Η Συνέλευση Νόμπελ του Karolinska Institutet ανακοίνωσε τη Δευτέρα τους φετινούς νικητές του Νόμπελ Ιατρικής 2025. Δύο Αμερικανοί ερευνητές, η Mary E. Brunkow και ο Fred Ramsdell, καθώς και ο Ιάπωνας συνάδελφός τους Shimon Sakaguchi, απέσπασαν το βραβείο για τις πρωτοποριακές ανακαλύψεις τους σχετικά με την περιφερική ανοσιακή ανοχή.
Η ανακάλυψη που αλλάζει τα δεδομένα στην Ιατρική
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Ινστιτούτου, οι τρεις επιστήμονες αποκάλυψαν τους μηχανισμούς που εμποδίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα να επιτεθεί στον ίδιο τον οργανισμό, ανοίγοντας νέους δρόμους στη θεραπεία αυτοάνοσων νοσημάτων και άλλων παθήσεων. Πρόκειται για μια ανακάλυψη με σημαντικές επιπτώσεις στην κατανόηση και αντιμετώπιση χρόνιων ασθενειών.
Η Mary E. Brunkow που τιμάται με το Νόμπελ Ιατρικής 2025 έχει γεννηθεί το 1961. Η Αμερικανίδα επιστήμονας είναι ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Συστημικής Βιολογίας με έδρα στο Σιάτλ στην πολιτεία της Ουάσινγκτον.
Ο Fred Ramsdell, έχει γεννηθεί το 1960 στο Έμχερστ της πολιτείας του Ιλινόι. Είναι ανοσολόγος και διευθυντής ερευνών στο Ινστιτούτο Πάρκερ για την ανοσοθεραπεία στον καρκίνο, με έδρα στο Σαν Φρανσίσκο.
Το Νόμπελ Ιατρικής, γνωστό επισήμως ως Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής, έχει απονεμηθεί 115 φορές σε 229 επιστήμονες από το 1901 έως το 2024. Το 2024 το βραβείο απονεμήθηκε στους Victor Ambros και Gary Ruvkun για την ανακάλυψη του microRNA, μικροσκοπικών μορίων που ρυθμίζουν τη λειτουργία των κυττάρων.
Σημειώνεται πως, την Τρίτη 7/10/2025 θα ανακοινωθεί για τη Φυσική, την Τετάρτη για τη Χημεία και την Πέμπτη για τη Λογοτεχνία, ενώ το Νόμπελ Ειρήνης θα ανακοινωθεί την Παρασκευή. Η τελετή απονομής θα πραγματοποιηθεί στις 10 Δεκεμβρίου, ημερομηνία-επέτειο του θανάτου του Άλφρεντ Νόμπελ, του Σουηδού βιομηχάνου και εφευρέτη που ίδρυσε τα βραβεία.
Πηγη: https://healthstories.gr/
Σε ποιους απονεμήθηκε το Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής 2025.
Το βραβείο, που ανακοινώθηκε από το Ινστιτούτο Karolinska της Σουηδίας τη Δευτέρα, απονεμήθηκε στους τρεις προαναφερθέντες για «τις πρωτοποριακές ανακαλύψεις τους σχετικά με την περιφερική ανοσολογική ανοχή που εμποδίζει το ανοσοποιητικό σύστημα να βλάψει τον οργανισμό».
Η έρευνα «σχετίζεται με το πώς διατηρούμε το ανοσοποιητικό μας σύστημα υπό έλεγχο, ώστε να μπορούμε να καταπολεμούμε όλα τα πιθανά μικρόβια και παράλληλα να αποφεύγουμε τα αυτοάνοσα νοσήματα», δήλωσε η Marie Wahren-Herlenius, καθηγήτρια ρευματολογίας στο Ινστιτούτο Karolinska.
Το βραβείο των 11 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών (1,17 εκατομμύρια δολάρια) θα μοιραστεί εξίσου μεταξύ των Brunkow και Ramsdell από τις Ηνωμένες Πολιτείες και του Sakaguchi από την Ιαπωνία.
Ο βασιλιάς της Σουηδίας θα τους απονείμει επίσης ένα χρυσό μετάλλιο. «Οι ανακαλύψεις τους έθεσαν τα θεμέλια για ένα νέο πεδίο έρευνας και ώθησαν την ανάπτυξη νέων θεραπειών, για παράδειγμα για τον καρκίνο και τα αυτοάνοσα νοσήματα», ανέφερε σε ανακοίνωσή του ο φορέας απονομής του βραβείου.
Ο καρκίνος των ωοθηκών αποτελεί την δυσκολότερη θεραπευτικά γυναικολογική κακοήθεια. Η νόσος διαγιγνώσκεται συνήθως καθυστερημένα, σε προχωρημένο στάδιο, και παρά τη βέλτιστη χειρουργική αντιμετώπιση και τις σύγχρονες συστηματικές θεραπείες υποτροπιάζει σε υψηλό ποσοστό. Είναι επομένως επιτακτική η ανάγκη για νέες στρατηγικές πρόληψης και έγκαιρης ανίχνευσης της νόσου που θα αυξήσουν την επιβίωση των ασθενών.
Δεδομένα από τον Παγκόσμιο Συνασπισμό για τον Καρκίνο των Ωοθηκών υπογραμμίζουν ότι η νόσος πρέπει να αναγνωριστεί ως παγκόσμιο ζήτημα υγείας, που απαιτεί προτεραιότητα σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο. Δυστυχώς, οι ως τώρα προσπάθειες προσυμπτωματικού ελέγχου της νόσου με κλασικές απεικονιστικές ή εργαστηριακές εξετάσεις έχουν αποβεί άκαρπες, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για αξιολόγηση νέων μοριακών μεθόδων στο πεδίο αυτό. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του προγράμματος Horizon Europe, χρηματοδοτεί το νέο έργο DISARM – Disarming the Silent Threat of Ovarian Cancer, 28 εταίρους από 12 χώρες.
Το πρόγραμμα DISARM
Το πρόγραμμα ξεκίνησε την 1η Σεπτεμβρίου 2025, έχει διάρκεια 4 ετών και συνολικό προϋπολογισμό 13,2 εκατομμυρίων ευρώ. Το πρόγραμμα που συντονίζεται από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών του Εθνικού Μετσόβιου έχει ως στόχο να καλύψει τα κενά στη διαχείριση του καρκίνου των ωοθηκών, δίνοντας έμφαση στην αξιολόγηση κινδύνου των φορέων κληρονομούμενων μεταλλάξεων που προδιαθέτουν για τη νόσο και στην έγκαιρη διάγνωση του νοσήματος στο γενικό πληθυσμό. Το πρόγραμμα συνδυάζει αποδεδειγμένα αποτελεσματικές τεχνολογίες, έτοιμες για ευρεία εφαρμογή, με καινοτόμες λύσεις που μπορούν να ενσωματωθούν στην καθημερινή κλινική πρακτική.
