη νόσο για την οποία λαμβάνεται το φάρμακο. Συνήθως παρατηρείται βελτίωση της πάθησης εντός 16 εβδομάδων θεραπείας. Ο γιατρός μπορεί να αποφασίσει τη διακοπή της θεραπείας, εάν δεν υπάρχει βελτίωση μετά από 16 εβδομάδες. Η δόση για παιδιά εξαρτάται από το σωματικό τους βάρος. Μετά από κατάλληλη εκπαίδευση, οι ασθενείς (ή τα άτομα που τους φροντίζουν) μπορούν να πραγματοποιούν μόνοι τους την ένεση.

Το secukinumab είναι μονοκλωνικό αντίσωμα που έχει σχεδιαστεί ώστε να προσκολλάται σε ένα μόριο-αγγελιαφόρο που βρίσκεται στο ανοσοποιητικό σύστημα, την ιντερλευκίνη 17Α. Η ιντερλευκίνη 17Α συμμετέχει στην πρόκληση φλεγμονής αλλά και σε άλλες διαδικασίες του ανοσοποιητικού συστήματος που προκαλούν ψωρίαση, ψωριασική αρθρίτιδα και αξονική σπονδυλαρθρίτιδα.

Το brodalumab, σύμφωνα με την περίληψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του 2017, είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ψωρίασης κατά πλάκας. Χρησιμοποιείται σε ενήλικες των οποίων η νόσος είναι μέτρια έως σοβαρή και οι οποίοι απαιτείται να λάβουν συστηματική θεραπεία. Το φάρμακο πρέπει να χρησιμοποιείται υπό την επίβλεψη γιατρού με πείρα στη διάγνωση και στη θεραπεία της ψωρίασης.

Το brodalumab διατίθεται υπό μορφή ενέσιμου διαλύματος σε προγεμισμένες σύριγγες. Χορηγείται με υποδόρια ένεση. Η συνιστώμενη δόση είναι 210 mg μία φορά την εβδομάδα τις πρώτες τρεις εβδομάδες και, εφεξής, κάθε δύο εβδομάδες. Ο γιατρός μπορεί να αποφασίσει τη διακοπή της θεραπείας, εάν η κατάσταση του ασθενούς δεν βελτιωθεί μετά από 12 έως 16 εβδομάδες. Μετά από εκπαίδευση, οι ασθενείς μπορούν να κάνουν μόνοι τους την ένεση με το φάρμακο, εφόσον ο γιατρός το κρίνει σκόπιμο.

Το ixekizumab, σύμφωνα με την περίληψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του 2016, είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της μέτριας έως σοβαρής ψωρίασης κατά πλάκας σε ενήλικες ασθενείς οι οποίοι χρειάζονται συστηματική θεραπεία. Το φάρμακο πρέπει να χρησιμοποιείται υπό την επίβλεψη γιατρού με πείρα στη διάγνωση και στη θεραπεία της ψωρίασης.

Το ixekizumab διατίθεται υπό μορφή ένεσης σε προγεμισμένες σύριγγες και πένες. Χορηγείται με υποδόρια ένεση. Η πρώτη δόση των 160 mg (δύο ενέσεις) ακολουθείται από μία ένεση των 80 mg κάθε δύο εβδομάδες για τις πρώτες 12 εβδομάδες και κάθε 4 εβδομάδες στη συνέχεια. Ο γιατρός μπορεί να αποφασίσει τη διακοπή της θεραπείας, εάν η κατάσταση δεν βελτιωθεί μετά από 16 έως 20 εβδομάδες. Μετά από εκπαίδευση, οι ασθενείς μπορούν να κάνουν μόνοι τους την ένεση με Taltz, εφόσον ο γιατρός τους το κρίνει σκόπιμο.

Το risankizumab, σύμφωνα με την περίληψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του 2021, είναι ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ψωρίασης κατά πλάκας σε ενήλικες ασθενείς με μέτρια έως σοβαρή νόσο οι οποίοι χρήζουν συστηματικής θεραπείας. Το risankizumab είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που έχει σχεδιαστεί ώστε να προσκολλάται στην ιντερλευκίνη 23 (IL-23) και να αναστέλλει τη δράση της. Η ιντερλευκίνη 23 συμμετέχει στην πρόκληση φλεγμονής που σχετίζεται με αρθρίτιδα και τον σχηματισμό ψωρίασης κατά πλάκας. Αναστέλλοντας τη δράση της IL-23, το risankizumab μειώνει τη φλεγμονή και άλλα συμπτώματα που συνδέονται με την ψωρίαση κατά πλάκας και την ψωριασική αρθρίτιδα.
Το φάρμακο πρέπει να χρησιμοποιείται υπό την επίβλεψη γιατρού με πείρα στη διάγνωση και στη θεραπεία της ψωρίασης κατά πλάκας ή της ψωριασικής αρθρίτιδας.

Το risankizumab διατίθεται σε προγεμισμένες σύριγγες και προγεμισμένες συσκευές τύπου πένας. Χορηγείται με υποδόρια ένεση σε περιοχή όπου δεν υπάρχει ψωρίαση, συνήθως στους μηρούς ή στην κοιλιά. Η συνιστώμενη δόση είναι 150 mg. Οι δύο πρώτες δόσεις των 150 mg χορηγούνται με διαφορά 4 εβδομάδων, ενώ οι επόμενες δόσεις χορηγούνται κάθε 12 εβδομάδες.

