Επιστήμονες του Γερμανικού Κέντρου Έρευνας για τον Καρκίνο του Πνεύμονα (DZL) στο Χάιντελμπεργκ, σε συνεργασία με μια διεθνή ομάδα, απέδειξαν ότι η στρατηγική δοκιμών που συνιστά η Διεθνής Ένωση για τη Μελέτη του Καρκίνου του Πνεύμονα (IASLC) για τον προσδιορισμό της συγγένειας πολλαπλών εστιών όγκων για τον καρκίνο του πνεύμονα μπορεί να εφαρμοστεί αξιόπιστα στην κλινική καθημερινότητα – ακόμη και όταν διατίθενται μόνο μοριακές εξετάσεις με βάση μικρά γονιδιακά πάνελ.
Συνδυάζοντας την προσέγγιση της IASLC με μια νέα βιοπληροφορική μέθοδο, η ακρίβεια στη διάκριση μεταξύ ξεχωριστών πρωτοπαθών όγκων του πνεύμονα και ενδοπνευμονικών μεταστάσεων βελτιώθηκε σημαντικά.
Για να βοηθήσει τις ιατρικές και μοριακές παθολογικές ομάδες σε όλο τον κόσμο, η ομάδα έθεσε το εργαλείο ελεύθερα στη διάθεση του κοινού στο διαδίκτυο: www.hd-molpath.de/clonality-checker.
Για τους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα με πολλαπλούς όγκους, ένα κρίσιμο ερώτημα είναι αν πρόκειται για ξεχωριστούς πρωτοπαθείς όγκους ή για μεταστάσεις ενός υπάρχοντος όγκου. Οι σύγχρονες μέθοδοι αλληλούχισης, οι οποίες χρησιμοποιούνται ούτως ή άλλως στο πλαίσιο της θεραπευτικής αγωγής, παρέχουν ένα γενετικό αποτύπωμα του όγκου, με το οποίο μπορούν να συγκριθούν δείγματα όγκων.
Η απάντηση έχει άμεση επίδραση στη σταδιοποίηση της νόσου και στην επιλογή της θεραπείας.
Οι κλασικές ιστολογικές μέθοδοι παραμένουν πολύτιμες, αλλά συχνά φτάνουν στα όριά τους, ειδικά όταν πρόκειται για μικρά δείγματα βιοψίας.
Για να βελτιώσει αυτό το πρόβλημα, η IASLC πρότεινε πρόσφατα έναν αλγόριθμο που συνδυάζει την παθολογική αξιολόγηση με στοχευμένες μοριακές παθολογικές εξετάσεις.
Για τους παθολόγους, τους γιατρούς και τους φυσικούς επιστήμονες υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Stenzinger και του Δρ. Kirchner ήταν σημαντικό να ελέγξουν αν αυτή η προσέγγιση λειτουργεί αξιόπιστα και υπό συνήθεις συνθήκες, δηλαδή υπό συνθήκες όπου συνήθως διατίθενται μόνο μικρές ποσότητες ιστού και μικρότερα πάνελ αλληλουχίας.
Σε μία από τις μεγαλύτερες μέχρι σήμερα πρακτικές μελέτες, η ομάδα του Heidelberg ανέλυσε 240 δείγματα όγκων από 120 ασθενείς με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (NSCLC). Έλαβαν υπόψη ασθενείς με και χωρίς λεμφαδενικές ή απομακρυσμένες μεταστάσεις, διαφορετικούς ιστολογικούς υποτύπους καθώς και συντηρημένο (FFPE) ιστό – δηλαδή τυπικές συνθήκες της κλινικής πρακτικής.
Τα περισσότερα δείγματα εξετάστηκαν με πάνελ μόνο 31-54 γονιδίων – το πρότυπο σε πολλές ευρωπαϊκές κλινικές. Μεγαλύτερα πάνελ με πάνω από 500 γονίδια χρησιμοποιήθηκαν κυρίως μόνο όταν η αρχική διάγνωση δεν έδωσε σαφή απάντηση.
Η ομάδα ανέπτυξε ένα νέο βιοπληροφορικό εργαλείο που λαμβάνει υπόψη τη συχνότητα ή τη σπανιότητα συγκεκριμένων γενετικών μεταλλάξεων. Αυτό επιτρέπει μια πιο αξιόπιστη ταξινόμηση της κλωνικότητας. Βάση ήταν η συχνότητα των μεταλλάξεων σε μια ανεξάρτητη ομάδα αναφοράς NSCLC με 3.477 δείγματα.
Με το νέο εργαλείο, το ποσοστό των ασαφών ευρημάτων μειώθηκε σε μόλις 2 %, ακόμη και σε μικρά πάνελ.
“Η ακριβής διάκριση μεταξύ του εάν πολλαπλοί όγκοι του πνεύμονα είναι συγγενείς ή έχουν αναπτυχθεί ανεξάρτητα είναι καθοριστική για τον σχεδιασμό της θεραπείας. Αυτό το ερώτημα μας τίθεται συχνά στην καθημερινή κλινική διαγνωστική πρακτική”, λέει ο Δρ Michael Allgäuer, πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
“Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι ακόμη και με τα περιορισμένα πάνελ που είναι διαθέσιμα σήμερα σε πολλά νοσοκομεία, είναι δυνατές αξιόπιστες απαντήσεις – ειδικά με την υποστήριξη του ελεύθερα προσβάσιμου βιοπληροφορικού εργαλείου μας”, προσθέτει η Δρ Martina Kirchner, η οποία είχε αναλύσει εκ νέου τα εκτεταμένα γενετικά δεδομένα.
Ιδιαίτερα σημαντικό: οι ασθενείς που ταξινομήθηκαν ως φορείς ξεχωριστών πρωτοπαθών όγκων επέζησαν σημαντικά περισσότερο από εκείνους με μεταστατική νόσο – μια σαφής απόδειξη της κλινικής σημασίας της ακριβούς ταξινόμησης.
Το ελεύθερα διαθέσιμο “Clonality Checker” από τη Χαϊδελβέργη συνδυάζει την προσέγγιση IASLC με τη νέα βιοπληροφορική μέθοδο. Έτσι, τα κλινικά και παθολογικά κέντρα σε όλο τον κόσμο έχουν στη διάθεσή τους ένα εύκολα προσβάσιμο, τεκμηριωμένο εργαλείο για τη βελτίωση της διαγνωστικής ακρίβειας – ακόμη και σε περιπτώσεις όπου οι δυνατότητες αλληλούχισης είναι περιορισμένες.
Αυτό το έργο κατέστη δυνατό χάρη στη στενή συνεργασία μιας διεπιστημονικής ομάδας παθολόγων και φυσικών επιστημόνων του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Χαϊδελβέργης, καθώς και γιατρών της Θωρακοκλινικής της Χαϊδελβέργης – σε συνεργασία με εμπειρογνώμονες από την Πορτογαλία, τη Γαλλία, την Ελβετία και τις Κάτω Χώρες. Το έργο δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό “Journal of Thoracic Oncology”.
Πηγές:
Γερμανικό Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο του Πνεύμονα – Journal of Thoracic Oncology
Η Έκθεση Προόδου της Αμερικανικής Ένωσης για την Έρευνα στον Καρκίνο (AACR) για το 2025 αναδεικνύει τις ραγδαίες εξελίξεις στην αντιμετώπιση των αιματολογικών κακοηθειών. Οι νέες θεραπείες προσφέρουν ελπίδα και ουσιαστική βελτίωση της πρόγνωσης για χιλιάδες ασθενείς.
Εντυπωσιακή πρόοδος έχει σημειωεί στις αιματολογικές κακοήθειες.Οι στοχευμένες θεραπείες και οι ανοσοθεραπείες έχουν μεταμορφώσει την αντιμετώπιση ασθενειών που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ανίατες. Η πενταετής επιβίωση σε παιδιά με οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία ξεπερνά πλέον το 90%, ενώ νέοι συνδυασμοί φαρμάκων βελτιώνουν αισθητά την πρόγνωση στην οξεία μυελογενή λευχαιμία.Τα στοιχεία παρουσιάζουν οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Παθολόγος, Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής) και Θάνος Δημόπουλος (τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής).
