Κατηγορία: Γενικά

Με βασικό μήνυμα “όλοι μαζί συνεργαζόμενοι επιταχύνουμε την επίτευξη του στόχου μας”, εορτάζεται στις 5η Μαΐου η Παγκόσμια ημέρα υγιεινής των χεριών και στη χώρα μας οι δράσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), κορυφώνονται με κεντρική εκδήλωση που πραγματοποιείται στο Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center.

Η εκδήλωση που τελεί υπό την αιγίδα του υπουργείου Υγείας, εντάσσεται στη διεθνή εκστρατεία του ΠΟΥ για την εντατικοποίηση του πλυσίματος των χεριών σε χώρους παροχής υγείας με το σύνθημα «Πλένε τα χέρια σου γιατί έτσι σώζεις ζωές». Τελικός στόχος του ΠΟΥ. είναι η αύξηση της συμμόρφωσης στην υγιεινή των χεριών, βασικού συντελεστή στην μείωση των λοιμώξεων τόσο στην κοινότητα όσο και στους χώρους παροχής υγείας.

Στο πνεύμα αυτής της συνεργασίας των εμπλεκομένων φορέων, το Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center σε συνεργασία με το Περιφερειακό Γραφείο ΠΟΥ στην Αθήνα, τον ΕΟΔΥ, τον Οργανισμό Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία (ΟΔΙΠΥ) και την Ελληνική Εταιρία Ελέγχου Λοιμώξεων (ΕΕΕΛ), συστρατεύονται για κοινό συνδυασμό δράσεων και τη χάραξη μιας κοινής εθνικής στρατηγικής με σκοπό την αύξηση της συμμόρφωσης στο πιο σημαντικό μέτρο πρόληψης των λοιμώξεων.

Ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Υγιεινής των Χεριών θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 5 Μαΐου 2023 στο Αμφιθέατρο του Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center, (ώρες 12:30 -15.30). Χαιρετισμό στην εκδήλωση θα απευθύνουν ο υπουργός Υγείας κ. Αθανάσιος Πλεύρης, ο γενικός γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας κ. Ιωάννης Κωτσιόπουλος, ο κ. Joao Breda, επικεφαλής WHO Athens Quality of Care Office, ο πρόεδρος του ΕΟΔΥ κ. Θεοκλής Ζαούτης, η πρόεδρος του ΟΔΙΠΥ κα Δάφνη Καϊτελίδου και η πρόεδρος ΕΕΕΛ κα Αγγελική Καραϊσκου. Την έναρξη της εκδήλωσης θα κάνουν ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΔΙΠΥ κ. Βασίλειος Μπαλάνης και ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center κ. Θέμος Χαραμής.

Με θέμα «Επενδύουμε στην υγεία με δράσεις που σώζουν ζωές», στην εκδήλωση θα τοποθετηθούν οι εκπρόσωποι φορέων: Γεράσιμος Σιάσος, πρόεδρος Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Παύλος Μυριανθεύς, πρόεδρος Νοσηλευτικής Σχολής ΕΚΠΑ, Αθανάσιος Εξαδάκτυλος, πρόεδρος Π.Ι.Σ., Γιώργος Πατούλης, Περιφερειάρχης Αττικής και πρόεδρος Ι.Σ.Α., Σωκράτης Παπαγεωργίου, πρόεδρος Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών, Σωτήριος Τσιόδρας, πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων, Ελένη Γιαμαρέλλου, πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Χημειοθεραπείας, Στυλιανός Χατζηπαναγιώτου, πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Βιοπαθολογίας, Αθανάσιος Τσακρής, πρόεδρος Ελληνικής Μικροβιολογικής Εταιρείας, Δημήτρης Σκουτέλης, πρόεδρος ΕΝΕ, Ελένη Κυρίτση-Κουκουλάρη, πρόεδρος ΕΣΝΕ και Νίκος Δέδες, πρόεδρος Ένωσης Ασθενών Ελλάδας

Η είσοδος είναι ελεύθερη, ενώ θα υπάρχει διαδικτυακή μετάδοση της εκδήλωσης μέσω των λογαριασμών: Ερρίκος Ντυνάν:@HenryDunantGR & Ελληνική Εταιρεία Ελέγχου Λοιμώξεων:@eeelgr.

Η σωστή υγιεινή των χεριών περιλαμβάνει τόσο την διαδικασία πλυσίματος των χεριών με νερό και σαπούνι όσο και την αντισηψία με επάλειψη του δέρματος με αλκοολούχο αντισηπτικό ώστε να μειωθεί αποτελεσματικά η μικροβιακή παροδική χλωρίδα του δέρματος των χεριών, δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος, Ομότιμος Καθηγητής Παθολογίας Ανωτάτης Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ , Υπεύθυνος Επιμελητείας Λοιμώξεων στο Νοσοκομείο “Ερρίκος Νυτνάν”, Γεώργιος Σαρόγλου.

“Για τους εργαζόμενους σε χώρους παροχής υγείας αλλά και για ασθενείς και επισκέπτες η καθολική συμμόρφωση και η σωστή τεχνική υγιεινής των χεριών δεν πρέπει να αποτελεί θέμα προσωπικής επιλογής ή κοινής λογικής αλλά αυστηρή υποχρέωση προς την κοινωνία και την δημόσια υγεία”, τονίζει.

Προσθέτει ότι ο ΠΟΥ και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Λοιμώξεων (ECDC) έχουν καθιερώσει την συμμόρφωση στην υγιεινή των χεριών ως υποχρεωτικό μετρήσιμο δείκτη ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών σε χώρους παροχής υγείας. Στην χώρα μας όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς υγείας, δημόσιας και ιδιωτικής, στοχεύουν μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων και συνεχούς υπενθύμισης, να βελτιώσουν την ποιότητα των τεχνικών υγιεινής των χεριών προς όφελος των ασθενών, επισκεπτών και εργαζομένων σε χώρους παροχής υγείας.