Ο γιατρός μπορεί να αποφασίσει τη διακοπή της θεραπείας, εάν η κατάσταση του ασθενούς δεν βελτιωθεί μετά από 16 εβδομάδες. Μετά από εκπαίδευση, οι ασθενείς μπορούν να κάνουν μόνοι τους την ένεση με το φάρμακο, εφόσον ο γιατρός το κρίνει σκόπιμο.

Το guselkumab, σύμφωνα με την περίληψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του 2018, είναι ένας ακόμη από τους «νεότερους βιολογικούς παράγοντες», που δρα στο ανοσοποιητικό σύστημα και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ψωρίασης κατά πλάκας σε ενήλικες ασθενείς με νόσο μέτριας έως σοβαρής μορφής στους οποίους οι θεραπείες απευθείας εφαρμογής στο δέρμα δεν κρίνονται κατάλληλες.

Το guselkumab είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που έχει σχεδιαστεί ώστε να προσκολλάται στην ιντερλευκίνη 23 και να αναστέλλει τη δράση της. Η ιντερλευκίνη 23 είναι μια αγγελιαφόρος ουσία, που ελέγχει την ανάπτυξη και την ωρίμαση ορισμένων τύπων Τ κυττάρων. Αυτά τα Τ κύτταρα, τα οποία αποτελούν μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος του οργανισμού, συμμετέχουν στην πρόκληση της φλεγμονής που συνδέεται με τον σχηματισμό της ψωρίασης κατά πλάκας. Αναστέλλοντας τη δράση της ιντερλευκίνης 23, το φάρμακο μειώνει τη φλεγμονή και τα συμπτώματα που σχετίζονται με τη νόσο.

Το guselkumab πρέπει να χρησιμοποιείται υπό την επίβλεψη γιατρού με πείρα στη διάγνωση και στη θεραπεία της ψωρίασης κατά πλάκας.

Το guselkumab διατίθεται υπό μορφή διαλύματος προς έγχυση σε προγεμισμένες συσκευές τύπου πένας ή σύριγγες. Χορηγείται με υποδόρια ένεση σε περιοχή όπου δεν εμφανίζεται ψωρίαση. Η συνιστώμενη δόση είναι 100 mg ως εφάπαξ δόση, ακολουθούμενη από την επόμενη δόση μετά από 4 εβδομάδες και, στη συνέχεια, 100 mg κάθε 8 εβδομάδες. Ο γιατρός μπορεί να αποφασίσει τη διακοπή της θεραπείας, εάν η κατάσταση του ασθενούς δεν βελτιωθεί μετά από 16 εβδομάδες. Μετά από εκπαίδευση, οι ασθενείς μπορούν να κάνουν μόνοι τους την ένεση με το φάρμακο, εφόσον ο γιατρός το κρίνει σκόπιμο.

Το tildrakizumab, σύμφωνα με την περίληψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του 2018, είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ψωρίασης κατά πλάκας. Χρησιμοποιείται σε ενήλικες ασθενείς με νόσο μέτριας έως σοβαρής μορφής, στους οποίους οι θεραπείες απευθείας εφαρμογής στο δέρμα δεν κρίνονται κατάλληλες.

Το tildrakizumab είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που έχει σχεδιαστεί ώστε να προσκολλάται στην ιντερλευκίνη 23 και να αναστέλλει τη δράση της. Η ιντερλευκίνη 23 είναι μια ουσία που ελέγχει την ανάπτυξη και την ωρίμαση ορισμένων τύπων Τ κυττάρων. Αυτά τα Τ κύτταρα, τα οποία αποτελούν μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος, συμμετέχουν στην πρόκληση της φλεγμονής που συνδέεται με την ανάπτυξη της ψωρίασης κατά πλάκας. Αναστέλλοντας τη δράση της ιντερλευκίνης 23, το tildrakizumab μειώνει τη φλεγμονή και τα συμπτώματα που σχετίζονται με τη νόσο.

Το φάρμακο πρέπει να χρησιμοποιείται υπό την επίβλεψη γιατρού με πείρα στη διάγνωση και στη θεραπεία της ψωρίασης κατά πλάκας.

Το tildrakizumab διατίθεται σε μορφή διαλύματος προς έγχυση σε προγεμισμένες σύριγγες για υποδόρια χορήγηση. Η συνιστώμενη δόση είναι μία ένεση των 100 mg, ακολουθούμενη από την επόμενη δόση μετά από 4 εβδομάδες και, στη συνέχεια, μία ένεση των 100 mg ανά 12 εβδομάδες. Η δόση μπορεί να αυξηθεί στα 200 mg σε ορισμένους ασθενείς, για παράδειγμα σε ασθενείς που έχουν προσβληθεί σοβαρά από τη νόσο ή έχουν σωματικό βάρος άνω των 90 kg. Ο γιατρός μπορεί να αποφασίσει τη διακοπή της θεραπείας, εάν η κατάσταση του ασθενούς δεν βελτιωθεί μετά από 28 εβδομάδες.

Μετά από εκπαίδευση, οι ασθενείς μπορούν να κάνουν μόνοι τους την ένεση με tildrakizumab, εφόσον ο γιατρός το κρίνει σκόπιμο.

Τέλος, στην κατηγορία αυτή, των νεότερων βιολογικών παραγόντων, θα πρέπει να προσθέσουμε το «γηραιότερο» μέλος αυτής της ομάδας, που είναι το apremilast.