H Θεραπευτική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα), με τον Διευθυντή της Θεραπευτικής Κλινικής Καθηγητή και τ. Πρύτανη ΕΚΠΑ Θάνο Δημόπουλο και τον συντονιστή του έργου Επίκουρο Καθηγητή Μιχάλη Λιόντο έχει κομβικό ρόλο στο DISARM καθώς μεταξύ των άλλων συμμετέχει ενεργά στην κλινική ανάπτυξη του προγράμματος. Πιο συγκεκριμένα, η Θεραπευτική Κλινική θα συντονίσει την κλινική μελέτη που θα διεξαχθεί σε 5 χώρες (Ελλάδα, Ηνωμένο Βασίλειο, Πορτογαλία, Τσεχία και Λιθουανία) και θα αξιολογήσει τις καινοτόμες μεθόδους έγκαιρης διάγνωσης της νόσου που αναπτύσσονται στα πλαίσια του προγράμματος. Στη χώρα μας, η κλινική μελέτη θα πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με την Μονάδα Γυναικολογικής Ογκολογίας του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα (Υπεύθυνος Καθηγητής Κος Δημήτριος Χαϊδόπουλος) της 1 ης Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του ΕΚΠΑ (Διευθυντής Κος Γεώργιος Δασκαλάκης).
Καρκίνος των ωοθηκών: Έγκαιρη διάγνωση και εξατομικευμένη πρόληψη
Παράλληλα, η Θεραπευτική Κλινική θα συνεργαστεί στενά με το Εργαστήριο Μοριακής Γενετικής του Ινστιτούτου «Δημόκριτος» με υπεύθυνη Ερευνήτρια της Κα Φλωρεντία Φωστήρα για την πολυπαραγοντική εκτίμηση και αξιολόγηση κινδύνου στον τακτικό κλινικό έλεγχο με χρήση πολυγονιδιακών ελέγχων (Polygenic Risk Score) που μπορεί να αποτελέσει μελλοντικά ένα χρήσιμο εργαλείο για την εξατομικευμένη εκτίμηση του κινδύνου εμφάνισης νεοπλασιών. Το πρόγραμμα DISARM είναι μια ελπιδοφόρα προσπάθεια να μετασχηματιστεί η φυσική πορεία του καρκίνου ωοθηκών.
Η Θεραπευτική Κλινική βρισκόμενη πάντα στην πρωτοπορία της αντιμετώπισης των Γυναικολογικών Νεοπλασιών στη χώρα μας συμμετέχει ενεργά στο πρόγραμμα DISARM με στόχο την παροχή υψηλής ποιότητας φροντίδας σε όλο το φάσμα αυτών των νοσημάτων αλλά και την παραγωγή γνώσης που θα βελτιώσει στο άμεσο μέλλον τις ζωές χιλιάδων γυναικών. Η συνεργασία της Θεραπευτικής Κλινικής με κορυφαίους επιστημονικούς φορείς της Ευρώπης και του Καναδά ενδυναμώνει την κοινή μας προσπάθεια για καλύτερη πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του καρκίνου των ωοθηκών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκαινιάζει μια νέα εποχή στην υγειονομική περίθαλψη με τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας (ΕΧΔΥ), φέρνοντας τα δεδομένα υγείας στο επίκεντρο της φροντίδας. Ο ΕΧΔΥ υπόσχεται διαλειτουργικότητα, ασφάλεια και ταχύτερη πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες για ασθενείς και επαγγελματίες υγείας.
Ο Κανονισμός για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας, που βρίσκεται σε φάση εφαρμογής, αποτελεί τον πρώτο εξειδικευμένο τομεακό χώρο δεδομένων στην ΕΕ. Στόχος του είναι η βελτίωση της ροής και της χρήσης των δεδομένων υγείας εντός και μεταξύ των κρατών μελών, με απόλυτο σεβασμό στην ιδιωτικότητα των ασθενών. Η πρωτοβουλία σηματοδοτεί ένα αποφασιστικό βήμα προς την ψηφιακή μεταμόρφωση της υγειονομικής περίθαλψης, ενισχύοντας την ασφάλεια, την αποτελεσματικότητα και την ετοιμότητα των συστημάτων υγείας.
Ασφαλής πρόσβαση και διασυνοριακή φροντίδα
Ο ΕΧΔΥ θα επιτρέπει στους επαγγελματίες υγείας και στους ασθενείς να έχουν ασφαλή πρόσβαση στα ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία από οποιοδήποτε σημείο της ΕΕ. Μέσω της υποδομής MyHealth@EU, οι πληροφορίες όπως είναι το συνοπτικό ιστορικό υγείας, οι ηλεκτρονικές συνταγές, οι απεικονίσεις και τα εργαστηριακά αποτελέσματα θα είναι διαθέσιμες σε πραγματικό χρόνο και στη γλώσσα του χρήστη. Αυτό διευκολύνει την άμεση ανταπόκριση σε έκτακτες ανάγκες και μειώνει την ανάγκη για επαναλαμβανόμενες εξετάσεις, ενισχύοντας την ποιότητα της φροντίδας.
Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ καλούνται να εναρμονίσουν τα συστήματα Ηλεκτρονικών Ιατρικών Αρχείων με τα πρότυπα του ΕΧΔΥ. Η πλήρης διαλειτουργικότητα θα επιτρέψει την απρόσκοπτη ανταλλαγή δεδομένων από κλινική σε κλινική και από χώρα σε χώρα, εξαλείφοντας τεχνικούς φραγμούς και κατακερματισμένα αρχεία. Οι επαγγελματίες υγείας θα έχουν πλήρη εικόνα της κατάστασης του ασθενή, ανεξαρτήτως γεωγραφικής θέσης.
Αξιοποίηση δεδομένων για έρευνα και πολιτική
Ο ΕΧΔΥ δεν περιορίζεται στην ατομική φροντίδα. Θα προσφέρει πρόσβαση σε δεδομένα υγείας πραγματικού κόσμου για σκοπούς έρευνας, καινοτομίας, δημόσιας υγείας και χάραξης πολιτικής. Η πρόσβαση θα ελέγχεται από εθνικά Όργανα Πρόσβασης σε Δεδομένα Υγείας, διασφαλίζοντας τη χρήση των πληροφοριών μόνο για εγκεκριμένους σκοπούς. Οι ασθενείς θα έχουν τον απόλυτο έλεγχο, με δυνατότητα να αρνηθούν τη χρήση των δεδομένων τους για μη κλινικούς σκοπούς.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η δυνατότητα πρόσβασης σε διαλειτουργικά δεδομένα σε πραγματικό χρόνο ενισχύει την ετοιμότητα της Ευρώπης για υγειονομικές κρίσεις. Παράλληλα, επιταχύνει την ιατρική καινοτομία, επιτρέποντας την ανάπτυξη εξατομικευμένων θεραπειών και την ευρεία συμμετοχή σε κλινικές δοκιμές. Οι ασθενείς και οι επαγγελματίες θα επωφελούνται από κορυφαία τεχνογνωσία και καλύτερα τεκμηριωμένες αποφάσεις.
Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του ΕΧΔΥ
Η εφαρμογή του ΕΧΔΥ θα γίνει σταδιακά. Μέχρι το 2029, το συνοπτικό ιστορικό υγείας, οι ηλεκτρονικές συνταγές και οι παραδόσεις θα είναι διαθέσιμα σε όλα τα κράτη μέλη. Μέχρι το 2031, θα προστεθούν εργαστηριακά αποτελέσματα, απεικονίσεις, εκθέσεις και νοσοκομειακά εξιτήρια, ενισχύοντας περαιτέρω τη χρησιμότητα του συστήματος.
Καταλήγοντας, σημειώνεται ότι ο Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων Υγείας αποτελεί ορόσημο για την υγειονομική περίθαλψη στην ΕΕ. Συνδυάζοντας την ψηφιακή τεχνολογία με την ιατρική πρακτική, δημιουργεί ένα πλαίσιο εμπιστοσύνης, συνεργασίας και καινοτομίας, με στόχο τη βελτίωση των αποτελεσμάτων για τους ασθενείς σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Κάλεσμα σε όλους τους αρμόδιους φορείς για υιοθέτηση καλών πρακτικών Η ανάδειξη της επίδρασης της γλώσσας στη διαμόρφωση στάσεων, αντιλήψεων και συμπεριφορών, καθώς και η δρομολόγηση πρωτοβουλιών που, μέσω της υπεύθυνης χρήσης της, θα συμβάλουν στην εξάλειψη του στιγματισμού των ανθρώπων με εμπειρία καρκίνου, ήταν ο στόχος της εκδήλωσης «Η δύναμη των λέξεων – Μιλώντας με σεβασμό για τον καρκίνο», που συνδιοργάνωσαν πρόσφατα η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου – ΕΛΛΟΚ και η ΑΜΚΕ Win Cancer. Ο Καθηγητής Γιώργος Πλειός παρουσίασε την εισήγηση «Επτά σημεία για την επιστημονική και ηθική ορθότητα όταν μιλάμε για τον καρκίνο», αναδεικνύοντας τον αντίκτυπο από όρους όπως «επάρατη νόσος» και φοβικούς χαρακτηρισμούς που συντηρούν αρνητικά στερεότυπα και κοινωνικό αποκλεισμό.Ο δημοσιογράφος, Μάκης Προβατάς, συντονιστής της συζήτησης, σημείωσε ότι «οι δημοσιογράφοι είμαστε υποχρεωμένοι να “βασανίζουμε” περισσότερο τις λέξεις μας», υπενθυμίζοντας την τεράστια ευθύνη που φέρουν οι δημοσιογράφοι απέναντι στο κοινό και επισημαίνοντας ότι ο δημόσιος λόγος για τον καρκίνο επηρεάζει την ψυχολογία και το κοινωνικό περιβάλλον του ασθενούς.Ο Γιώργος Καπετανάκης, Πρόεδρος της ΕΛΛΟΚ επεσήμανε πως ένας ασθενής δεν μπορεί να θεωρείται «πολεμιστής» που νικά ή χάνει. Ανέφερε ότι τα ΜΜΕ έχουν τη δύναμη να αναδιαμορφώσουν αντιλήψεις και πως η λανθασμένη επιλογή γλώσσας γύρω από τον καρκίνο οδηγεί σε στίγμα που με τη σειρά του οδηγεί σε μη συμμετοχή σε προσυμπτωματικούς ελέγχους. «Όλοι μαζί οφείλουμε να χτίσουμε μια νέα οπτική, χωρίς φόβο και να σταθούμε δίπλα στους ασθενείς και τους φροντιστές τους με ωριμότητα και ενσυναίσθηση», πρόσθεσε.Η Πίστη Κρυσταλλίδου, Πρόεδρος της ΑΜΚΕ Win Cancer, τόνισε πως «οι λέξεις έχουν δύναμη. Είναι ενέργεια. Είναι πράξεις. Κι εμείς, σήμερα, αναλαμβάνουμε ο καθένας τη δική του ευθύνη: να χρησιμοποιούμε λέξεις που σέβονται, που στηρίζουν, που ανοίγουν δρόμο στην ελπίδα».Με αφορμή την εκδήλωση, η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου – ΕΛΛΟΚ και το WinCancer καλούν τα μέσα ενημέρωσης, τους θεσμικούς φορείς και την κοινωνία των πολιτών να συνεργαστούν, με στόχο την υιοθέτηση καλών πρακτικών και την αποφυγή της γλώσσας που στιγματίζει στην κάλυψη θεμάτων καρκίνου.
Υποχρεωτική η παρουσία συντονιστών υγείας και ασφάλειας Νέες ρυθμίσεις για την υγεία και την ασφάλεια περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο με τίτλο «Δίκαιη Εργασία για Όλους: Απλοποίηση της Νομοθεσίας-Στήριξη στον Εργαζόμενο-Προστασία στην Πράξη», του Υπουργείου Εργασίας.
Μεταξύ άλλων απλοποιούνται οι προϋποθέσεις για την επέκταση των ειδικοτήτων που μπορούν να ασκούν καθήκοντα ιατρού εργασίας, με σκοπό την αντιμετώπιση της έλλειψης ιατρών εργασίας. Ο ιατρός εργασίας οφείλει να ενημερώνει άμεσα και εγγράφως τον εργοδότη για τις ασθένειες που οφείλονται στην εργασία. Αντίγραφο της ενημέρωσης θα τηρείται στον ιατρικό φάκελο του εργαζομένου. Απαλείφεται η υποχρέωση ύπαρξης βεβαίωσης από τον τοπικό ιατρικό σύλλογο για τους ιατρούς που ασκούν καθήκοντα ιατρού εργασίας, καθώς, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 506 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου, μπορούν να τα ασκούν σε όλες τις περιφέρειες ιατρικών συλλόγων της χώρας. Θεσμοθετείται η παροχή σεμιναρίων – μαθημάτων πρώτων βοηθειών, όπως ΚΑΡΠΑ) και λαβής Χάιμλιχ, από τις επιχειρήσεις προς τους εργαζόμενους. Αναβαθμίζεται – επικαιροποιείται ο εθνικός κατάλογος επαγγελματικών ασθενειών, με βάση τις ευρωπαϊκές συστάσεις και τη θέσπιση κριτηρίων αναγνώρισης. Καθίσταται υποχρεωτική η ηλεκτρονική υποβολή του υλικοτεχνικού εξοπλισμού υγείας και ασφάλειας, ιδίως των μέσων ατομικής προστασίας και των μετρητών βλαπτικών παραγόντων
Η ιλιγγιώδης ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η γήρανση του παγκόσμιου πληθυσμού δημιουργεί νέες ανάγκες. Μια εξ’ αυτών αφορά τη δυνατότητα στήριξης των ηλικιωμένων ώστε να έχουν πρόσβαση στην αυτόνομη αξιοπρεπή διαβίωση ειδικά, αν πρόκειται για μοναχικά άτομα, που δεν μπορούν να βασιστούν στην βοήθεια των συγγενών τους. Σε αυτό τον τομέα είναι πολύτιμη η συμβολή της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) και της ρομποτικής, προκειμένου να δημιουργηθούν ρομποτικοί οικιακοί βοηθοί που θα συνδράμουν τους ηλικιωμένους στην καθημερινότητά τους.