Πηγη:  ΑΠΕ-ΜΠΕ

Γιατί ορισμένα θηλαστικά έχουν εξαιρετική όσφρηση, άλλα πέφτουν σε χειμερία νάρκη και άλλα, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων, έχουν προδιάθεση για ασθένειες; Ένα διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα ανέλυσε το γονιδίωμα 240 διαφορετικών θηλαστικών προκειμένου να δώσει απαντήσεις στα παραπάνω και άλλα ερωτήματα. Τα αποτελέσματα του προγράμματος Zoonomia δημοσιεύονται σε έντεκα άρθρα στο περιοδικό «Science».

Η έρευνα, στην οποία συμμετέχουν περισσότερα από 50 διαφορετικά ιδρύματα και 150 επιστήμονες παγκοσμίως, παρέχει ένα μεγάλο όγκο πληροφοριών σχετικά με τη λειτουργία και την ανάπτυξη των γονιδιωμάτων των θηλαστικών, μεταξύ αυτών και απειλούμενων ειδών, σε μια εξελικτική περίοδο 100 εκατομμυρίων χρόνων. Η ανάλυση αυτή δείχνει μεταξύ άλλων ποιες γενετικές αλλαγές έχουν οδηγήσει σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά στα διαφορετικά είδη και ποιες μεταλλάξεις μπορούν να προκαλέσουν ασθένειες. Η κατανόηση της γενετικής ποικιλομορφίας των ειδών μπορεί να παρέχει πληροφορίες όχι μόνο για την εξελικτική ιστορία του ανθρώπου, αλλά και για την υγεία του. Τα γονίδια που διατηρούνται σε πολλά είδη μπορεί να υποδεικνύουν εκείνα που είναι απαραίτητα για τη φυσιολογική λειτουργία και επομένως μπορεί να οδηγήσουν σε ασθένεια όταν μεταλλαχθούν.

Πραγματοποιώντας λεπτομερή έρευνα και συστηματική σύγκριση των γονιδιωμάτων, οι ερευνητές εντόπισαν περιοχές του ανθρώπινου γονιδιώματος με λειτουργίες που δεν είχαν προηγουμένως προσδιοριστεί. Οι μεταλλάξεις σε αυτές μπορεί να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην προέλευση ασθενειών ή στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ειδών θηλαστικών. Τα ευρήματα αποκάλυψαν περαιτέρω γενετικές παραλλαγές που πιθανώς παίζουν ρόλο σε σπάνιες και κοινές ασθένειες, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου.

Επίσης, εντοπίστηκαν τμήματα του ανθρώπινου γονιδιώματος που παρέμειναν αμετάβλητα έπειτα από εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης, δίνοντας πληροφορίες που μπορούν να ρίξουν φως στην υγεία και τις ασθένειες των ανθρώπων, αλλά και γενετικές αλληλουχίες που ενώ έχουν βρεθεί στα γονιδιώματα των περισσότερων άλλων θηλαστικών ειδών, εξαφανίστηκαν στον άνθρωπο. Ορισμένα από αυτά τα διαγραμμένα κομμάτια γενετικής πληροφορίας σχετίζονται στενά με γονίδια που εμπλέκονται σε γνωστικές λειτουργίες και λειτουργίες των νευρώνων. Όπως, όμως, διευκρινίζουν οι ερευνητές, αντί να διαταράξουν την ανθρώπινη βιολογία, ορισμένες από αυτές τις διαγραφές δημιούργησαν νέες γενετικές κωδικοποιήσεις, οι οποίες εξάλειψαν στοιχεία που κανονικά θα απενεργοποιούσαν τα γονίδια.

Πηγη: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τεχνητοί μικρο-πνεύμονες θα μπορούσαν να αποτελέσουν το κλειδί για ταχύτερη ανάπτυξη φαρμάκων και να εξαλείψουν την ανάγκη πειραματόζωων

Θα μπορούσαν τεχνητά όργανα να φέρουν το τέλος στη χρήση πειραματόζωων για μελέτες θεραπειών έναντι παθήσεων του αναπνευστικού; Σύμφωνα με έρευνα στο στάδιο της προδημοσίευσης στο Biomaterials Research, η απάντηση είναι παραπάνω από θετική καθώς, τα τεχνητά μοντέλα θα μπορούσαν να επιταχύνουν την ανάπτυξη φαρμάκων που, σήμερα, απαιτούν περίπου 10 έως 15 χρόνια για να να περάσουν από τις δοκιμές στην αγορά.

«Οι αναπνευστικές παθήσεις είναι η 2η κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως. Οι τρέχουσες θεραπείες για τις χρόνιες πνευμονοπάθειες είναι μόνο υποστηρικτικές και είναι ελάχιστες οι νέες κατηγορίες θεραπευτικών ουσιών που έχουν εισαχθεί τα τελευταία 40 χρόνια, λόγω της έλλειψης αξιόπιστων μοντέλων πνευμόνων που επιτρέπουν γρήγορες, οικονομικά αποδοτικές και υψηλής απόδοσης δοκιμές» αναφέρουν οι ερευνητές που δημιούργησαν δύο κατηγορίες τρισδιάστατων μοντέλων που μιμούνται τους πνεύμονες: ένα για υγιείς και ένα για εξασθενημένους πνεύμονες όπως σε άτομα με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Το δεύτερο μοντέλο εξυπηρετεί τη φάση 2 των κλινικών μελετών, κατά την οποία δοκιμάζεται η αποτελεσματικότητα του φαρμάκου σε πάσχοντα οργανισμό.