Το apremilast, σύμφωνα με την περίληψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του 2014, είναι φάρμακο που χορηγείται για τη θεραπεία ενηλίκων με μέτρια έως σοβαρή ψωρίαση κατά πλάκας. Χορηγείται σε ασθενείς που δεν μπορούν να λάβουν ή δεν αποκρίθηκαν σε άλλες συστημικές θεραπείες (θεραπείες για ολόκληρο το σώμα) για την ψωρίαση, περιλαμβανομένων της κυκλοσπορίνης, της μεθοτρεξάτης και της PUVA (συνδυασμός ψωραλενίου και υπεριώδους ακτινοβολίας Α). Η PUVA, όπως αναφέραμε και παραπάνω, είναι ένας τύπος θεραπείας κατά την οποία ο ασθενής πριν από την έκθεσή του σε υπεριώδη ακτινοβολία λαμβάνει ένα φάρμακο το οποίο περιέχει μια ένωση που ονομάζεται ψωραλένιο.

Το apremilast αναστέλλει τη δράση της φωσφοδιεστεράσης 4 (PDE4), ενός ενζύμου στο εσωτερικό των κυττάρων. Το συγκεκριμένο ένζυμο συμβάλλει στην ενεργοποίηση της παραγωγής μορίων-αγγελιαφόρων στο ανοσοποιητικό σύστημα, τα οποία ονομάζονται κυτοκίνες και συμμετέχουν στη διαδικασία δημιουργίας φλεγμονής, καθώς και σε άλλες διαδικασίες που προκαλούν την ψωρίαση και την ψωριασική αρθρίτιδα. Αναστέλλοντας τη φωσφοδιεστεράση 4, το apremilast μειώνει τα επίπεδα των εν λόγω κυτοκινών στον οργανισμό και, συνεπώς, μειώνει τη φλεγμονή και άλλα συμπτώματα της ψωρίασης και της ψωριασικής αρθρίτιδας.

Η έναρξη της θεραπείας με το συγκεκριμένο φάρμακο πρέπει να πραγματοποιείται από γιατρό με πείρα στη διάγνωση και στη θεραπεία της ψωρίασης ή της ψωριασικής αρθρίτιδας.

Το φάρμακο διατίθεται υπό μορφή δισκίων (10, 20 και 30 mg). Η θεραπεία ξεκινά με τη χορήγηση δόσης 10 mg την ημέρα 1, η οποία ακολούθως αυξάνεται σταδιακά σε διάστημα μίας εβδομάδας έως τη συνιστώμενη δόση των 30 mg δύο φορές την ημέρα. Οι ασθενείς με σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια πρέπει να λαμβάνουν χαμηλότερες δόσεις. Η απόκριση στη θεραπεία πρέπει να αξιολογείται τακτικά και η χρήση του apremilast πρέπει να επανεξετάζεται εάν δεν παρατηρείται βελτίωση μετά από έξι μήνες θεραπείας.


Βιβλιογραφικές αναφορές
Sandhu VK, Ighani A, Fleming P, Lynde CW. Biologic Treatment in Elderly Patients With Psoriasis: A Systematic Review. J Cutan Med Surg. 2020 Mar/Apr;24(2):174-186. doi: 10.1177/1203475419897578. Epub 2020 Jan 17. PMID: 31950853.
CADTH Health Technology Review: Biologics in Plaque Psoriasis, Canadian Journal of Health Technologies November 2021 Volume 1 Issue 11
https://www.cadth.ca/sites/default/files/ES/ES0357%20Biologics%20in%20Plaque%20Psoriasis_%20Final.pdf
https://www.moh.gov.gr/articles/health/domes-kai-draseis-­gia-thn-ygeia/kwdikopoihseis/therapeytika-prwtokolla-syntagografhshs/diagnwstika-kai-therapeytika-prwtokolla-syntagografhshs/5235-diagnwstika-kai-therapeytika-prwtokolla-pswriashs
Ferreira C, Azevedo A, Nogueira M, Torres T. Management of psoriasis in pregnancy – a review of the evidence to date. Drugs Context. 2020 Mar 9;9:2019-11-6. doi: 10.7573/dic.2019-11-6. PMID: 32201494; PMCID: PMC7067229.
Feldman SR. Treatment of psoriasis in adults. In: Post T, ed. UpToDate. Waltham (MA): UpToDate; 2021: https://www.uptodate.com/contents/treatment-of-psoriasis-in -adults. Accessed 2021 Jun 8.
Canadian Psoriasis Network. Plaque psoriasis. 2021; https:// www.canadianpsoriasisnetwork.com/psoriasis/forms-of-psoriasis/ . Accessed 2021 Jun 18.

 

 

Πηγη: https://hellenicmedicalreview.gr/

Αλέξανδρος Στρατηγός: «Ποιότητα ζωής στους ασθενείς με ψωρίαση δίνει η σύγχρονη θεραπευτική φαρέτρα των δερματολόγων»

Η ψωρίαση είναι μια νόσος του δέρματος που προσβάλλει ποσοστό 2-3% του πληθυσμού. Ωστόσο, επηρεάζει σε πολύ μεγάλο βαθμό την ποιότητα ζωής των ασθενών και επιβαρύνει την ψυχοκοινωνική τους ζωή, τονίζει ο καθηγητής Αλέξανδρος Στρατηγός, Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος, Διευθυντής Α΄ Κλινικής Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός», σε συνέντευξή του στο περιοδικό Hellenic Medical Review. Προσθέτει δε ότι στη σημερινή εποχή, όπου οι θεράποντες γιατροί έχουν στη θεραπευτική τους φαρέτρα πολλές καινοτόμους θεραπείες, είναι σημαντικό οι ασθενείς να γνωρίζουν ότι έχουν τη δυνατότητα να αναζητήσουν τη σωστή θεραπεία και να επιτύχουν μέσω αυτής μια πολύ καλή ποιότητα ζωής.