Στη Μ. Βρετανία, ο Φιλανθρωπικός Οργανισμός «Κέντρο Για Καλύτερη Γήρανση» (Centre for Ageing Better) καταγράφει τις μεταβολές στη δημογραφική σύσταση της κοινωνίας και με βάση αυτά τα δεδομένα, δύο Ελληνίδες επιστήμονες του University College London, εξηγούν πώς οι έξυπνες τεχνολογίες μπορούν να βελτιώσουν την αυτονομία και την αξιοπρεπή διαβίωση των μεσήλικων και των ηλικιωμένων.
Ας ακούσουμε τι έχουν να μάς πουν η Δρ. Ευαγγελία Χρυσικού, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Bartlett Faculty of the Built Environment του UCL, Ιδρύτρια και Διευθύντρια του μεταπτυχιακού προγράμματος M.Sc. Healthcare Facilities, πάνω στον προγραμματισμό και σχεδιασμό κτιρίων υγείας και η Δρ. Βιβή Αντωνοπούλου, ερευνήτρια στο παγκοσμίου φήμης Κέντρο Αλλαγής Συμπεριφοράς (Centre for Behaviour Change) του UCL.
Οι ανησυχητικοί αριθμοί του Δημογραφικού
Σύμφωνα με το Κέντρο για Καλύτερη Γήρανση, τα τελευταία 40 χρόνια, ο αριθμός των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών έχει αυξηθεί κατά 3,5 εκατ. στη Μ. Βρετανία και αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω. Η προχωρημένη ηλικία φέρνει μαζί της μια ευαλωτότητα, που αποτελεί ένας είδος βιοδείκτη, του πόσο γρήγορα μπορεί ο ηλικιωμένος άνθρωπος να ξεπεράσει ένα πρόβλημα υγείας. Αυτή η ευαλωτότητα θεωρείται και ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση άνοιας. Καθώς το προσδόκιμο ζωής επιμηκύνεται αναμένεται να αυξηθεί και ο αριθμός των ανοϊκών ασθενών. Έτσι, από 982.000 ασθενείς με κάποιου είδους άνοια, το 2024, η Μ. Βρετανία αναμένεται να βρεθεί με 1,4 εκατ. ανοϊκούς ασθενείς το 2040 (με πιο συχνή μορφή να είναι η νόσος Αλτσχάιμερ). Ανάλογη είναι η αυξητική τάση στην Ελλάδα, ξεκινώντας βέβαια από μικρότερο πληθυσμό, καθώς η χώρα μας διαθέτει περίπου το 1/6 του πληθυσμού της Μ. Βρετανίας. Ήδη στην Ελλάδα ζουν τουλάχιστον 200.000 ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ και η αύξηση αυτού του πληθυσμού ακολουθεί γραμμικά την εξέλιξη του δημογραφικού, ενώ αν συνυπολογιστούν οι φροντιστές στην οικογένεια, επηρεάζεται από την νόσο πληθυσμός 1 εκατ. ατόμων εντός των συνόρων. Συνεπώς επείγει να δούμε πώς οι έξυπνες τεχνολογίες, το ΑΙ και τα οικιακά ρομπότ μπορούν να υποστηρίξουν τις ανάγκες διαβίωσης των ηλικιωμένων ατόμων, που αυξάνονται με ραγδαίους ρυθμούς. Κι αυτό γιατί η ιδρυματοποίηση των ασθενών και η μεταφορά τους σε οικοτροφεία μακροχρόνιας φροντίδας πέραν των άλλων προβλημάτων που έχει για τον ίδιο τον πάσχοντα (απομόνωση, στέρηση οικογενειακού κύκλου, μεταφορά σε έναν χώρο που δεν θυμίζει σπίτι) είναι και εξαιρετικά δαπανηρή για το κράτος.
Σύνθετο πρόβλημα η αυτόνομη διαβίωση των ηλικιωμένων
Η Ευαγγελία Χρυσικού, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Bartlett Faculty of the Built Environment του UCL, Ιδρύτρια και Διευθύντρια του μεταπτυχιακού προγράμματος M.Sc. Healthcare Facilities, επισημαίνει πως το πρόβλημα της στέγασης είναι εξαιρετικά περίπλοκο. Από τη μια το δημογραφικό εξελίσσεται ταχύτατα και από την άλλη δεν είναι πάντοτε εύκολο να εκσυγχρονίσουμε τις κατοικίες μας σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που απαιτεί καταρχάς η κλιματική αλλαγή και κατά δεύτερον η ηλικία. Τα περισσότερα οικήματα στη Γηραιά Ήπειρο είναι παλιά και γερνούν (σαν τους ανθρώπους) και η πιθανότητα να τα γκρεμίσουμε και να τα ξαναχτίσουμε εκ βάθρων όπως θα έπρεπε (για καλύτερη και αυτόνομη διαβίωση) είναι ουτοπική.
Η αναπληρώτρια καθηγήτρια υπογραμμίζει ότι δεν μπορούμε να απαλλαχθούμε από τα παλιά οικήματα που είχαν δημιουργηθεί σε άλλες εποχές, με άλλες ανάγκες, άλλες προδιαγραφές και για τελείως διαφορετική δημογραφική κατανομή του πληθυσμού. Συνεπώς για να καλύψουμε τις σημερινές ανάγκες θα πρέπει να σκεφτούμε διαφορετικά, πέρα από τον κτιριακό σχεδιασμό. Ο σχεδιασμός σπιτιών ώστε να είναι «φιλικά» προς τους ηλικιωμένους έχει σημαντικά πλεονεκτήματα αλλά επειδή υπόκειται και σε πρακτικούς περιορισμούς (γκρέμισμα, ανακαίνιση, υψηλά κόστη), η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει μια εναλλακτική οδό για την στήριξη των προχωρημένης ηλικίας συμπολιτών μας.
Έξυπνες οικιακές τεχνολογίες
Η πρόοδος σε έξυπνες οικιακές τεχνολογίες που συμπεριλαμβάνει και τα ρομπότ (οικιακούς βοηθούς) μπορεί στο μέλλον να βοηθήσει τους ηλικιωμένους να ζουν με πλήρη αυτονομία, αλλά για την ώρα το εγχείρημα βρίσκεται σε αρχικό στάδιο. Το βασικό εμπόδιο που πρέπει να ξεπεραστεί είναι πως ενώ τα οικιακά ρομπότ έχουν ικανοποιητική απόδοση στο ελεγχόμενο εργαστηριακό περιβάλλον, βρίσκουν δυσκολία μέσα στα σπίτια τα οποία διαθέτουν μικρότερους χώρους και υπάρχουν παντού έπιπλα. Για να βρει λύσεις, το πρότζεκτ που χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα του UCL «Μεγάλες προκλήσεις» (UCL Grand Challenges) έφερε σε επαφή ειδικούς, που εργάζονται στη ρομποτική, την περίθαλψη και την αρχιτεκτονική.