CAR-T και bispecific antibodies στην πρώτη γραμμή
Οι θεραπείες με Τ λεμφοκύτταρα που φέρουν χιμαιρικό υποδοχέα αντιγόνου (CAR-T) αποτελούν κορυφαία καινοτομία, με εξατομικευμένα κύτταρα να στοχεύουν και να εξουδετερώνουν τα καρκινικά κύτταρα. Νέες μορφές CAR-T εγκρίνονται για λεμφώματα και πολλαπλούν μυέλωμα, ενώ δοκιμές επεκτείνουν τη χρήση τους σε περισσότερους τύπους καρκίνου του αίματος. Παράλληλα, οι θεραπείες με αμφι-ειδικά αντισώματα ενεργοποιούν τα Τ-κύτταρα του ασθενούς με υψηλή ακρίβεια.
Γονιδιακή έρευνα και εξατομίκευση της θεραπείας
Η μοριακή ανάλυση έχει αναδείξει νέους βιοδείκτες που επιτρέπουν έγκαιρη διάγνωση και επιλογή στοχευμένων θεραπειών. Η ανίχνευση μεταλλάξεων οδηγεί σε φαρμακευτικές παρεμβάσεις που αντιμετωπίζουν τα αίτια της νόσου, μειώνοντας τις παρενέργειες και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής.
Προκλήσεις και προοπτικές
Παρά την πρόοδο, το υψηλό κόστος περιορίζει την πρόσβαση, ενώ η άνιση συμμετοχή σε κλινικές δοκιμές στερεί από πολλούς ασθενείς τις νέες δυνατότητες. Οι παρενέργειες των CAR-T απαιτούν εξειδικευμένη φροντίδα και παρακολούθηση. Ωστόσο, η ανοδική πορεία είναι σαφής. Οι αιματολογικοί καρκίνοι αποτελούν πρότυπο για την ανάπτυξη θεραπειών που σύντομα θα επεκταθούν και σε άλλες μορφές καρκίνου, με την έρευνα και την ισότιμη πρόσβαση να αποτελούν κλειδιά για το μέλλον.
Μία ακόμη ανάσα ζωής αναμένεται να δώσει το υπουργείο Υγείας στο επικουρικό προσωπικό του ΕΣΥ το οποίο βρίσκεται σε εργασιακή ομηρία εδώ και χρόνια.
Ειδικότερα, παράταση αναμένεται να λάβουν οι συμβάσεις επικουρικών και συμβασιούχων στα νοσοκομεία.
Όπως δεσμεύθηκε κατά τη διάρκεια συνάντησης που είχε ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης με τους εργαζόμενους στα δημόσια νοσοκομεία (ΠΟΕΔΗΝ) πρόκειται να δοθεί παράταση στην εργασία χιλιάδων επικουρικών και συμβασιούχων στο ΕΣΥ, προκειμένου να συνεχίσουν να καλύπτονται οι ανάγκες που υπάρχουν στις δημόσιες μονάδες υγείας.
Αναλυτικότερα ο Υπουργός Υγείας, δεσμεύτηκε για την παράταση όλων των συμβάσεων επικουρικών και ΣΟΧ και τη σύσταση ενιαίου κλάδου Νοσηλευτικού προσωπικού (ΠΕ,ΤΕ,ΔΕ). Παράλληλα παραδέχθηκε ότι οι εργαζόμενοι στο ΕΣΥ υποαμείβονται ενώ υποσχέθηκε την άμεση ένταξή του στα Βαρέα και Ανθυγιεινά (ΒΑΕ)
Πάντως ο Άδωνις Γεωργιάδης υπεραμύνθηκε του έργου που γίνεται στην Δημόσια Υγεία, παρότι παραδέχθηκε τις ελλείψεις προσωπικού παραπέμποντας στην έλλειψη ενδιαφέροντος από νέους επαγγελματίες υγείας να εργαστούν στο Σύστημα.
Υπουργείο Υγείας: Έρχεται ρύθμιση
Ωστόσο η αλήθεια φαίνεται ότι απέχει παρασάγγας. Εδώ και χρόνια οι εκάστοτε κυβερνήσεις αρνούνται να προχωρήσουν σε μόνιμες προσλήψεις προσωπικού, για αυτό και επιλέγουν τη λύση του επικουρικού προσωπικού.
Πρόκειται για εργαζόμενους που καλύπτουν πάγιες και μόνιμες ανάγκες στα δημόσια νοσοκομεία, χωρίς ωστόσο να έχουν τα ίδια εργασιακά δικαιώματα με το υπόλοιπο προσωπικό.
Ταυτόχρονα κάθε χρόνο βρίσκονται σε εργασιακή αγωνία, αφού δεν γνωρίζουν εάν και πότε θα παραταθούν οι συμβάσεις τους και αν θα μονιμοποιηθούν. Είναι χαρακτηριστικό ότι και το ιατρικό επικουρικό προσωπικό βιώνει αντίστοιχες εργασιακές συνθήκες, ενώ σήμερα στο Εθνικό Σύστημα Υγείας υπάρχουν γιατροί με συμβάσεις που αγγίζουν ακόμη και τα 8 χρόνια.
Το υπουργείο υγείας αναμένεται έως το τέλος του χρόνου να προωθήσει ειδική διάταξη για την παράταση του επικουρικού προσωπικού των δημόσιων νοσοκομείων.
Ο Αμερικανικός Οργανισμός Φαρμάκων και Τροφίμων (FDA) εγκρίνει για πρώτη φορά θεραπεία για ασθενείς με ασυμπτωματικό πολλαπλούν μυέλωμα υψηλού κινδύνου για εξέλιξη σε συμπτωματική νόσο
Ο Αμερικανικός Οργανισμός Φαρμάκων και Τροφίμων (FDA) ενέκρινε για πρώτη φορά τη χρήση του daratumumab σε ασθενείς με υψηλού κινδύνου ασυμπτωματικό (smoldering) πολλαπλούν μυέλωμα, προσφέροντας μια νέα θεραπευτική επιλογή σε μια φάση της νόσου όπου μέχρι σήμερα η καθιερωμένη πρακτική ήταν η απλή παρακολούθηση. Πρόκειται για μια έγκριση-ορόσημο και ακολουθεί την αντίστοιχη έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA), καθώς δίνει τη δυνατότητα πρώιμης παρέμβασης σε ασθενείς με ασυμπτωματική νόσο που όμως κινδυνεύουν να εξελιχθεί σύντομα σε ενεργό πολλαπλούν μυέλωμα, πριν εμφανιστούν βλάβες στα όργανα.
Η απόφαση βασίστηκε στα αποτελέσματα της τυχαιοποιημένης κλινικής μελέτης φάσης 3 AQUILA. Η μελέτη αυτή δημοσιεύτηκε στο διεθνούς κύρους περιοδικό New England Journal of Medicine και πρώτος συγγραφέας είναι ο Καθηγητής και Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής, ΓΝ Αλεξάνδρα, Θάνος Δημόπουλος από την Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ. Η μελέτη συνέκρινε την υποδόρια χορήγηση daratumumab ως μονοθεραπεία για 36 μήνες με την ενεργό παρακολούθηση σε ασθενείς με ασυμπτωματικό μυέλωμα υψηλού κινδύνου και απέδειξε ότι η θεραπεία μειώνει κατά 51% τον κίνδυνο εξέλιξης σε συμπτωματική νόσο ή θάνατο. Πέντε χρόνια μετά την έναρξη της μελέτης, το 63,1% των ασθενών που έλαβαν daratumumab παρέμεναν χωρίς εξέλιξη, έναντι 40,8% στην ομάδα παρακολούθησης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στην κλινική μελέτη Aquila, στην οποία συμμετείχε ενεργά η Θεραπευτική Κλινική και οδήγησε στην έγκριση του φαρμάκου σε Ευρώπη και ΗΠΑ, συμμετείχαν μόνον ασθενείς που είχαν τουλάχιστον 10% διήθηση από μονοκλωνικά πλασματοκύτταρα στο μυελό των οστών και παρουσίαζαν υψηλό κίνδυνο εξέλιξης σε συμπτωματική νόσο σύμφωνα με την παρουσία τουλάχιστον ενός από τα ακόλουθα κριτήρια: παρουσία μονοκλωνικής παραπρωτεΐνης στον ορό του ασθενούς τουλάχιστον 3g/dL, IgA ασυμπτωματικό πολλαπλούν μυέλωμα, ανοσοπάρεση με μειωμένα επίπεδα των 2 μη εμπλεκόμενων ανοσοσφαιρινών, λόγο εμπλεκόμενης προς μη εμπλεκόμενης ελεύθερης ελαφριάς αλυσίδας (FLC) στον ορό τουλάχιστον 8 αλλά λιγότερο από 100, και ποσοστό διήθησης του μυελού των οστών περισσότερο από 50% αλλά λιγότερο από 60%.
Από τους ασθενείς που συμμετείχαν στη μελέτη, το 41% ανήκαν στην ομάδα υψηλού κινδύνου για πρόοδο νόσου σύμφωνα με τα κριτήρια Mayo 2018 (20/2/20). Σε ασθενείς με πολύ υψηλό κίνδυνο, η διάμεση επιβίωση χωρίς εξέλιξη δεν είχε επιτευχθεί στην ομάδα θεραπείας, ενώ στην ομάδα ελέγχου ήταν 22,1 μήνες. Η συνολική επιβίωση παρουσίασε επίσης όφελος με το daratumumab, με την πενταετή επιβίωση να ανέρχεται σε 93% έναντι 86,9%, αντίστοιχα.
Το προφίλ ασφάλειας της θεραπείας ήταν σύμφωνο με προηγούμενες ενδείξεις του φαρμάκου, χωρίς νέα ανησυχητικά ευρήματα. Οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες (βαθμού 3 ή 4) εμφανίστηκαν στο 40,4% των ασθενών που έλαβαν θεραπεία έναντι 30,1% στην ομάδα παρακολούθησης, ενώ το ποσοστό διακοπής λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών παρέμεινε χαμηλό (5.7%).
Συμπερασματικά, η έγκριση αυτή σηματοδοτεί μια νέα εποχή στη διαχείριση των ασθενών με ασυμπτωματικό πολλαπλούν μυέλωμα υψηλού κινδύνου για εξέλιξη σε συμπτωματική νόσο, καθώς για πρώτη φορά οι κλινικοί γιατροί και οι ασθενείς έχουν στη διάθεσή τους μια θεραπευτική στρατηγική που μπορεί να καθυστερήσει ή/και να αποτρέψει την εξέλιξη σε ενεργό νόσο, διατηρώντας τη λειτουργικότητα των οργάνων και την ποιότητα ζωής των ασθενών μακροχρόνια. Επιπλέον, αποδεικνύεται η αξία συμμετοχής σε κλινικές μελέτες, καθώς δίνεται στους ασθενείς η δυνατότητα πρόσβασης σε σύγχρονες θεραπευτικές προσεγγίσεις αρκετά χρόνια πριν την επίσημη κυκλοφορία στην αγορά.
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, ενήλικες με σοβαρή παχυσαρκία θα έχουν πρόσβαση σε δωρεάν φάρμακα, διατροφική και ψυχολογική υποστήριξη, με ιδιαίτερη μέριμνα για τις πιο ευάλωτες ομάδες
Ένα πολυεπίπεδο σχέδιο πρόληψης και αντιμετώπισης της παχυσαρκίας, που καλύπτει όλο τον πληθυσμό, συνδυάζοντας διατροφική υποστήριξη, ψυχολογική βοήθεια και πρόσβαση σε καινοτόμα φάρμακα, υλοποιεί το υπουργείο Υγείας, κάνοντας πράξη την πεποίθηση της ηγεσίας του πως η πρόληψη είναι επένδυση για το μέλλον, αλλά και για τη ζωή και την υγεία σήμερα.
Η στόχευση της παχυσαρκίας γίνεται μέσω του Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου «Προλαμβάνω», ενός προγράμματος δωρεάν προληπτικών εξετάσεων για όλους τους πολίτες, ασφαλισμένους και ανασφάλιστους, που οργανώθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας, όπως τόνισε μιλώντας στο στρογγυλό τραπέζι του ygeiamou.gr με θέμα «Παχυσαρκία: Απειλή για τη δημόσια υγεία, την οικονομία, την κοινωνική ασφάλιση», η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, κυρία Ειρήνη Αγαπηδάκη.
«Μέσω του προγράμματος έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 4,4 εκατομμύρια εξετάσεις σε σύνολο 6 εκατομμυρίων δικαιούχων. Το πρόγραμμα έχει επιτρέψει ως τώρα να σωθούν πάνω από 75.000 άνθρωποι στην Ελλάδα, εντοπίζοντας εγκαίρως παράγοντες που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία και τη ζωή τους» ανέφερε η κυρία Αγαπηδάκη, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη συνέχιση του εμβληματικού αυτού προγράμματος, και με εθνικούς πόρους, μετά την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης.
«Το ”Προλαμβάνω” ήρθε για να μείνει, το έχω πει πολλές φορές. Και δεν θα μπορούσε να είναι αλλιώς, δεν θα μπορούσε το κράτος να κάνει μια τέτοια δράση, μια κι έξω, όπως λέμε. Είναι μία μεγάλη επένδυση» εξήγησε η αν. υπουργός Υγείας.
Η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, κυρία Ειρήνη Αγαπηδάκη (πρώτη αριστερά στο στρογγυλό τραπέζι του ygeiamou.gr) μιλάει για τις δράσεις που υλοποιούνται για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας
Η παιδική παχυσαρκία
Η ιστορική αλλαγή που καταγράφεται παγκοσμίως στην υγεία των ανηλίκων σε ό,τι αφορά το βάρος τους, αφορά και τα ελληνόπουλα.
«Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας που τα παχύσαρκα και υπέρβαρα παιδιά έχουν ξεπεράσει σε όλες τις χώρες τα λιποβαρή. Το φαινόμενο παίρνει τρομακτικές διαστάσεις πια, έχουν εντοπιστεί παιδιά στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού που έχουν υπέρταση ή υπερχοληστερολαιμία και παίρνουν αγωγή εξαιτίας της παχυσαρκίας. Όμως η χώρα μας απαντά με ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα παρέμβασης για την παιδική παχυσαρκία» ανέφερε η κυρία Αγαπηδάκη, υπογραμμίζοντας την αξία της πρωτογενούς πρόληψης στον παιδικό πληθυσμό, που χτίζει υγιείς ενήλικες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, πάνω από 500 παιδιά με τις οικογένειές τους – καθώς η προσέγγιση είναι ολιστική- έχουν απευθυνθεί στο Πρότυπο Κέντρο για την Παχυσαρκία που λειτουργεί και λαμβάνουν δωρεάν συμβουλευτική και στήριξη από διατροφολόγους και ψυχολόγους.
Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα δείχνουν ότι καταγράφεται μείωση του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), βελτίωση της διατροφής και υιοθέτηση πιο υγιεινών συνηθειών στους ανηλίκους, μέσα από τις δράσεις που υλοποιούνται στα σχολεία και στην κοινότητα. «Οι αλλαγές φαίνονται μικρές αλλά στο σύνολό τους είναι μεγάλες και ουσιαστικές. Τα παιδιά που πίνουν λιγότερα αναψυκτικά ή και καθόλου και επιλέγουν το νερό και βάζουν την κίνηση στη ζωή τους, επενδύουν στην υγεία τους σήμερα και στο μέλλον» ανέφερε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας.
Δωρεάν φάρμακα για τα παχύσαρκα άτομα
Για τους ενήλικες με παχυσαρκία το υπουργείο Υγείας ξεκινά ένα νέο πρόγραμμα στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και του Προγράμματος Προλαμβάνω. Σύμφωνα με την κυρία Αγαπηδάκη, «θα δοθεί πιλοτικά σε περίπου 8.000 άτομα δωρεάν η δυνατότητα θεραπευτικής παρέμβασης, μαζί με υποστήριξη σε διατροφή και σε ψυχολογικό επίπεδο».
«Η δεξαμενή από την οποία θα αντλήσουμε τους δικαιούχους για τις θεραπείες παχυσαρκίας είναι ο πληθυσμός που συμμετείχε ή μπορεί να συμμετάσχει στο πρόγραμμα των καρδιαγγειακών. Έχουμε καλέσει 5,5 εκατομμύρια άνδρες και γυναίκες, ηλικίας 30-70 ετών, να κάνουν μια σειρά από εξετάσεις.
Και απευθύνω και πάλι την πρόσκληση να κάνουν τις εξετάσεις όσοι είναι δικαιούχοι. Από αυτόν τον πληθυσμό εντοπίζουμε ποιοι πολίτες έχουν ΔΜΣ 37 έως 40 με σοβαρές συννοσηρότητες, όπως η υπέρταση, διαβήτη, καρδιοπάθειες, υπνική άπνοια, όπως έχουν οριστεί από την ειδική Επιτροπή του υπουργείου Υγείας, και τους ενημερώνουμε με SMS, μέσω της πλατφόρμας proliptikes.gov.gr, για το πού μπορούν να απευθυνθούν — στα διαβητολογικά, ενδοκρινολογικά ή παθολογικά ιατρεία των δημόσιων νοσοκομείων και σε Κέντρα Υγείας» ανέφερε η κυρία Αγαπηδάκη, σημειώνοντας ότι η παροχή της θεραπείας συνδυάζεται με την υποχρεωτική διατροφική και ψυχολογική υποστήριξη των δικαιούχων.
«Εάν κάποιος διακόψει τη διατροφική υποστήριξη, θα πρέπει να διακόψουμε τη φαρμακευτική αγωγή. Και αυτό δεν το κάνουμε τιμωρητικά, το κάνουμε γιατί χωρίς τη διατροφική υποστήριξη δεν θα υπάρχουν τα βέλτιστα αποτελέσματα για την υγεία του ατόμου με παχυσαρκία. Η διατροφική συμβουλευτική είναι προϋπόθεση» ξεκαθάρισε. Όπως και η παρακολούθηση του ατόμου με παχυσαρκία από τον ιατρό του ΕΣΥ στο οποίο απευθύνθηκε καθώς «χρειάζονται επιπλέον εξετάσεις βασικές για τη ρύθμιση της θεραπείας, διότι κάθε ασθενής έχει το δικό του κλινικό προφίλ και συνεπώς ακολουθείται ειδική διαδικασία για τη λήψη της θεραπείας».
Το Υπουργείο Υγείας ενεργεί και στα τρία επίπεδα πρόληψης:
Πρωτογενής πρόληψη, για να αποτραπεί η εμφάνιση παραγόντων κινδύνου, π.χ. μέσα από δράσεις σε σχολεία και κοινότητες, προώθηση της άθλησης και διατροφική εκπαίδευση.
Δευτερογενής πρόληψη για τον έγκαιρο εντοπισμό παιδιών και ενηλίκων σε αυξημένο κίνδυνο, με στόχο να μειωθεί η πιθανότητα εμφάνισης συννοσηροτήτων.
Τριτογενής πρόληψη για όσους έχουν ήδη σοβαρά προβλήματα παχυσαρκίας που περιλαμβάνει δωρεάν πρόσβαση σε θεραπευτικές παρεμβάσεις, διατροφική και ψυχολογική υποστήριξη, καθώς και καινοτόμα φάρμακα.
Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/
Δωρεάν φάρμακα παχυσαρκίας για όσους τα έχουν ανάγκη – Δείτε το Στρογγυλό Τραπέζι του ygeiamou.gr
Η παχυσαρκία δεν είναι μόνο ατομικό ζήτημα, αλλά ένα σύνθετο κοινωνικό και δημόσιο πρόβλημα που επηρεάζει την υγεία, την οικονομία, την παραγωγικότητα και τη βιωσιμότητα των ασφαλιστικών συστημάτων. Στο στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Παχυσαρκία: Απειλή για τη δημόσια υγεία, την οικονομία, την κοινωνική ασφάλιση», που διοργάνωσε το ygeiamou.gr, επτά ειδικοί εστιάζουν στην ολιστική προσέγγιση της παχυσαρκίας, από την πρόληψη και την πρώιμη παρέμβαση έως τις νέες θεραπείες και τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε μία πιο υγιή και βιώσιμη κοινωνία. Και αναζητούν την απάντηση σε ένα ερώτημα απλό αλλά κρίσιμο: Μπορεί να μειωθεί το βάρος της παχυσαρκίας;
Για το πολυεπίπεδο σχέδιο πρόληψης και αντιμετώπισης της παχυσαρκίας, που καλύπτει όλο τον πληθυσμό, συνδυάζοντας διατροφική υποστήριξη, ψυχολογική βοήθεια και πρόσβαση σε καινοτόμα φάρμακα και την οποία υλοποιεί το υπουργείο Υγείας, μίλησε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, κυρία Ειρήνη Αγαπηδάκη.
Η στόχευση της παχυσαρκίας γίνεται μέσω του Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου «Προλαμβάνω», ενός προγράμματος δωρεάν προληπτικών εξετάσεων για όλους τους πολίτες, ασφαλισμένους και ανασφάλιστους, που οργανώθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας, όπως τόνισε. «Μέσω του προγράμματος έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 4,4 εκατομμύρια εξετάσεις σε σύνολο 6 εκατομμυρίων δικαιούχων. Το πρόγραμμα έχει επιτρέψει ως τώρα να σωθούν πάνω από 75.000 άνθρωποι στην Ελλάδα, εντοπίζοντας εγκαίρως παράγοντες που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία και τη ζωή τους» ανέφερε η αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη συνέχιση του εμβληματικού αυτού προγράμματος, και με εθνικούς πόρους, μετά την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Για τους ενήλικες με παχυσαρκία το υπουργείο Υγείας ξεκινά ένα νέο πρόγραμμα στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και του Προγράμματος Προλαμβάνω. Σύμφωνα με την κυρία Αγαπηδάκη, «θα δοθεί πιλοτικά σε περίπου 8.000 άτομα δωρεάν η δυνατότητα θεραπευτικής παρέμβασης, μαζί με υποστήριξη σε διατροφή και σε ψυχολογικό επίπεδο. Η δεξαμενή από την οποία θα αντλήσουμε τους δικαιούχους για τις θεραπείες παχυσαρκίας είναι ο πληθυσμός που συμμετείχε ή μπορεί να συμμετάσχει στο πρόγραμμα των καρδιαγγειακών. Έχουμε καλέσει 5,5 εκατομμύρια άνδρες και γυναίκες, ηλικίας 30-70 ετών, να κάνουν μια σειρά από εξετάσεις».
Στο επίκεντρο η προαγωγή της καλής υγείας των εργαζομένων
Για τις πρωτοβουλίες, που μπορούν να ληφθούν στον εργασιακό χώρο με στόχο την πρόληψη της παχυσαρκίας και την προαγωγή της καλής υγείας των εργαζομένων μίλησε ο κ. Κώστας Καραγκούνης, υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.
«Το Υπουργείο Εργασίας οφείλει, πάντα σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας, να προσπαθήσει στους εργασιακούς χώρους να υπάρχει πρόληψη. Στο εργασιακό νομοσχέδιο που ψηφίστηκε πρόσφατα, ένα σημαντικό σκέλος είναι η υγεία και η ασφάλεια στους χώρους εργασίας. Ένα πλαίσιο που είχε να τροποποιηθεί και να εκσυγχρονιστεί πάνω από 30 χρόνια» είπε ο κ. Καραγκούνης. «Αυτό που μας ενδιαφέρει ως Υπουργείο είναι να δώσουμε μια ιδιαίτερη βαρύτητα στο ζήτημα της κουλτούρας πρόληψης στους εργασιακούς χώρους. Και το λέω αυτό επειδή υπάρχουν πολλές παθήσεις και προβλήματα υγείας, εκτός της παχυσαρκίας, για τα οποία θα πρέπει να προστατεύουμε τους εργαζομένους. Όπως ξέρετε, υπάρχει η υποχρέωση του εργοδότη, σύμφωνα με τον νόμο, να προσεγγίζει τα ζητήματα αυτά και προφανώς να επιβλέπει την υγεία και την ασφάλεια και βεβαίως να αποτρέπει τον επαγγελματικό κίνδυνο» εξήγησε ο υφυπουργός.
Για την ανάγκη να αποτιμηθούν οι οικονομικές επιπτώσεις της παχυσαρκίας στον κρατικό προϋπολογισμό καθώς και για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας ως επένδυσης και όχι ως δαπάνης μίλησε η κυρία Παυλίνα Καρασιώτου, Γενική Γραμματέας Δημοσιονομικής Πολιτικής, Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
«Είναι βασικό να έχουμε στοιχεία, ώστε να μπορούμε να αποτυπώνουμε τις επιπτώσεις» ανέφερε, παραλληλίζοντας την ολιστική προσέγγιση της παχυσαρκίας που παίρνει ολοένα μεγαλύτερο χώρο στη δημόσια σφαίρα με τη συζήτηση που γινόταν για το κάπνισμα και τις επιπτώσεις του πριν από κάποιες δεκαετίες. «Κράτησε πολύ και μας πήρε και σαν κοινωνία πάρα πολλά χρόνια για να εμπεδώσουμε και να αποδεχθούμε κάποια πράγματα γιατί ήταν και αυτό συνδεδεμένο με τον τρόπο ζωής» είπε, αλλά εκτίμησε πως χάρη στο γεγονός ότι έχουμε ωριμάσει ως κοινωνία «δεν θα μας πάρει 30 χρόνια για να φτάσουμε σε ένα ικανοποιητικό σημείο αντιμετώπισης της νόσου».
Το βάρος της παχυσαρκίας στο σύστημα υγείας, τον ΕΟΠΥΥ και τη δημόσια υγεία
Για τα εργαλεία και τα δεδομένα που επιτρέπουν στον ΕΟΠΥΥ να παρακολουθεί την πρόκληση δαπάνης από την παχυσαρκία μίλησε η κυρία Θεανώ Καρποδίνη, Διοικήτρια του ΕΟΠΥΥ.
«Η παχυσαρκία είναι πολυπαραγοντική και έχει πολλές συνέπειες γιατί, όπως αναφέρθηκε, συνδέεται με πολλές χρονιές παθήσεις. Οπότε, μέσα από τα στοιχεία που καταγράφουμε (στον ΕΟΠΥΥ) βεβαίως και βλέπουμε μια αύξηση στη χρήση υπηρεσιών υγείας, είτε σε νοσηλείες, είτε σε διαγνωστικές εξετάσεις, είτε στη φαρμακευτική αγωγή και είναι μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που έχουμε να αντιμετωπίσουμε» είπε η κυρία Καρποδίνη και συνέχισε: «Πιστεύουμε, λοιπόν, ότι η καταγραφή των δεικτών και του τρόπου που εξελίσσονται τα δεδομένα, μας βοηθάει να έχουμε μια αποτελεσματικότερη χρήση των πόρων. Νομίζω ωστόσο ότι το σημαντικότερο και σε αυτή την περίπτωση είναι να επενδύσουμε στην πρόληψη, γιατί η πρόληψη είναι μια σημαντική επένδυση, που δημιουργεί και μεγάλες εξοικονομήσεις στο σύστημα υγείας της χώρας».
Ο κ. Κώστας Αθανασάκης, αναπληρωτής Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας και Οικονομικής Αξιολόγησης των Τεχνολογιών Υγείας στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, χαρακτήρισε την παχυσαρκία ένα κοινωνικοοικονομικό φαινόμενο, «καθώς βλέπουμε να επηρεάζεται από μια σειρά κοινωνικών παραγόντων, όπως το εισόδημα, το μορφωτικό επίπεδο και άλλα. Αυτό την καθιστά ένα πολύ σύνθετο ζήτημα ως προς την αντιμετώπισή του». Εξήγησε ότι, εκτός από το άμεσο, σημαντικό είναι και το έμμεσο κόστος που προκύπτει από την παχυσαρκία. «Η παχυσαρκία σχετίζεται αιτιολογικά με τουλάχιστον 60 νοσήματα τα οποία, εν συνεχεία, οδηγούν σε χρήση υπηρεσιών υγείας. Αφενός, λοιπόν, επιβαρύνει το Σύστημα Υγείας, αφετέρου -κι αυτή είναι μια διάσταση στην οποία πρέπει να εστιάσουμε- οδηγεί σε απουσία από την εργασία και μικρότερη παραγωγικότητα. Οι μελέτες που έχουμε στη διάθεσή μας δείχνουν ότι η παχυσαρκία, ως δαπάνη, αγγίζει περίπου το 2% του ΑΕΠ, το οποίο στην Ελλάδα σημαίνει μια δαπάνη της τάξεως των 4,5 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Το κόστος αυτό προκύπτει τόσο από την ανάγκη φροντίδας των πασχόντων, όσο και από την απουσία τους από την εργασία. Το ενδιαφέρον είναι ότι η σχέση αυτή είναι περίπου 1 προς 2: Η επιβάρυνση, δηλαδή, στην παραγωγικότητα είτε από τους ίδιους τους πάσχοντες, είτε από αυτούς που αναλαμβάνουν τη φροντίδα τους, είναι μάλλον σημαντικότερη».
«H παχυσαρκία δεν είναι επιλογή, ούτε έλλειψη πειθαρχίας. Είναι μια χρόνια νόσος κι αυτό αναγνωρίζεται πλέον, εδώ και αρκετά χρόνια, και από την ιατρική και επιστημονική κοινότητα», τόνισε ο κ. Πλούταρχος Τζούλης, αναπληρωτής Καθηγητής Ενδοκρινολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Λονδίνου (UCL). Την περιέγραψε ως υπερβολική και παθολογική συσσώρευση λιπώδους ιστού, με πολύ μεγάλο αντίκτυπο στην υγεία των ατόμων. «Πρόκειται για μια χρόνια και υποτροπιάζουσα νόσο με πολλούς παράγοντες – γενετικούς, κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς. Γι΄ αυτό και, πλέον, αντιμετωπίζεται από τους επαγγελματίες υγείας όπως οποιοδήποτε άλλο νόσημα», ανέφερε στη συνέχεια.
Σημείωσε πως είναι η πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, έχουν πολύ στενή σχέση με την παχυσαρκία. Το ίδιο ισχύει και για τη δεύτερη αιτία θανάτου παγκοσμίως, τον καρκίνο, κάτι που πιθανώς είναι λιγότερο γνωστό. «Ακόμη, όμως, και η ποιότητα ζωής των ανθρώπων που ζουν με παχυσαρκία επηρεάζεται σημαντικά, γι΄ αυτό και υπάρχει μεγάλη σύνδεση της παχυσαρκίας με την κατάθλιψη και τις αγχώδεις διαταραχές», εξήγησε ο καθηγητής.
Τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η ασφαλιστική αγορά στην προώθηση ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής, την πρόληψη και την αποτελεσματική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας ανέλυσε η κυρία Βασιλική Κυριακίδου, Ιατρός Δημόσιας Υγείας και Σύμβουλος Διοίκησης στην Εθνική Ασφαλιστική, στο στρογγυλό τραπέζι για την παχυσαρκία του ygeiamou.gr.
Η κυρία Κυριακίδου χαρακτήρισε τη νόσο «μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία», τονίζοντας ότι δεν αφήνει ανεπηρέαστο το κόστος των ασφαλίστρων, αλλά και την παραγωγικότητα, κάτι που την καθιστά «ένα θέμα κοινωνικό και οικονομικό ταυτόχρονα». Σύμφωνα με την ίδια, «υπάρχουν τουλάχιστον δύο τρόποι με τους οποίους οι ασφαλιστικές εταιρίες μπορούν να συνεργαστούν τόσο με το κράτος, όσο και με ιδιωτικές εταιρείες για προγράμματα πρόληψης, λαμβάνοντας υπόψη την υφιστάμενη κατάσταση στη χώρα μας».
Η έρευνα στην εξωσωματική γονιμοποίηση φέρνει στο προσκήνιο τον ανδρικό παράγοντα υπό νέα οπτική: όχι μόνο ως ποσότητα και ποιότητα σπέρματος αλλά ως φορέα μοριακών πληροφοριών που μπορεί να επηρεάζουν την ανάπτυξη του εμβρύου.
Η τελευταία έρευνα αναδεικνύει μια σημαντική πρόοδο στο πεδίο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής: τα σπερματοζωάρια δεν είναι απλώς «φορείς» γενετικού υλικού προς το ωάριο, αλλά μεταφέρουν και πολύ λεπτές μοριακές πληροφορίες, οι οποίες φαίνεται πως επηρεάζουν την εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF). Από ομάδα στο Linköping University της Σουηδίας αναφέρθηκε ότι ορισμένα πολύ μικρά μόρια RNA — κατονομαζόμενα μικρο-RNA — που βρίσκονται στο σπέρμα συνδέονται με την ποιότητα των εμβρύων που προκύπτουν μετά τη γονιμοποίηση.
Η ιδέα στην καρδιά της ανακάλυψης
Συγκεκριμένα, οι ερευνητές εξέτασαν σπέρμα 69 ζευγαριών που είχαν υποβληθεί σε IVF, απομόνωσαν το RNA από τα σπερματοζωάρια και έκαναν ανάλυση του προφίλ των μικρο-RNA. Η ανάλυση έδειξε ότι υψηλότερα επίπεδα ορισμένων μικρο-RNA συνδέονταν με:
καλύτερη ικανότητα γονιμοποίησης του ωαρίου,
υψηλότερη ποιότητα εμβρύου τις πρώτες ημέρες ανάπτυξης,
μεγαλύτερη πιθανότητα να οδηγηθεί η διαδικασία σε σύλληψη και γέννηση.
Με άλλα λόγια, το σπέρμα φαίνεται ότι δεν μεταφέρει μόνο DNA αλλά και άλλες βιολογικές πληροφορίες που «καθοδηγούν» το έμβρυο στα πρώτα του στάδια.
Γιατί έχει σημασία
Η παραδοσιακή προσέγγιση στην υπογονιμότητα και στην εξωσωματική έδινε έμφαση κυρίως στην ποιότητα του ωαρίου, στη διάρκεια διεγέρσεων της γυναίκας και στο περιβάλλον της εμβρυοκαλλιέργειας. Εδώ όμως βλέπουμε ότι και ο ανδρικός παράγων μπορεί να έχει πιο ενεργό ρόλο από ό,τι θεωρούνταν μέχρι σήμερα. Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει το ενδεχόμενο:
να αναπτυχθούν δείκτες (biomarkers) στο σπέρμα που να προβλέπουν την επιτυχία του IVF πριν καν γίνει η γονιμοποίηση,
να σχεδιαστούν θεραπευτικές παρεμβάσεις για να «βελτιωθεί» το σπέρμα, όχι μόνο ως προς τη μορφολογία ή κινητικότητα, αλλά ως προς το μοριακό του προφίλ,
να ενισχυθεί η προσωποποίηση της θεραπείας υπογονιμότητας, λαμβάνοντας υπ’ όψη και τον ανδρικό παράγοντα με πιο διευρυμένο τρόπο.
Πρακτικές επιπτώσεις για ζευγάρια και για κλινική πράξη
Για ένα ζευγάρι που βλέπει την εξωσωματική ως επιλογή, η έρευνα σημαίνει ότι:
μπορεί (μελλοντικά) να γίνει ο πιο εξειδικευμένος έλεγχος του σπέρματος, πέρα από τη βασική ανάλυση, ώστε να εντοπιστεί αν υπάρχει «μοριακή έλλειψη» που μπορεί να επηρεάζει το αποτέλεσμα,
η βελτίωση της ποιότητας του σπέρματος μπορεί να μην αφορά μόνο ζωτικότητα ή αριθμό, αλλά και εσωτερικές μοριακές δομές — κάτι που μπορεί να επιτευχθεί μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής, διατροφής ή άλλων υποστηρικτικών παρεμβάσεων,
οι κλινικές μπορούν να χρησιμοποιούν τις εξελίξεις αυτές για να συζητούν με τα ζευγάρια τις πιθανότητες και να προσαρμόζουν τα πρωτόκολλα αναλογικά με τη συγκεκριμένη ανδρική παράμετρο.
Περιορισμοί και προς το μέλλον
Όμως είναι σημαντικό να σημειωθούν και τα εξής:
Η έρευνα βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο και δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί ως ρουτίνα σε όλες τις κλινικές.
Δεν είναι ακόμη σαφές ποιο είναι το «ιδανικό» προφίλ μικρο-RNA στο σπέρμα, ούτε πόσο μπορεί να επηρεαστεί από συνθήκες όπως διατροφή, στρες, περιβάλλον ή τρόπος ζωής.
Δεν σημαίνει ότι αν κάποιος δεν έχει αυτά τα αυξημένα μικρο-RNA η εξωσωματική είναι καταδικασμένη — είναι ένας επιπλέον παράγοντας, όχι ο μοναδικός.
Οι παρεμβάσεις που τυχόν θα στοχεύουν αυτά τα μόρια πρέπει να δοκιμαστούν ως προς την ασφάλειά τους, την αποτελεσματικότητα και το κόστος τους.
Η έρευνα στην εξωσωματική γονιμοποίηση φέρνει στο προσκήνιο τον ανδρικό παράγοντα υπό νέα οπτική: όχι μόνο ως ποσότητα και ποιότητα σπέρματος αλλά ως φορέα μοριακών πληροφοριών που μπορεί να επηρεάζουν την ανάπτυξη του εμβρύου. Η αναγνώριση ότι τα σπερματοζωάρια μεταφέρουν μικρο‐RNA που σχετίζονται με την ποιότητα της ανάπτυξης του εμβρύου αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς πιο «έξυπνα» και εξατομικευμένα πρωτόκολλα υπογονιμότητας.
Για τα ζευγάρια που βρίσκονται στο δρόμο της εξωσωματικής, η υπόθεση αυτή ενέχει ελπίδα: περισσότερη πληροφορία, πιο ολοκληρωμένη αξιολόγηση και δυνητικά καλύτερα αποτελέσματα. Ταυτόχρονα, για την επιστήμη και την κλινική πρακτική, σηματοδοτεί ότι η αναπαραγωγική τεχνολογία εξελίσσεται — από τη γονιμοποίηση προς την κατανόηση της πρώτης κυτταρικής κρίσης της ζωής και του πώς αυτή μπορεί να διευκολυνθεί.
Καθώς η έρευνα προχωρά, αναμένεται ότι πολύ σύντομα οι κλινικές θα μπορούν να ενσωματώσουν αυτούς τους δείκτες στο καθημερινό τους έργο και να προσφέρουν στις οικογένειες που αναζητούν παιδί πιο υπόπλατες και επιτυχημένες λύσεις.
Η πνευμονία δεν είναι αναπόφευκτη — πολλοί παράγοντες που την προκαλούν ή την επιδεινώνουν μπορούν να αντιμετωπιστούν. Η 12η Νοεμβρίου μας υπενθυμίζει ότι η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η αποτελεσματική θεραπεία είναι κομβικής σημασίας.
Η 12η Νοεμβρίου, παγκόσμια ημέρα Πνευμονίας (World Pneumonia Day), μας υπενθυμίζει ότι η νόσος παραμένει ένας από τους κύριους «αθόρυβους» φονιάδες στον κόσμο — ειδικά για τα μικρά παιδιά κάτω των πέντε ετών και για τους ηλικιωμένους ή άτομα με χρόνιες παθήσεις.
Τι είναι η πνευμονία
Η πνευμονία συνιστά φλεγμονή των πνευμόνων που προκαλείται από λοίμωξη — ιογενή, βακτηριακή ή ακόμη και μικτή. Στην πρακτική της πλευρά, οι κυψελίδες των πνευμόνων γεμίζουν με υγρό ή πυώδες υλικό, δυσκολεύοντας την ανταλλαγή οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα. Το αποτέλεσμα είναι δύσπνοια, υψηλός πυρετός, βήχας, πόνος στο στήθος και γενική εξασθένηση. Όταν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα ή κατάλληλα, η πνευμονία μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές όπως αναπνευστική ανεπάρκεια, σηψαιμία ή κατάρρευση του πνεύμονα.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Τα δύο πλέον ευάλωτα δημογραφικά είναι:
Τα παιδιά κάτω των πέντε ετών, ιδίως σε χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος χώρες, όπου οι συνθήκες υγειονομικής περίθαλψης, ο θηλασμός, ο εμβολιασμός και η διατροφή μπορεί να μην καλύπτουν τις βέλτιστες πρακτικές.
Οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με χρόνια νοσήματα όπως χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, καρδιακά προβλήματα, σακχαρώδη διαβήτη ή ανοσοκαταστολή.
Παράλληλα, περιβαλλοντικοί παράγοντες επιδεινώνουν τον κίνδυνο: έλλειψη καθαρού αέρα στον εσωτερικό χώρο, καπνός τσιγάρου, επαφή με ρύπανση ή κακή θέρμανση.
Πώς μπορούμε να προλάβουμε
Η πρόληψη παίζει καθοριστικό ρόλο και τα στοιχεία δείχνουν πως πολλές πτυχές μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά. Οι κυριότερες ενέργειες:
Εμβολιασμός: Τα εμβόλια κατά της Ιλαρά, της Χαμπυλοβακτηρίδιος της Ινφλουέντζας τύπου b (Hib) και του πνευμονιοκόκκου μπορούν να αποτρέψουν μεγάλο ποσοστό λοιμώξεων που οδηγούν σε πνευμονία.
Θηλασμός για τα πρώτα έξι μήνες της ζωής — προσφέρει ανοσία και προστασία στα βρέφη.
Καλή διατροφή και περιορισμός έκθεσης σε καπνό ή ρύπανση στον εσωτερικό χώρο.
Έγκαιρη πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη: Οι υγειονομικοί πρέπει να είναι εκπαιδευμένοι, να υπάρχει πρόσβαση σε οξυγόνο και σε παλμικό οξυμέτρο, και να γίνεται έγκαιρος εντοπισμός των συμπτωμάτων.
Τι συμβαίνει στην πράξη
Πολλές χώρες και διεθνείς οργανισμοί, όπως η Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.), καλούν για την ενίσχυση των συστημάτων υγείας έτσι ώστε οι προληπτικές παρεμβάσεις και η θεραπεία να φτάνουν σε όλους. Προτεραιότητα δίνεται σε υποδομές που εξασφαλίζουν:
αξιόπιστη παροχή ιατρικού οξυγόνου,
επαρκείς προμήθειες φαρμάκων και εξοπλισμού,
κατάρτιση προσωπικού,
παρακολούθηση και δημοσιοποίηση στοιχείων για τις ανισότητες και τα κενά στην πρόσβαση.
Έτσι, το σύνθημα «κάθε αναπνοή μετράει» αποκτά πραγματικό νόημα — όταν όλα τα παιδιά εμβολιάζονται, όταν κάθε άτομο με ύποπτα συμπτώματα λαμβάνει έγκαιρα φροντίδα, και όταν τα ηλικιωμένα ή ευπαθή άτομα προστατεύονται επαρκώς, η πρόληψη της πνευμονίας γίνεται εφικτή.
Γιατί αυτή η ημέρα έχει σημασία
Η καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας Πνευμονίας δίνει έμφαση σε μια νόσο που συχνά παραβλέπεται λόγω άλλων μεγάλων προβλημάτων υγείας — αλλά με σημαντική θνησιμότητα και επιβάρυνση, ειδικά στις φτωχότερες περιοχές. Με αφορμή την ημερομηνία, ενισχύεται η ευαισθητοποίηση των πολιτών, των φορέων υγείας και των κυβερνήσεων για να δράσουν. Η πρόκληση είναι διπλή: αφενός να προλάβουμε τις λοιμώξεις, αφετέρου να βελτιώσουμε τις υγειονομικές υπηρεσίες ώστε κάθε άτομο με πνευμονία να έχει γρήγορη και αποτελεσματική πρόσβαση στη φροντίδα που χρειάζεται.
Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς
Ως πολίτες, αλλά και ως κοινωνία, μπορούμε να συμβάλλουμε πολλαπλώς:
Εξασφαλίζοντας ότι τα παιδιά μας και οι ευπαθείς της οικογένειας έχουν κάνει τα κατάλληλα εμβόλια.
Διασφαλίζοντας καλές συνθήκες υγιεινής, καθαρό περιβάλλον στο σπίτι, καλό αερισμό και αποφυγή καπνίσματος στο εσωτερικό.
Αναγνωρίζοντας έγκαιρα συμπτώματα όπως βήχας, πυρετός και δύσπνοια, και ζητώντας άμεσα ιατρική αξιολόγηση.
Στηρίζοντας πρωτοβουλίες και οργανώσεις που αγωνίζονται για ισότιμη πρόσβαση σε φροντίδα υγείας για όλους.
Η πνευμονία δεν είναι αναπόφευκτη — πολλοί παράγοντες που την προκαλούν ή την επιδεινώνουν μπορούν να αντιμετωπιστούν. Η 12η Νοεμβρίου μας υπενθυμίζει ότι η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η αποτελεσματική θεραπεία είναι κομβικής σημασίας. Όταν διασφαλιστούν οι βασικές δομές φροντίδας, όταν οι εμβολιασμοί και η διατροφή λειτουργούν όπως πρέπει, και όταν τα συστήματα υγείας ενισχυθούν, κάθε αναπνοή μπορεί να «μετρήσει» για όλους — ανεξάρτητα από το πού ζουν και πόσα έχουν.
Άτομα με ορισμένες παραλλαγές στα γονίδια που κωδικοποιούν τους υποδοχείς κανναβινοειδών (CB1 και CB2) φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη ή μικρότερη ευαισθησία στις ψυχοδραστικές επιδράσεις της THC, όπως η ευφορία ή η ανησυχία.
Ένα νέο ερευνητικό έργο αποκαλύπτει ότι το DNA ενός ατόμου μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο στην αντίδρασή του στην κάνναβη, ανοίγοντας το δρόμο για πιο προσωποποιημένες αντιδράσεις και θεραπευτικές προσεγγίσεις. Η μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε πρόσφατα σε επιστημονικό περιοδικό, εξετάζει το πώς γενετικοί παράγοντες επηρεάζουν την ψυχολογική και φυσιολογική αντίδραση στην κάνναβη, το δημοφιλές φυτικό προϊόν που περιέχει κανναβινοειδή όπως η THC και η CBD.
Οι ερευνητές ανέλυσαν το DNA ενός μεγάλου δείγματος ατόμων που έχουν πειραματιστεί με την κάνναβη, διαπιστώνοντας ότι συγκεκριμένες γενετικές παραλλαγές σχετίζονται με διαφορετικές αντιδράσεις στη χρήση της. Για παράδειγμα, άτομα με ορισμένες παραλλαγές στα γονίδια που κωδικοποιούν τους υποδοχείς κανναβινοειδών (CB1 και CB2) φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη ή μικρότερη ευαισθησία στις ψυχοδραστικές επιδράσεις της THC, όπως η ευφορία ή η ανησυχία.
Επιπλέον, η μελέτη υπογραμμίζει ότι το γενετικό προφίλ μπορεί να επηρεάσει την πιθανότητα εξάρτησης από την κάνναβη, καθώς και τον κίνδυνο εμφάνισης ψυχικών διαταραχών, όπως η σχιζοφρένεια, σε άτομα που κάνουν συχνή χρήση. Για παράδειγμα, ορισμένες παραλλαγές στα γονίδια που σχετίζονται με το μεταβολισμό των κανναβινοειδών μπορούν να καθορίσουν το πόσο γρήγορα ή αργά το σώμα διασπά και αποβάλλει τις ουσίες αυτές.
Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι η γνώση του γενετικού προφίλ ενός ατόμου θα μπορούσε να βοηθήσει στην πρόβλεψη της αντίδρασης του στη χρήση κάνναβης και να συμβάλει στην ανάπτυξη εξατομικευμένων προσεγγίσεων για την αντιμετώπιση θεμάτων που σχετίζονται με την κατανάλωση, είτε αυτή είναι ιατρική είτε ψυχαγωγική. Επιπλέον, η έρευνα ανοίγει τον δρόμο για περαιτέρω μελέτες που θα εξετάζουν πώς το DNA καθορίζει την αποτελεσματικότητα και τις παρενέργειες των θεραπευτικών εφαρμογών της κάνναβης.
Ερευνητές του Massachusetts Institute of Technology εργάζονται σε μικροσκοπικά ασύρματα chips που μπορούν να ταξιδέψουν στο κυκλοφορικό και να αυτοεμφυτευτούν σε στοχευμένη περιοχή του εγκεφάλου. Στόχος τους είναι ένα εμφύτευμα στον εγκέφαλο να μπορεί να τοποθετείται με απλή ένεση στο χέρι.
Σε μελέτη με ποντικούς, η ομάδα ανακάλυψε ότι τα chips – μήκους ενός κόκκου ρυζιού- μπορούν να εντοπίσουν και να μεταναστεύσουν σε συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου χωρίς καθοδήγηση από τον άνθρωπο.
Oταν βρεθούν στη θέση τους, τα chips μπορούν να δώσουν ηλεκτρική διέγερση του είδους που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση παθήσεων όπως νόσος Πάρκινσον, πολλαπλή σκλήρυνση, επιληψία και κατάθλιψη.
Η Deblina Sarkar, δήλωσε ότι οι μικροσκοπικές ηλεκτρονικές συσκευές φαίνεται πως ενσωματώνονται με τους νευρώνες και συνυπάρχουν με τα εγκεφαλικά κύτταρα δημιουργώντας μοναδική συμβίωση εγκεφάλου-υπολογιστή.
Τα chips ενσωματώνονται με ζώντα κύτταρα πριν εγχυθούν -κάτι που τα προστατεύει από το ανοσοποιητικό σύστημα και τους επιτρέπει να διαπεράσουν τον αιματο-εγκεφαλικό φραγμό.
Η ομάδα έδειξε ότι αυτά τα chips θα μπορούσαν να συμβάλλουν στη μείωση της φλεγμονής του εγκεφάλου δίνοντας εν τω βάθει ηλεκτρική διέγερση εγκεφάλου.
Ομως οι ερευνητές δήλωσαν ότι διαφορετικά είδη κυττάρων θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη στόχευση περιοχών του εγκεφάλου ανάλογα με την πάθηση που αντιμετωπίζεται.
Αυτή η τεχνολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση πολλών νόσων του εγκεφάλου και ψυχικών νόσων, δήλωσαν οι ερευνητές.
Επειδή τα chips είναι τόσο μικροσκοπικά προσφέρουν πολύ περισσότερη ακρίβεια έναντι των συμβατικών εγκεφαλικών εμφυτευμάτων.
Όταν φτάνουν στον στόχο τους, ένας γιατρός θα μπορούσε να χρησιμοποιεί ηλεκτρομαγνητικά κύματα για την ενεργοποίησή τους, που πραγματοποιεί ηλεκτρική διέγερση των νευρώνων.
Η δραστική ουσία “πρεμεθυλενομυκίνη-C-λακτόνη” θα μπορούσε να είναι ένα πολλά υποσχόμενο νέο αντιβιοτικό που δρα κατά των ανθεκτικών στα φάρμακα βακτηριακών παθογόνων, μεταξύ των οποίων ο ανθεκτικός στη μεθικιλλίνη Staphylococcus aureus (MRSA) και ο ανθεκτικός στη βανκομυκίνη Enterococcus (VRE). Αυτό αναφέρει μια ομάδα εργασίας των πανεπιστημίων Warwick και Monash στο “Journal of the American Chemical Society”.
Το νέο αντιβιοτικό που ανακαλύφθηκε είναι ένα ενδιάμεσο προϊόν της παραγωγής του γνωστού αντιβιοτικού μεθυλενομυκίνη Α.
“Αυτό ανακαλύφθηκε πριν από 50 χρόνια και, παρόλο που έχει ήδη συντεθεί πολλές φορές, φαίνεται ότι κανείς δεν έχει δοκιμάσει τα συνθετικά ενδιάμεσα προϊόντα για την αντιμικροβιακή τους δράση”, εξήγησε ο Greg Challis από το Τμήμα Χημείας του Πανεπιστημίου Warwick και το Biomedicine Discovery Institute του Πανεπιστημίου Monash, ένας από τους κύριους συγγραφείς της μελέτης.
Με την απενεργοποίηση των γονιδίων βιοσύνθεσης, η ομάδα του ανακάλυψε 2 μέχρι τώρα άγνωστα ενδιάμεσα προϊόντα βιοσύνθεσης, τα οποία είναι και τα δύο σημαντικά πιο αποτελεσματικά αντιβιοτικά από την ίδια τη μεθυλενομυκίνη Α.
Οι δοκιμές για την αντιμικροβιακή δράση αυτού του ενδιάμεσου προϊόντος έδειξαν ότι ήταν 100 φορές πιο αποτελεσματικό κατά διάφορων gram-θετικών βακτηρίων από το αρχικό αντιβιοτικό μεθυλενομυκίνη Α. Ειδικότερα, αποδείχθηκε αποτελεσματικό κατά του Staphylococcus aureus και του Enterococcus faecium.
Κατά τη διάρκεια των δοκιμών τους, οι ερευνητές δεν παρατήρησαν ανάπτυξη αντοχής στην πρεμεθυλενομυκίνη-C-λακτόνη στα εντερόκοκκα – κάτι που, κατά την εκτίμησή τους, είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρο για το VRE, έναν παθογόνο οργανισμό που έχει χαρακτηριστεί ως ιδιαίτερα επικίνδυνος από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO).
Αυτή η ανακάλυψη υποδηλώνει ένα νέο πρότυπο για την ανάπτυξη αντιβιοτικών, σύμφωνα με τον Challis. “Με την ταυτοποίηση και τη δοκιμή ενδιάμεσων προϊόντων στις συνθετικές οδούς διαφόρων φυσικών ουσιών, θα μπορούσαμε να βρούμε νέα αποτελεσματικά αντιβιοτικά με υψηλότερη αντοχή στην ανθεκτικότητα, τα οποία θα μας βοηθήσουν στην καταπολέμηση της ανθεκτικότητας στα αντιβιοτικά”.
Σύμφωνα με την ομάδα εργασίας, στο πλαίσιο της ανάπτυξης φαρμάκων πρέπει τώρα να ακολουθήσουν προκλινικές μελέτες με πρεμεθυλενομυκίνη-C-λακτόνη. Μια ομάδα εργασίας του Πανεπιστημίου Monash είχε ήδη αναφέρει στα μέσα του έτους στο “Journal of Organic Chemistry” πώς θα μπορούσε να παραχθεί η δραστική ουσία σε μεγαλύτερη κλίμακα.
“Αυτή η μέθοδος σύνθεσης θα πρέπει να επιτρέπει την παραγωγή διαφόρων αναλόγων, με τα οποία θα μπορεί να μελετηθεί η σχέση δομής-δράσης και ο μηχανισμός δράσης της πρεμεθυλενομυκίνη-C-λακτόνης”, εξήγησε ο David Lupton από τη Σχολή Χημείας του Πανεπιστημίου Monash.