Ποιο το επιδημιολογικό προφίλ της χώρας μας αναφορικά με την ψωρίαση; Παρατηρούνται διαφοροποιήσεις διαχρονικά;

H ψωρίαση είναι ένα συχνό νόσημα και προσβάλλει το 2-3% του πληθυσμού. Οι μετρήσεις που έχουν γίνει σε ευρωπαϊκό επίπεδο επιβεβαιώνουν τα παραπάνω ποσοστά και δεν φαίνεται να διαφοροποιούνται από τα ποσοστά που ισχύουν σε εθνικό επίπεδο.

Οι περισσότερες περιπτώσεις ψωρίασης είναι ήπιες και αντιμετωπίζονται με τοπική αγωγή. Ωστόσο, το 25% των περιπτώσεων αφορούν τη μέτρια προς σοβαρή ψωρίαση, που απαιτεί εξειδικευμένη και συστηματική αγωγή για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων.

Διαφοροποιήσεις όσον αφορά την απόλυτη επίπτωση και τη συχνότητα της νόσου δεν παρατηρούνται διαχρονικά, όμως αυτό που βλέπουμε τελευταία είναι πιο συχνά ασθενείς με πιο σοβαρή μορφή της νόσου να έρχονται στα εξειδικευμένα ιατρεία, κάτι που αντανακλά αυξημένη ενημέρωση και ευαισθητοποίηση από την κοινή γνώμη, την ιατρική κοινότητα και τους συλλόγους ασθενών, που έχουν ως αποτέλεσμα βελτιωμένη πρόσβαση στις νέες θεραπείες.

Θα πρέπει εδώ να επισημάνουμε ότι παρά το γεγονός ότι η ψωρίαση είναι μια νόσος του δέρματος, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα ζωής, ενώ ο στιγματισμός είναι ένα από τα βασικά προβλήματα των ασθενών, που επιβαρύνει την ψυχοκοινωνική τους ζωή.

Στη σημερινή εποχή, όπου έχουμε στη θεραπευτική μας φαρέτρα πολλές καινοτόμους θεραπείες, είναι σημαντικό οι ασθενείς να γνωρίζουν ότι μπορούν να αναζητήσουν τη σωστή θεραπεία και να έχουν μια καλή ποιότητα ζωής, με δυνατότητες μέχρι και πλήρους υφέσεως της νόσου.

Η πανδημία έπαιξε κάποιο ρόλο στην εμφάνιση των περιστατικών ψωρίασης;

Από την κλινική μας εμπειρία μπορώ να πω ότι όντως παρατηρούμε κάποιους ασθενείς που παρουσιάζουν μια επιδεινωμένη εικόνα, σε κάποιους από τους οποίους πιθανώς να οφείλεται και στην ψυχολογική επιβάρυνση που προκάλεσαν οι περιορισμοί που επέβαλε η πανδημία, αλλά και στην ελλιπή πρόσβαση σε έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών της πανδημίας. Ωστόσο, δεν έχουμε δει μια άμεση σχέση της ιογενούς Covid-19 λοίμωξης με την ψωρίαση. Οι περισσότεροι ασθενείς δεν έχουν επηρεαστεί, είτε βρίσκονται σε θεραπεία είτε όχι.

Ποιο το γενετικό υπόβαθρο της νόσου και ποιοι άλλοι παράγοντες συμβάλλουν στη δημιουργία της;

Υπάρχει σαφώς ένα γενετικό υπόβαθρο. Το ένα τρίτο των ασθενών με ψωρίαση έχουν οικογενειακό ιστορικό και γενετική προδιάθεση. Ωστόσο, για να εκδηλωθεί η νόσος, δεν αρκεί αυτή η προδιάθεση· πρέπει να επιδράσουν και κάποιοι εξωτερικοί παράγοντες, όπως το τραύμα, οι λοιμώξεις (ιδιαιτέρως οι στρεπτοκοκκικές λοιμώξεις του αναπνευστικού), ορισμένα φάρμακα (κυρίως καρδιολογικά, όπως οι β-αναστολείς), το στρες, η εποχή του χρόνου (το ψυχρό κλίμα επιδρά αρνητικά στην ψωρίαση, ενώ το θερμό κλίμα και η έκθεση στον ήλιο επιδρούν θετικά) κ.ά.

Ποια η σχέση ψωρίασης και ψωριασικής αρθρίτιδας; Η ψωριασική αρθρίτιδα έπεται της ψωρίασης ή μπορεί και να προηγείται; Μπορεί να υπάρξει πρόβλεψη για το ποιος ασθενής με ψωρίαση θα εμφανίσει και ψωριασική αρθρίτιδα;

Σε ένα ποσοστό 25-30% η ψωρίαση μπορεί να συνυπάρχει με ψωριασική αρθρίτιδα, καθώς φαίνεται ότι ο μηχανισμός πρόκλησης της αρθρίτιδας είναι παρόμοιος με τον μηχανισμό πρόκλησης της ψωρίασης στο δέρμα. Η ψωριασική αρθρίτιδα μπορεί να εμφανιστεί με όλα τα πιθανά σενάρια: μπορεί να εμφανιστεί ψωριασική αρθρίτιδα σε ένα άτομο που ήδη έχει ψωρίαση του δέρματος, μπορεί να προϋπάρχει της εμφάνισης ψωρίασης στο δέρμα, ενώ μπορούν οι δύο παθήσεις να εμφανιστούν ταυτόχρονα σε έναν ασθενή.