Το ρομπότ Mylo και η δημιουργία ρομπότ για ασθενείς με άνοια
Η διεπιστημονική ομάδα που δημιουργήθηκε επισκέφθηκε σπίτια ηλικιωμένων και Μονάδες Φιλοξενίας Ηλικιωμένων συγκεντρώνοντας δεδομένα «αληθινού κόσμου», όπως αποκαλούνται. Στη συνέχεια οι ειδικοί δημιούργησαν οικιακά μοντέλα 3D και βάσει αυτών μελέτησαν πώς μπορεί να βελτιωθεί η απόδοση των ρομπότ, δηλαδή πώς μπορούν οι ρομποτικοί οικιακοί βοηθοί να προγραμματιστούν και να εκπαιδευτούν στο να ξεπερνούν εμπόδια. Στο πρότζεκ χρησιμοποιήθηκε ένα ανθρωποειδές ρομπότ, που ονομάζεται Mylo.
Η δρ. Βιβή Αντωνοπούλου, ερευνήτρια στο παγκοσμίου φήμης Κέντρο Αλλαγής Συμπεριφοράς του UCL προσθέτει από τη δική της μεριά πως η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική έχουν τεράστιες δυνατότητες να υποστηρίξουν τον γηράσκοντα πληθυσμό, όμως συμβαίνει συχνά να μην καταφέρνουν να καλύψουν τις ανάγκες των ατόμων για τις οποίες σχεδιάστηκαν. Είναι, συνεπώς, σημαντικό να ενσωματώνουμε σε αυτά τα πρότζεκτ την επιστήμη της συμπεριφοράς ώστε να κατανοήσουμε πως οι ευάλωτοι συμπολίτες μας και τα άτομα με άνοια έχουν πιο περίπλοκες ανάγκες. «Θέλουμε να διαπιστώσουμε τι «δουλεύει» και τι «δεν δουλεύει» με αυτή την πληθυσμιακή ομάδα, ώστε να βελτιώσουμε τα προβλήματα» υπογραμμίζει η Δρ. Βιβή Αντωνοπούλου.
Στο πλαίσιο του πρότζεκτ, με τη συναίνεση των εμπλεκόμενων φορέων τοποθετήθηκαν για ημερήσιες δοκιμές δύο ρομπότ-οικιακοί βοηθοί σε δύο σπίτια ηλικιωμένων, ώστε να διερευνηθεί σε βάθος η αλληλεπίδραση ανθρώπων και υπολογιστών με AI λογισμικά.
Η δρ. Αντωνοπούλου επισημαίνει πως ο στόχος του πρότζεκτ είναι να διαπιστωθεί σε βάθος η αλληλεπίδραση του ατόμου με το ρομποτικό βοηθό, αν δημιουργείται κατ’ αυτόν τον τρόπο μια νέα συνήθεια, αν η σχέση με τον ρομποτικό βοηθό γίνεται μέρος της ρουτίνας του ηλικιωμένου ή τον «ενοχλεί», είναι δηλαδή κάτι που δεν μπορεί να το αφομοιώσει. Υπό το φως αυτών των δεδομένων οι ειδικοί εκτιμούν πως θα μπορέσουν να ενσωματώσουν τεχνικές αλλαγής συμπεριφοράς στις εφαρμογές της ρομποτικής, ώστε οι οικιακοί βοηθοί-ρομπότ που θα δημιουργηθούν να μπορούν να ανταποκριθούν καλύτερα σε άτομα που βρίσκονται για παράδειγμα σε πρώιμα στάδια του Αλτσχάιμερ.
Συνδεσιμότητα ανθρώπων με ρομπότ
Παρότι ακόμα βρισκόμαστε σε αρχικά στάδια, υπάρχουν χρήσιμα δεδομένα που προκύπτουν όπως το ότι τα ρομπότ με στρογγυλεμένο σχήμα –καμπύλες γραμμές και όχι γωνίες- έχουν καλύτερη αλληλεπίδραση με τους ηλικιωμένους. Τα οικιακά ρομπότ θυμίζουν στους ανθρώπους τις ώρες του φαγητού, να πιούν επαρκή ποσότητα υγρών και να πάρουν τα φάρμακα τους. Κατά την αναπληρώτρια καθηγήτρια Ευαγγελία Χρυσικού πολύ σημαντική είναι η εξατομίκευση στον σχεδιασμό του ρομποτικού βοηθού ώστε να υπάρξει αξιόπιστη συνδεσιμότητα, δηλαδή ο ηλικιωμένος να συνδέεται καλύτερα με το ρομπότ (του).
Επόμενος στόχος του πρότζεκτ είναι ο σχεδιασμός εξειδικευμένων ρομπότ για την υποστήριξη της καθημερινής διαβίωσης των ατόμων με άνοια. Σε αυτή την περίπτωση οι ρομποτικοί βοηθοί θα πρέπει να μπορούν να αναγνωρίζουν την ανησυχία, τη σύγχυση του ηλικιωμένου ασθενή και να αντιδρούν κατάλληλα, για να τον βοηθήσουν. «Η τεχνολογία προχωρά και ανοίγει νέες δυνατότητες. Είμαστε αισιόδοξοι πως τα ρομπότ θα βοηθήσουν στο μέλλον τους ανθρώπους να ζουν με ανεξαρτησία στο σπίτι τους για πολύ περισσότερα χρόνια, ώστε να μειωθεί η ανάγκη να μεταφερθούν σε Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων ή ιδρύματα», καταλήγει η Δρ. Χρυσικού.
Με βάση συμπεράσματα νέας έρευνας που δημοσιεύτηκε στο Lancet, ο ΠΟΥ και διεθνείς φορείς της αναπαραγωγικής υγείας, αλλάζουν το όριο της απώλειας αίματος μετά τον τοκετό από τα 500 ml στα 300 ml για την έναρξη ιατρικών πράξεων που μπορούν να αποτρέψουν 45.000 θανάτους ετησίως.
Μέσω των νέων κατευθυντήριων γραμμών που δημοσιεύθηκαν σήμερα, οι κορυφαίοι οργανισμοί αναπαραγωγικής υγείας ζητούν μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας της μεταγεννητικής αιμορραγίας (PPH). Οι συστάσεις υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη για έγκαιρη διάγνωση και ταχύτερη παρέμβαση — μέτρα που θα μπορούσαν να σώσουν τη ζωή δεκάδων χιλιάδων γυναικών κάθε χρόνο.
H υπερβολική αιμορραγία μετά τον τοκετό επηρεάζει εκατομμύρια γυναίκες ετησίως και προκαλεί σχεδόν 45 000 θανάτους, καθιστώντας την μία από τις κύριες αιτίες μητρικής θνησιμότητας παγκοσμίως. Ακόμη και όταν δεν είναι θανατηφόρα, μπορεί να οδηγήσει σε δια βίου επιπτώσεις στην σωματική και ψυχική υγεία, από σοβαρές βλάβες σε όργανα έως υστερεκτομές, άγχος και τραύμα.
