Σχέδιο της κυβέρνησης και του υπουργείου Υγείας για οριστική απόλυση για τους υγειονομικούς που δεν εμβολιάστηκαν
Οριστικά εκτός ΕΣΥ μπορεί να βρεθούν οι υγειονομικοί που δεν εμβολιάστηκαν σε περίπου 3 μήνες από σήμερα, σύμφωνα με σχέδιο που επεξεργάζεται το υπουργείο Υγείας με την κεντρική κυβέρνηση
Σχέδιο για οριστική απόλυση από το ΕΣΥ των υγειονομικών που δεν εμβολιάστηκαν για τον κορονοϊό, φαίνεται πως επεξεργάζεται η κυβέρνηση.
Παρότι προς ώρας υπάρχουν προβληματισμοί στο κυβερνητικό στρατόπεδο και στο υπουργείο Υγείας – όπως λένε υψηλόβαθμες πηγές του HealthReport.gr – για τις πιθανές αντιδράσεις που θα υπάρξουν τόσο στους εργαζόμενους όσο και στην αντιπολίτευση, το σχέδιο είναι σχεδόν έτοιμο.
Απομένουν ορισμένες λεπτομέρειες που σχετίζονται κυρίως με το πως θα γίνουν οι προκηρύξεις για την κάλυψη των κενών θέσεων που θα δημιουργηθούν στα οργανογράμματα των νοσοκομείων από το υπουργείο Υγείας αλλά και τα συναρμόδια υπουργεία.
copyright: pexels
Να σημειωθεί ότι οι υγειονομικοί που δεν εμβολιάστηκαν και βρίσκονται σε αναστολή είναι πάνω από 4000 αφού από τους αρχικούς 6000 υγειονομικούς περίπου 1500 έκαναν το εμβόλιο και επέστρεψαν στις θέσεις τους στο ΕΣΥ.
Η σχετική ρύθμιση η οποία αναμένεται να προωθηθεί θα έχει αρχίσει να ισχύει από τέλος Μαρτίου και μετά.
Άγνωστο εάν μέχρι τότε μπορούν να γίνουν οι απαιτούμενες προσλήψεις ή θα γίνει παράταση των συμβάσεων σε συμβασιούχους.
Η εκρηκτική αύξηση των κρουσμάτων κορονοϊού κυρίως λόγω της μετάλλαξη Όμικρον σε ολόκληρο τον κόσμο προκαλεί τρόμο σε ειδικούς και κυβερνήσεις. Την ίδια στιγμή πολλοί επιστήμονες από την παγκόσμια ιατρική κοινότητα διερωτώνται τι θα γίνει με τους εμβολιασμούς αλλά και κάθε πότε ο γενικός πληθυσμός θα λαμβάνει αναμνηστικές δόσεις εμβολίων κατά της covid.
Οι δηλώσεις του CEO της Moderna ότι ενδεχομένως χρειαστεί τέταρτη δόση εμβολίου έναντι του κορονοϊού, καθώς όπως είπε η αποτελεσματικότητα της ενισχυτικής δόσης μπορεί να μειωθεί τους επόμενους μήνες» προκάλεσαν νέο προβληματισμό.
Όπως ανέφερε «εξακολουθώ να πιστεύω ότι θα χρειαστούμε ενισχυτικές δόσεις το φθινόπωρο του 2022 και μετά», είπε ο Στεφάν Μπανσέλ.
Εμβόλιο: Τέταρτη δόση στο Ισραήλ
Ήδη στο Ισραήλ όλοι οι πολίτες άνω των 60 ετών να κάνουν ήδη από τώρα και την τέταρτη δόση. Και στη Γερμανία κάποιοι έχουν λάβει ήδη τέταρτη δόση. Πρόκειται για ανθρώπους με χρόνιες ασθένειες, διαβητικούς ή με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα που απειλούνται περισσότερο από τον κορωνοϊό.Σε αντίστοιχες περιπτώσεις και στη Γερμανία οι γιατροί δίνουν το πράσινο φως για την τέταρτη δόση.
Αλλά και στην Ελλάδα την τέταρτη δόση εμβολίου συζητά η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών για όλους όσοι είναι ανοσοκατεσταλμένοι, ενώ αναμένονται και οι σχετικές ανακοινώσεις.
Εμβόλιο: Τελικά πόσες αναμνηστικές δόσεις θα χρειαστούμε
Πάντως σε αυτό το στάδιο της πανδημίας, δεν υπάρχει κάτι επίσημο και από τον χώρο της ιατρικής σχετικά με τον αριθμό των αναμνηστικών δόσεων που θα χρειαστούμε μακροπρόθεσμα. Πολλοί από τους κορυφαίους λοιμωξιολόγους στον κόσμο έχουν αλλάξει στάση τις τελευταίες μόλις εβδομάδες για τα εμβόλια κατά του κορονοϊού. Ο Αλί Ελέμπεντι, ανοσολόγος στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, είχε δηλώσει χαρακτηριστικά: «Δεν υπάρχει περίπτωση να χρειαστούμε ετήσιους εμβολιασμούς». Τώρα όμως το σε αυτή τη φάση δήλωσε πως η προοπτική για εμβολιασμό κάθε χρόνο ίσως να ήταν μια ανακούφιση.
Από την άλλη οι επιστήμονες αναφέρουν ότι για το μέλλον των εμβολιασμών εξίσου καθοριστικός παράγοντας αποτελεί η πορεία της πανδημίας. Και αυτό γιατί δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο εάν θα έχει εξαφανιστεί μετά το τέταρτο ή το πέμπτο κύμα ή αν ο κορονοϊός τελικά καταστεί ενδημικός, αν θα εμφανίζεται δηλαδή τακτικά σε ορισμένες περιοχές τις επόμενες δεκαετίες.
Από την Τετάρτη ξεκινά η επίταξη των ιδιωτών γιατρών με βάση τα όσα αναφέρονται στο ΦΕΚ που δημοσιεύτηκε. Μάλιστα αυτή τη φορά στην επίταξη επιλέγονται όσοι δεν είχα υπηρετήσει και πάλι στο παρελθόν αλλά και όχι μόνο οι συμβεβλημένοι με τον ΕΟΠΥΥ αλλά και όσοι δεν έχουν σύμβαση με τον Οργανισμό.
Ειδικότερα η απόφαση για την επίταξη αφορά τις ειδικότητες Πνευμονολογίας, Παθολογίας, Αναισθησιολογίας και Γενικής Ιατρικής.
Συγκεκριμένα αναφέρεται:
“Επιτάσσουμε από ώρα 8:00 π.μ. της 12ης.1.2022 και για χρονικό διάστημα 15 ημερών τις υπηρεσίες αφενός μη επιταχθέντων έως σήμερα ιατρών, που διατηρούν ενεργείς συμβάσεις με τον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας και αφετέρου μη συμβεβλημένων με τον ΕΟΠΥΥ ιδιωτών ιατρών, ειδικοτήτων Πνευμονολογίας, Παθολογίας, Αναισθησιολογίας και Γενικής Ιατρικής, οι οποίοι έχουν την επαγγελματική τους έδρα εντός των Περιφερειών Δυτικής Μακεδονίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της παρούσας.
Η έκδοση των «Φύλλων Επίταξης» θα γίνει από τις οικείες αστυνομικές αρχές και η επίδοση αυτών από όργανά τους, καθώς και από υπαλλήλους του Δημοσίου και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, σύμφωνα με το άρθρο 1 του ν. 4325/2015 (Α’ 47).
Οι ιατροί των ανωτέρω ειδικοτήτων επιτάσσονται, όπως εμφανισθούν την ογδόη (8η) πρωινή της επόμενης επίδοσης του φύλλου επίταξης στον τόπο που ορίζεται εντός του φύλλου. Ή σε νοσοκομείο ή θεραπευτήριο των Περιφερειών Δυτικής Μακεδονίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης προς άσκηση καθηκόντων βαθμίδας αντίστοιχης προς αυτή του Επιμελητή Β”.
Οι εκ γενετής καρδιολογικές παθήσεις αφορούν 8-12 νεογνά για κάθε 1.000 γεννήσεις ζώντων νεογνών, δηλαδή περίπου το 1%, και η πλειονότητα αυτών αντιμετωπίζεται με άριστα αποτελέσματα στις μέρες μας.
Η ανίχνευση των καρδιολογικών παθήσεων στην εμβρυϊκή ζωή γίνεται με τη διενέργεια του υπερηχοκαρδιογραφήματος εμβρύου από τη 18η εβδομάδα κύησης, με ευκρινέστερη απεικόνιση από την 20ή μέχρι και την 28η εβδομάδα.
Αν και μπορούμε πολύ νωρίτερα να ελέγξουμε απεικονιστικά την ανατομία και τη λειτουργικότητα της καρδιάς του εμβρύου, η δυνατότητα σωστής διάγνωσης και παροχής κατάλληλης συμβουλευτικής περιορίζεται συχνά από αστάθμητους παράγοντες, όπως είναι η ποιότητα της απεικόνισης και η μη εμφανής εκδήλωση κάποιων ανωμαλιών που έχουν εξελικτική πορεία κατά τη διάρκεια της κύησης.
Επομένως, η χρήση του σε μικρότερες ηλικίες κυήσεως γίνεται επιλεκτικά σε συνεννόηση με το μαιευτήρα-γυναικολόγο που παρακολουθεί την εγκυμονούσα.
Οι ενδείξεις παραπομπής για εμβρυϊκό υπερηχοκαρδιογράφημα είναι:
ο αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης συγγενούς καρδιοπάθειας βάσει ατομικού ή και οικογενειακού ιστορικού
η ύπαρξη αναγνωρισμένης άλλης ανωμαλίας στο έμβρυο ή η υποψία για την ύπαρξη αυτής
η εξωσωματική γονιμοποίηση
η μη επιθυμητή επεμβατική προγεννητική διάγνωση σε κυήσεις υψηλού κινδύνου.
Τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να γίνεται και έλεγχος της καρδιάς του εμβρύου για καθαρά προληπτικούς λόγους, χωρίς όμως αυτό να αποτελεί διεθνή επιστημονική τακτική. Η διάρκειά του είναι 20-30 λεπτά, αλλά μπορεί να διαρκέσει πολύ περισσότερο εάν δεν είναι πολύ καλής ποιότητας η απεικόνιση.
Υπάρχουν φυσικά παθήσεις που δεν μπορούν να διαγνωστούν προγεννητικά με ακρίβεια, οι οποίες όμως συνήθως έχουν καλή πρόγνωση και αντιμετωπίζονται χειρουργικά με εξαιρετική επιτυχία μετά τη γέννηση.
Συνοψίζοντας, η βασική συμβολή της εμβρυικής υπερηχοκαρδιογραφίας είναι:
η έγκαιρη διάγνωση και προγραμματισμός αντιμετώπισης των σύμπλοκων συγγενών καρδιοπαθειών
η θεραπευτική προσέγγιση σε πειρπτώσιες αρρυθμιών
η πιθανή παρέμβαση σε σπάνιες περιπτώσεις ανάγκης διάνοιξης βαλβίδας της καρδιάς ενδομήτρια
Η πανδημία της Covid-19 φαίνεται ότι θα μας απασχολήσει για αρκετό χρονικό διάστημα ακόμα, όπως τουλάχιστον δείχνουν τα στοιχεία που συνδέονται με τα κρούσματα, τη νόσηση, τις εισαγωγές στα νοσοκομεία και τους θανάτους.
Στους επόμενους πίνακες και τα γραφήματα θα παρακολουθήσουμε την πορεία της πανδημίας στις διάφορες χώρες, και όπως πολύ σωστά σημειώνει το «Our World in Data», επειδή οι διαφορές στο μέγεθος του πληθυσμού μεταξύ διαφορετικών χωρών είναι συχνά μεγάλες, είναι καλύτερο να συγκρίνουμε τον αριθμό των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων ανά εκατομμύριο ανθρώπους.
Πίνακας 1: Καθημερινά νέα επιβεβαιωμένα κρούσματα Covid-19 (ανά 1 εκατομμύριο)
I3 Μαρτίου 2020, II2 Μαρτίου 2020, III5 Μαρτίου 2020, IV3 Μαρτίου 2020, V4 Μαρτίου 2020, VI2 Μαρτίου 2020, VII7 Μαρτίου 2020
Θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη ότι σε χώρες που κάνουν πολύ λίγα τεστ, ο πραγματικός αριθμός των κρουσμάτων μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερος από τον αριθμό των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων που εμφανίζεται εδώ.
Στο γράφημα που ακολουθεί διακρίνεται η εξέλιξη των ημερήσιων νέων κρουσμάτων ανά εκατομμύριο ανθρώπους. Η ταξινόμηση των χωρών γίνεται με βάση τα πλέον πρόσφατα στοιχεία.
Γράφημα 1: Νέα ημερήσια επιβεβαιωμένα κρούσματα ανά εκατομμύριο άτομα
Στο επόμενο γράφημα (Γράφημα 2) μπορούμε να δούμε τα σωρευτικά επιβεβαιωμένα κρούσματα ανά εκατομμύριο άτομα στις χώρες που αναφέρονται στο γράφημα.
Γράφημα 2: Σωρευτικά επιβεβαιωμένα κρούσματα ανά εκατομμύριο άτομα
Στους επόμενους πίνακες παρουσιάζουμε την πορεία των εμβολιασμών σε επιλεγμένες χώρες, ανάμεσα στις οποίες και η χώρα μας, ενώ ταυτόχρονα θα παραθέσουμε από επιλεγμένες χώρες που διαθέτουν ανάλογα στοιχεία τον αριθμό των εισαγωγών στα νοσοκομεία, τον αριθμό των εισαγωγών στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και τους θανάτους εξαιτίας της Covid-19.
Γράφημα 3: Ποσοστό % επί του πληθυσμού που έχει εμβολιαστεί
Επειδή δεν υπάρχουν στοιχεία σχετικά με τις εισαγωγές στα νοσοκομεία ανά εκατομμύριο ανθρώπους, θεωρήσαμε ότι ήταν καλύτερο να παρουσιάσουμε ένα γράφημα (γράφημα 4) με τις νέες εβδομαδιαίες εισαγωγές στα νοσοκομεία ανάμεσα σε χώρες με ομοειδείς πληθυσμούς, το οποίο περιλαμβάνει χώρες όπως η Ελλάδα, το Βέλγιο, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Νορβηγία και η Δανία. Οι πίνακες βασίζονται στα διαθέσιμα στοιχεία που παρέχονται από τις αντίστοιχες χώρες.
Γράφημα 4: Εβδομαδιαίες νέες εισαγωγές στα νοσοκομεία λόγω της Covid-19
Στο γράφημα 5 που ακολουθεί, παρατίθενται τα στοιχεία των εισαγωγών στις ΜΕΘ από τις χώρες εκείνες που έχουν αντίστοιχα στοιχεία διαθέσιμα. Οι πίνακες που αφορούν τις εισαγωγές στα νοσοκομεία και τις ΜΕΘ, αναδεικνύουν και την πίεση που δέχονται τα συστήματα υγείας των αντίστοιχων χωρών εξαιτίας της πανδημίας.
Γράφημα 5: Εισαγωγές στις ΜΕΘ ανά εκατομμύριο άτομα λόγω της Covid-19
Τέλος, στους επόμενους πίνακες και γραφήματα που ακολουθούν, παραθέτουμε, σύμφωνα πάντα με τα στοιχεία που μας δίνει το έγκυρο «Our Word in Data», τους θανάτους σε επιλεγμένες χώρες. Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι διαφορές στο μέγεθος του πληθυσμού μεταξύ των χωρών είναι συχνά μεγάλες και ο αριθμός θανάτων από Covid-19 σε πιο πυκνοκατοικημένες χώρες τείνει να είναι υψηλότερος, το «Our Word in Data» θεωρεί ότι μπορεί να είναι πολύ καλύτερο να συγκρίνεται ο αριθμός των επιβεβαιωμένων θανάτων σε μια χώρα με τον αριθμό των ανθρώπων που ζουν εκεί, ειδικά όταν θέλουμε να κάνουμε σύγκριση μεταξύ των χωρών. Για παράδειγμα, αν 1.000 άνθρωποι πέθαιναν στην Ισλανδία από έναν πληθυσμό περίπου 340.000, αυτό θα είχε πολύ μεγαλύτερο αντίκτυπο από τον ίδιο αριθμό ατόμων που θα πέθαιναν στις Ηνωμένες Πολιτείες, με πληθυσμό 331 εκατομμύρια. Αυτό το «πρόβλημα» εξομαλύνεται σε μεγάλο βαθμό όταν συγκρίνουμε τους θανάτους ανά εκατομμύριο ανθρώπους του πληθυσμού κάθε χώρας – έτσι λοιπόν στο προηγούμενο παράδειγμα θα ήταν περίπου 3 θάνατοι/εκατομμύριο άτομα στις ΗΠΑ σε σύγκριση με 2.941 θάνατοι/εκατομμύριο ανθρώπους στην Ισλανδία.
Με βάση τα παραπάνω, στους επόμενους πίνακες (Πίνακας 2 και Πίνακας 3), παρουσιάζονται: α) το σύνολο των θανάτων ανά χώρα από την αρχή της πανδημίας και β) οι νέοι ημερήσιοι θάνατοι ανά εκατομμύριο ατόμων.
Πίνακας 2: Σύνολο θανάτων ανά χώρα από την αρχή της πανδημίας
Πίνακας 3: Νέοι θάνατοι ανά εκατομμύριο κατοίκους
I5 Μαρτίου 2020, II2 Μαρτίου 2020, III3 Μαρτίου 2020, IV3 Μαρτίου 2020, V2 Μαρτίου 2020, VI7 Μαρτίου 2020, VII4 Μαρτίου 2020.
Τέλος, στα γραφήματα 6 και 7 που ακολουθούν παρουσιάζουμε: α) την εξέλιξη των νέων επιβεβαιωμένων ημερήσιων θανάτων και β) την εξέλιξη του συνόλου των θανάτων από Covid-19 που αναφέρονται στις αντίστοιχες αναγραφόμενες χώρες, από την αρχή της πανδημίας.
Το «Our Word in Data» μας ενημερώνει ότι υπάρχουν τρία σημεία σχετικά με τους επιβεβαιωμένους αριθμούς θανάτων που πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη μας, τα οποία ισχύουν για όλες τις επί του παρόντος διαθέσιμες διεθνείς πηγές δεδομένων σχετικά με τους θανάτους από Covid-19. Τα τρία σημεία είναι:
Ο πραγματικός αριθμός θανάτων από την Covid-19 είναι πιθανό να είναι υψηλότερος από τον αριθμό των επιβεβαιωμένων θανάτων – αυτό οφείλεται σε περιορισμένους ελέγχους και προβλήματα στην απόδοση της αιτίας θανάτου. Η διαφορά μεταξύ των αναφερόμενων επιβεβαιωμένων θανάτων και των πραγματικών θανάτων διαφέρει ανά χώρα.
Ο τρόπος με τον οποίο καταγράφονται οι θάνατοι από την Covid-19, μπορεί να διαφέρει ανάμεσα σε διαφορετικές χώρες (π.χ. ορισμένες χώρες μπορεί να μετρούν μόνο τους θανάτους στα νοσοκομεία, ενώ άλλες συμπεριλαμβάνουν επίσης και τους θανάτους στα σπίτια).