Δεν έχουμε κατάλληλους βιοδείκτες ή παράγοντες που να προβλέπουν με απόλυτη ακρίβεια ποιος ασθενής θα εμφανίσει ψωριασική αρθρίτιδα. Υπάρχουν μόνο κάποιες ενδείξεις ότι η ψωρίαση σε ορισμένες εντοπίσεις, όπως στα νύχια, στο τριχωτό ή η ύπαρξη κληρονομικού ιστορικού κ.ά., μπορούν να συσχετιστούν με αυξημένη πιθανότητα προσβολής από ψωριασική αρθρίτιδα. Εμείς συμβουλεύουμε τους ασθενείς μας με ψωρίαση, στην περίπτωση που εμφανίσουν αρθραλγίες, πόνο στη μέση και στην οσφυϊκή μοίρα, συχνές τενοντίτιδες, πρήξιμο στα δάχτυλα ή οποιαδήποτε άλλη μυοσκελετική ενόχληση, να προσέρχονται στον θεράποντα ιατρό τους και να γίνεται μια σωστή αξιολόγηση. Δεν είναι απαραίτητο όλες οι παραπάνω περιπτώσεις να αφορούν ψωριασική αρθρίτιδα, απαιτείται ωστόσο μια τεκμηριωμένη εκτίμηση από ρευματολόγο, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπάρχει τέτοιο ενδεχόμενο.

Yπάρχει βάση στον συσχετισμό της ψωρίασης με το μεταβολικό σύνδρομο και τις καρδιαγγειακές παθήσεις;

Υπάρχει βάση και έχει αποδειχθεί ότι η ψωρίαση έχει συννοσηρότητες. Υπάρχουν νοσήματα με τα οποία δεν υπάρχει αιτιολογική συσχέτιση με την ψωρίαση, ωστόσο σημειώνεται μια πιο αυξημένη συνύπαρξη από αυτήν που παρατηρείται στον γενικό πληθυσμό. Για την ψωρίαση ειδικά βοηθάει και η κλινική εμπειρία, μέσα από την οποία παρατηρούμε αρκετούς ασθενείς με ψωρίαση να έχουν μεταβολικό σύνδρομο, δηλαδή έναν συνδυασμό αυξημένης πίεσης, προδιάθεση για σακχαρώδη διαβήτη, δισλιπιδαιμία, παχυσαρκία. Μάλιστα, όσο πιο σοβαρή είναι η ψωρίαση, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να συνοδεύεται από μεταβολικό σύνδρομο. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για τους ασθενείς μας, γιατί το μεταβολικό σύνδρομο είναι μια σοβαρή πάθηση, που πρέπει να διαγιγνώσκεται εγκαίρως. Οι δερματολόγοι έχουν, λοιπόν, έναν επιπλέον ρόλο: να επισημάνουν την πιθανότητα ύπαρξης μεταβολικού συνδρόμου σε έναν ασθενή και να τον προτρέψουν να κάνει ειδικές εξετάσεις, σε συνεργασία με τον παθολόγο.

Οι καρδιαγγειακές παθήσεις συνυπάρχουν πολλές φορές με την ψωρίαση και όσο πιο σοβαρή είναι η ψωρίαση, τόσο πιο συχνό είναι το ενδεχόμενο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων. Και εδώ μεγάλη σημασία έχει η έγκαιρη παραπομπή του ασθενούς σε καρδιολόγο, ώστε να προληφθεί έγκαιρα μια καρδιαγγειακή νόσος.

Τι γίνεται σε περίπτωση που η ψωρίαση υποτροπιάζει και προσβάλλει άλλα όργανα του σώματος;

Η ψωρίαση είναι ένα χρόνιο νόσημα και στη βάση αυτή οι εξάρσεις και οι υφέσεις αποτελούν σύνηθες φαινόμενο. Ωστόσο, με τις σύγχρονες θεραπείες έχουμε πλέον τη δυνατότητα να ελέγχουμε τις υποτροπές και να διατηρούμε σε πλήρη ύφεση ή σχεδόν σε πλήρη ύφεση το νόσημα. Στις περιπτώσεις που παρατηρούμε υποτροπή, συνήθως την αντιμετωπίζουμε εφαρμόζοντας αλλαγή της θεραπείας, καθώς έχουμε πλέον ένα αποτελεσματικό «οπλοστάσιο» νέων θεραπειών ικανών να αντιμετωπίσουν κάθε επιμέρους περίπτωση. Το μόνο όργανο που προσβάλλει η ψωρίαση εκτός δέρματος είναι οι αρθρώσεις, και εκεί ζητούμε μια εκτίμηση από ρευματολόγο για την ενδεδειγμένη αντιμετώπιση της αρθριτικής νόσου, η οποία πολλές φορές μπορεί να είναι κοινή με αυτήν που εφαρμόζουμε οι δερματολόγοι για την αντιμετώπιση της ψωρίασης του δέρματος. Συνεπώς, έχει απόλυτη σημασία η συνεργασία μεταξύ των διαφορετικών ειδικοτήτων, για την καλύτερη θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών.