«Η μεταγεννητική αιμορραγία είναι η πιο επικίνδυνη επιπλοκή του τοκετού, καθώς μπορεί να επιδεινωθεί με ανησυχητική ταχύτητα. Αν και δεν είναι πάντα προβλέψιμη, οι θάνατοι μπορούν να προληφθούν με την κατάλληλη φροντίδα», δήλωσε ο Δρ Jeremy Farrar, Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής για την Προαγωγή της Υγείας και την Πρόληψη και Φροντίδα των Ασθενειών. «Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές έχουν σχεδιαστεί για να μεγιστοποιήσουν τον αντίκτυπο όπου το βάρος είναι μεγαλύτερο και οι πόροι πιο περιορισμένοι — συμβάλλοντας έτσι ώστε περισσότερες γυναίκες να επιβιώνουν από τον τοκετό και να μπορούν να επιστρέψουν με ασφάλεια στις οικογένειές τους».
Νέα διαγνωστικά κριτήρια για ταχεία δράση
Οι κατευθυντήριες γραμμές, που δημοσιεύθηκαν από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), τη Διεθνή Ομοσπονδία Γυναικολογίας και Μαιευτικής (FIGO) και τη Διεθνή Συνομοσπονδία Μαιών (ICM), εισάγουν νέα αντικειμενικά διαγνωστικά κριτήρια για την ανίχνευση της υπερβολικής αιμορραγίας μετά τον τοκετό με βάση τη μεγαλύτερη μελέτη που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα για το θέμα αυτό – η οποία δημοσιεύθηκε επίσης σήμερα στο περιοδικό The Lancet.
Πολλές περιπτώσεις εμφανίζονται χωρίς αναγνωρίσιμους παράγοντες κινδύνου, πράγμα που σημαίνει ότι η έγκαιρη ανίχνευση και η άμεση αντίδραση είναι ζωτικής σημασίας. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά όπου οι πόροι υγειονομικής περίθαλψης και οι μαιευτικές κλινικές είναι υπερφορτωμένες, οι καθυστερήσεις στη θεραπεία έχουν καταστροφικές συνέπειες.
Συνήθως, η αιμορραγία μετά τον τοκετό διαγιγνώσκεται ως απώλεια αίματος 500 ml ή περισσότερο. Τώρα, οι κλινικοί γιατροί συμβουλεύονται επίσης να ενεργούν όταν η απώλεια αίματος φτάσει τα 300 ml και έχουν παρατηρηθεί οποιαδήποτε ανώμαλα ζωτικά σημεία. Για την έγκαιρη διάγνωση της συνιστάται στους γιατρούς και τις μαίες να παρακολουθούν στενά τις γυναίκες μετά τον τοκετό και να χρησιμοποιούν απλά μέσα που συλλέγουν και μετρούν με ακρίβεια την απώλεια αίματος ώστε να μπορούν να δράσουν αμέσως όταν πληρούνται τα κριτήρια.
Οι κατευθυντήριες γραμμές συνιστούν την άμεση εφαρμογή των μέτρων MOTIVE μόλις διαγνωστεί αιμορραγία μετά τον τοκετό. Αυτά περιλαμβάνουν:
Μασάζ της μήτρας.
Ωκυτόκα φάρμακα για την τόνωση των συσπάσεων
Tρανεξαμικό οξύ (TXA) για τη μείωση της αιμορραγίας
Ενδοφλέβια υγρά
Εξέταση του κόλπου και του γεννητικού συστήματος
Κλιμάκωση της περίθαλψης εάν η αιμορραγία επιμένει
Σε σπάνιες περιπτώσεις όπου η αιμορραγία συνεχίζεται, οι κατευθυντήριες γραμμές συνιστούν επίσης αποτελεσματικές παρεμβάσεις, όπως χειρουργική επέμβαση ή μετάγγιση αίματος, για την ασφαλή σταθεροποίηση της κατάστασης της γυναίκας έως ότου καταστεί διαθέσιμη περαιτέρω θεραπεία.
«Οι γυναίκες που πάσχουν αιμορραγία μετά τον τοκετό χρειάζονται φροντίδα που είναι γρήγορη, εφικτή, αποτελεσματική και συμβάλλει στην εξάλειψη των θανάτων που σχετίζονται με αυτήν την κατάσταση”, δήλωσε η καθηγήτρια Anne Beatrice Kihara, πρόεδρος της FIGO. «Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές υιοθετούν μια προληπτική προσέγγιση ετοιμότητας, αναγνώρισης και αντίδρασης. Έχουν σχεδιαστεί για να εξασφαλίζουν πραγματικό αντίκτυπο, δίνοντας τη δυνατότητα στους υγειονομικούς υπαλλήλους να παρέχουν τη σωστή φροντίδα, την κατάλληλη στιγμή και σε ένα ευρύ φάσμα καταστάσεων».
Μείωση των κινδύνων μέσω αποτελεσματικής πρόληψης
Οι κατευθυντήριες γραμμές τονίζουν τη σημασία της καλής προγεννητικής και μεταγεννητικής φροντίδας για τον μετριασμό κρίσιμων παραγόντων κινδύνου, όπως η αναιμία, η οποία είναι πολύ διαδεδομένη σε χώρες με χαμηλό και χαμηλό-μεσαίο εισόδημα. Η αναιμία αυξάνει την πιθανότητα αιμορραγίας μετά τον τοκετό και επιδεινώνει τα αποτελέσματα σε περίπτωση που εμφανιστεί. Οι συστάσεις για τις αναιμικές μητέρες περιλαμβάνουν καθημερινή από του στόματος χορήγηση σιδήρου και φυλλικού οξέος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και ενδοφλέβιες μεταγγίσεις σιδήρου όταν απαιτείται ταχεία διόρθωση.
Η έκδοση αποθαρρύνει επίσης τις μη ασφαλείς πρακτικές, όπως η περινεοτομή, ενώ προωθεί προληπτικές τεχνικές, όπως το μασάζ του περινέου στα τελευταία στάδια της εγκυμοσύνης, προκειμένου να μειωθεί η πιθανότητα τραύματος και σοβαρής αιμορραγίας μετά τον τοκετό.
Κατά το τρίτο στάδιο του τοκετού, οι κατευθυντήριες γραμμές συνιστούν τη χορήγηση ενός ποιοτικά ελεγμένου μητροτονικού φαρμάκου για την υποστήριξη της συστολής της μήτρας, κατά προτίμηση ωκυτοκίνη ή θερμοσταθερή καρμπετοσίνη ως εναλλακτική λύση. Εάν δεν υπάρχουν ενδοφλέβιες επιλογές και η αλυσίδα ψύξης δεν είναι αξιόπιστη, μπορεί να χρησιμοποιηθεί μισοπροστόλη ως έσχατη λύση.
«Οι μαίες γνωρίζουν από πρώτο χέρι πόσο γρήγορα μπορεί να επιδεινωθεί η μεταγεννητική αιμορραγία και να κοστίσει ζωές», δήλωσε η καθηγήτρια Jacqueline Dunkley-Bent OBE, επικεφαλής μαία του ICM. «Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές αλλάζουν τα δεδομένα. Ωστόσο, για να τερματίσουμε τους θανάτους που μπορούν να προληφθούν, χρειαζόμαστε περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία και πρωτόκολλα. Καλούμε τις κυβερνήσεις, τα συστήματα υγείας, τους δωρητές και τους εταίρους να αναλάβουν δράση, να υιοθετήσουν αυτές τις συστάσεις, να τις υιοθετήσουν γρήγορα και να επενδύσουν στις μαίες και τη μητρική φροντίδα, ώστε η αιμορραγία μετά τον τοκετό να γίνει μια τραγωδία του παρελθόντος».