Οι αριθμοί θανάτων σε μια δεδομένη ημερομηνία δεν δείχνουν απαραίτητα τον αριθμό των νέων θανάτων εκείνη την ημέρα, αλλά τους θανάτους που αναφέρθηκαν εκείνη την ημέρα. Δεδομένου, μάλιστα, ότι οι αναφορές μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από μέρα σε μέρα –ανεξάρτητα από οποιαδήποτε πραγματική διακύμανση θανάτων– είναι χρήσιμο να λαμβάνουμε υπόψη τον κυλιόμενο μέσο όρο των ημερήσιων μεγεθών εντός μίας εβδομάδας, όπως κάνουμε στον χάρτη και στο γράφημα 9 που ακολουθούν.
Γράφημα 6
Γράφημα 7
Χάρτης εβδομαδιαίων επιβεβαιωμένων θανάτων ανά εκατομμύριο άτομα
Στο πλαίσιο της παρουσίασης αποτελεσματικών στρατηγικών σχεδιασμών και δράσεων από χώρες που κατόρθωσαν να έχουν μια πετυχημένη πορεία, όσον αφορά την αντιμετώπιση της πανδημίας, καταθέτουμε μια εκτεταμένη περίληψη των δράσεων της Νότιας Κορέας, στην προσπάθειά μας να εμπλουτίσουμε τις γνώσεις μας και να συμβάλουμε στην καλύτερη κατανόηση, από όλους μας, των κρίσιμων παραγόντων επιτυχίας, που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν αποφασιστικά, στο παρόν και στο μέλλον, στην αντιμετώπιση παρόμοιων καταστάσεων.
Η παρουσίαση της εκτεταμένης περίληψης που ακολουθεί, βασίστηκε σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στο «Exemplars in Global Health (EGH) platform»,[1] με τίτλο «Η Νότια Κορέα πήρε το μάθημα της από τον MERS» (South Korea Learned the Lessons of MERS).
Όπως αναφέρεται στη μελέτη, η απάντηση της Νότιας Κορέας στην πανδημία από την COVID-19 ξεχωρίζει, επειδή οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν κατόρθωσαν να «επιπεδώσουν» την καμπύλη της επιδημίας γρήγορα, χωρίς να χρειαστεί να κλείσουν οι επιχειρήσεις, να εκδοθούν οδηγίες για την παραμονή των πολιτών στα σπίτια τους ή να εφαρμοστούν πολλά από τα αυστηρά μέτρα που υιοθετήθηκαν από άλλες χώρες με υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα. Η επιτυχία της χώρας βασίστηκε στην εφαρμογή ενός πλαισίου ετοιμότητας σε τρεις φάσεις: ανίχνευση, περιορισμός και θεραπεία. Από την πρώτη στιγμή εμφάνισης της πανδημίας, η λήψη των αποφάσεων στη Νότια Κορέα βασίστηκε στη συνεργασία ανάμεσα στην κυβέρνηση και στην επιστημονική κοινότητα.
Ανίχνευση: Η Νότια Κορέα προχώρησε άμεσα στην κατασκευή εκατοντάδων καινοτόμων κλινικών προληπτικού ελέγχου υψηλής χωρητικότητας και συνεργάστηκε στενά με τον ιδιωτικό τομέα, για να εξασφαλίσει επαρκή παροχή εξετάσεων. Καθώς η επιδημία κλιμακώθηκε, δημιουργήθηκαν περίπου 600 κέντρα δοκιμών για τον αποτελεσματικό έλεγχο και των ατόμων που ήταν εκτός συστήματος υγείας, με την ικανότητα των ελέγχων να φτάνει τα 15.000 έως 20.000 τεστ την ημέρα.
Περιορισμός: Η Νότια Κορέα απομόνωσε τους ασθενείς φορείς του ιού, υποστήριξε όσους βρίσκονταν σε καραντίνα, έτσι ώστε να αυξήσουν τη συμμόρφωσή τους και, το σημαντικότερο, εντοπίστηκαν οι επαφές με ασυνήθιστη επιμέλεια και ακρίβεια. Ένα εργατικό δυναμικό εκατοντάδων στελεχών στην επιδημιολογία χρησιμοποιήθηκε για αυτές τις προσπάθειες εντοπισμού και εξουσιοδοτήθηκε να χρησιμοποιήσει μια μεγάλη ποικιλία πηγών δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων συναλλαγών με πιστωτικές κάρτες και τηλεοπτικών πλάνων κλειστού κυκλώματος.
Θεραπεία: Το σύστημα ενισχύθηκε σημαντικά για να μπορέσει να καλύψει τη ζήτηση, ειδικά στο Daegu, μια τοποθεσία στην οποία καταγράφηκε μεγάλος αριθμός μολύνσεων. Μόνο στο Daegu προσλήφθηκαν επιπλέον 2.400 εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας. Σε ολόκληρη τη χώρα, η κυβέρνηση έφτιαξε προσωρινά νοσοκομεία για να αυξήσει τη χωρητικότητα και αντιμετώπισε τις ελλείψεις Μέσων Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ) μέσω κεντρικών κρατικών αγορών.
Το ευρύτερο περιβάλλον (κοινωνικό, πολιτιστικό, πολιτικό) της Νότιας Κορέας βοήθησε την κυβέρνηση να ενεργήσει γρήγορα και αποτελεσματικά. Φαίνεται ότι η χώρα, μετά την ανεπιτυχή προσπάθειά της να απαντήσει αποτελεσματικά στην προηγούμενη πανδημία MERS (Middle East Respiratory Syndrome) το 2015, οδήγησε την κυβέρνησή της να κάνει αρκετές μεταρρυθμίσεις στο σύστημα υγείας για να ενισχύσει την ετοιμότητά του. Επιπλέον, η χώρα φάνηκε ότι διαθέτει ένα αποτελεσματικό λειτουργικό εθνικό σύστημα ασφάλισης υγείας, πλήρως στελεχωμένο σε ανθρώπινο δυναμικό και υποδομές αλλά και με εποικοδομητικές σχέσεις με βασικά ιδρύματα, όπως το γραφείο του Προέδρου, το Υπουργείο Υγείας και τα Κορεατικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, που επέτρεψαν μια εξαιρετικά αποφασιστική αντίδραση στην πανδημία.
Θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι η Νότια Κορέα διαθέτει ένα ισχυρό σύστημα υγείας , το οποίο έχει επιτύχει καθολική κάλυψη υγειονομικής περίθαλψης από το 1989 (universal health care coverage), ενώ η χώρα μεταπήδησε σε ένα σύστημα κοινωνικής ασφάλισης με έναν μόνο πληρωτή από το 2004 (a single-payer system).[2] Το 2015 η Νότια Κορέα προσπάθησε να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στο ξέσπασμα του MERS. Κατά τη διάρκεια των έξι μηνών αυτής της επιδημίας, όπου παρουσιάστηκαν 17.000 ύποπτα κρούσματα και 38 θάνατοι, οι Κορεάτες έζησαν με φόβο και η κυβέρνηση έχασε περίπου 2,6 δισεκατομμύρια δολάρια σε τουριστικά έσοδα, ενώ ξόδεψε σχεδόν 1 δισεκατομμύριο δολάρια ΗΠΑ για τη διάγνωση, τη θεραπεία και άλλες δραστηριότητες που στόχευαν στην αντιμετώπιση της επιδημίας.
Μετά την επιδημία από τον MERS, η χώρα προχώρησε σε μια σειρά μέτρων που αφορούσαν τις πολιτικές υγείας, οι οποίες είχαν στόχο να βελτιώσουν την ετοιμότητα της χώρας στην αντιμετώπιση μιας πανδημίας.
Όταν η COVID-19 «εισέβαλε» στη Νότια Κορέα, η οδυνηρή ανάμνηση του MERS ενέπνευσε μια έγκαιρη επιθετική κυβερνητική απάντηση αλλά και την προθυμία των κατοίκων της να πάρουν μέτρα ατομικής προστασίας, όπως για παράδειγμα να φορούν μάσκες, να συνεργάζονται με ιχνηλάτες επαφών και να ακούν με προσοχή τους επαγγελματίες της δημόσιας υγείας.
Έτσι, για παράδειγμα, η χρήση μάσκας σε δημόσιους χώρους, η οποία ήδη είχε μπει στη ζωή των πολιτών της Νότιας Κορέας λόγω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, έγινε κοινωνικός κανόνας νωρίς κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Μια δημοσκόπηση έδειξε ότι περισσότεροι άνθρωποι τηρούσαν τα δημόσια πρωτόκολλα πρόληψης κατά τη διάρκεια της επιδημίας COVID-19, συγκριτικά με την επιδημία MERS.
Το Χρονολόγιο της Πανδημίας Η Νότια Κορέα ήταν από τις πρώτες χώρες που βίωσαν την εμπειρία της πανδημίας από την COVID-19, με το πρώτο κρούσμα να έχει εισαχθεί από την Wuhan και να αναφέρεται στις 20 Ιανουαρίου 2020. Η κυβέρνηση, μέσα σε λίγες ημέρες από τη στιγμή που έγινε γνωστή η υπόθεση, δημιούργησε μια επιτροπή έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Ο αριθμός των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων κυμαινόταν από μηδέν έως δύο ημερησίως, για τον πρώτο μήνα της επιδημίας, έως ότου εντοπίστηκε ένα σύνολο κρουσμάτων στο Daegu, μια πόλη 2,5 εκατομμυρίων κατοίκων περίπου. Το σύνολο κρουσμάτων πρωτοεμφανίστηκε στις 19 Φεβρουαρίου και συμπεριελάμβανε 15 περιστατικά, που συνδέθηκαν με την εκκλησία «Shincheonji του Ιησού». Η ιχνηλάτηση έδειξε ότι τα κρούσματα προήλθαν από τον ασθενή 31 που ταξίδεψε στις πόλεις Daegu (συμπεριλαμβανομένης της εκκλησίας) και Σεούλ, πριν από τη διάγνωσή του ως φορέα του ιού. Στη συνέχεια, τα καθημερινά επιβεβαιωμένα κρούσματα αυξήθηκαν γρήγορα και έφτασαν στα 909 στις 29 Φεβρουαρίου, δηλαδή μέσα σε περίπου δέκα ημέρες.
Μετά από αυτή την κορύφωση, ο αριθμός των νέων κρουσμάτων μειώθηκε ραγδαία μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες, μέχρι να φτάσει κάτω από τα 200 επιβεβαιωμένα καθημερινά κρούσματα έως τις 12 Μαρτίου 2020. Έκτοτε, τα καθημερινά κρούσματα μειώθηκαν σταθερά στο μηδέν, αν και υπήρξε μια μικρή αναζωπύρωση στα μέσα Μαΐου (περίπου 30 περιστατικά την ημέρα), καθώς η χώρα άρχισε να «ανοίγει» ξανά και να επανέρχεται στην κοινωνική και οικονομική κανονικότητα.
Ανίχνευση κρουσμάτων Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι στη Νότια Κορέα τα χρόνια μεταξύ MERS και COVID-19 εμφανίστηκαν πολλές εταιρείες βιοτεχνολογίας, που μέσα από συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα προχώρησαν στην ανάπτυξη και κλιμάκωση των τεστ για τον SARS-CoV-2, τον ιό που προκαλεί την COVID-19. Να υπογραμμίσουμε με έμφαση ότι το κορεατικό CDC έλαβε δείγματα ιών από την Κίνα για να ξεκινήσει την ανάπτυξη διαγνωστικών εργαλείων, προτού ακόμη επιβεβαιωθεί το πρώτο κρούσμα στη Νότια Κορέα. Έτσι λοιπόν, μόλις αναφέρθηκε το πρώτο κρούσμα, η Νότια Κορέα έστρεψε το ενδιαφέρον της στην προετοιμασία της για έλεγχο μεγάλης κλίμακας μέσω των τεστ.
Μία εβδομάδα μετά την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος, στις 27 Ιανουαρίου 2020, το CDC της Νότιας Κορέας απευθύνθηκε στις αντίστοιχες εταιρείες παραγωγής τεστ αντισωμάτων και κατόρθωσε να έχει στη διάθεσή του χιλιάδες τεστ ημερησίως, με αποκορύφωμα τα 100.000 τεστ ημερησίως τον Μάρτιο του 2020. Τον Απρίλιο, 118 οργανισμοί είχαν τη δυνατότητα να διεξάγουν 15.000 έως 20.000 τεστ ημερησίως.
Στη συνέχεια οι υγειονομικές αρχές της Νότιας Κορέας ενίσχυσαν τον έλεγχο. Για παράδειγμα, και προκειμένου να αποφευχθεί η είσοδος μολυσμένων ατόμων στα νοσοκομεία, δημιουργήθηκαν κλινικές προληπτικού ελέγχου COVID-19 έξω από τις εισόδους τους. Όσοι εντοπίστηκαν μέσω της διαδικασίας ανίχνευσης, προχώρησαν στη διεξαγωγή τεστ και τους είπαν να επιστρέψουν και να αυτοπεριοριστούν εντός του σπιτιού τους όσο περίμεναν τα αποτελέσματα, ενώ όσοι θεωρούνταν χαμηλού κινδύνου έλαβαν κάρτα εισόδου ημέρας.
Κατά την περίοδο και κατά τη διάρκεια της έξαρσης, οι υπεύθυνοι υγείας άνοιξαν 600 κέντρα ελέγχου χρησιμοποιώντας καινοτόμους προσεγγίσεις για την αύξηση της χωρητικότητας. Για παράδειγμα, τα κέντρα ελέγχου με διέλευση αυτοκινήτων συνέλεξαν τριπλάσια δείγματα από τα συμβατικά κέντρα ελέγχου, αφαιρώντας ταυτόχρονα την ανάγκη για αίθουσες αρνητικής πίεσης που εμποδίζουν τη διαφυγή μολυσμένου αέρα. Εν τω μεταξύ, τηλεφωνικά κέντρα ελέγχου επέτρεψαν στους εργαζομένους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης να αξιολογήσουν και να ελέγξουν πολίτες χωρίς να έρθουν σε άμεση επαφή μαζί τους. Εν κατακλείδι, η Νότια Κορέα κατόρθωσε να πραγματοποιήσει, μέχρι τα τέλη Μαρτίου, πάνω από 300.000 τεστ συνολικά, ποσοστό πάνω από 40 φορές μεγαλύτερο κατά κεφαλήν, σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά την ίδια χρονική περίοδο.
Απομόνωση και καραντίνα Η κορεατική κυβέρνηση μετέτρεψε δημόσιες εγκαταστάσεις και ησυχαστήρια που ανήκουν σε ιδιωτικές εταιρείες σε «κέντρα» προσωρινής απομόνωσης. Το έκανε για δύο λόγους: πρώτον, για να φροντίσει τους ασθενείς με COVID-19, αποτρέποντας παράλληλα τη μετάδοση στα νοικοκυριά και, δεύτερον, για να ανακουφίσει τα νοσοκομεία από την πιθανότητα έλλειψης κρεβατιών. Οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης παρακολουθούσαν και διατηρούσαν σε καραντίνα κλινικά σταθερούς ασθενείς που δεν απαιτούσαν νοσηλεία και νοσοκομειακή περίθαλψη. Στο Daegu, στην πόλη στην οποία υπήρξαν τα πρώτα ομαδικά κρούσματα, 15 κοινοτικά κέντρα θεραπείας, συμπεριλαμβανομένων αρκετών σε κοιτώνες για εκπαιδευτικά ιδρύματα ιδιωτικών εταιρειών όπως η Samsung και η LG, έγιναν δεκτά 3.033 άτομα μεταξύ της 3ης και 26ης Μαρτίου 2020. Οι επαγγελματίες υγείας παρακολούθησαν τα κέντρα και οι ασθενείς ανέφεραν τα συμπτώματά τους τακτικά μέσω εφαρμογής smartphone ή τηλεφώνου. Οι εγκαταστάσεις ήταν εξοπλισμένες με παλμικά οξύμετρα, μηχανήματα ακτίνων-Χ και RT-PCR για τον SARS-CoV-2. Μόνο 81 από τις 3.033 (2,67 τοις εκατό) περιπτώσεις μεταφέρθηκαν σε νοσοκομείο για υψηλότερο επίπεδο υγειονομικής φροντίδας.
Εν τω μεταξύ, το προσωπικό στα τοπικά κέντρα δημόσιας υγείας παρακολουθούσε στενά άτομα που αυτο-περιορίστηκαν (μπήκαν σε καραντίνα) επειδή είχαν έρθει σε επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα ή είχαν ταξιδέψει στο εξωτερικό ή υποψιάζονταν ότι μπορεί να είχαν μολυνθεί. Ένας υπάλληλος δημόσιας υγείας έκανε check -in μαζί τους, δύο φορές την ημέρα και παρέδιδε φαγητό και προϊόντα ατομικής περιποίησης.
Ιχνηλάτηση επαφών Η Νότια Κορέα υιοθέτησε μια επιθετική προσέγγιση στην ιχνηλάτηση των επαφών αμέσως μετά το ξέσπασμα της πανδημίας. Πρώτον, αύξησαν το δίκτυο των υπαλλήλων που υλοποιούσαν την ιχνηλάτηση. Δεύτερον, έδωσαν σε αυτούς τους εργαζομένους πρόσβαση σε διαφορετικούς τύπους δεδομένων, εκτός από αυτά που θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν μέσα από την κλασική συνέντευξη με τους ασθενείς. Τρίτον, χρησιμοποίησαν δημόσια μέσα επικοινωνίας προκειμένου να ενδυναμώσουν τη στάση των πολιτών στο να βοηθήσουν το σύστημα υγείας με τον εντοπισμό επαφών.
Η Νότια Κορέα διεύρυνε το συνηθισμένο στελεχικό δυναμικό της Υπηρεσίας Πληροφοριών Επιδημιών [Epidemic Intelligence Service (EIS)], εκπαιδεύοντας γρήγορα προσωπικό σε περίπου 250 τοπικά δημόσια κέντρα υγείας, προσλαμβάνοντας 300 ιδιωτικούς επιδημιολόγους και αξιοποιώντας προσωπικό σε 11 μη κυβερνητικές οργανώσεις που εκπαιδεύουν και υποστηρίζουν στελέχη της EIS. Αυτή η πολυεπίπεδη προσέγγιση ήταν αποτελεσματική, με τους παλαίμαχους αξιωματούχους της EIS να διεξάγουν τις πιο περίπλοκες έρευνες σε μεγάλες ομάδες και εγκαταστάσεις υγείας και το έκτακτο προσωπικό να χειρίζεται μικρότερες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των οικογενειών. Αυτές οι προσπάθειες οδήγησαν σε έγκαιρη ανίχνευση περιστατικών, κράτησαν χαμηλά το ποσοστό των νέων λοιμώξεων και μείωσαν δυνητικά τα ποσοστά θνησιμότητας, αποτρέποντας τη ροή πολλών ασθενών προς τα νοσοκομεία και τις λοιμώξεις μεταξύ ατόμων υψηλού κινδύνου.
Το έργο των αξιωματούχων της EIS διευκολύνθηκε περαιτέρω από τις νομικές αλλαγές που ακολούθησαν το ξέσπασμα του MERS το 2015. Όταν ήταν απαραίτητο, τα στελέχη της υπηρεσίας είχαν τη δυνατότητα να αντλήσουν τέσσερις βασικούς τύπους πληροφοριών, εκτός από τις συνεντεύξεις ασθενών και γιατρών:
Επισκέψεις σε διάφορες εγκαταστάσεις υγειονομικού ενδιαφέροντος, συμπεριλαμβανομένων φαρμακείων και ιατρικών εγκαταστάσεων
Δεδομένα κινητής τηλεφωνίας GPS από κινητά τηλέφωνα
Αρχεία καταγραφής συναλλαγών με πιστωτική κάρτα
Κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης
Αυτές οι πληροφορίες συνδυάστηκαν με συνεντεύξεις και διασταυρώθηκαν με άλλα δεδομένα για τον εντοπισμό επαφών και τη λήψη των κατάλληλων μέτρων περιορισμού.
Όσοι διαπιστώθηκαν πως είχαν επαφή με επιβεβαιωμένο ή ύποπτο κρούσμα, έπρεπε να αυτο-περιοριστούν στο σπίτι ή σε καθορισμένες εγκαταστάσεις για 14 ημέρες, όπως και οι ταξιδιώτες που εισέρχονταν στη χώρα. Ήδη από τα τέλη Ιανουαρίου, η Νότια Κορέα άρχισε να απαιτεί ειδικές διαδικασίες εισόδου για ταξιδιώτες που προέρχονταν από τη Γουχάν της Κίνας. Οι διαδικασίες περιλάμβαναν αρχικά ειδικές γραμμές εισόδου και ερωτηματολόγια, και αργότερα επεκτάθηκαν σε ελέγχους θερμοκρασίας, έλεγχο στα σύνορα για όλους τους ταξιδιώτες και υποχρεωτικές καραντίνες που παρακολουθούνταν για 14 ημέρες. Να υπογραμμίσουμε ότι αυτή η πολιτική εντοπισμού και καραντίνας, αντί του περιορισμού της εισόδου για έναν ταξιδιώτη, είναι σύμφωνη και με τους διεθνείς κανονισμούς για την υγεία, ενώ το κλείσιμο των συνόρων δεν είναι.
Η Νότια Κορέα έκανε αποτελεσματική χρήση της τεχνολογίας, για να διασφαλίσει τη συμμόρφωση των πολιτών στις προσπάθειες περιορισμού, αναπτύσσοντας εφαρμογές που συγκέντρωσαν τα σχετικά δεδομένα, γεγονός που ελάφρυνε το εργασιακό βάρος των αξιωματούχων της EIS και τους επέτρεπε να αντιμετωπίσουν τον μεγάλο όγκο ερευνών. Οι «τροχιές» των ασθενών δημοσιοποιούνταν, για να μπορέσουν οι πολίτες να παρακολουθούν τις κινήσεις τους, σε σύγκριση με εκείνες των υπόπτων περιπτώσεων. Οι πληροφορίες των ταξιδιωτών κοινοποιήθηκαν σε υγειονομικές εγκαταστάσεις και φαρμακεία, για να διευκολυνθεί ο έγκαιρος εντοπισμός των κρουσμάτων και των επαφών.
Θεραπεία Στη Νότια Κορέα καθορίστηκαν οι ακόλουθες επτά ομάδες, που διατρέχουν τον υψηλότερο κίνδυνο για σοβαρή ασθένεια από την COVID-19: (1) Ενήλικες άνω των 65 ετών, (2) πολίτες με υποκείμενα χρόνια νοσήματα, όπως διαβήτης, χρόνια νεφροπάθεια, ηπατοπάθεια, καρδιοπάθεια και HIV, (3) ασθενείς με αιματολογικές νεοπλασίες, (4) καρκινοπαθείς στους οποίους χορηγείται χημειοθεραπεία, (5) ασθενείς που λαμβάνουν ένα ή και περισσότερα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, (6) έγκυοι γυναίκες, υπερβολικά παχύσαρκοι, όσοι υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση, λήπτες μοσχεύματος και καπνιστές, (7) άτομα με επίπεδο κορεσμού οξυγόνου στο αίμα κάτω από το 90%.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι η Νότια Κορέα είχε εξασφαλίσει την ετοιμότητα ανταπόκρισης για αυτές και άλλες ομάδες ασθενών, εκτελώντας προσομοιώσεις διαφόρων συνθηκών επιδημίας στα νοσοκομεία πριν ξεκινήσει η πανδημία της COVID-19.
Η Νότια Κορέα εξασφάλισε επίσης το απαραίτητο προσωπικό και την απαραίτητη τεχνολογία για να αυξήσει γρήγορα την παραγωγική ικανότητα του συστήματος. Κατά τη διάρκεια της έλλειψης κλινών στα νοσοκομεία της πόλης Daegu, που ήταν στο επίκεντρο της πανδημίας, οι υγειονομικοί αξιωματούχοι ανέπτυξαν ένα σύστημα διαλογής χρησιμοποιώντας ένα γρήγορο σύστημα βαθμολόγησης, προκειμένου να ταξινομήσουν τους ασθενείς σε ήπια, μέτρια, σοβαρά και κρίσιμα νοσήσαντες. Οι ήπια νοσήσαντες ασθενείς στάλθηκαν σε κοινοτικά κέντρα θεραπείας όπου παρακολουθήθηκαν στενά. Οι μέτρια νοσήσαντες ασθενείς στάλθηκαν σε κοινοτικά νοσοκομεία και οι βαριά ή σε κρίσιμη κατάσταση ασθενείς νοσηλεύτηκαν σε τριτοβάθμια νοσοκομεία πλήρως εξοπλισμένα, με δυνατότητα παροχής φροντίδας σε επίπεδο εντατικής θεραπείας.
Πίνακας 1 και 2: Ημερήσιοι θάνατοι ανά εκατομμύριο κατοίκους
Πηγή: Our world in data
Κάνοντας χρήση φορητών συσκευών αρνητικής πίεσης, η κυβέρνηση μπόρεσε να επεκτείνει γρήγορα την παροχή προσωρινών αιθουσών απομόνωσης για όσους είχαν ανάγκη. Για παράδειγμα, στο Daegu, οι αξιωματούχοι δημιούργησαν περίπου 400 επιπλέον κρεβάτια σε αίθουσες αρνητικής πίεσης κατά τη διάρκεια της πανδημικής κρίσης.
Όπως και σε πολλές άλλες πόλεις παγκοσμίως, κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, έτσι και η Daegu αντιμετώπισε έλλειψη ΜΑΠ, ένα κρίσιμο ζήτημα που η κλιμάκωσή του απασχόλησε την εθνική κυβέρνηση. Αρχικά, η κυβέρνηση περιόρισε τις εξαγωγές μάσκας και ποινικοποίησε την αποθήκευση των ΜΑΠ στα καταστήματα λιανικής πώλησης, αλλά στα μέσα Φεβρουαρίου, τα έκτακτα μέτρα διπλασίασαν την παραγωγή μάσκας στη Νότια Κορέα σε 10 εκατομμύρια κατά μέσο όρο ημερησίως μέχρι τον Μάρτιο.
Επιπλέον, η κυβέρνηση παρενέβη στις αρχές Μαρτίου για να αγοράσει το 80% της προσφοράς μάσκας από κορεάτες κατασκευαστές, να απαγορεύσει πλήρως τις εξαγωγές, να θέσει όριο τιμών στις πωλήσεις μάσκας και να περιορίσει τον αριθμό των μασκών που μπορούσαν να πωληθούν εβδομαδιαίως μέσω των καταστημάτων λιανικής. Τέλος, η κυβέρνηση έδωσε προτεραιότητα στη διανομή μάσκας σε ιατρικές δομές. Αυτές οι παρεμβάσεις παρείχαν ανακούφιση και απέτρεψαν περαιτέρω ελλείψεις, χωρίς να αναγκάσουν τα νοσοκομεία να εκδώσουν πολιτικές για την επαναχρησιμοποίηση των ΜΑΠ.
Στους παρακάτω πίνακες μπορούμε να δούμε και να συγκρίνουμε τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής που εφάρμοσε η Νότια Κορέα, σε σύγκριση με άλλες τέσσερις, επίσης επιτυχημένες αναπτυγμένες χώρες, όσον αφορά τη διαχείριση της πανδημίας.
Συµπεράσµατα
Έχουμε πολλά μαθήματα να πάρουμε, από την εμπειρία της Νότιας Κορέας με την COVID-19, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι τα μαθήματα ενδέχεται να μην αφορούν όλες τις χώρες στον ίδιο βαθμό.
Γράφημα 1: Ημερήσιοι θάνατοι ανά εκατομμύριο κατοίκους
Είναι σίγουρο ότι στη Νότια Κορέα υπάρχουν «φυσικές» παράμετροι που συνέβαλαν θετικά στην εφαρμογή του σχεδίου που εκπόνησε η κυβέρνηση της χώρας αυτής για να αντιμετωπίσει την πανδημία. Η Νότια Κορέα, η οποία χωρίζεται από την Κίνα, από τη Βόρεια Κορέα, είναι ουσιαστικά ένα νησί, και αυτό επιτρέπει καλύτερα τον συνοριακό έλεγχο και την πρόσβαση των ταξιδιωτών στη χώρα αυτή. Είναι σίγουρο ότι μια αγροτική χώρα που συνορεύει με περισσότερες χώρες από ξηράς και έχει περισσότερες πύλες εισόδου, θα είχε πιθανόν μεγαλύτερες δυσκολίες στην αντιμετώπιση του θέματος.
Αυτή όμως η οπτική, που είναι σωστή σε μεγάλο βαθμό, δεν θα βοηθούσε κανέναν να βγάλει τα ουσιαστικά συμπεράσματα από την εξαιρετική δουλειά που έγινε στη Νότια Κορέα, αν χρησιμοποιούνταν σαν άλλοθι για τις αδυναμίες και τις παραλείψεις που παρατηρήθηκαν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αλλού περισσότερο και αλλού λιγότερο.
Θα μας επιτρέψετε λοιπόν να παραμείνουμε και να επιμείνουμε σε εκείνες τις πλευρές και διαστάσεις της επιτυχίας της Νότιας Κορέας, έχοντας ως στόχο να εντοπίσουμε προβλήματα και νοοτροπίες που θα πρέπει να ξεπεράσουμε, αν θέλουμε να κεφαλαιοποιήσουμε την παγκόσμια εμπειρία, θετική και αρνητική, για να βελτιωθούμε, έτσι ώστε να είμαστε ικανοί να αντιμετωπίσουμε στο μέλλον ανάλογες ή παρόμοιες καταστάσεις.
Η άποψή μας για τις διαστάσεις της επιτυχίας της Νότιας Κορέας Θεωρούμε ότι το κύριο χαρακτηριστικό της επιτυχίας της Νότιας Κορέας στην αντιμετώπιση της πανδημίας, δεν στηρίζεται σε μία παράμετρο, ή έστω σε μερικές παραμέτρους, αλλά σε ένα σύνολο δράσεων και μέτρων, με κύριο το χαρακτηριστικό της συνεργασίας ανάμεσα σε όλους τους εμπλεκόμενους (stakeholders) και τον αποτελεσματικό σχεδιασμό. Μερικές από τις βασικές διαστάσεις που ξεχωρίζουν και βάζουν τη σφραγίδα τους σε αυτή την επιτυχημένη πορεία, είναι κατά την άποψή μας οι ακόλουθες:
Στρατηγικός σχεδιασμός και στρατηγική σαφήνεια καθοδηγούμενη από δεδομένα. Η Νότια Κορέα, έχοντας πάρει το μάθημά της από την επιδημία του MERS, είχε κατανοήσει πολύ καλά ότι έπρεπε να έχει στρατηγικό σχεδιασμό και σαφήνεια, που σε πολύ αδρές γραμμές σημαίνει καθορισμός της θέσης στην οποία βρίσκεσαι, καθορισμός στόχων και προτεραιοποίησή τους, αλλά και καθορισμός της αλληλουχίας στην οποία αυτοί οι στόχοι πρέπει να εμπίπτουν. Αυτός ήταν και ο λόγος που την οδήγησε στην άμεση εφαρμογή ενός πλαισίου ετοιμότητας σε τρεις φάσεις: ανίχνευση, περιορισμό και θεραπεία, τα οποία και υλοποίησε υποδειγματικά.
«Επενδύσεις» που καθιστούσαν τη χώρα ικανή να αντεπεξέλθει στην πίεση της πανδημίας. Οι επενδύσεις, για παράδειγμα, που έγιναν αμέσως στην κατασκευή εκατοντάδων καινοτόμων κλινικών προληπτικού ελέγχου υψηλής χωρητικότητας και η άμεση πρόσληψη του απαραίτητου επιστημονικού και υγειονομικού προσωπικού, καθώς και η συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα για να καλυφθούν τα οποιαδήποτε κενά, αποτέλεσαν σημαντική παράμετρο επιτυχίας στην αντιμετώπιση της πανδημίας. Ταυτόχρονα η Νότια Κορέα είχε φροντίσει να έχει την απαραίτητη τεχνολογία, που τη βοήθησε να αυξήσει γρήγορα την παραγωγική ικανότητα του συστήματος.
Οργάνωση. Αν κάποιος έχει στοιχειώδη οργανωτική εμπειρία και μελετήσει προσεκτικά τις αντιδράσεις και τα μέτρα που λαμβάνονταν σε κάθε βήμα της πανδημίας, δεν μπορεί να μην καταλήξει ότι η χώρα αυτή διαθέτει εκείνη την οργανωτική ικανότητα που της επιτρέπει να αξιοποιεί με τον βέλτιστο δυνατό τρόπο τους οικονομικούς και τους ανθρώπινους πόρους της. Ο τρόπος με τον οποίο υλοποιήθηκε το έργο της ιχνηλάτησης και ο συντονισμός της από την «Υπηρεσία Πληροφοριών Επιδημιών [Epidemic Intelligence Service (EIS)]» είναι πράγματι υποδειγματικός.
Αποτελεσματικός δημόσιος τομέας. Δεν θεωρώ ότι είναι τυχαίο ότι η χώρα φάνηκε να διαθέτει ένα αποτελεσματικό λειτουργικό εθνικό σύστημα ασφάλισης υγείας, πλήρως στελεχωμένο σε ανθρώπινο δυναμικό και υποδομές, αλλά και με εποικοδομητικές σχέσεις ανάμεσα στα βασικά θεσμικά όργανα, όπως το γραφείο του προέδρου, το Υπουργείο Υγείας και τα Κορεατικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, που επέτρεψαν μια εξαιρετικά αποφασιστική αντίδραση στην πανδημία.
Συστράτευση στην ίδια κατεύθυνση όλων των δομών υγείας, δημοσίων και ιδιωτικών, υπό την ηγεσία της κυβέρνησης και τον έλεγχο του δημοσίου.
Προθυμία και κουλτούρα συνεργασίας. Είναι σίγουρο ότι χωρίς το ευρύτερο θετικό κοινωνικό, πολιτιστικό και πολιτικό περιβάλλον της χώρας αυτής, θα ήταν αδύνατον για την κυβέρνηση να ενεργήσει γρήγορα και αποτελεσματικά, όσο καλό σχεδιασμό και να είχε. Ένας σχεδιασμός ή ένα επιτελικό σχέδιο μπορεί να είναι καλά ή λιγότερο καλά, αλλά σίγουρα η υλοποίησή τους απαιτεί στελέχη και εργαζομένους σε οργανισμούς, που θα έχουν τις απαραίτητες δεξιότητες, θα μπορούν να συνεργαστούν και θα είναι εξουσιοδοτημένοι (delegated) να ενεργήσουν έτσι ώστε ο σχεδιασμός να μετατραπεί σε πράξη.
Από τα τέλη Μαΐου πλέον, η Νότια Κορέα συνεχίζει στον δρόμο που ξέρει, και καθορίζει τον καλύτερο τρόπο εφαρμογής των διαδικασιών επαναλειτουργίας, προσδιορίζοντας σαφείς κατευθυντήριες γραμμές για τη διατήρηση της κοινωνικής αποστασιοποίησης, ενώ επιστρέφει στην πορεία της κανονικής ζωής. Αυτός να είναι πιθανώς ένας ανώμαλος δρόμος που απαιτεί περισσότερη ευελιξία βάσει δεδομένων, που οδήγησε ωστόσο στην επιτυχία της Νότιας Κορέας μέχρι τώρα.
[1] Το «Exemplars in Global Health» είναι ένας «συνασπισμός» εμπειρογνωμόνων, χρηματοδοτών και συνεργατών σε όλο τον κόσμο, υποστηριζόμενος από την Gates Ventures και το ίδρυμα Bill & Melinda Gates. Οι συμμετέχοντες συμμερίζονται την πεποίθηση ότι η σε βάθος κατανόηση των παγκόσμιων επιτυχιών στον τομέα της υγείας μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανομή πόρων, την εφαρμογή ορθότερων πολιτικών, αλλά και στην υλοποίηση των αποφάσεων. Η πλατφόρμα «Exemplars in Global Health» δημιουργήθηκε για να βοηθήσει τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων σε όλο τον κόσμο να μάθουν πώς άλλες χώρες έχουν λύσει σημαντικές προκλήσεις για την υγεία.
[2] Σε ένα σύστημα υγειονομικής περίθαλψης με έναν μόνο πληρωτή, ένας δημόσιος ή οιονεί δημόσιος οργανισμός αναλαμβάνει την ευθύνη για τη χρηματοδότηση της υγειονομικής περίθαλψης για όλους τους κατοίκους. Δηλαδή, όλοι έχουν ασφάλιση υγείας βάσει ενός σχεδίου ασφάλισης υγείας και έχουν πρόσβαση στις απαραίτητες υπηρεσίες-συμπεριλαμβανομένων γιατρών, νοσοκομείων, μακροχρόνιας περίθαλψης, συνταγογραφούμενων φαρμάκων, οδοντιάτρων και οφθαλμολογικής φροντίδας.
Τα κύτταρα του ανθρώπινου οργανισμού βρίσκονται υπό διαρκή ανοσιακή επιτήρηση και το ανοσοποιητικό σύστημα αποτελεί σημαντικό αποτρεπτικό μηχανισμό στη δημιουργία νεοπλασιών (καρκίνου). Η κατανόηση των μοριακών μηχανισμών που διέπουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος τα τελευταία χρόνια έχει επιφέρει τεράστια ανάπτυξη στον τομέα της ανοσο-ογκολογίας και έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη ιδιαίτερα ελπιδοφόρων θεραπειών, με αιχμή του δόρατος τον πλέον θανατηφόρο καρκίνο στον πλανήτη, τον καρκίνο του πνεύμονα.
Ένα βασικό σημείο ελέγχου της ανοσιακής απόκρισης είναι αυτό μεταξύ του ενεργοποιημένου Τ-λεμφοκυττάρου και του κυττάρου-στόχου, το οποίο μπορεί να είναι ένα καρκινικό κύτταρο. Τα καρκινικά κύτταρα εκφράζουν διάφορους ανασταλτικούς συνδέτες στην επιφάνειά τους, αποτρέποντας τη δράση των κυτταροτοξικών Τ-λεμφοκυττάρων. Το κυριότερο από αυτά είναι ο συνδέτης PD-L1, που συνδέεται με τον υποδοχέα PD1 (Programmed Death 1) του λεμφοκυττάρου. Η ανάπτυξη αντισωμάτων έναντι είτε του υποδοχέα (PD1) είτε του συνδέτη (PD-L1) έχει σαν συνέπεια τη διακοπή της κατασταλτικής επίδρασης επί των κυτταροτοξικών Τ-λεμφοκυττάρων, εκλύοντας την αντινεοπλασματική ανοσιακή απόκριση. Με απλά λόγια, αυτό που κάνει η ανοσοθεραπεία είναι ότι «σπάει τα φρένα» της ανοσολογικής απάντησης, επιτρέποντας στα κύτταρα-φρουρούς του ανοσοποιητικού μας συστήματος να επιτεθούν στα καρκινικά κύτταρα.
Δύο αντι-PD1 αντισώματα, το pembrolizumab και το nivolumab, και δύο αντι-PD-L1 μονοκλωνικά αντισώματα, το atezolizumab και το durvalumab, έχουν δείξει εξαιρετικά αποτελέσματα και έχουν πάρει έγκριση από τις ρυθμιστικές αρχές, τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική, σε συγκεκριμένες ενδείξεις. Συγκεκριμένα, το pembrolizumab έχει λάβει έγκριση για ασθενείς με προχωρημένο μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα που εκφράζουν τον ανοσοϊστοχημικό δείκτη PD-L1 σε οποιοδήποτε επίπεδο στην πρώτη γραμμή θεραπείας, τόσο στα αδενοκαρκινώματα όσο και στα πλακώδη καρκινώματα του πνεύμονα, με κλινικά σημαντικό όφελος στη συνολική επιβίωση. Το pembrolizumab έδειξε επίσης ότι σε ασθενείς των οποίων οι όγκοι εκφράζουν τον δείκτη PD-L1 σε ποσοστό άνω του 50%, η θεραπεία πρώτης γραμμής με ανοσοθεραπεία, συγκρινόμενη με τη χημειοθεραπεία, συνδέεται με όφελος στη συνολική επιβίωση, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό, αφού είναι η πρώτη φορά στην ιστορία του καρκίνου του πνεύμονα που εκτοπίζεται η χημειοθεραπεία από την πρώτη γραμμή θεραπείας σε μια επιλεγμένη ομάδα ασθενών με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα. Μια αντίστοιχη ένδειξη έλαβε πρόσφατα και το anti-PD-L1 μονοκλωνικό αντίσωμα cemiplimab.
Το nivolumab, από την άλλη πλευρά, έχει λάβει έγκριση για τη δεύτερη γραμμή θεραπείας, μετά από αποτυχία χημειοθεραπείας πρώτης γραμμής με βάση την πλατίνα, και μάλιστα ανεξαρτήτως της ανοσοϊστοχημικής έκφρασης του PD-L1, τόσο στα πλακώδη καρκινώματα όσο και στα αδενοκαρκινώματα του πνεύμονα. Πιο πρόσφατα, ο συνδυασμός δύο αναστολέων των σημείων ανοσολογικού ελέγχου, συγκεκριμένα του nivolumab και του anti-CTLA4 μονοκλωνικού αντισώματος ipilimumab, έλαβε ένδειξη σε συνδυασμό με δύο κύκλους χημειοθεραπείας και στη συνέχεια ως θεραπεία συντήρησης, σε ασθενείς στην πρώτη γραμμή θεραπείας, και εδώ ανεξαρτήτως της έκφρασης του βιοδείκτη PD-L1. Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι και στο στάδιο ΙΙΙ (τοπικά εκτεταμένος, ανεγχείρητος καρκίνος πνεύμονα) είχαμε μια πολύ σημαντική εξέλιξη, αφού για πρώτη φορά ένα αντι-PD-L1 μονοκλωνικό αντίσωμα, το durvalumab, έδειξε ότι προσφέρει όφελος στο διάστημα μέχρι την πρόοδο νόσου αλλά και στη συνολική επιβίωση, όταν προστίθεται ως θεραπεία συντήρησης μετά τη συνδυασμένη χημειο-ακτινοθεραπεία.
Η ανοσοθεραπεία στον καρκίνο του πνεύμονα αλλά και σε άλλους συμπαγείς όγκους εμφανίζει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, που αξίζει να μνημονεύσουμε: Το πρώτο είναι ότι οι ανταποκρίσεις έχουν διάρκεια: Αυτό σημαίνει ότι σε αντίθεση με τη χημειοθεραπεία, που συνήθως επιτυγχάνει βραχυπρόθεσμες υφέσεις, η ανοσοθεραπεία προκαλεί παρατεταμένες ανταποκρίσεις, παρέχοντας πολύ σημαντικό κλινικό όφελος. Μάλιστα, το όφελος αυτό συχνά συνεχίζεται για μήνες ή και χρόνια, ακόμη και αν η ανοσοθεραπεία διακοπεί για κάποιο λόγο, όπως για παράδειγμα λόγω κάποιας τοξικότητας. Το φαινόμενο αυτό, που προφανώς συνδέεται με την ανοσολογική μνήμη, έχει ως αποτέλεσμα σημαντικό ποσοστό ασθενών να επιτυγχάνει παρατεταμένες ανταποκρίσεις και σε ένα μικρό ποσοστό μακρά επιβίωση, ακόμη και σε μεταστατική νόσο, κάτι που δυστυχώς δεν συνέβαινε συχνά με τη χημειοθεραπεία.
Ένα δεύτερο σημαντικό χαρακτηριστικό της ανοσοθεραπείας είναι τα μικρά ποσοστά τοξικότητας και η πολύ καλύτερη ανοχή των φαρμάκων από τους ασθενείς, σε σχέση με τη χημειοθεραπεία. Πραγματικά, οι περισσότεροι ανοσοθεραπευτικοί παράγοντες δεν προκαλούν πολλές από τις τοξικότητες που συνδέονται με τη χημειοθεραπεία, όπως είναι η αλωπεκία, η ναυτία και ο έμετος ή και η μυελοτοξικότητα. Η ανοσοθεραπεία δεν χρειάζεται προληπτική ισχυρή αντιεμετική αγωγή και πολύ σπάνια χρήζει υποστήριξης με αυξητικούς παράγοντες για διόρθωση αναιμίας ή ουδετεροπενίας. Εντούτοις, και η ανοσοθεραπεία μπορεί να προκαλέσει κάποιες σπάνιες αλλά κλινικά σημαντικές τοξικότητες, που σχετίζονται με την υπερδιέγερση του ανοσοποιητικού συστήματος σε διάφορα όργανα και ιστούς του ανθρωπίνου σώματος.
Από τα παραπάνω καθίσταται σαφές ότι η ανοσοθεραπεία έχει επιφέρει μια πραγματική επανάσταση στη θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα: Σήμερα θεραπεύουμε τον θανατηφόρο αυτό καρκίνο πολύ διαφορετικά –και πιο αποτελεσματικά– από ό,τι κάναμε δέκα χρόνια πριν. Οι πολυάριθμες κλινικές μελέτες που είναι σε εξέλιξη, αναμένεται να δώσουν απαντήσεις σε φλέγοντα ζητήματα και να προσδιορίσουν τον θεραπευτικό αλγόριθμο, ώστε κάθε ασθενής να λαμβάνει το μέγιστο δυνατό θεραπευτικό όφελος.
Από Γιάννης Μούντζιος, MSc, PhD, Παθολόγος Ογκολόγος, Διευθυντής Δ΄ Ογκολογικής Κλινικής και Μονάδας Κλινικών Μελετών, Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν
Η ακτινοθεραπευτική ογκολογία είναι μια ραγδαία εξελισσόμενη ιατρική ειδικότητα και αποτελεί έναν από τους τρεις βασικούς θεραπευτικούς πυλώνες στη μάχη κατά του καρκίνου. Συνδέεται στενότατα με τις εξελίξεις στον χώρο των αντινεοπλασματικών φαρμάκων και της τεχνολογίας.
Η ακτινοθεραπεία, είτε ως μοναδική θεραπεία είτε μετά από κάποια χειρουργική επέμβαση ή και σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία ή ανοσοθεραπεία, συντελεί στο να έχουμε για κάθε στάδιο του καρκίνου του πνεύμονα την καλύτερη δυνατή θεραπευτική προσέγγιση. Είναι όμως απαραίτητο, για να επιτύχουμε το καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα, ο ακτινοθεραπευτής ογκολόγος μαζί με τον χειρουργό και τον παθολόγο ογκολόγο να συνεργάζονται πριν από οποιαδήποτε θεραπευτική παρέμβαση, για να μπορέσουν να επιλέξουν το βέλτιστο θεραπευτικό σχήμα για κάθε ασθενή ξεχωριστά.
Αυτή στην ουσία είναι η συμβολή του ογκολογικού συμβουλίου, που θα πρέπει να γίνεται για κάθε ασθενή που βρίσκεται αντιμέτωπος με τον καρκίνο. Το ογκολογικό συμβούλιο είναι θεσμοθετημένο, αλλά σε έναν μεγάλο βαθμό παραμένει κενό γράμμα.
Η ακτινοθεραπευτική ογκολογία είναι μια σχετικά νέα και ραγδαία εξελισσόμενη ιατρική ειδικότητα, αλλά στην πράξη πολλοί ασθενείς όταν θα πρέπει να υποβληθούν σε ακτινοθεραπεία δεν γνωρίζουν σε ποιας ειδικότητας γιατρό θα πρέπει να απευθυνθούν.
Ο ειδικός γιατρός στον οποίο θα πρέπει να απευθυνθούν και που θα αναλάβει τη θεραπεία τους είναι ο ακτινοθεραπευτής ογκολόγος. Για πάρα πολύ κόσμο, υπάρχει ακόμα η σύγχυση ανάμεσα στην ακτινοθεραπευτική ογκολογία και στην ακτινολογία και, φυσικά, ως επακόλουθο, ανάμεσα στον ακτινοθεραπευτή ογκολόγο και στον ακτινολόγο.
Η αλήθεια είναι ότι είναι τελείως διαφορετικές ειδικότητες, με τελείως διαφορετικό γνωστικό αντικείμενο. Όμως και οι δύο ειδικότητες χρησιμοποιούν ακτινοβολία, γι’ αυτό έχουν το ακτινο- ως αρχικό, και αυτό είναι που δημιουργεί τη σύγχυση. Η ακτινολογία ας μην ξεχνάμε ότι είναι μια από τις παλαιότερες ιατρικές ειδικότητες και χρησιμοποιεί ακτίνες πολύ χαμηλής ενέργειας για να ανιχνεύσει οτιδήποτε θα μπορούσε να βοηθήσει στη διάγνωση οποιασδήποτε ασθένειας. Δεν είναι κλινική ειδικότητα και ανήκει στον εργαστηριακό τομέα. Από την άλλη, η ακτινοθεραπευτική ογκολογία χρησιμοποιεί εστιασμένη ακτινοβολία πολύ μεγάλης ενέργειας, με στόχο να καταστρέψει έναν όγκο, κυρίως κακοήθη (μόνη ή σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία ή ανοσοθεραπεία).
Είναι κλινική ειδικότητα και ανήκει στον παθολογικό τομέα και ο ακτινοθεραπευτής ογκολόγος είναι ο υπεύθυνος γιατρός για την απόφαση, τον σχεδιασμό, τα σχήματα θεραπείας και την παρακολούθηση του ασθενούς κατά τη διάρκεια αλλά και μετά το τέλος της ακτινοθεραπείας.
Πότε η ακτινοθεραπεία θα μπορούσε να υποκαταστήσει το χειρουργείο
Υπάρχουν περιπτώσεις που η ακτινοθεραπεία θα μπορούσε να υποκαταστήσει το χειρουργείο. Εάν πάμε στα πολύ αρχικά στάδια, σ’ αυτά που έχουμε και πολύ υψηλά ποσοστά ίασης, η κύρια θεραπεία είναι σαφέστατα η χειρουργική. Υπάρχουν όμως άνθρωποι που για διάφορους άλλους ιατρικούς λόγους δεν μπορούν να χειρουργηθούν. Σε αυτές τις περιπτώσεις δίνει τη λύση η ακτινοθεραπεία, με μια τεχνική που ονομάζεται ακτινοχειρουργική και λειτουργεί με πάρα πολύ μεγάλη δόση ακτινοβολίας, εστιασμένη απόλυτα στη βλάβη.
Στα αρχικά στάδια δεν έχουμε επέκταση στους περιοχικούς λεμφαδένες, και αυτό περιορίζει πάρα πολύ την περιοχή που πρέπει να ακτινοβοληθεί. Η πολύ υψηλή δόση λοιπόν μόνο εκεί μπορεί να υποκαταστήσει τη χειρουργική αφαίρεση. Και πραγματικά, η ακτινοχειρουργική έχει δείξει εξαιρετικά αποτελέσματα σε πολύ αρχικά στάδια. Υπάρχουν ήδη πολλές μελέτες που την φέρνουν ισοδύναμη με ένα χειρουργείο.
Είναι ξεκάθαρο όμως ότι μέχρι σήμερα δεν είναι καθιερωμένη ως πρώτη επιλογή· γίνεται μόνο όταν χειρουργικά δεν μπορεί να γίνει η αφαίρεση του όγκου. Το σπουδαίο είναι ότι δίνει μια λύση και εξαιρετικά αποτελέσματα ίασης σε ασθενείς που πραγματικά δεν θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν αυτό το αρχικό στάδιο της νόσου.
Στα υπόλοιπα στάδια, η ακτινοθεραπεία έχει ρόλο στις περισσότερες περιπτώσεις και σχεδόν πάντα σε συνεργασία με τις άλλες θεραπείες. Βέβαια, εδώ μπορούμε να μιλήσουμε μόνο πολύ γενικά, αφού για κάθε ασθενή η θεραπεία, ανάλογα με την έκταση και τα χαρακτηριστικά του όγκου, θα πρέπει να είναι εξατομικευμένη. Αν, για παράδειγμα, υπάρχουν θετικοί αδένες και θα πρέπει να ακτινοβοληθεί ο ασθενής μετά το χειρουργείο, αυτό συνήθως γίνεται σε συνδυασμό με τη χημειοθεραπεία και ανάλογα με τον ακριβή τύπο της νόσου και με την ανοσοθεραπεία.
Όλες αυτές οι θεραπείες και όλες οι ειδικότητες θα πρέπει να συνεργαστούν με συγκεκριμένο τρόπο και μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο, για να επιτύχουμε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Βέβαια, υπάρχουν και περιπτώσεις που ο ασθενής δεν μπορεί να χειρουργηθεί, οπότε σε αυτές τις περιπτώσεις συνήθως έχουμε τον ταυτόχρονο συνδυασμό της ακτινοθεραπείας με τη χημειοθεραπεία ή/και την ανοσοθεραπεία.
Η ακτινοθεραπεία στη μεταστατική νόσο
Η ακτινοθεραπεία έχει λόγο ακόμη και στη μεταστατική νόσο και μάλιστα η προσφορά της εδώ είναι πολύ σημαντική όσον αφορά, πρώτα απ’ όλα, στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών.
Η ανακουφιστική συνιστώσα της ακτινοθεραπείας είναι πάρα πολύ ισχυρή και δεν θα πρέπει ποτέ να παραγνωρίζεται. Για παράδειγμα, ξέρουμε πόσο φοβίζουν οι οστικές μεταστάσεις, αφού συνδέονται με πολύ δυνατό πόνο. Όμως, με την ακτινοθεραπεία αντιμετωπίζονται και ο πόνος υφίεται σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό, που φτάνει και το 80%. Δυνατό όπλο είναι και όταν υπάρχουν εγκεφαλικές ή ηπατικές μεταστάσεις, λίγες σε αριθμό, πάλι με την υψηλή δόση της ακτινοχειρουργικής, αρκεί βέβαια να πληρούνται οι σωστές ενδείξεις. Όλα αυτά μπορούν να επηρεάσουν θετικά, πρώτα απ’ όλα, την ποιότητα ζωής των ασθενών, αλλά και στις περιπτώσεις των λίγων μεταστάσεων να δώσουν και παράταση της ζωής.
Η προσφορά της σύγχρονης ακτινοθεραπείας
Με τις εξελίξεις που έχουν συντελεστεί στον χώρο της ακτινοθεραπείας και με όλα τα καινούργια μηχανήματα τα οποία έχουν εγκατασταθεί στην Ελλάδα το τελευταίο διάστημα, η χώρα μας έχει φτάσει σε ένα πολύ υψηλό επίπεδο ποιοτικής ακτινοθεραπείας.
Η σύγχρονη ακτινοθεραπεία επιτρέπει στους γιατρούς να δώσουν πολύ μεγαλύτερες δόσεις στον όγκο και να μειώσουν τις παρενέργειες, αφού τους βοηθάει να αποφύγουν τους γύρω υγιείς ιστούς με πολύ πιο αποτελεσματικό τρόπο απ’ ό,τι γινόταν πριν.
Σίγουρα, αυτό το οποίο κάποιος φοβάται όσον αφορά στις παρενέργειες, εξαρτάται από ποια περιοχή πρέπει να ακτινοβοληθεί. Συνήθως, η μεγαλύτερη ενόχληση είναι όταν πρέπει να ακτινοβοληθεί το μεσοθωράκιο, γιατί ένα μικρότερο ή μεγαλύτερο μέρος του οισοφάγου θα πρέπει να λάβει υψηλή δόση, όταν είναι πολύ κοντά ο όγκος.
Τότε, λογικά περιμένουμε να υπάρχει δυσκολία στην κατάποση, η οποία μπορεί να γίνει και αρκετά έντονη, κυρίως όταν η ακτινοθεραπεία συνδυάζεται με τη χημειοθεραπεία.
Τίποτα άλλο δεν θα έλεγα ότι θα ταλαιπωρήσει πολύ τους ασθενείς. Σε γενικές γραμμές, οι παρενέργειες είναι ανεκτές, αφού οι δόσεις ανοχής των φυσιολογικών ιστών γίνονται απόλυτα σεβαστές όταν γίνεται ο σχεδιασμός της ακτινοθεραπείας.
Το σίγουρο είναι ότι η ακτινοθεραπεία με την καινούργια της μορφή μπορεί να προσφέρει πάρα πολλά σε έναν ασθενή, στη μάχη που δίνει με μια τόσο δύσκολη νόσο, όπως είναι ο καρκίνος του πνεύμονα. Μπορεί να προσφέρει και ποιότητα και ποσότητα ζωής, που είναι και τα δύο πολύ σημαντικά, γιατί ποτέ δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η θεραπεία μας αφορά σε έναν άνθρωπο και όχι απλώς σε μια νόσο. Βέβαια, ο πιο σημαντικός παράγων και για την ποιότητα και για την ποσότητα ζωής είναι η πρόληψη ή, έστω, η όσο το δυνατόν πιο έγκαιρη διάγνωση. Γιατί ο καρκίνος του πνεύμονα, όταν διαγνωστεί πολύ νωρίς, έχει πολύ καλύτερη πορεία, πολύ πιο αποτελεσματική θεραπεία και εξαιρετικά ποσοστά επιβίωσης.
Από Γιώργου Ι. Πισσάκα, Ακτινοθεραπευτή Ογκολόγου, Συντονιστή Διευθυντή Ακτινοθεραπευτικού Ογκολογικού Τμήματος ΓΝΑ «Αλεξάνδρα», Αντιπροέδρου Ελληνικής Εταιρείας Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας
Τις τελευταίες ημέρες καταγράφεται έκρηξη των εισαγωγών στα νοσοκομεία της χώρας ως αποτέλεσμα της επέλασης της μετάλλαξης Όμικρον.
Σύμφωνα με τον σκαι, το Σισμανόγλειο Νοσοκομείο, μετατρέπεται από Δευτέρα αποκλειστικά σε νοσοκομείο Covid.
Παράλληλα, ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ Μιχάλης Γιαννάκος δήλωσε ότι ειδικά στην Αττική, 1.200 υγειονομικοί βρίσκονται σε καραντίνα καθώς μολύνθηκαν με τον ιό.
Εξ αυτών οι 755 είναι σε νοσοκομεία του κέντρου της Αθήνας όπως ο Ευαγγελισμός και το Σωτηρία και στα βόρεια όπως το Σισμανόγλειο.