Tον Αύγουστο του 2018, η επιστημονική ομάδα που είχε συσταθεί στο Υπουργείο Υγείας είχε εκδώσει το Θεραπευτικό Πρωτόκολλο για την Ψωρίαση. Ποια η τύχη αυτού του πρωτοκόλλου;

Το πρωτόκολλο αυτό υπάρχει και εφαρμόζεται κανονικά για τη συνταγογράφηση των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται στη θεραπεία της ψωρίασης. Στην παρούσα φάση υπάρχει μια επικαιροποίηση του πρωτοκόλλου αυτού με βάση τις νεότερες εξελίξεις και τα νέα φάρμακα που έχουν ενσωματωθεί στη θεραπευτική μας φαρέτρα. Το πρωτόκολλο αυτό θα ανακοινωθεί στο προσεχές διάστημα και θα συνοδευτεί με τις ανάλογες αλλαγές στα βήματα της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης από τους γιατρούς.

Εκτός από τα παλαιότερα συστηματικώς χορηγούμενα φάρμακα, τα τελευταία χρόνια έχουμε αρκετές νέες θεραπείες. Ποιες είναι αυτές και πόσο αποτελεσματικές κρίνονται;

Παλαιότερα είχαμε θεραπείες όπως η μεθοτρεξάτη, η κυκλοσπορίνη, τα ρετινοειδή. Πλέον υπάρχει μια νέα ομάδα, οι βιολογικοί παράγοντες, που έχουν εγκριθεί τόσο για τη θεραπεία της ψωρίασης όσο και της ψωριασικής αρθρίτιδας. Πρόκειται για βιολογικά μόρια που στοχεύουν συγκεκριμένα παθογενετικά μονοπάτια της νόσου και επομένως είναι πιο επιλεκτικά, πιο αποτελεσματικά και με λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες σε σχέση με τα παλαιότερα φάρμακα. Ανήκουν στις εξής κατηγορίες: αναστολείς παράγοντα νέκρωσης όγκων-άλφα (ΤΝΡ-άλφα), αναστολείς ιντερλευκίνης 12 και 23 (IL-12/23), αναστολείς IL-17 και αναστολείς IL-23, ενώ υπάρχει και ένα μόριο που ονομάζεται απρεμιλάστη και είναι αναστολέας της φωσφοδιεστεράσης 4 (PDE4), ενός ενζύμου στο εσωτερικό των κυττάρων. Οι παραπάνω θεραπείες έχουν εγκριθεί από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων και από τον ΕΟΦ, έχουν περάσει από πολλές τυχαιοποιημένες μελέτες και κρίνονται απολύτως ασφαλείς και αποτελεσματικές για τους ασθενείς με ψωρίαση.

Οι νέες θεραπείες με τους βιολογικούς παράγοντες κατά κανόνα χρησιμοποιούνται μόνο ως δεύτερης γραμμής θεραπεία ή μπορούν, υπό συνθήκες, να χρησιμοποιηθούν και ως πρώτης γραμμής θεραπεία;

Η κύρια ένδειξή τους είναι να χρησιμοποιούνται όταν δεν επιτυγχάνεται το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα με την κλασική συστηματική θεραπεία (μεθοτρεξάτη, κυκλοσπορίνη, ρετινοειδή) ή όταν ο ασθενής έχει αντένδειξη ή παρουσιάσει κάποια ανεπιθύμητη ενέργεια στη θεραπεία αυτή. Συνεπώς, οι θεραπείες με βιολογικούς παράγοντες προϋποθέτουν να έχουν προηγηθεί οι κλασικές θεραπείες. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι από αυτούς τους βιολογικούς παράγοντες έχουν εγκριθεί ως θεραπεία πρώτης γραμμής, που σημαίνει ότι μπορούν να χορηγηθούν σε οποιονδήποτε ασθενή θεωρείται υποψήφιος για συστηματική θεραπεία. Επίσης, πάντα υπάρχουν ο περιπτώσεις που, είτε λόγω βαρύτητας και έκτασης της νόσου είτε λόγω της σοβαρής επίπτωσης της νόσου στην ποιότητα ζωής του ασθενούς, ή και λόγω της εντόπισης της νόσου σε περιοχές που είναι θεραπευτικά ανθεκτικές και επίμονες, όπως το τριχωτό, οι παλάμες και τα πέλματα, η προσέγγιση μπορεί να γίνει με βιολογικό παράγοντα και η ένδειξή του να αφορά πρώτης γραμμής θεραπεία.

 

 

Πηγη: https://hellenicmedicalreview.gr/

Υπουργείο Υγείας: Νέα παράταση στη συνταγογράφηση φαρμάκων και εξετάσεων για τους ανασφάλιστους από ιδιώτες γιατρούς- Σε ισχύ από 1η Ιουνίου

Έναν μήνα παράταση δίνει και πάλι το υπουργείο Υγείας για τη συνταγογράφηση φαρμάκων και εξετάσεων για τους ανασφάλιστους συμπολίτες μας.

Ειδικότερα η απόφαση της κυβέρνησης να συνταγογραφούν τα φάρμακα και τις εξετάσεις τους μόνο σε δημόσιες δομές οι ανασφάλιστοι, θα ισχύσει τελικά από την 1η Ιουνίου.