παγκόσμια πολιτική διακήρυξη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών που αντιμετωπίζει τις μη μεταδοτικές ασθένειες (ΜΜΑ) και την ψυχική υγεία με ενιαία στρατηγική. Το κείμενο, που αποτέλεσε προϊόν πεντάμηνων διαπραγματεύσεων, θα τεθεί προς τελική έγκριση στην 80ή Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον Οκτώβριο.
Η διακήρυξη, με τίτλο «Ισότητα και Ενσωμάτωση: Μετασχηματίζοντας Ζωές και Βιοπορισμό μέσω ηγεσίας και δράσης για τις μη μεταδοτικές ασθένειες και την προαγωγή της ψυχικής υγείας και ευεξίας», φέρνει στο προσκήνιο την επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης ενός παγκόσμιου προβλήματος υγείας που ευθύνεται για εκατομμύρια θανάτους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι μη μεταδοτικές ασθένειες -όπως οι καρδιαγγειακές και πνευμονικές παθήσεις, ο καρκίνος και ο διαβήτης- προκάλεσαν 43 εκατομμύρια θανάτους το 2021, εκ των οποίων οι 18 εκατομμύρια αφορούσαν άτομα κάτω των 70 ετών. Το 82% αυτών των πρόωρων απωλειών σημειώθηκε σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Παράλληλα, περισσότεροι από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με προβλήματα ψυχικής υγείας.
Οι φιλόδοξοι στόχοι
Η νέα διακήρυξη θέτει φιλόδοξους στόχους έως το 2030: 150 εκατομμύρια λιγότερους χρήστες καπνού, 150 εκατομμύρια περισσότερους ανθρώπους με ελεγχόμενη υπέρταση και ισάριθμους με καλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας.
Πέρα από τα παραδοσιακά πεδία, το κείμενο ενσωματώνει και νέες προκλήσεις: από την ατμοσφαιρική ρύπανση και την έκθεση σε τοξικές ουσίες, μέχρι τους κινδύνους της ψηφιακής εποχής, όπως η υπερβολική χρήση οθονών, το επιβλαβές περιεχόμενο και η παραπληροφόρηση.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στη ρύθμιση των ηλεκτρονικών τσιγάρων και των νέων προϊόντων καπνού, στον περιορισμό του ανθυγιεινού μάρκετινγκ τροφίμων προς παιδιά, στην υποχρεωτική επισήμανση των τροφίμων με ξεκάθαρη διατροφική πληροφόρηση και στην εξάλειψη των trans λιπαρών.
Κλιματική αλλαγή
Η διακήρυξη αναγνωρίζει τις ιδιαίτερες ανάγκες όσων ζουν με μη μεταδοτικές ασθένειες και ψυχικές διαταραχές, αλλά και των πιο ευάλωτων πληθυσμών: από τις κοινότητες που πλήττονται από την κλιματική αλλαγή μέχρι τα Μικρά Νησιωτικά Αναπτυσσόμενα Κράτη και τις περιοχές σε συνθήκες ανθρωπιστικής κρίσης.
Με φόντο την εμπειρία της πανδημίας COVID-19, η νέα συμφωνία φιλοδοξεί να θέσει τις βάσεις για μια πιο ολοκληρωμένη και δίκαιη παγκόσμια στρατηγική υγείας, όπου η πρόληψη και η ψυχική ευεξία θα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) προειδοποίησε σήμερα για την έλλειψη νέων τεστ και θεραπειών για την καταπολέμηση της αυξανόμενης διάδοσης βακτηριακών λοιμώξεων που έχουν αντοχή στα φάρμακα.
Ο ΠΟΥ αναφέρει πως η μικροβιακή αντοχή (AMR), ιδιαίτερα η αυξανόμενη ανθεκτικότητα των βακτηρίων στα αντιβιοτικά, αποτελεί μία από τις κύριες απειλές για την παγκόσμια δημόσια υγεία και θεωρείται υπεύθυνη για περισσότερους από ένα εκατομμύριο θανάτους το χρόνο.
Σε δύο εκθέσεις που δημοσιοποιήθηκαν σήμερα, η εν λόγω υπηρεσία του ΟΗΕ υπογραμμίζει πως η καταχρηστική και υπερβολική χρήση αντιβακτηριακών φαρμάκων στους ανθρώπους, τα ζώα και τα φυτά είναι ο κύριος παράγοντας της αντοχής στα φάρμακα και ότι η AMR παρατηρείται περισσότερο στις χώρες με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.
Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι, μέχρι το 2050, 39 εκατομμύρια θάνατοι θα οφείλονται στην αντοχή στα αντιμικροβιακά φάρμακα.
Η μικροβιακή αντοχή «επιδεινώνεται, όμως ο αριθμός νέων θεραπειών και η ανάπτυξη νέων μέσων διάγνωσης είναι ανεπαρκείς για να καταπολεμηθεί η διάδοση των βακτηριακών μολύνσεων που είναι ανθεκτικές στα φάρμακα», προειδοποιεί η Γιουκίκο Νακατάνι, αναπληρώτρια γενική διευθύντρια του ΠΟΥ.
«Χωρίς αύξηση των επενδύσεων στην έρευνα και την ανάπτυξη και χωρίς στοχευμένες προσπάθειες ώστε τα νέα προϊόντα και τα υφιστάμενα προϊόντα να φθάνουν σ’ αυτούς που τα έχουν περισσότερο ανάγκη, οι ανθεκτικές στα φάρμακα λοιμώξεις θα συνεχίσουν να διαδίδονται», πρόσθεσε.
Ο ΠΟΥ ορίζει την AMR ως την αδυναμία μικροοργανισμών (βακτήρια, ιοί και παράσιτα) να ανταποκριθούν στα αντιμικροβιακά φάρμακα, περιλαμβανομένων των αντιβιοτικών, των αντιιικών και των αντιμυκητιασικών.
Το 2023, ο ΠΟΥ είχε καταγράψει 97 αντιβακτηριακά φάρμακα σε φάση κλινικής ανάπτυξης, δηλαδή δοκιμής στον άνθρωπο. Ο αριθμός αυτός έχει πλέον πέσει στο 90, προειδοποιεί ο ΠΟΥ, επικαλούμενος «μια διπλή κρίση: τη σπανιότητα και την έλλειψη καινοτομίας».
«Από τα 90 αντιβακτηριακά που βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης, μόνο 15 μπορούν να θεωρηθούν καινοτόμα», προσθέτει ο οργανισμός.
Όσον αφορά τα προκλινικά ερευνητικά προγράμματα (πριν από τις δοκιμές στον άνθρωπο), περίπου 232 βρίσκονται σε εξέλιξη, όμως το 90% των 148 επιχειρήσεων που εμπλέκονται σ’ αυτά είναι μικρές δομές με λιγότερους από 50 εργαζομένους, πράγμα που, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, αποκαλύπτει τον «εύθραυστο χαρακτήρα» του οικοσυστήματος της ιατρικής έρευνας και ανάπτυξης.
Έτσι ο οργανισμός καλεί να γίνουν περισσότερες επενδύσεις και να υπάρξουν νέα μοντέλα χρηματοδότησης για να υποστηριχθούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις που διεξάγουν αυτή τη στιγμή έρευνες στους τομείς των αντιβακτηριακών και της διάγνωσης.
Τέλος ο ΠΟΥ καλεί τους ερευνητές να δημοσιοποιήσουν τα δεδομένα τους για την αντιβακτηριακή δραστηριότητα ώστε να ευνοηθεί η συνεργασία, να προσελκυθούν επενδύσεις και να επιταχυνθεί η καινοτομία.
Η υγεία του μέλλοντος δεν είναι μακριά. Με την αξιοποίηση καινοτόμων εργαλείων, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η τηλεϊατρική και οι έξυπνες διαγνωστικές εφαρμογές, ανοίγει ο δρόμος για πιο έγκαιρη διάγνωση, εξατομικευμένες θεραπείες και καλύτερη φροντίδα ασθενών.
Με τη χρήση νέων ψηφιακών εργαλείων και έξυπνων φορητών συσκευών θα μπορούμε να παρακολουθούμε συνεχώς και σε πραγματικό χρόνο την υγεία μας, να γίνεται διάγνωση εξ αποστάσεως και να λαμβάνουμε οδηγίες. «Είναι η υγεία του μέλλοντος», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο ερευνητής δρ. Όμηρος Παπαδόπουλος, φυσικός και επιστημονικός υπεύθυνος στο ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», στο πλαίσιο του InnoHealth Forum που πραγματοποιήθηκε στο Πάρκο Καινοτομία JOIST στη Λάρισα.
Το InnoHealth Forum συγκέντρωσε για τρίτη συνεχή χρονιά το ενδιαφέρον σημαντικών φορέων του κλάδου της υγείας, του φαρμάκου και της τεχνολογίας από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Καθρέφτης θα «σκανάρει» το σώμα μας
Εντύπωση προκάλεσε η παρουσίαση του κ. Παπαδόπουλου ο οποίος ανέφερε: Περιμένουμε στο μέλλον να πηγαίνουμε στον καθρέφτη μας, ο οποίος θα μας σκανάρει και σε πραγματικό χρόνο θα γίνεται διάγνωση. «Βρισκόμαστε στο στάδιο που κάνουμε κάποιες μετρήσεις όπως καρδιογράφημα, το συναίσθημα, τώρα προσπαθούμε να πάρουμε δεδομένα από τα μάτια και με τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης να έχουμε στη διάθεσή μας κάποια δεδομένα δηλαδή δείκτες υγείας». Πρόσθεσε ότι αυτό δεν είναι πολύ μακριά, καθώς ήδη γίνονται μετρήσεις και συλλογή δεδομένων. Σύμφωνα με τον ίδιο, τέτοιες εφαρμογές αναμένεται να είναι διαθέσιμες έως το 2030.
Εμφυτεύσιμος αισθητήρας
Ο πρόεδρος του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, καθηγητής Αριστείδης Ζιμπής μίλησε για τις καινοτομίες που ήδη μπαίνουν σε εφαρμογή από το τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, όπως ο εμφυτεύσιμος αισθητήρας.
«Ενδείκνυται για ασύρματη μέτρηση -παρακολούθηση της πίεσης και του καρδιακού ρυθμού της πνευμονικής αρτηρίας σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια κατηγορίας ΙΙ ή ΙΙΙ κατά NYHA που είτε έχουν νοσηλευτεί για καρδιακή ανεπάρκεια το προηγούμενο έτος ή/και έχουν αυξημένα νατριουρητικά πεπτίδια. Το σύστημα μετρά την πίεση στην πνευμονική αρτηρία και τα δεδομένα χρησιμοποιούνται από τον γιατρό για την προληπτική έναρξη ή τροποποίηση της θεραπείας για καρδιακή ανεπάρκεια, με στόχο τον έλεγχο των πιέσεων στην πνευμονική αρτηρία και τη μείωση των νοσηλειών λόγω καρδιακής ανεπάρκειας», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ζιμπής.
Πρόσθεσε ότι έχει εμφυτευθεί σε περισσότερους από 20.000 ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια στο εξωτερικό και η κλινική του χρήση έχει αποδείξει την αποτελεσματικότητα και ασφάλειά του σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια.
«Στην Ελλάδα η πρώτη εμφύτευση έγινε από το νοσοκομείο μας, γνωρίζουμε ότι προγραμματίζεται να γίνει εμφύτευση της συσκευής και σε άλλα νοσοκομεία της Ελλάδος. Τα επόμενα 1-2 χρόνια η τοποθέτηση της συσκευής θα αποτελεί καθημερινή κλινική πρακτική για τις μεγάλες καρδιολογικές κλινικές του κέντρου και της περιφέρειας που θεραπεύουν ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια».
Η Λάρισα στο επίκεντρο της καινοτομίας
Το InnoHealth Forum είναι ένας δυναμικός θεσμός για το μέλλον της υγείας, στον εθνικό και διεθνή χάρτη της καινοτομίας. Ιδιώτες, επιχειρήσεις, νεοφυείς εταιρείες (startups), ερευνητές, φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, επενδυτές, ακαδημαϊκοί και σπουδαστές είχαν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε ένα πλήθος παράλληλων δράσεων, κατά τη διάρκεια του διημέρου, 26-27 Σεπτεμβρίου, αξιοποιώντας σημαντικές ευκαιρίες δικτύωσης, συνεργασιών και χρηματοδότησης, που ανέδειξε η εκδήλωση.
Η φετινή εκδήλωση διοργανώθηκε από το Πάρκο Καινοτομίας JOIST και τον Ευρωπαϊκό Κόμβο Ψηφιακής Καινοτομίας στην υγεία Health Hub. Συνδιοργανωτές ήταν η Περιφέρεια Θεσσαλίας και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Η εκδήλωση είχε την αιγίδα του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, του Δήμου Λαρισαίων, του Ιατρικού Συλλόγου Λάρισας, του Φαρμακευτικού Συλλόγου Λάρισας και του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης.
Οι συζητήσεις μεταξύ άλλων εστίασαν στη συμβολή της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης στη δημιουργία επιχειρηματικών ευκαιριών στον χώρο της υγείας.
Στις δυνατότητες που προσφέρει η τεχνολογία για την ενδυνάμωση και αυτονόμηση του ασθενή, σε κάθε στάδιο της υγειονομικής περίθαλψης: από την πρόληψη έως και την αποκατάσταση, αποθεραπεία.
Στις σημαντικές εξελίξεις και καινοτομίες που φέρει ο ψηφιακός μετασχηματισμός στη νευροεπιστήμη και στη διαχείριση των σχετικών νευρολογικών νόσων.
Στη σύζευξη αναγκών και στρατηγικών επιλογών μεταξύ των παρόχων υπηρεσιών υγείας και των ειδικών στην ιατρική τεχνολογία.
Ασφαλής πρόσβαση και διασυνοριακή φροντίδα