Κατασκευάζοντας «ανθρώπινους» πνεύμονες

«Σε μια παραδοσιακή κυτταρική καλλιέργεια, τοποθετούμε κύτταρα σε ένα τρυβλίο Πέτρι και τα καλλιεργούμε σε στατικές συνθήκες, κάτι που απέχει πολύ από ό,τι συμβαίνει στο ανθρώπινο σώμα. Αυτό που κάνουμε είναι να δημιουργούμε περιβαλλοντικές συνθήκες παρόμοιες με αυτές του ανθρώπινου οργανισμού» εξήγησε η επικεφαλής ερευνήτρια, Huyen Phan. Για να το επιτύχουν, οι ερευνητές διατήρησαν τον αέρα στη μία πλευρά και μια μικρή επιφάνεια υγρού στο κάτω μέρος, μαζί με μικροκυκλοφορία που θα αντέγραφε την κυκλοφορία του αίματος.

Πέρα από τις δοκιμές φαρμάκων, τα μοντέλα πνευμόνων μπορούν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη εξατομικευμένων φαρμάκων και θεραπειών. Για παράδειγμα, αν απαιτούνται δοκιμές για μια σειρά αντιδράσεων σε έναν πνεύμονα, είναι δυνατό με δείγμα κυττάρων από συγκεκριμένο άτομο να δημιουργηθεί πνεύμονας που να μοιάζει περισσότερο με τον δικό του. Τα μίνι-όργανα θα μπορούσαν επίσης να βοηθήσουν σε δοκιμές εκτίμησης του κινδύνου των ατμοσφαιρικών ρύπων σε περιοχές με υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης ή δασικών πυρκαγιών.

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

“Ενώ έχουμε επικεντρωθεί στον καρκίνο του εγκεφάλου (για τον οποίο υπάρχουν περίπου 30.000 γλοιώματα στις ΗΠΑ), αυτό ανοίγει την πόρτα για τη διερεύνηση νέων θεραπειών με βάση τα φάρμακα για εκατομμύρια ασθενείς που πάσχουν από διάφορες ασθένειες του εγκεφάλου”, δήλωσε ο Sonabend.

Χημειοθεραπεία Φάρμακο: Ένα σημαντικό εμπόδιο στη θεραπεία του θανατηφόρου καρκίνου του εγκεφάλου το γλοιοβλάστωμα ήταν ότι η πιο ισχυρή χημειοθεραπεία δεν μπορεί να διαπεράσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό για να φτάσει στον επιθετικό όγκο του εγκεφάλου. Τώρα, όμως, επιστήμονες του Northwestern Medicine αναφέρουν τα αποτελέσματα της πρώτης κλινικής δοκιμής σε άνθρωπο, στην οποία χρησιμοποίησαν μια νέα, εμφυτεύσιμη στο κρανίο συσκευή υπερήχων για να ανοίξουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να διαπεράσουν επανειλημμένα μεγάλες, κρίσιμες περιοχές του ανθρώπινου εγκεφάλου για να χορηγήσουν χημειοθεραπεία που χορηγήθηκε ενδοφλεβίως. Η τετράλεπτη διαδικασία για τη διάνοιξη του αιματοεγκεφαλικού φραγμού πραγματοποιείται με τον ασθενή σε εγρήγορση και οι ασθενείς επιστρέφουν στο σπίτι τους μετά από λίγες ώρες. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η θεραπεία είναι ασφαλής και καλά ανεκτή, με ορισμένους ασθενείς να λαμβάνουν έως και έξι κύκλους θεραπείας.

Πρόκειται για την πρώτη μελέτη που ποσοτικοποιεί με επιτυχία την επίδραση του ανοίγματος του αιματοεγκεφαλικού φραγμού με υπερήχους στις συγκεντρώσεις της χημειοθεραπείας στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Το άνοιγμα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού οδήγησε σε περίπου τετραπλάσια έως εξαπλάσια αύξηση των συγκεντρώσεων του φαρμάκου στον ανθρώπινο εγκέφαλο, όπως έδειξαν τα αποτελέσματα. Οι επιστήμονες παρατήρησαν αυτή την αύξηση με δύο διαφορετικά ισχυρά χημειοθεραπευτικά φάρμακα, την πακλιταξέλη και την καρμποπλατίνη. Τα φάρμακα αυτά δεν χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία αυτών των ασθενών επειδή δεν περνούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό υπό κανονικές συνθήκες. Επιπλέον, αυτή είναι η πρώτη μελέτη που περιγράφει πόσο γρήγορα κλείνει ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός μετά τον ηχοβολισμό. Το μεγαλύτερο μέρος της αποκατάστασης του αιματοεγκεφαλικού φραγμού συμβαίνει στα πρώτα 30 έως 60 λεπτά μετά τον ηχοβολισμό, ανακάλυψαν οι επιστήμονες. Τα ευρήματα θα επιτρέψουν τη βελτιστοποίηση της ακολουθίας της χορήγησης φαρμάκων και της ενεργοποίησης των υπερήχων για τη μεγιστοποίηση της διείσδυσης του φαρμάκου στον ανθρώπινο εγκέφαλο, δήλωσαν οι συγγραφείς. “Αυτό είναι δυνητικά μια τεράστια πρόοδος για τους ασθενείς με γλοιοβλάστωμα”, δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Dr. Adam Sonabend, αναπληρωτής καθηγητής νευρολογικής χειρουργικής στην Ιατρική Σχολή Feinberg του Πανεπιστημίου Northwestern και νευροχειρουργός της Northwestern Medicine. Η τεμοζολομίδη, η τρέχουσα χημειοθεραπεία που χρησιμοποιείται για το γλοιοβλάστωμα, διασχίζει μεν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, αλλά είναι ένα ασθενές φάρμακο, δήλωσε ο Sonabend. Η εργασία δημοσιεύθηκε στις 2 Μαΐου στο The Lancet Oncology. Ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός είναι μια μικροσκοπική δομή που προστατεύει τον εγκέφαλο από τη συντριπτική πλειονότητα των κυκλοφορούντων φαρμάκων. Ως αποτέλεσμα, το ρεπερτόριο των φαρμάκων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη θεραπεία ασθενειών του εγκεφάλου είναι πολύ περιορισμένο. Οι ασθενείς με καρκίνο του εγκεφάλου δεν μπορούν να θεραπευτούν με τα περισσότερα φάρμακα που είναι κατά τα άλλα αποτελεσματικά για τον καρκίνο σε άλλα σημεία του σώματος, καθώς αυτά δεν διασχίζουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Ο αποτελεσματικός επαναπροσδιορισμός των φαρμάκων για τη θεραπεία της παθολογίας του εγκεφάλου και του καρκίνου απαιτεί τη χορήγησή τους στον εγκέφαλο.

Στο παρελθόν, σε μελέτες που έκαναν έγχυση πακλιταξέλης απευθείας στον εγκέφαλο ασθενών με αυτούς τους όγκους παρατηρήθηκαν ελπιδοφόρα σημάδια αποτελεσματικότητας, αλλά η απευθείας έγχυση σχετιζόταν με τοξικότητα όπως εγκεφαλικός ερεθισμός και μηνιγγίτιδα, δήλωσε ο Sonabend. Ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός επανέρχεται μετά από μία ώρα Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το άνοιγμα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού με τη χρήση υπερήχων και μικροφυσαλίδων είναι παροδικό και το μεγαλύτερο μέρος της ακεραιότητας του αιματοεγκεφαλικού φραγμού αποκαθίσταται εντός μιας ώρας μετά από αυτή τη διαδικασία στους ανθρώπους. “Υπάρχει ένα κρίσιμο χρονικό παράθυρο μετά τον ηχοβολισμό, όταν ο εγκέφαλος είναι διαπερατός από τα φάρμακα που κυκλοφορούν στην κυκλοφορία του αίματος”, δήλωσε ο Sonabend. Προηγούμενες μελέτες σε ανθρώπους έδειξαν ότι ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός αποκαθίσταται πλήρως 24 ώρες μετά τον ηχοβολισμό του εγκεφάλου και με βάση ορισμένες μελέτες σε ζώα, ο τομέας υπέθεσε ότι ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός είναι ανοιχτός για τις πρώτες έξι περίπου ώρες. Η μελέτη του Northwestern δείχνει ότι αυτό το χρονικό παράθυρο μπορεί να είναι μικρότερο. Σε μια άλλη πρωτιά, η μελέτη αναφέρει ότι η χρήση ενός νέου πλέγματος εννέα πομπών υπερήχων που εμφυτεύεται στο κρανίο και σχεδιάστηκε από τη γαλλική εταιρεία βιοτεχνολογίας Carthera ανοίγει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό σε έναν όγκο εγκεφάλου που είναι εννέα φορές μεγαλύτερος από την αρχική συσκευή (ένα μικρό εμφύτευμα ενός μόνο πομπού υπερήχων). Αυτό είναι σημαντικό διότι για να είναι αποτελεσματική η προσέγγιση αυτή απαιτεί την κάλυψη μιας μεγάλης περιοχής του εγκεφάλου που γειτνιάζει με την κοιλότητα που παραμένει στον εγκέφαλο μετά την αφαίρεση των όγκων γλοιοβλαστώματος.

Κλινική δοκιμή για ασθενείς με υποτροπιάζον γλοιοβλάστωμα

Τα ευρήματα της μελέτης αποτελούν τη βάση για μια εν εξελίξει κλινική δοκιμή φάσης 2 που διεξάγουν οι επιστήμονες για ασθενείς με υποτροπιάζον γλοιοβλάστωμα. Ο στόχος της δοκιμής -στην οποία οι συμμετέχοντες λαμβάνουν συνδυασμό πακλιταξέλης και καρμποπλατίνης που χορηγείται στον εγκέφαλό τους με την τεχνική των υπερήχων- είναι να διερευνηθεί κατά πόσον η θεραπεία αυτή παρατείνει την επιβίωση αυτών των ασθενών. Ο συνδυασμός αυτών των δύο φαρμάκων χρησιμοποιείται σε άλλους καρκίνους, γεγονός που αποτελεί τη βάση για το συνδυασμό τους στη δοκιμή φάσης 2. Στην κλινική δοκιμή φάσης 1 που αναφέρεται στην παρούσα εργασία, οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση για την εκτομή των όγκων τους και την εμφύτευση της συσκευής υπερήχων. Άρχισαν τη θεραπεία εντός λίγων εβδομάδων μετά την εμφύτευση. Οι επιστήμονες κλιμάκωσαν τη δόση της πακλιταξέλης που χορηγήθηκε κάθε τρεις εβδομάδες με τη συνοδευτική διάνοιξη του αιματοεγκεφαλικού φραγμού με υπερήχους. Σε υποσύνολα ασθενών, πραγματοποιήθηκαν μελέτες κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης για τη διερεύνηση της επίδρασης αυτής της συσκευής υπερήχων στις συγκεντρώσεις του φαρμάκου. Ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός απεικονίστηκε και χαρτογραφήθηκε στο χειρουργείο με τη χρήση μιας φθορίζουσας μήτρας που ονομάζεται φλουορεσκεΐνη και με μαγνητική τομογραφία που ελήφθη μετά τη θεραπεία με υπερήχους. “Ενώ έχουμε επικεντρωθεί στον καρκίνο του εγκεφάλου (για τον οποίο υπάρχουν περίπου 30.000 γλοιώματα στις ΗΠΑ), αυτό ανοίγει την πόρτα για τη διερεύνηση νέων θεραπειών με βάση τα φάρμακα για εκατομμύρια ασθενείς που πάσχουν από διάφορες ασθένειες του εγκεφάλου”, δήλωσε ο Sonabend.

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Μετά από επιστημονική αναζήτηση 60 ετών, η ανθρωπότητα έχει πλέον στη διάθεση της το πρώτο εμβόλιο για την προστασία από τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό ή RSV. Χθες, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) ενέκρινε το εμβόλιο Arexvy, της φαρμακευτικής εταιρείας GSK, το οποίο έχει σχεδιαστεί για να χορηγείται ως μία δόση σε ενήλικες 60 ετών και άνω.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες το σκεύασμα Arexvy αξιολογήθηκε στο πλαίσιο του μηχανισμού ταχείας αξιολόγησης FDA επειδή η πρόληψη της λοίμωξης από τον RSV στον ηλικιωμένο πληθυσμό θεωρείται μείζονος σημασίας για τη δημόσια υγεία.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το εμβόλιο Arexvy προστατεύει κατά 83% τους ηλικιωμένους από τη λοίμωξη του κατώτερου αναπνευστικού (πνευμονία) που είναι η κύρια απειλή όταν τους μολύνει ο ιός RSV. Η προστασία του διαρκεί τουλάχιστον 6 μήνες.

Το εμβόλιο περιέχει μια τροποποιημένη έκδοση της γλυκοπρωτεΐνης επιφάνειας σύντηξης RSV. Αυτή η πρωτεΐνη είναι ο κύριος στόχος των αντισωμάτων που παράγονται για την καταπολέμηση της λοίμωξης. Όταν ένα άτομο λαμβάνει το εμβόλιο, το ανοσοποιητικό του σύστημα δημιουργεί συγκεκριμένα αντισώματα και Τ κύτταρα που βοηθούν στην πρόληψη της μόλυνσης από RSV.

Σημαντικό επίτευγμα

«Οι ηλικιωμένοι, ιδιαίτερα εκείνοι με υποκείμενες παθήσεις, όπως καρδιακή ή πνευμονική νόσο ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, διατρέχουν υψηλό κίνδυνο για σοβαρή ασθένεια που προκαλείται από τον RSV», όπως δηλώνει ο ο Δρ Peter Marks, διευθυντής του Κέντρου Βιολογικής Έρευνας και Αξιολόγησης του FDA.

«Η έγκριση του πρώτου εμβολίου RSV είναι ένα σημαντικό επίτευγμα για την δημόσια υγεία, όσον αφορά την πρόληψη μιας ασθένειας που μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή και αντανακλά τη συνεχή δέσμευση του FDA να διευκολύνει την ανάπτυξη ασφαλών και αποτελεσματικών εμβολίων για χρήση στις Ηνωμένες Πολιτείες».

Στους ενήλικες που μολύνονται από τον ιό, συνήθως εμφανίζονται ήπια συμπτώματα που μοιάζουν με κρυολόγημα. Τα συμπτώματα μοιάζουν με μια λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος που μπορεί να περιλαμβάνει ρινόρροια, φαρυγγίτιδα, βήχα, πονοκέφαλο, κόπωση και πυρετό.

Η νόσηση μπορεί να είναι σοβαρή σε ευάλωτα άτομα, συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων και εκείνων με πνευμονική ή καρδιακή νόσο και διαβήτη. Στην Ευρώπη, ο RSV προκαλεί περίπου 250.000 νοσηλείες και 17.000 θανάτους νοσηλευόμενων κάθε χρόνο σε άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω.

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Το στέλεχος «Αρκτούρος» του κορωνοϊού, το οποίο αναμένεται να επικρατήσει σε όλο τον κόσμο τους επόμενους μήνες, είναι πιθανότερο να προκαλέσει συμπτώματα επιπεφυκίτιδας στα παιδιά, σύμφωνα τουλάχιστον με ανεκδοτολογικές αναφορές γιατρών σε ΗΠΑ και Ινδία.

Επιπεφυκίτιδα ονομάζεται η φλεγμονή της εσωτερικής πλευράς των βλεφάρων και του άσπρου τμήματος του ματιού και προκαλεί συνήθως κοκκίνισμα των ματιών, φαγούρα, πόνο και δακρύρροια.

«Μέχρι στιγμής η ασθένεια που βλέπουμε είναι η ίδια» με τις προηγούμενες παραλλαγές της Covid-19 δήλωσε στο local10.com η δρ Αϊλίν Μάρτι, λοιμωξιολόγος του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Φλόριντα. «Η διαφορά είναι ότι έχουμε αυξημένο κίνδυνο επιπεφυκίτιδας σε παιδιά».

Αύξηση των κρουσμάτων επιπεφυκίτιδας σε παιδιά με Covid-19 αναφέρει ότι παρατήρησε και ο δρ Μάρκος Μέστρε του Παιδιατρικού Νοσοκομείου Νίκλαους στο Μαϊάμι.

Στην Ινδία, τη χώρα όπου πρωτοεμφανίστηκε το στέλεχος «Αρκτούρος», ο παιδίατρος Βίπιν Βασίστα, πρώην πρόεδρος της Επιτροπής Εμβολιασμών της Ινδικής Ακαδημίας Παιδιατρική, ανέφερε ότι η συμπτωματολογία της νέας παραλλαγής στα νήπια περιλαμβάνει κνησμώδη επιπεφυκίτιδα με τσίμπλες, κάτι που δεν είχε παρατηρηθεί με προηγούμενες παραλλαγές του ιού.

Το στέλεχος «Αρκτούρος», επισήμως γνωστό ως XBB.1.16, είναι μια παραλλαγή του στελέχους Όμικρον που επικρατεί αυτή τη στιγμή σε όλο τον πλανήτη.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι προκαλεί πιο σοβαρή ή πιο ήπια νόσο σε σχέση με προηγούμενα στελέχη.

Ο «Αρκτούρος» εξαπλώνεται με μεγάλη ταχύτητα και στις ΗΠΑ, στην Ευρώπη όμως τα κρούσματα είναι ακόμα σχετικά περιορισμένα, πιθανώς λόγω του πρόσφατου κύματος λοιμώξεων από το συγγενικό στέλεχος XBB.1.5 «Kraken».

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Εντατικοποίηση της έρευνας για την ανακάλυψη και επικύρωση νέων βιοδεικτών.

Στην επόμενη μέρα στην Ιατρική Ακριβείας μέσω της εφαρμοσμένης έρευνας για την ανακάλυψη και επικύρωση νέων βιοδεικτών φιλοδοξεί να συμβάλλει το Ελληνικό Δίκτυο Μοριακής Ογκολογίας. Για φέτος το ΕΔΙΜΟ θα επιχορηγηθεί με 1,5 εκατ. ευρώ. Υπενθυμίζεται ότι το ΕΔΙΜΟ έχει ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητα και χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση – Next Generation EU.

Αναλυτικά, το πλάνο των πιστώσεων σύμφωνα με απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών  (07/04/2023), Υπουργείο Ευθύνης, το  Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Φορέα Υλοποίησης, το ‘Ιδρυμα Τεχνολογίας και Ερευνας (ΙΤΕ), τα κονδύλια που θα πιστωθούν κατανέμονται ως εξής: για το 2023 τα κονδύλια θα είναι 1.511.866,78 ευρώ,  για το 2024 1.133.900,09 ευρώ και 1.133.900,09 ευρώ για το 2025. Ετσι, ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται στα 3.779.666,96 ευρώ, από τα οποία η εθνική συνεισφορά θα είναι  438.666,96 ευρώ. 

Ειδικότερα, οι στόχοι και τα αντικείμενα του ΕΔΙΜΟ είναι τα ακόλουθα: α. ανάπτυξη και παροχή εξειδικευμένων γενετικών, μοριακών, βιοχημικών και κυτταρικών αναλύσεων στο τομέα της ογκολογίας. β. διεξαγωγή μεταφραστικής έρευνας με σκοπό την ανάδειξη νέων βιοδεικτών με κλινική σημασία στη θεραπεία, πρόγνωση και διάγνωση ασθενών με κακοήθειες και προνεοπλασματικές καταστάσεις . γ. Καθορισμός σχήματος πιστοποίησης για εργαστήρια που θα εκτελούν αναλύσεις προσδιορισμού βιοδεικτών στον καρκίνο με τεχνολογίες μοριακής/κυτταρικής βιολογίας και (βιο)χημείας. δ. Πιστοποίηση εργαστηρίων του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα στα πεδία του προσδιορισμού βιοδεικτών στον καρκίνο με τεχνολογίες μοριακής/κυτταρικής βιολογίας και βιοχημείας. ε. Ανάπτυξη νέων διαγνωστικών πρωτοκόλλων μοριακής/κυτταρικής βιολογίας και (βιο)χημείας προοριζόμενων για ευρεία κλινική εφαρμογή. στ. Παροχή δεδομένων από τις μελέτες που θα διενεργούνται από το ΕΔΙMΟ στα Μητρώα Ασθενών του Υπουργείου Υγείας για τον εμπλουτισμό των δημόσιων βάσεων δεδομένων στην υγεία και την υποστήριξη πολιτικών υγείας. ζ. Υποβολή εισηγήσεων προς τους αρμόδιους φορείς του Υπουργείου Υγείας (π.χ. ΚΕΣΥ) των νέων βιοδεικτών που πρέπει να προσδιορίζονται στον καρκίνο και των αντίστοιχων εξετάσεων που πρέπει να αποζημιώνονται. η. Οργάνωση και διαχείριση του εθνικού αποθετηρίου βιοδεδομένων (γενετικών, γενωμικών κ.τ.λ.) ασθενών με καρκίνο. Θ. Ανάπτυξη εργαλείων πληροφορικής και βιοπληροφορικής για τη συνολική διαχείριση και παρακολούθηση των αναλύσεων και την διαχείριση, επεξεργασία, αξιολόγηση και την παρουσίαση των γονιδιωματικών δεδομένων.

Το έργο με τίτλο «Ελληνικό Δίκτυο Μοριακής Ογκολογίας – ΕΔΙΜΟ» που υλοποιείται από το ΙΤΕ αποτελεί σύμπραξη εννέα φορέων Πανεπιστημιακών και Ερευνητικών Ιδρυμάτων και φορέων τα οποία δραστηριοποιούνται σε έρευνα αιχμής στον τομέα της υγείας, της μοριακής ογκολογίας και της ιατρική ακριβείας.

Ακολουθούν κάποιες συμβάσεις επί συνόλου 20 που επιβεβαιώνουν την στόχευση στην ανάδειξη νέων βιοδεικτών που υποστηρίζουν την ιατρική ακριβείας :

Αριθμός Σύμβασης 4-  Απόφαση υλοποίησης με ίδια μέσα του Υποέργου 4 «Ελληνικό Δίκτυο Μοριακής Ογκολογίας – ΙΤΕΙΜΒΒ, Μονάδα ΔΙΓΕΝΙΑ»
Διερεύνηση και ανάδειξη νέων βιοδεικτών με κλινική σημασία στη θεραπεία, πρόγνωση και διάγνωση ασθενών με κακοήθειες και προνεοπλασματικές καταστάσεις. Διερεύνηση γαμετικών μεταλλάξεων με NGS σε κληρονομούμενα σύνδρομα καρκίνου ενδοκρινών αδένων.

Αριθμός Σύμβασης 11- Απόφαση υλοποίησης με ίδια μέσα του Υποέργου 11 «Ελληνικό Δίκτυο Μοριακής Ογκολογίας – ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος»-ΙΠΡΕΤΕΑ»
ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1:Γενετική ανάλυση σε ασθενείς (και τις οικογένειές τους) που εμφανίζουν σοβαρό ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό διαφορετικών μορφών καρκίνου (μαστού, ωοθηκών, παχέος εντέρου, παγκρέατος, προστάτη κ.α.) και πληρούν τα κριτήρια για τη διερεύνηση της υποκείμενης κληρονομικότητας. Στόχος είναι η ταυτοποίηση των ατόμων εκείνων που έχουν αυξημένη κληρονομική προδιάθεση για την εμφάνιση κακοηθειών, αλλά ταυτόχρονα μπορούν να επωφεληθούν από στοχεύουσες θεραπείες. Παράλληλα θα διερευνηθούν νέοι γενετικοί τόποι που πιθανώς σχετίζονται με την προδιάθεση στον καρκίνο. 2: Ανίχνευση μεταλλάξεων σε αιματολογικές νεοπλασίες με τεχνολογίες αλληλούχισης DNA νέας γενιάς (NGS) Στόχοι/ Επιδιωκόμενα αποτελέσματα: Ανάπτυξη και εφαρμογή ερευνητικών και διαγνωστικών πρωτοκόλλων μοριακού ελέγχου ασθενών με αιματολογικές κακοήθειες με σκοπό την ταχύτερη και ακριβέστερη διάγνωση, την αποτελεσματικότερη προγνωστική αξιολόγηση και την εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση.

Αριθμός Σύμβασης 13- Απόφαση υλοποίησης με ίδια μέσα του Υποέργου 13, «Ελληνικό Δίκτυο Μοριακής Ογκολογίας –ΕΚΕΒΕ ΦΛΕΜΙΓΚ»
1 Ανάλυση μεταλλάξεων (SNV, indel, CNV, gene fusions) από DNA και RNA σε δείγματα (FFPE) καρκίνου του πνεύμονα και καρκίνου του παχέος εντέρου με κατάλληλο πάνελ γονιδίων (Oncomine Focus, 35 hotspot genes, 19 copy number genes, 23 gene fusions) ή πάνελ ανάλογου εύρους κάλυψης γονιδιακών περιοχών. 2) Ανάλυση γονιδιακής έκφρασης με RNA-seq (3’ mRNA-seq, ribo-depleted RNA-seq, ή άλλη κατάλληλη τεχνολογία) σε επιλεγμένα δείγματα καρκίνου του πνεύμονα και του παχέος εντέρου που έχουν ελεγχθεί για μεταλλάξεις με κατάλληλο πάνελ γονιδίων. 3) Δημιουργία εφαρμογής πλήρους ανάλυσης, κλινικής επισημείωσης, υποβοήθησης, ερμηνείας και διαχείρισης δεδομένων αλληλούχησης προερχόμενων από δείγματα ογκολογικού ενδιαφέροντος η οποία θα είναι διαθέσιμη σε όλους τους εταίρους του δικτύου. Η εφαρμογή θα υποστηρίζεται από ενοποιημένη βάση δεδομένων δημόσιας υπάρχουσας κλινικής γνώσης πάνω στη μοριακή ογκολογία και φαρμακολογία και θα υλοποιεί αυτοματοποιήσεις των οδηγιών ACMG και ACN για τον δυνητικό χαρακτηρισμό μεταλλαγών. Τέλος, η εφαρμογή θα συμβάλλει στη δημιουργία πρότυπης βάσης δεδομένων καρκινικών μεταλλάξεων για τον ελληνικό πληθυσμό και θα υποστηρίζει τη δημιουργία βασικών αναφορών των ευρημάτων.

Αριθμός Σύμβασης 15-Απόφαση υλοποίησης με ίδια μέσα του Υποέργου 15, «Ελληνικό Δίκτυο Μοριακής Ογκολογίας -ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΑΣΤΕΡ»
Διερεύνηση και Ανίχνευση προγνωστικών και προβλεπτικών βιοδεικτών σε ασθενείς με πλασματοκυτταρικές/ λεμφοϋπερπλαστικές δυσκρασίες.  Διερεύνηση προγνωστικών βιοδεικτών στον Καρκίνο του Μαστού.

Αριθμός Σύμβασης 17 : Απόφαση υλοποίησης με ίδια μέσα του Υποέργου 17, «Ελληνικό Δίκτυο Μοριακής Ογκολογίας – Πανεπιστήμιο Πατρών»
Σύντομη περιγραφή της σύμβασης: Ανεπάρκεια Ομόλογου Ανασυνδυασμού,  Προσδιορισμός γαμετικών και σωματικών μεταλλάξεων με NGS για διάγνωση αιματολογικών κακοηθειών, Κυκλοφορούντα Καρκινικά κύτταρα και Εξωσώματα, Δικτύωση και Διάχυση.

Αριθμός Σύμβασης 19 – Απόφαση υλοποίησης με ίδια μέσα του Υποέργου 19 «Ελληνικό Δίκτυο Μοριακής Ογκολογίας – Παν. Θεσσαλίας»
Μελέτη παράλληλων μεταλλάξεων και παραλλαγών άγνωστης κλινικής σημασίας στον καρκίνο. Ο πρωταρχικός στόχος της μελέτης, είναι η εύρεση νέων παράλληλων μεταλλάξεων και παραλλαγών άγνωστης κλινικής σημασίας σε ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα, του μαστού και του παγκρέατος. Οι μεταλλάξεις θα μελετηθούν μέσω αλληλούχισης επόμενης γενιάς σε καρκινικό ιστό. Η κλινική πρόοδος της νόσου θα προσδιοριστεί με απεικονιστικές τεχνικές, σύμφωνα με τις τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Ερευνητές είναι ένα βήμα πιο κοντά στο να πετύχουν το παραπάνω στην πρόληψη και να προσφέρουν εξατομικευμένες προγνώσεις της υγείας της καρδιάς χάρη σε καινοτόμο εργαλείο βαθιάς μάθησης και αλγόριθμο τεχνητής νοημοσύνης, που αναπτύχθηκε στο Cedars-Sinai.

Ο Piotr Slomka, δήλωσε ότι με συγκεκριμένο είδος τεχνητής νοημοσύνης που εκπαιδεύτηκε για την ερμηνεία  εικόνων της καρδιάς και αναπτύχθηκε στο Cedars-Sinai, μπόρεσε η ερευνητική ομάδα να προβλέψει την πιθανότητα καρδιακών συμβάντων και να δείξει πώς η πιθανότητά τους αλλάζει με το χρόνο. Η τεχνητή νοημοσύνη εκπαιδεύτηκε να συλλέξει βασικά κλινικά δεδομένα και να ερμηνύει εικόνες από την καρδιά, που δείχνουν τη ροή αίματος στον καρδιακό μυ και πώς η καρδιά συστέλλεται και διαστέλλεται.

Ο Slomka, δήλωσε ότι αυτά τα γενικά στοιχεία σε συνδυασμό με απεικόνιση της καρδιάς είναι αυτό που η πλατφόρμα θαθιάς μάθησης χρησιμοποιεί για πρόγνωση σχετικά με την υγεία της καρδιάς.

Οι προγνώσεις παράγονται σε μορφή γραφήματος, που δείχνει ατομικό κίνδυνο θανάτου, εμφράγματος ή ανάγκης για επεμβατική μέθοδο όπως στεντ ή bypass, σε διάστημα αρκετών ετών.

Τα γραφήματα είναι απλά στην κατανόησή τους και μπορεί να επισκοπηθούν από γιατρούς και ασθενείς.

Οι ερευνητές σχεδιάζουν  να δοκιμάσουν το εργαλείο σε κλινικές δοκιμές στο Cedars-Sinai, στο εγγύς μέλλον.

Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο npj Digital Medicine.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου – ΕΛΛΟΚ διοργανώνει επιστημονική ημερίδα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τους καρκίνους του πεπτικού συστήματος. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος μπορεί να μας απαλλάξει από μεγάλη περιπέτεια υγείας σε αυτούς τους τύπους καρκίνων, καθώς πολλές από τις σημαντικές αιτίες εμφάνισής τους σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και τις καθημερινές συνήθειες.

Η εκδήλωση θα λάβει χώρα την Κυριακή 7 Μαΐου 2023, στην Αθήνα, στο ξενοδοχείο The Golden Age Hotel, με στόχο την πληροφόρηση για τους καρκίνους του πεπτικού συστήματος που εμφανίζουν αυξητικές τάσεις και μάλιστα σε νεαρότερες ηλικίες των 50 ετών. Σε αυτό το φάσμα καρκίνων κοινό σημείο αναφοράς συνιστά η δυσκολία της έγκαιρης διάγνωσής τους, επειδή τα αρχικά συμπτώματά τους θεωρούνται κοινά και σπανίως αποτελούν λόγους ανησυχίας. Οι συνέπειες της νόσησης είναι αισθητές σε σωματικό, ψυχολογικό, κοινωνικο και επαγγελματικό τομέα των δυσκολιών  της θεραπείας και της υψηλής θνητότητάς αυτού του είδους κακρίνου.

Επιδίωξη της διοργάνωσης της ημερίδας είναι αφύπνιση του κοινού σχετικά με τους τρόπους πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης των καρκίνων του πεπτικού συστήματος  και ις δυνατότητες που παρέχουν οι σύγχρονες θεραπευτικές μέθοδοι, στην αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου. Η ημερίδα θα εστιάσει τόσο στις ιδιαίτερες απαιτήσεις υποστηρικτικής και ανακουφιστικής φροντίδας, όσο και στην εργασιακή και κοινωνική επανένταξη.

Ενδεικτικά, οι θεματικές ενότητες της ημερίδας θα περιλαμβάνουν:

• Πρόληψη, έλεγχος και έγκαιρη διάγνωση: Το πρώτο βήμα
• Οι προκλήσεις στην αντιμετώπιση των καρκίνων του πεπτικού συστήματος
• Νέες θεραπευτικές εξελίξεις και επιλογές
• Ποιότητα ζωής των ασθενών και προβλήματα μετά τη θεραπεία

Η Ημερίδα θα είναι ανοιχτή στο κοινό, αλλά και στους επαγγελματίες υγείας, τους διαμορφωτές πολιτικών υγείας, τους εκπροσώπους του ακαδημαϊκού χώρου και των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Θα μεταδοθεί ζωντανά από την ιστοσελίδα και τη σελίδα της ΕΛΛΟΚ στο Facebook.

Για να παρακολουθήσετε την Ημερίδα δια ζώσης, παρακαλούμε συμπληρώστε τη φόρμα συμμετοχής: https://forms.gle/cctTpuv7bM6RuLzc8

Περισσότερες πληροφορίες: https://ellok.org/digestive-system-cancer-2023/

Η Ημερίδα πραγματοποιείται με την Αιγίδα των:

• Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ
• Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας – ΕΟΠΕ
• Ελληνική Γαστρεντερολογική Εταιρεία – ΕΓΕ
• Ελληνική Εταιρεία Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας – ΕΕΑΟ
• Ελληνική Εταιρεία Παθολογικής Ανατομικής – ΕΕΠΑ
• Ελληνική Εταιρεία Χειρουργικής Ογκολογίας – ΕΕΧΟ
• Εταιρεία Μελέτης Καρκίνου του Πεπτικού Συστήματος – ΕΜ-ΚΑΠΕΣ
• Εθνικός Σύνδεσμος Νοσηλευτών Ελλάδος – ΕΣΝΕ

Πηγη: https://virus.com.gr/