Ήδη το υπουργείο Υγείας συνέταξε τις εξαιρέσεις που θα ισχύσουν για ειδικές ομάδες ανασφάλιστων πολιτών που θα είναι κυρίως βαριά και χρόνιοι πάσχοντες.

Όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Υγείας, ολοκληρώθηκε ο πίνακας εξαιρέσεων για τη συνταγογράφηση των ανασφάλιστων πολιτών, ο οποίος περιλαμβάνει παιδιά και εφήβους κάτω των 18 ετών, αιμοκαθαρόμενους και άτομα με βαριές αναπηρίες.

Μέχρι να εκδοθεί η Υπουργική Απόφαση για τις εν λόγω εξαιρέσεις, οι ανασφάλιστοι θα μπορούν να απευθύνονται σε ιδιώτες ιατρούς για τη συνταγογράφηση τους.

Η συνταγογράφηση φαρμάκων, θεραπευτικών πράξεων και διαγνωστικών εξετάσεων στους ανασφάλιστους πολίτες, μόνο από ιατρούς δημόσιων Νοσοκομείων και δομών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, θα ισχύσει από την 1η Ιουνίου.

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr

Μετάλλαξη Όμικρον: Δύο νέες υποπαραλλαγές μπορούν να οδηγήσουν σε νέο κύμα μολύνσεων

Δύο νέα στελέχη κορονοϊού που φαίνεται να είναι πιο μεταδοτικά ακόμη και από τη μετάλλαξη Όμικρον και που έχουν την ικανότητα να «ξεφεύγουν» από τα αντισώματα που προκαλούν ο εμβολιασμός και η προηγούμενη μόλυνση, έχουν φτάσει στις ΗΠΑ – και θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν την άφιξη ενός νέου κύματος.

Τα υποστελέχη BA.4 και BA.5 – όπως και το αρχικό ‘Ομικρον, το BA.1 – προήλθαν από τη Νότια Αφρική. Τα κρούσματα αυξάνονται ραγδαία εκεί, παρά το γεγονός ότι σχεδόν όλοι οι Νοτιοαφρικανοί έχουν εμβολιαστεί ή έχουν νοσήσει, ανέφερε προ ημερών το Bloomberg. Το Εθνικό Ινστιτούτο Μεταδοτικών Νοσημάτων της χώρας ανέφερε σχεδόν 4.000 νέες μολύνσεις μόνο σε μία ημέρα. Από όσους υποβλήθηκαν σε εξετάσεις για Covid, το 22% βγήκε θετικό.

Οι άνθρωποι που έχουν εμβολιαστεί κατά της Covid και έχουν μολυνθεί από την Όμικρον, μπορεί κάλλιστα να νοσήσουν εάν προσβληθούν από τις υποπαραλλαγές. Αλλά πιθανότατα δεν θα χρειαστούν νοσηλεία ή δεν θα πεθάνουν, δήλωσε στο Fortune κορυφαίος ερευνητής της Covid από τη Νότια Αφρική.
Μετάλλαξη Όμικρον: Τι έδειξε η μελέτη

«Εάν έχετε εμβολιαστεί και έχετε Όμικρον η προστασία σας είναι αξιοπρεπής, τουλάχιστον έναντι της σοβαρής νόσου», δήλωσε ο Alex Sigal, καθηγητής στο Africa Health Research Institute στη Νότια Αφρική και ένας από τους συγγραφείς μιας νέας μελέτης, η προδημοσίευση της οποίας υποβλήθηκε στο MedRxiv, που διαπίστωσε ότι τα BA.4 και BA.5 θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ένα νέο κύμα μόλυνσης λόγω της ικανότητάς τους να «ξεφεύγουν» από τα αντισώματα, τόσο από τον εμβολιασμό όσο και από προηγούμενη μόλυνση.

Το πρόβλημα που υπάρχει με τις ΗΠΑ, είναι πως εκεί τα ποσοστά εμβολιασμού δεν βρίσκονται στο σημείο που θα μπορούσαν να είναι. Περίπου το 66,2% του συνολικού πληθυσμού είναι πλήρως εμβολιασμένο και μόνο το 45,8% έχει λάβει αναμνηστική δόση, σύμφωνα με το CDC. Τα παιδιά κάτω των 5 ετών εξακολουθούν να μην είναι επιλέξιμα για το εμβόλιο.

Ο Sigal προσθέτει ότι όσοι έχουν μολυνθεί με Covid πριν από την εμφάνιση της Όμικρον πιθανότατα δεν έχουν μεγάλη ανοσία στα BA.4 και BA.5. Όσοι μολύνθηκαν με την Όμικρον αλλά δεν εμβολιάστηκαν, δεν θα έχουν μεγάλη ανοσία.

Τα BA.4 και BA.5 φαίνεται να είναι πιο μολυσματικά από το στέλεχος BA.2, γνωστό και ως «stealth Omicron», το οποίο ήταν πιο μολυσματικό από το αρχικό στέλεχος, ανέφερε το Bloomberg, επικαλούμενο Νοτιοαφρικανό εμπειρογνώμονα για την Covid και επικεφαλής των ινστιτούτων στα πανεπιστήμια KwaZulu-Natal και Stellenbosch.

Η εμφάνιση ενός νέου κύματος BA.4/BA.5 είναι «μια ισχυρή πιθανότητα», δεδομένης της αυξημένης μεταδοτικότητας των υποπαραλλαγών και της ικανότητάς τους να αποφεύγουν την ανοσία, έγραψαν ο Sigal και η ομάδα του στη νέα μελέτη τους.

Σημειώνεται πως ο Sigal και η ομάδα του εξέτασαν τις νέες υποπαραλλαγές σε δείγματα αίματος από άτομα που είχαν εμβολιαστεί με εμβόλια από την Pfizer ή την Johnson & Johnson και τα οποία είχαν μολυνθεί με το BA.1, καθώς και από άτομα που είχαν προηγουμένως μολυνθεί με BA.1 αλλά δεν είχαν εμβολιαστεί.

Διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν μολυνθεί προηγουμένως αλλά δεν είχαν εμβολιαστεί, παρουσίασαν σχεδόν οκταπλάσια πτώση των εξουδετερωτικών αντισωμάτων όταν εκτέθηκαν στις νέες υποπαραλλαγές. Όσοι είχαν εμβολιαστεί και είχαν μολυνθεί προηγουμένως, είδαν μια πιο ήπια, τριπλάσια μείωση, σύμφωνα με τη μελέτη.

Μέχρι στιγμής τα συμπτώματα των νέων παραλλαγών φαίνονται αρκετά παρόμοια με τα τυπικά συμπτώματα της Όμικρον τα οποία περιλαμβάνουν πυρετό, απώλεια όσφρησης και κόπωση.

 

Πηγή: https://www.healthreport.gr

Υπουργείο Υγείας: Στη βουλή εντός της εβδομάδας το νομοσχέδιο για Πρωτοβάθμια και ΕΟΠΥΥ – Πώς θα επιλέγεται ο προσωπικός γιατρός

Καταθέτει το νομοσχέδιο στη Βουλή το υπουργείο Υγείας εντός της εβδομάδας με αλλαγές

Το δρόμο της βουλής προς ψήφιση παίρνει αυτήν την εβδομάδα – εκτός απρόοπτου – το νομοσχέδιο για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και τον ΕΟΠΥΥ από το υπουργείο Υγείας.

Μετά από ορισμένες αλλαγές της τελευταίας στιγμής που έγιναν στις ρυθμίσεις που προβλέπει το νομοσχέδιο, περνά στην ολομέλεια της Βουλής αλλά δεν αναμένεται να ψηφιστεί αυτές τις ημέρες,

Άλλωστε οι δεσμεύσεις της χώρας προς τους «θεσμούς» μετά τη νέα mini παράταση που δόθηκε, είναι ότι θα πρέπει να έχει κατατεθεί το νομοσχέδιο στη Βουλή έως το τέλος αυτής της εβδομάδας χωρίς να ορίζεται όμως πότε θα πρέπει να ψηφιστεί.
Ο προσωπικός γιατρός

Με βάση τα σχέδια του υπουργείου Υγείας, οι υπουργικές αποφάσεις για την εφαρμογή του νόμου για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και τον ΕΟΠΥΥ, θα αρχίσουν να εκδίδονται από τέλη Μαΐου – αρχές Ιουνίου ενώ εντός του καλοκαιριού θα έχουν ολοκληρωθεί για όλες τις αλλαγές που έρχονται.

Η πρώτη υπουργική απόφαση αναμένεται να αφορά στον προσωπικό γιατρό που εκτιμάται ότι θα εκδοθεί στις αρχές Ιουνίου όπως τονίζουν υψηλόβαθμες πηγές του HealthReport.gr.
Στη συγκεκριμένη υπουργική απόφαση θα περιγράφονται όλα τα κίνητρα προς τους πολίτες προκειμένου να εγγραφούν στον προσωπικό γιατρό αλλά και τα αντικίνητρα.
Θα ορίζονται παράλληλα και οι αμοιβές των γιατρών που θα αναλάβουν το ρόλο του οικογενειακού.

Σύμφωνα με τις αλλαγές που έχουν γίνει στο νομοσχέδιο από το υπουργείο υγείας, οι πολίτες θα μπορούν ελεύθερα να επιλέγουν τον προσωπικό τους γιατρό, ενώ δεν θα υπάρχει σύστημα παραπομπών.

Ειδικότερα θα υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση των ασθενών στους εξειδικευμένους ιατρούς, οι οποίοι θα έχουν και αυτοί τη δυνατότητα να παραπέμψουν τον ασθενή για νοσηλεία σε νοσοκομείο για νοσήματα της ειδικότητάς τους.

Σε ότι αφορά στην αμοιβή των προσωπικών ιατρών με βάση τις δεσμεύσεις του υπουργού Υγείας στους εκπροσώπους του κλάδου, θα είναι κατά κεφαλή και πολύ μεγαλύτερη από αυτή που ισχύει σήμερα.

Παράλληλα, θα δίνεται η δυνατότητα και στους ιδιώτες μη συμβεβλημένους με τον ΕΟΠΥΥ, να είναι προσωπικοί γιατροί.

Οι προσωπικοί γιατροί θα είναι υποχρεωμένοι να παραπέμπουν τον ασθενή τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο στον εξειδικευμένο ιατρό, για να διασφαλιστεί η σωστή παρακολούθηση των χρονίως
πασχόντων. Η αμοιβή των ιδιωτών ιατρών που δεν είναι προσωπικοί ιατροί, θα είναι κατά πράξη και περίπτωση, σύμφωνα με τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών.

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr