Όγκοι εγκεφάλου στα παιδιά: Πώς τα ανοσοκύτταρα του περιβάλλοντος του όγκου καθορίζουν την επιτυχία της θεραπείας

Ποια θεραπεία θα μπορούσε να βοηθήσει και παιδιά και εφήβους με γλοιώματα χαμηλού βαθμού.

 

Το κυτταρικό περιβάλλον ενός όγκου μπορεί να βοηθήσει ή να εμποδίσει την ανάρρωση. Η πιο εκτενής μελέτη μέχρι σήμερα για το μικροπεριβάλλον των όγκων σε χαμηλού βαθμού γλοιώματα, που πραγματοποιήθηκε από το Κέντρο Όγκων Παιδιών Hopp της Χαϊδελβέργης (KiTZ), το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Ιένας, το Γερμανικό Κέντρο Έρευνας Καρκίνου (DKFZ) και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Χαϊδελβέργης, δείχνει πώς είναι ένα ευνοϊκό ή επιβλαβές “περιβάλλον” σε παιδικούς όγκους του εγκεφάλου.

Η μελέτη παρέχει επίσης ενδείξεις για το πώς μπορεί να εμποδιστεί η επικοινωνία του όγκου.

Το “Hopp-Kindertumorzentrum Heidelberg” (KiTZ) είναι ένα κοινό ίδρυμα του Γερμανικού Κέντρου Έρευνας για τον Καρκίνο (DKFZ), του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Χαϊδελβέργης (UKHD) και του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης (Uni HD).

Τα χαμηλού βαθμού γλοιώματα είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος όγκου στον εγκέφαλο των παιδιών – και ταυτόχρονα έχουν μελετηθεί ελάχιστα.

Οι όγκοι είναι συνήθως καλοήθεις και οι νεαροί ασθενείς έχουν γενικά καλές πιθανότητες επιβίωσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο, οι όγκοι συνεχίζουν να αναπτύσσονται, προκαλώντας νευρολογικές διαταραχές, και τα παιδιά πρέπει να αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις των όγκων και της θεραπείας για όλη τους τη ζωή.

Το γιατί ορισμένοι όγκοι αναπτύσσονται γρήγορα ή αργά, είναι πιο ή λιγότερο ελεγχόμενοι και, σε ορισμένες περιπτώσεις, παρά την επιτυχή θεραπεία, εμφανίζονται υποτροπές, δεν εξαρτάται μόνο από τα ίδια τα καρκινικά κύτταρα, αλλά και από τα κύτταρα του περιβάλλοντος.

Ο όγκος χρησιμοποιεί διάφορα τεχνάσματα για να χειραγωγήσει τα κύτταρα της γειτονικής περιοχής, ώστε να σχηματίσουν αιμοφόρα και λεμφαγγεία που τον τροφοδοτούν, να στηρίξουν τον όγκο ή ακόμη και να επηρεάσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, ώστε τα φάρμακα να μην μπορούν να διεισδύσουν.

Ταυτόχρονα, εισέρχονται κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που καταστέλλουν την ανοσολογική άμυνα και προστατεύουν τον όγκο από επιθέσεις άλλων κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος.

“Αυτό είναι εξαιρετικά περίπλοκο και μέχρι τώρα ήταν δύσκολο να αναλυθεί η ακριβής σύνθεση του μικροπεριβάλλοντος του όγκου σε παιδικά γλοιώματα χαμηλού βαθμού, για να μπορέσουμε, για παράδειγμα, να κάνουμε προβλέψεις για την πορεία της θεραπείας”, εξηγεί ο Till Milde από το Hopp-Kindertumorzentrum Heidelberg (KiTZ) και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Χαϊδελβέργης (UKHD), ο οποίος από φέτος διευθύνει την Κλινική Παιδιατρικής και Εφηβικής Ιατρικής στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Ιένας.

Σε συνεργασία με τον Romain Sigaud από το Hopp-Kindertumorzentrum Heidelberg (KiTZ), το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Ιένας και το Γερμανικό Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο (DKFZ) και άλλους συναδέλφους, μεταξύ άλλων από το Πανεπιστήμιο McGill Μόντρεαλ, Καναδάς, η ερευνητική ομάδα κατάφερε να χαρακτηρίσει το “προφίλ των ανοσοκυττάρων” του περιβάλλοντος του όγκου, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον ως δείκτης για την πρόγνωση.

Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε 120 δείγματα όγκων από παιδιά και εφήβους με μια σχετικά νέα μέθοδο, την απεικονιστική κυτταρομετρία μάζας. Η μικροσκοπική απεικόνιση υψηλής ανάλυσης συνδυάζεται με φασματομετρία μάζας, ώστε να γίνουν ορατές πολλές πρωτεΐνες σε δείγματα ιστών με υψηλή χωρική ανάλυση.

Ένα αξιοσημείωτο κοινό χαρακτηριστικό στο περιβάλλον του όγκου των δειγμάτων που εξετάστηκαν ήταν ο μεγάλος αριθμός των λεγόμενων μυελοειδών κυττάρων, μιας ομάδας ανοσοκυττάρων.

Η πρωτεϊνική σύνθεση αυτών των μυελοειδών κυττάρων υποδηλώνει επίσης ότι καταστέλλουν την ανοσολογική άμυνα στον όγκο και, ως εκ τούτου, αυτός δεν προσβάλλεται από το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού.

Τα παιδιά με υποτροπή παρουσίασαν ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό “προφίλ ανοσοκυττάρων” στο περιβάλλον του όγκου, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον ως δείκτης για την αναγνώριση ασθενών υψηλού κινδύνου. Η σύνθεση του περιβάλλοντος του όγκου ποίκιλε επίσης ανάλογα με την περιοχή του εγκεφάλου στην οποία βρίσκεται ο όγκος.

Επιπλέον, οι ερευνητές βρήκαν στα μυελοειδή κύτταρα του περιβάλλοντος του όγκου ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις ενός συγκεκριμένου υποδοχέα, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την επικοινωνία των καρκινικών κυττάρων με τα κύτταρα του περιβάλλοντός τους, όπως υποδηλώνουν προηγούμενες μελέτες.

“Αυτά είναι καλά νέα, καθώς υπάρχουν ήδη κλινικές μελέτες στις οποίες ασθενείς με συμπαγείς όγκους ανταποκρίνονται καλά στον αποκλεισμό αυτού του υποδοχέα», λέει ο Till Milde.

“Ελπίζουμε λοιπόν ότι αυτή η θεραπεία θα μπορούσε να βοηθήσει και παιδιά και εφήβους με γλοιώματα χαμηλού βαθμού. Με τα αποτελέσματα της εργασίας μας, θέλουμε επίσης να αναπτύξουμε νέες προσεγγίσεις για να επηρεάσουμε θετικά τα κύτταρα του περιβάλλοντος του όγκου”.

Πηγές:
Γερμανικό Κέντρο Έρευνας Καρκίνου (DKFZ)

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Επιδημιολογικό δελτίο Ταξιδιωτικής Ιατρικής-Αύγουστος 2025

Στο μηνιαίο δελτίο για τον ταξιδιώτη στο εξωτερικό αποτυπώνεται η τρέχουσα επιδημιολογική εικόνα μεταδοτικών νοσημάτων στον πλανήτη.

 

Ο ταξιδιώτης στο εξωτερικό  εκτίθεται σε κινδύνους που εξαρτώνται από τον σκοπό του ταξιδιού, τον προορισμό, τη διάρκεια της παραμονής και την εποχή κατά την οποία πραγματοποιείται το ταξίδι, τη συμπεριφορά του και τις συνθήκες διαμονής του. Επιπρόσθετα, οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά, οι πάσχοντες από χρόνια νοσήματα, οι έγκυες, αποτελούν ευπαθείς ομάδες πληθυσμού με αυξημένο κίνδυνο νόσησης από λοιμώδες νόσημα. Η ταχεία και πολλές φορές απρόβλεπτη μεταβολή των δεδομένων σε κάθε σημείο του πλανήτη όπως εξάρσεις επιδημιών, νεοαναδυόμενα νοσήματα, φυσικές καταστροφές και μεταναστεύσεις ομάδων πληθυσμού, μεταβάλλουν το σχετικό κίνδυνο για τον ταξιδιώτη.

Στο μηνιαίο δελτίο για τον ταξιδιώτη στο εξωτερικό αποτυπώνεται η τρέχουσα επιδημιολογική εικόνα μεταδοτικών νοσημάτων στον πλανήτη, οι οδηγίες χορήγησης όλων των απαραίτητων εμβολίων και της ανθελονοσιακής αγωγής ανά χώρα προορισμού καθώς και γενικά προληπτικά μέτρα.

Δάγκειος πυρετός

Η μεγάλη αύξηση κρουσμάτων Δάγκειου πυρετού σε παγκόσμιο επίπεδο το 2024, είχε ως συνέπεια την ανακοίνωση, στις 30 Μαΐου 2024 από τον ΠΟΥ, επιδημίας Δάγκειου πυρετού. Συγκεκριμένα 125 χώρες χαρακτηρίζονται ενδημικές, ενώ εφαρμόζεται στρατηγικό σχέδιο σε παγκόσμιο επίπεδο για τον περιορισμό της μετάδοσης της νόσου.

Το 2025, έχουν αναφερθεί πάνω από 4 εκατομμύρια κρούσματα δάγκειου πυρετού και πάνω από 2.500 σχετιζόμενοι θάνατοι παγκοσμίως, από 101 χώρες.

Από τις αρχές του 2025 και έως τις 20 Αυγούστου, στην Ευρώπη έχουν αναφέρει κρούσματα δάγκειου πυρετού από την Γαλλία (11), την Ιταλία(4) και από την Πορτογαλία(2).

Τα περισσότερα  κρούσματα αφορούν στην περιοχή PAHO του ΠΟΥ (Βόρεια/ Νότια/ Λατινική Αμερική, ΗΠΑ, Καναδάς, Καραϊβική).

Πυρετός Chikungunya (CHIKVD)

Από τις αρχές του 2025 και μέχρι τον Αυγουστο περίπου 317.000 κρούσματα του ιού Chikungunya (CHIKVD)και 135 σχετιζόμενοι θάνατοι έχουν αναφερθεί παγκοσμίως από 14 χώρες.

Από τις αρχές του 2025 και έως τις 25 Ιουλίου, στην Ευρώπη έχουν αναφέρει κρούσματα του ιού chikungunya από την Γαλλία (156 κρούσματα στις περιοχες La Réunion και στη Mayotte στον Ινδικό ωκεανό) και την Ιταλία(29 κρούσμα).

Από την έναρξη της επιδημίας στην Κίνα τον Ιούλιο του 2025 και έως τις 16 Αυγούστου 2025, έχουν αναφερθεί 9.933 κρούσματα της νόσου CHIKV στην πόλη Guangdong, με επίκεντρο την πόλη Foshan.

Το 2024,  αναφέρθηκαν περισσότερα από  480.000 κρούσματα CHIKVD σε παγκόσμιο επίπεδο και περισσότεροι από 200 σχετιζόμενοι θάνατοι, όλοι στη Βραζιλία. Συνολικά 23 χώρες ανέφεραν κρούσματα CHIKVD. Οι χώρες που ανέφεραν τον υψηλότερο αριθμό κρουσμάτων ήταν η Βραζιλία (407.250), η Παραγουάη (3.104), η Αργεντινή (768) και η Βολιβία (451).

Πυρετός Δυτικού Νείλου

Το 2024 αναφέρθηκαν 1.436 κρούσματα τοπικής μετάδοσης της νόσου από 19 χώρες της Ευρώπης και 125 σχετιζόμενοι θάνατοι. Τα περισσότερα κρούσματα αναφέρθηκαν από την Ιταλία (455), την Ελλάδα (217), την Ισπανία (138), την Ουγγαρία (111),  την Αλβανία (106) και την Ρουμανία (99).

Από τις αρχές του 2025 και έως τις 20 Αυγούστου εννέα χώρες στην Ευρώπη έχουν αναφέρει κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου: Ελλάδα, Ιταλία, Ρουμανία, Αλβανία, Βουλγαρία, Γαλλία, Ουγγαρία. Σερβία και Ισπανία.

Ο Δάγκειος πυρετός, ο πυρετός Chikungunya και ο πυρετός Δυτικού Νείλου μεταδίδονται μέσω τσιμπήματος από μολυσμένο κουνούπι. Συνεπώς συνιστάται η τήρηση όλων των απαραίτητων μέτρων για την προστασία από τα έντομα:

https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2022/07/taxidiotikos_odigos_2022.pdf

(σελίδες 31-32)

Δεν υπάρχει εμβόλιο για την προφύλαξη και οι ταξιδιώτες που επιστρέφουν από ενδημικές περιοχές συνιστάται να  εφαρμόζουν τα παραπάνω προληπτικά μέτρα προστασίας από τα έντομα για 3 εβδομάδες μετά την επιστροφή τους.

Κίτρινος πυρετός

Στις 3 Φεβρουαρίου 2025 ο ΠΟΥ ανακοίνωσε αύξηση κρουσμάτων κίτρινου πυρετού σε χώρες της νότιας Αμερικής. Οι χώρες της νότιας Αμερικής αποτελούν δημοφιλή τουριστικό προορισμό για τους ταξιδιώτες της ΕΕ/ΕΟΧ. Από τις 29 Δεκεμβρίου 2024 έως τις 26 Απριλίου 2025, έχουν καταγραφεί 212 επιβεβαιωμένα κρούσματα κίτρινου πυρετού και 82 σχετιζόμενοι θάνατοι από πέντε χώρες τις Αμερικής (Βραζιλία ,Βολιβία, Κολομβία ,Εκουαδόρ, Περού), γεγονός που αντιπροσωπεύει τριπλάσια αύξηση σε σχέση με την ίδια περίοδο το 2024.

Συνεπώς πρέπει να τηρούνται οι οδηγίες αναφορικά με τη χορήγηση εμβολίου έναντι του κίτρινου πυρετού, καθώς και οι οδηγίες εντομοαπωθητικής προστασίας.

Σημειώνεται από το 2005 έχουν αναφερθεί 16 εισαγόμενα κρούσματα κίτρινου πυρετού στις χώρες της ΕΕ/ΕΟΧ.

Ο κίτρινος πυρετός μεταδίδεται μέσω τσιμπήματος από μολυσμένο κουνούπι. Συνεπώς συνιστάται η τήρηση όλων των απαραίτητων μέτρων για την προστασία από τα έντομα στις χώρες που ενδημεί η νόσος:

Πυρετός Oropouche (OROV)

Το 2025 εισαγόμενα κρούσματα της νόσου του ιού Oropouche έχουν αναφερθεί από 6 Ευρωπαϊκές χώρες: Γαλλία (4), Γερμανία (1) και Αυστρία(1). Όλα τα αναφερθέντα κρούσματα είχαν τεκμηριωμένο ιστορικό πρόσφατων διεθνών ταξιδιών. Από αυτά τα εννέα εισαγόμενα Κρούσματα αναφέρθηκαν επίσης και από το Ηνωμένο Βασίλειο (3 κρούσματα σε πολίτες που ταξίδεψαν  στη Βραζιλία).  .

Ο πυρετός, oropouche μεταδίδεται μέσω τσιμπήματος από μολυσμένο μυγάκ ι(midge). Συνεπώς συνιστάται η τήρηση όλων των απαραίτητων μέτρων για την προστασία από τα έντομα:

https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2022/07/taxidiotikos_odigos_2022.pdf

(σελίδες 31-32)

Mpox (monkey pox)

Παρατηρήθηκε αύξηση κρουσμάτων τον Μάιο του 2025 στη Σιέρα Λεόνε και είναι σε εξέλιξη (πάνω από 3.000 κρούσματα) με πρόσφατη μείωση στον αριθμό των εβδομαδιαίων κρουσμάτων. Η Λιβερία, η Γκάνα και το Τόγκο έχουν επίσης αναφέρει πρόσφατες μικρές αυξήσεις κρουσμάτων.

Το 2024 και μέχρι 5 Ιανουαρίου 2025 περισσότερα από 50.500 κρούσματα (επιβεβαιωμένα και ύποπτα) Mpox clade I και clade II και περισσότεροι από 1.100 σχετιζόμενοι θάνατοι αναφέρθηκαν από χώρες της Αφρικής.

Η χώρα που αναφέρει μέχρι και σήμερα τα περισσότερα κρούσματα είναι η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ). Επιβεβαιωμένα κρούσματα Mpox αναφέρονται σε χώρες γειτονικές της ΛΔΚ (Μπουρούντι,  Ρουάντα,  Ουγκάντα, Κένυα, Νότια Αφρική, Γουινέα, Καμερούν, Κονγκό, Γκαμπόν, Γκάνα, Μαρόκο, Λιβερία, Νιγηρία).

Από τον Αύγουστο 2024 έως τον Φεβρουάριο 2025, έχουν αναφερθεί 13 κρούσματα από τη Σουηδία, τη Γερμανία, το Βέλγιο, την Ιρλανδία και τη Γαλλία.

Το 2025, εκτός Αφρικής και Ευρώπης, κρούσματα Mpox αναφέρθηκαν από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Στις 14 Αυγούστου 2024, ο ΠΟΥ κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης διεθνούς ενδιαφέροντος για τη δημόσια υγεία.

Οι ταξιδιώτες, που επισκέπτονται χώρες στις οποίες αναφέρονται κρούσματα , συστήνεται πριν το ταξίδι να  ενημερώνονται για τον τρόπο μετάδοσης της νόσου και να τηρούν τα ενδεικνυόμενα μέτρα ατομικής προστασίας:

https://eody.gov.gr/nosos-mpox-odigies-gia-toys-taxidiotes/

Συστήνεται εμβολιασμός για άτομα που ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου.

https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2022/05/%CE%95%CE%BC%CE%B2%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CE%AD%CE%BD%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9-mpox_300824.pdf

Οι ίδιες οδηγίες ισχύουν και για εργαζόμενους στις χώρες αυτές, καθώς και σε ναυτικούς που τα πλοία τους προσεγγίζουν λιμάνια αυτών των χωρών.

Μετά την επιστροφή, οι ταξιδιώτες συστήνεται να παρακολουθούν την υγεία τους για 21 ημέρες και στην περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων να αναζητήσουν άμεσα ιατρική φροντίδα αναφέροντας το πρόσφατο ταξίδι.

Ιός της Λύσσας

Από τις αρχές του 2025 έως τις 17 Ιουνίου έχουν καταγραφεί 4 θάνατοι από λύσσα στο Ανατολικό Τιμόρ. Όλα τα κρούσματα αφορούσαν άτομα που εκτέθηκαν σε δαγκώματα σκύλων μήνες πριν από την έναρξη των συμπτωμάτων, με τον ιό της λύσσας να επιβεβαιώνεται μέσω RT-PCR.

Από τον Μάρτιο του 2024, έχουν αναφερθεί συνολικά 106 κρούσματα λύσσας σε ζώα – κυρίως σε σκύλους – και έχουν σημειωθεί πάνω από 1.400 δαγκώματα ή γρατζουνιές σκύλων, με συνολικά έξι θανάτους στην περιοχή.

Προληπτικά μέτρα κατά του ιού της λύσσας:

https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2019/07/odigies-taksidi-lyssa.pdf

Ιογενείς αιμορραγικοί πυρετοί

Ιός Marburg

Στις 20 Ιανουαρίου του 2025, η Τανζανία ανακοίνωσε επιδημία της νόσου του ιού Marburg στην περιοχή Kagera, έπειτα από αναφορά 10 κρουσμάτων (2 επιβεβαιωμένα και 8 ύποπτα) και 10 σχετιζόμενων θανάτων.

Στη Ρουάντα μετά από 42 μέρες χωρίς νέα κρούσματα, η επιδημία θεωρείται πως έχει λάβει τέλος.

Τα μέτρα πρόληψης για τους ιογενείς αιμορραγικούς πυρετούς είναι η αποφυγή:

  • της επαφής με άρρωστα άτομα που έχουν συμπτώματα, όπως πυρετό, μυϊκό πόνο και εξάνθημα.
  • της επαφής με αίμα και άλλα σωματικά υγρά ασθενών.
  • των επισκέψεων σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας ιδιαίτερα στις περιοχές που έχουν καταγραφεί κρούσματα, εάν δεν συντρέχουν σοβαροί λόγοι υγείας.
  • της επαφής με νεκρά σώματα ή αντικείμενα που έχουν έρθει σε επαφή με νεκρά σώματα, καθώς και τη συμμετοχή σε τελετές ταφής.
  • της επίσκεψης σε παραδοσιακούς θεραπευτές.
  • της επαφής με νυχτερίδες ή την είσοδο στις σπηλιές και τα ορυχεία όπου ζουν.
  • της επαφής με ζώα όπως χιμπατζήδες, γορίλες κτλ.

Σε περίπτωση που εμφανιστεί πυρετός, ρίγη, πονοκέφαλος, μυαλγίες, εξάνθημα, πόνος στο στήθος, πονόλαιμος, διάρροια, έμετος, κοιλιακό άλγος ή ανεξήγητη αιμορραγία ή μώλωπες, θα πρέπει να αναζητηθεί άμεσα ιατρική αξιολόγηση και να αναφερθεί το πρόσφατο ταξίδι. Για προληπτικούς λόγους, συνιστάται απομόνωση από άλλα άτομα και παρακολούθηση της υγείας  για 21 ημέρες μετά την αναχώρηση από ενδημική χώρα.

Αιμορραγικός πυρετός Crimean-Congo

Από τις αρχές του 2025 και έως τις 30 Ιουνίου 2025 έχουν αναφερθεί 5 κρούσματα αιμορραγικού πυρετού Κριμαίας-Κονγκό από 2 Ευρωπαϊκές χώρες: Ισπανία (3 κρούσματα) και Ελλάδα (2 κρούσματα).

Τον Ιανουάριο 2025 ο ΠΟΥ ανακοίνωσε επιδημία αιμορραγικού πυρετού Crimean-Congo στη Σενεγάλη, στην περιοχή Kaffrine, με 2 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 1 σχετιζόμενο θάνατο. Κρούσματα αναφέρονται σε περισσότερες από 30 χώρες της Αφρικής, της Ασίας, της Μέσης Ανατολής και της νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Η νόσος μεταδίδεται με τσίμπημα τσιμπουριού και δυνητικά είναι θανατηφόρα. Για την αποφυγή της μετάδοσης συνιστώνται τα παρακάτω:

https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2019/01/%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%B1-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CE%A4%CF%83%CE%B9%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%B9%CE%B1_%CE%99%CE%BF%CF%8D%CE%BD%CE%B9%CE%BF%CF%82_2022_%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%BF%CF%80%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%AD%CE%BA%CE%B4%CE%BF%CF%83%CE%B7.pdf

MERS–COV

Από την αρχή του 2025 και έως τις 5 Αυγούστου, έχoυν αναφερθεί 11 κρούσματα MERS και 2 σχετιζόμενοι θάνατοι, στη Σαουδική Αραβία.

Ο κίνδυνος διαρκούς μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο στην Ευρώπη παραμένει πολύ χαμηλός και η τρέχουσα κατάσταση του MERS-CoV θεωρείται χαμηλού κινδύνου για την ΕΕ/ΕΟΧ.

Μέτρα προστασίας κατά του MERS-COV: https://eody.gov.gr/disease/koronaios-neos-mers-cov/

Μηνιγγίτιδα

Στις 13 Μαρτίου 2025, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ανέφερε 11 κρούσματα μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου στο Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας. Επιπλέον, μεταξύ 11 Φεβρουαρίου και 18 Μαρτίου αναφέρθηκαν 6 κρούσματα στην Περιφέρεια της Ανατολικής  Μεσογείου του ΠΟΥ, από άτομα που επέστρεψαν από την Umhra (προσκύνημα στη Σαουδική Αραβία).

Ο κίνδυνος εξάπλωσης της νόσου αποτελεί  κίνδυνο Δημόσιας Υγείας παγκοσμίως και συστήνεται σε όλους τους ταξιδιώτες που πρόκειται να παρευρεθούν σε μαζικές συγκεντρώσεις, όπως το Hajj και Umhra, να έχουν εμβολιαστεί κατά της μηνιγγιτιδοκοκκικής μηνιγγίτιδας τουλάχιστον 10 μέρες πριν από το ταξίδι.

Προληπικά μέτρα κατά της μηνιγγίτιδας:  https://eody.gov.gr/disease/miniggitida-iogenis/

Χολέρα

Το 2024 αναφέρθηκαν, αναφέρθηκαν 490.700 κρούσματα χολέρας και 3.693 θάνατοι σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το 2025 έως και τις 2 Μαίου έχουν καταγραφεί 111.359 κρούσματα χολέρας και 1.562 θάνατοι παγκοσμίως.

Στις 21 Ιουλίου 2025, η Εθνική Αρχή Δημόσιας Υγείας της Πολωνίας ανέφερε ένα ύποπτο κρούσμα χολέρας σε ηλικιωμένη γυναίκα που δεν είχε πρόσφατο ιστορικό ταξιδιών εκτός Πολωνίας.

Οι χώρες που αναφέρουν τα περισσότερα κρούσματα είναι το Αφγανιστάν, το Πακιστάν, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Σομαλία , η Νιγηρία, η Αιθιοπία και οι Κομόρες.

Οι ταξιδιώτες συστήνεται να τηρούν αυστηρά τα προληπτικά μέτρα για την ασφαλή κατανάλωση τροφίμων και πόσιμου νερού. Στην περίπτωση μακράς παραμονής σε ενδημικές περιοχές, όπως τα μέλη ανθρωπιστικών αποστολών, συνιστάται ο εμβολιασμός.

https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2022/07/taxidiotikos_odigos_2022.pdf

(σελίδες 30-31)

Πολιομυελίτιδα

Το 2025 έως τις 24 Ιουνίου έχουν καταγραφεί 14 κρούσματα οξείας χαλαρής παράλυσης (AFP)  οφειλόμενα στον τύπο WPV1 της πολιομυελίτιδας στο Πακιστάν(12) και στο Αφγανιστάν(2).

Το 2025, έως τις 24 Ιουνίου 2025, δεν έχουν αναφερθεί κρούσματα AFP λόγω του κυκλοφορούντος ιού πολιομυελίτιδας 1 (cVDPV1) που προέρχεται από εμβόλιο.

Το 2025, έως τις 24 Ιουνίου 2025, έχουν αναφερθεί 75 κρούσματα AFP λόγω cVPV2 από δέκα χώρες: Αιθιοπία (33), Νιγηρία (15), Τσαντ (11), Αγκόλα (3), Μπενίν (3), Υεμένη (3), Νίγηρα (3), Σουδάν (2), Τζιμπουτί (1) και Μπουρκίνα Φάσο (1).
Το 2025, έως τις 24 Ιουνίου 2025, έχουν αναφερθεί δύο κρούσματα AFP λόγω cVDPV3 από τη Γουινέα.
Στις 4 Αυγούστου 2025 το Ισραήλ ανακοίνωσε επιδημία του κυκλοφορούντος ιού πολιομυελίτιδας 1 (cVDPV1), έπειτα από ανίχνευση εννέα στελεχών σε περιβαλλόντικα δείγματα.

Ο ιός της πολιομυελίτιδας μεταδίδεται από άτομο σε άτομο κυρίως μέσω της κοπρανο-στοματικής οδού και σπανιότερα μέσω της στοματο-στοματικής οδού, σε συνθήκες χαμηλού υγειονομικού επιπέδου. Η πολιομυελίτιδα είναι νόσημα που προλαμβάνεται με εμβολιασμό. Συστήνεται ο εμβολιασμός όλων των ταξιδιωτών, από και προς χώρες στις οποίες η νόσος ενδημεί, καθώς και η καταγραφή του εμβολιασμού στο Διεθνές Πιστοποιητικό Εμβολιασμού.

https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2022/07/taxidiotikos_odigos_2022.pdf

(σελίδες 30-31)

 

Απαραίτητα εμβόλια και ανθελονοσιακή αγωγή ανά χώρα προορισμού

https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2024/03/emvolia-ana-xora-2024.pdf

https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2024/03/elonosia-ana-xora-2024.pdf

Πηγές:
ΕΟΔΥ

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Σεπτέμβριος: Μήνας ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του αίματος

Κάθε Σεπτέμβριος εορτάζεται διεθνώς ως μήνας ευαισθητοποίησης για τις αιματολογικές κακοήθειες, μια ομάδα καρκίνων που επηρεάζουν το αίμα, τον μυελό των οστών και το λεμφικό σύστημα. Παρά το γεγονός ότι εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με αυτές τις νόσους, συχνά παραμένουν εκτός της ευρύτερης συζήτησης για τον καρκίνο.

Ο μήνας αυτός αποτελεί σημαντική αφορμή για ενημέρωση, στήριξη των ασθενών και ανάδειξη της ανάγκης για περισσότερη έρευνα και καινοτόμες θεραπείες. O καρκίνος του αίματος είναι ένας όρος που περιλαμβάνει διάφορους τύπους καρκίνων που επηρεάζουν τα λευκά αιμοσφαίρια, τον μυελό των οστών και το λεμφικό σύστημα, όπως εξηγεί ο καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας Θάνος Δημόπουλος (τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα).

Τι είναι οι αιματολογικές κακοήθειες

Ο καρκίνος του αίματος περιλαμβάνει ποικίλους τύπους καρκίνου που επηρεάζουν κυρίως τα λευκά αιμοσφαίρια, τον μυελό των οστών και το λεμφικό σύστημα. Οι συχνότερες μορφές είναι η λευχαιμία, το λέμφωμα και το πολλαπλούν μυέλωμα, καθεμία με διαφορετική βιολογική συμπεριφορά και ανάγκες θεραπευτικής αντιμετώπισης.

Λευχαιμία: Ένας καρκίνος του αίματος με πολλές μορφές

Η λευχαιμία χαρακτηρίζεται από την παραγωγή ανώμαλων λευκών αιμοσφαιρίων στον μυελό των οστών, τα οποία περιορίζουν την ικανότητα του οργανισμού να αντιμετωπίζει λοιμώξεις. Διακρίνεται σε οξείες μορφές, όπως η οξεία λεμφοβλαστική και η οξεία μυελογενής λευχαιμία, αλλά και σε χρόνιες, όπως η χρόνια λεμφοκυτταρική και η χρόνια μυελογενής λευχαιμία. Στη θεραπευτική φαρέτρα εντάσσονται χημειοθεραπείες και ανοσοθεραπείες, ενώ τα τελευταία χρόνια η καινοτόμος προσέγγιση με CAR Τ-λεμφοκύτταρα έχει προσφέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα σε ανθεκτικές μορφές της νόσου.

Λέμφωμα: Καρκίνος του λεμφικού συστήματος

Το λέμφωμα προσβάλλει το λεμφικό σύστημα, ένα κρίσιμο κομμάτι του ανοσοποιητικού μηχανισμού. Προκαλεί ανώμαλη ανάπτυξη λεμφοκυττάρων, που μπορεί να εξαπλωθεί σε διάφορα όργανα. Υπάρχουν πολλές μορφές λεμφώματος, από βραδείας εξέλιξης έως ιδιαίτερα επιθετικές. Οι σύγχρονες ανοσοθεραπείες, όπως τα CAR Τ-λεμφοκύτταρα και τα αμφι-ειδικά αντισώματα, έχουν βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση.

Νέα φάρμακα, όπως το epcoritamab και το mosunetuzumab, προσφέρουν βαθιές ανταποκρίσεις σε ανθεκτικές περιπτώσεις, ενώ σε ειδικούς τύπους λεμφώματος έχουν ενταχθεί και νεότεροι αναστολείς όπως το pirtobrutinib. Στο λέμφωμα Hodgkin, οι νεότεροι συνδυασμοί χημειοθεραπείας με μονοκλωνικά αντισώματα προσφέρουν καλύτερα αποτελέσματα και προοπτικές.

Πολλαπλούν μυέλωμα: Νόσος των πλασματοκυττάρων

Το πολλαπλούν μυέλωμα πλήττει τα πλασματοκύτταρα του μυελού των οστών και διαταράσσει την παραγωγή αντισωμάτων, καθιστώντας τον οργανισμό ευάλωτο σε λοιμώξεις. Παρότι οι περισσότεροι ασθενείς ανταποκρίνονται στην αρχική θεραπεία και παραμένουν σε ύφεση για μεγάλα διαστήματα, συχνά η νόσος υποτροπιάζει. Οι νέες θεραπείες με CAR T-λεμφοκύτταρα, αμφι-ειδικά αντισώματα και συζευγμένα μονοκλωνικά αντισώματα αποτελούν σημαντικά βήματα για την παράταση της επιβίωσης και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Γιατί χρειάζεται ευαισθητοποίηση

Οι αιματολογικές κακοήθειες εκδηλώνονται με ασαφή συμπτώματα όπως κόπωση, πυρετό, νυχτερινές εφιδρώσεις, απώλεια βάρους ή διογκωμένους λεμφαδένες, γεγονός που συχνά οδηγεί σε καθυστερημένη διάγνωση. Η ενημέρωση του κοινού συμβάλλει στην έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής βοήθειας και στη διάγνωση στα αρχικά στάδια. Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι οι καρκίνοι του αίματος αποτελούν σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας, με ανάγκη για περισσότερη έρευνα και επενδύσεις, ώστε οι ασθενείς να έχουν πρόσβαση στις πλέον σύγχρονες και αποτελεσματικές θεραπείες.

 

 

Πηγη: https://virus.com.gr/

Παγκόσμια Ημέρα Σήψης: Συναγερμός από το Ελληνικό Ινστιτούτο Μελέτης Σήψης

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Μελέτης Σήψης συμμετέχει στην Παγκόσμια Ημέρα Σήψης, που τιμάται κάθε χρόνο στις 13 Σεπτεμβρίου, με στόχο την ενημέρωση για μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ιατρικής. Η σήψη παραμένει μια σιωπηλή πανδημία που κοστίζει εκατομμύρια ζωές παγκοσμίως και απειλεί σοβαρά και τη χώρα μας.

Σύμφωνα με το Global Sepsis Alliance, κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 50 εκατομμύρια περιστατικά σήψης σε όλο τον κόσμο, με περισσότερους από 11 εκατομμύρια θανάτους, δηλαδή ένας θάνατος κάθε 2,8 δευτερόλεπτα. Στην Ελλάδα τα περιστατικά εκτιμώνται σε 120.000 ετησίως, ενώ η θνητότητα κυμαίνεται μεταξύ 35% και 50%, φτάνοντας σε βαριές περιπτώσεις και σε μονάδες εντατικής θεραπείας μέχρι και το 60%.

Τι είναι η σήψη και πώς εκδηλώνεται

Η σήψη προκαλείται όταν ο οργανισμός αντιδρά υπερβολικά σε μια λοίμωξη, με αποτέλεσμα πολυοργανική ανεπάρκεια και, αν δεν υπάρξει έγκαιρη παρέμβαση, θάνατο. Πρόκειται για μια ακραία μορφή λοίμωξης κατά την οποία η ανοσιακή απόκριση στρέφεται εναντίον του ίδιου του οργανισμού, καταστρέφοντας ζωτικά όργανα.

Η συμβολή του Ελληνικού Ινστιτούτου Μελέτης Σήψης

Το ΕΙΜΣ συνεργάζεται με διεθνείς οργανισμούς για την έρευνα, την εκπαίδευση και την κλινική πρακτική με στόχο τη μείωση της θνητότητας. Μάλιστα, η πρώτη παγκοσμίως μελέτη προσωποποιημένης θεραπείας άρχισε από την Ελληνική Ομάδα Μελέτης της Σήψης σε 12 Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, με έγκριση από την Εθνική Επιτροπή Δεοντολογίας και τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων.

Ο πρόεδρος του ΕΙΜΣ και επικεφαλής του European Sepsis Alliance, Ευάγγελος Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης, τόνισε ότι η σήψη είναι «μια σιωπηλή πανδημία που κοστίζει εκατομμύρια ζωές κάθε χρόνο» και υπογράμμισε ότι στην Ελλάδα η έγκαιρη αναγνώριση και η σωστή ενημέρωση μπορούν να σώσουν χιλιάδες ασθενείς.

Κάλεσμα για δράση

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Μελέτης Σήψης καλεί την Πολιτεία, τους φορείς υγείας, τους επαγγελματίες και το κοινό να συνεργαστούν για την ευαισθητοποίηση γύρω από τα συμπτώματα της σήψης, την ενίσχυση της πρόληψης και την έγκαιρη διάγνωση στα νοσοκομεία. Η μάχη κατά της σήψης είναι παγκόσμια αλλά και εθνική πρόκληση, με τον κοινό στόχο να σωθούν όσο το δυνατόν περισσότερες ζωές.

 

 

Πηγη: https://virus.com.gr/

Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για το Λέμφωμα: Η Αθήνα «πρασινίζει» με την εκστρατεία Light It Green

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για το Λέμφωμα, η Gilead Sciences, σε συνεργασία με την Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία και την Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου, πραγματοποιεί και φέτος την εκστρατεία «Light It Green». Η πρωτοβουλία, με την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων, στοχεύει στην ενημέρωση του κοινού για τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και της σύγχρονης θεραπευτικής αντιμετώπισης των αιματολογικών καρκίνων.

Η δράση περιλαμβάνει πράσινες καμπάνιες στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς της πρωτεύουσας και τη φωταγώγηση του σιντριβανιού στην Ομόνοια. Με αυτόν τον τρόπο, η ενημερωτική πρωτοβουλία διαχέεται σε όλη την πόλη, υπενθυμίζοντας ότι η γνώση και η πρόληψη αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την αντιμετώπιση του λεμφώματος.

Το μήνυμα της Gilead Sciences

Ο Σάββας Χαραλαμπίδης, Γενικός Διευθυντής της Gilead Sciences Ελλάδος, Κύπρου και EDM, τόνισε ότι η καμπάνια έχει εξελιχθεί σε θεσμό που υπενθυμίζει τη σημασία της ενημέρωσης και της συνεργασίας με την επιστημονική κοινότητα και τους συλλόγους ασθενών. Όπως επεσήμανε, η έγκαιρη διάγνωση και η πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες μπορούν να αλλάξουν ριζικά την πορεία της νόσου, ενώ το πράσινο φως στην Αθήνα συμβολίζει την ελπίδα, την επιστημονική πρόοδο και τη δέσμευση για συνεχή προσφορά.

Συλλογική προσπάθεια για την αντιμετώπιση του λεμφώματος

Η εκστρατεία «Light It Green» επιβεβαιώνει τη δέσμευση της Gilead και των συνεργαζόμενων φορέων να σταθούν αρωγοί σε κάθε πρωτοβουλία ενημέρωσης και πρόληψης. Με την πόλη να φωτίζεται πράσινη, στέλνεται το μήνυμα ότι η έγκαιρη διάγνωση, η επιστημονική πρόοδος και η συλλογική δράση μπορούν να μετατρέψουν την ελπίδα σε πραγματικότητα για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους.

 

 

Πηγη: https://virus.com.gr/

Κεφαλαλγία και ημικρανία : Ορθή διάγνωση και αντιμετώπιση

Αποφυγή κατάχρησης φαρμακευτικών ουσιών και αυτοθεραπείας
Στο πλαίσιο της Πανευρωπαϊκής Ημέρας
Δράσης για την Κεφαλαλγία, η Ελληνική Εταιρεία Κεφαλαλγίας οργανώνει εκστρατεία ενημέρωσης επαγγελματιών υγείας και κοινού για τα προβλήματα της Κεφαλαλγίας και της Ημικρανίας με κύριο στόχο την ορθή διάγνωση, αντιμετώπιση, προφύλαξη και αποφυγή κατάχρησης φαρμακευτικών ουσιών και αυτοθεραπείας. Η ημικρανία είναι το δεύτερο σημαντικότερο ιατρικό πρόβλημα παγκοσμίως, μετά την τερηδόνα και πρώτη αιτία αναπηρίας σε άτομα κάτω των 50 ετών, λόγω απώλειας ποιοτικού χρόνου και πόνου.
Η παγκόσμια έρευνα αποκαλύπτει
συνεχώς νέες θεραπείες ειδικά στον τομέα της ημικρανίας. Βιολογικοί παράγοντες απόλυτα συνδεδεμένοι με τη παθοφυσιολογία της ημικρανίας και συσκευές νευρο-ερεθισμού προστίθενται στα κλασικά φάρμακα για την προφύλαξη της ημικρανίας και της αθροιστικής κεφαλαλγίας.
Στη χώρα μας, πραγματοποιούνται
εκτενείς κλινικές μελέτες που στοχεύουν στην επιστημονική τεκμηρίωση αυτών των θεραπειών, οι οποίες έχουν αλλάξει πλήρως τη φαρμακευτική θεραπευτική που επικρατεί τώρα στην Ελλάδα. Είναι αξιοσημείωτο επίσης, ότι τα αναλγητικά που χρησιμοποιούνται για τον πόνο, αυξάνουν τα επεισόδια ημικρανίας όταν χρησιμοποιούνται αλόγιστα.

 

 

Πηγη:HealthDaily

Κομισιόν: Παραδέχεται ενδεχόμενες παρενέργειες από πρωτεΐνες εντόμων

Βρίσκονται σε εκατοντάδες τρόφιμα που πωλούνται σε σουπερμάρκετ
Ενδεχόμενες παρενέργειες στην υγεία των πολιτών από πρωτεΐνες εντόμων
εντός τροφίμων, αλεύρων και αρτοσκευασμάτων, αλλά και ιχθυοτροφών και ζωοτροφών πουλερικών, χοιρινών, βοοειδών αλλά και κατοικιδίων, παραδέχθηκε η Κομισιόν. Ειδικότερα: «Δεν υπάρχουν πλήρη και σαφή στοιχεία»
για τις επιπτώσεις την κατανάλωσης πρωτεϊνών από έντομα και προνύμφες,
παραδέχθηκε η Κομισιόν σε ερώτηση που κατέθεσε για το συγκεκριμένο θέμα ο Ευρωβουλευτής και μέλος της Επιτροπής Περιβάλλοντος και Ασφάλειας Τροφίμων, Καθηγητής Νικόλας Φαραντούρης. Ο ευρωβουλευτής είχε ζητήσει διευκρινίσεις αναφορικά με τη χρήση πρωτεϊνών εντόμων και προνυμφών στην παραγωγή τροφίμων, όπως επίσης την υποχρεωτική και ευδιάκριτη αναγραφή στη συσκευασία έως ότου επαναξιολογηθεί η χρήση τους με νέα στοιχεία. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Υγεία, Olivér Várhelyi, απάντησε ότι «τα επιδημιολογικά στοιχεία σχετικά με τη δυνατότητα των διαφόρων ειδών εντόμων να προκαλέσουν αλλεργίες στους καταναλωτές, είναι μέχρι στιγμής περιορισμένα και ασαφή» και ότι η «πρωτογενής ευαισθητοποίηση θα μπορούσε να επιφέρει αλλεργικές αντιδράσεις κατά την κατανάλωση εγκεκριμένων εντόμων».
Όπως παραδέχθηκε, «τα κράτη μέλη τοποθετήθηκαν υπέρ του να μην
επιβληθούν πρόσθετες απαιτήσεις επισήμανσης όσον αφορά αυτόν τον δυνητικό κίνδυνο για τα τρόφιμα που περιέχουν έντομα», όταν επέτρεψαν την κυκλοφορία και κατανάλωση τέτοιων τροφίμων. Δεσμεύθηκε πάντως ότι όλα τα τρόφιμα που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ θα πρέπει να αναγράφουν υποχρεωτικά όλα τα συστατικά στα προσυσκευασμένα τρόφιμα, με υποχρεωτική αναγραφή των πληροφοριών αυτών «σε εμφανές σημείο κατά τρόπο ώστε να είναι ευδιάκριτες και ευανάγνωστες». Ειδικά, στην περίπτωση νέων τροφίμων που περιέχουν έντομα, η Κομισιόν απάντησε στον κ. Φαραντούρη ότι «η ονομασία του εντόμου που πρέπει να αναφέρεται, είναι η επιστημονική ονομασία ακολουθούμενη από την κοινή τους ονομασία εντός παρενθέσεων. Αυτή η ονομασία πρέπει να περιλαμβάνεται στον κατάλογο των συστατικών. Επιπλέον, μια δήλωση, κοντά στον κατάλογο των συστατικών, πρέπει να αναφέρει ότι το εν λόγω συστατικό μπορεί να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις».

 

 

Πηγη:HealthDaily

Ερευνα: Πώς μια γενετική μεταλλαγή συμβάλλει στη ανδρική υπογονιμότητα

Η ανακάλυψη του ρόλου των πρωτεϊνών CFAP91 και EFCAB5 στη δομή και κυρίως στην κίνηση της ουράς του σπερματοζωαρίου είναι ένα μεγάλο βήμα στην κατανόησή της.

Η ανδρική υπογονιμότητα τείναι ένα ζήτημα που αγγίζει πολλά ζευγάρια σε όλο τον κόσμο — και συχνά παραμένει χωρίς σαφή διάγνωση. Τώρα, νέες γενετικές έρευνες φωτίζουν έναν από τους παράγοντες που μπορεί να “χαλάει τη μηχανή”: συγκεκριμένες πρωτεΐνες που είναι ζωτικές για το σπέρμα, και κυρίως για την κίνηση και τη δομή της ουράς του σπερματοζωαρίου (της “τσουλήθρας” που το σπρώχνει μπροστά). Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει νέους ορίζοντες στην κατανόηση και στη θεραπεία της ανδρικής υπογονιμότητας.

Τι ανακάλυψαν οι ερευνητές

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι δύο πρωτεΐνες, η CFAP91 και η EFCAB5, παίζουν κρίσιμο ρόλο στο να διασφαλίζεται η σωστή κίνηση του σπερματοζωαρίου. Όταν η πρωτεΐνη CFAP91 λείπει —όπως σε πειράματα σε ποντίκια— η ουρά του σπερματοζωαρίου δεν σχηματίζεται σωστά, με αποτέλεσμα να μην κινείται όπως πρέπει ή να κινείται καθόλου. Η EFCAB5 δουλεύει “δίπλα” στην CFAP91 — και φαίνεται πως ρυθμίζει τη δυναμική κίνηση της ουράς, έτσι ώστε το σπέρμα να μπορεί να διανύει αποστάσεις προς το ωάριο. Όταν αυτό το σύστημα διαταράσσεται, η πιθανότητα γονιμοποίησης μειώνεται πολύ, γιατί είτε το σπέρμα δεν φτάνει, είτε η ταχύτητά του δεν επαρκεί.

Πώς επηρεάζεται η γονιμότητα

  • Μείωση κινητικότητας (motility): Ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχεία στο σπέρμα είναι το πόσο καλά “κολυμπάει” – αν η ουρά λειτουργεί κανονικά. Όταν δεν υπάρχει η σωστή δομή, τα σπερματοζωάρια είτε κινούνται αργά είτε παθαίνουν “κουρασμένα” ή ανώμαλα μονοπάτια.

  • Ανεπαρκή διάδοση προς το ωάριο: Ακόμα και αν υπάρχει αρκετός αριθμός σπερματοζωαρίων, αν η κίνηση δεν είναι αποτελεσματική, η γονιμοποίηση στο φυσικό της πλαίσιο ή σε υποβοηθούμενες τεχνικές μπορεί να δυσκολεύει.

  • Διάγνωση χωρίς αιτία: Σε πολλές περιπτώσεις υπογονιμότητας των αντρών, ο γιατρός δεν βρίσκει “φυσικό” πρόβλημα (π.χ. αποφράξεις, λοιμώξεις), και τότε μιλάμε για “ιδιοπαθή” υπογονιμότητα. Οι μεταλλάξεις σε πρωτεΐνες όπως αυτές μπορεί να εξηγούν αρκετές από αυτές τις ασάφειες.

Τι μπορούμε να κάνουμε

1. Γενετική διάγνωση και ανάλυση σπέρματος
Αν κάποιος αντιμετωπίζει πρόβλημα γονιμότητας, μια πιο εξειδικευμένη ανάλυση (εργαστήριο σπέρματος) που εξετάζει την κινητικότητα, τη μορφολογία και τη δομή της ουράς μπορεί να αποκαλύψει ενδείξεις προβλήματος. Παράλληλα, γενετικές εξετάσεις που αναζητούν αν η πρωτεΐνη CFAP91 ή σχετικές δομές λειτουργούν σωστά μπορεί να γίνουν πολύτιμα διαγνωστικά εργαλεία.

2. Ρωτήστε ειδικό στην υπογονιμότητα
Ο ουρολόγος ή και ανδρολόγος μπορεί να συστήσει πιο εξειδικευμένες εξετάσεις, όπως μικροσκοπικές εικόνες της ουράς του σπέρματος, ηλεκτρομικροσκοπία, ή άλλες τεχνικές που ελέγχουν τη λειτουργική κίνηση.

3. Θεραπείες στοχευμένες και τεχνολογία υποβοηθούμενης αναπαραγωγής
Σε περιπτώσεις που η αυτογενής γονιμοποίηση (συνηθισμένη επαφή) δεν είναι δυνατή λόγω προβλημάτων κινητικότητας, η εξωσωματική γονιμοποίηση με έγχυση σπερματοζωαρίου απευθείας στο αυγό (ICSI) ή άλλες μορφές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής μπορούν να βοηθήσουν. Οι γενετικές γνώσεις μπορεί να βελτιώσουν την επιτυχία αυτών των τεχνικών.

4. Έρευνα και πιθανές επεμβάσεις
Με την κατανόηση του ρόλου της CFAP91 και EFCAB5, οι επιστήμονες μπορούν να ψάξουν φάρμακα ή θεραπείες που ενισχύουν τη δομή της ουράς του σπέρματος ή υποστηρίζουν τη λειτουργία τους. Σε επιμέρους εργαστηριακές μελέτες, μπορεί να δοκιμαστούν “διορθωτικά γονίδια” ή μοριακές θεραπείες — αν και βρισκόμαστε ακόμη σε πρώιμο στάδιο.

Περιορισμοί

  • Η έρευνα μέχρι στιγμής γίνεται κυρίως σε ζώα (ποντίκια) ή in vitro, δηλαδή δεν έχει εξακριβωθεί πλήρως ποιο θα είναι το αποτέλεσμα στον άνθρωπο.

  • Δεν είναι όλα τα προβλήματα υπογονιμότητας που σχετίζονται με κινητικότητα, και η μεταλλαγή μιας πρωτεΐνης δεν αρκεί πάντα για να εξηγήσει την κάθε περίπτωση.

  • Η διάγνωση και οι γενετικές εξετάσεις μπορεί να είναι ακριβές και να μην καλύπτονται πάντα από ασφάλιση ή υγειονομικά συστήματα.

Τι σημαίνει πρακτικά για κάποιον άντρα

Αν υποπτεύεσαι ότι αντιμετωπίζεις πρόβλημα με τη γονιμότητά σου, ειδικά αν έχεις περάσει 1 χρόνο προσπαθειών χωρίς επιτυχία με τη σύντροφό σου, θα ήταν καλό να:

  • Κάνεις εκτενή έλεγχο σπέρματος: αριθμός, κινητικότητα, μορφολογία.

  • Συζητήσεις με ειδικό για τη δυνατότητα γενετικού τεστ που να ελέγχει την παρουσία της πρωτεΐνης CFAP91 και EFCAB5 ή πιθανές άλλες μεταλλάξεις σχετικές με τη δομή της ουράς του σπέρματος.

  • Ενημερωθείς για επιλογές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, αν χρειαστεί.

  • Υιοθετήσεις έναν υγιεινό τρόπο ζωής: καλή διατροφή, αποφυγή τοξικών ουσιών, όχι κάπνισμα, περιορισμός αλκοόλ, τακτική άσκηση — όλα αυτά επηρεάζουν τη γενική υγεία του σπέρματος.

Η ανακάλυψη του ρόλου των πρωτεϊνών CFAP91 και EFCAB5 στη δομή και κυρίως στην κίνηση της ουράς του σπερματοζωαρίου είναι ένα μεγάλο βήμα στην κατανόηση της ανδρικής υπογονιμότητας. Αν και ακόμη είμαστε σε εξερευνητικό στάδιο, αυτή η γνώση μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση, στην ενημέρωση, και στη βελτίωση θεραπειών. Η υπογονιμότητα δεν είναι θέμα ταπείνωσης ή ενοχής — είναι ιατρική κατάσταση, και η επιστήμη προχωρά. Με έγκαιρη διάγνωση, καλές συμβουλές, κατάλληλη φροντίδα και υποστήριξη, πολλοί άντρες μπορούν να βελτιώσουν τις πιθανότητές τους να αποκτήσουν παιδιά.

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Νευροεπιστήμη: Κράνος υπερήχων διεγείρει τον εγκέφαλο χωρίς χειρουργείο

Το κρανίο-κράνος υπερήχων αποτελεί μια επαναστατική προσέγγιση στην εγκεφαλική διέγερση — μια μέθοδος που ανοίγει τον δρόμο για μη-επεμβατικές θεραπείες νευρολογικών και ψυχιατρικών νόσων με πρωτοφανή ακρίβεια.

Η νευροεπιστήμη μόλις έκανε ένα μεγάλο άλμα: ερευνητές ανέπτυξαν ένα ειδικό κρανίο-κράνος υπερήχων (helmet) που μπορεί να διεγείρει περιοχές του εγκεφάλου πολύ βαθιά, χωρίς να απαιτείται χειρουργική επέμβαση. Είναι μια καινοτομία με τεράστιες δυνατότητες για θεραπεία νευρολογικών και ψυχιατρικών διαταραχών αλλά και για βασική κατανόηση του πώς λειτουργούν οι εγκεφαλικές διεργασίες.

Τι ακριβώς κάνει το καινούργιο σύστημα

Το νέο σύστημα βασίζεται στην Τρανσκρανιακή Υπέρηχη Διεγέρση (Transcranial Ultrasound Stimulation, TUS). Αντί για εμφυτεύματα ή ηλεκτρικούς πόλους που εισάγονται χειρουργικά μέσα στον εγκέφαλο, χρησιμοποιεί κύματα υπερήχων που εκπέμπονται από πολλαπλά στοιχεία ενός κράνους.

  • Το κράνος περιλαμβάνει 256 στοιχεία υπερήχου, που συνεργάζονται ώστε να εστιάζουν τον υπέρηχο σε πολύ μικρές περιοχές του εγκεφάλου — περίπου 1.000 φορές πιο μικρές από αυτές που στοχεύουν τα συμβατικά συστήματα υπερήχων, και 30 φορές πιο μικρές από προηγούμενα συστήματα για βαθιά εγκεφαλική διεγέρση.

  • Έχει σχεδιαστεί ώστε να χρησιμοποιείται με ταυτόχρονη μαγνητική τομογραφία (fMRI), επιτρέποντας την παρακολούθηση των επιδράσεων σε πραγματικό χρόνο.

  • Μια ελαστική μάσκα προσώπου βοηθά να σταθεροποιείται το κεφάλι για ακρίβεια, και το σύστημα σχεδιάστηκε με τρόπο που να προσαρμόζεται στο κεφάλι καθενός ώστε να μεγιστοποιείται η ακρίβεια και η αποδοτικότητα.

Πώς δοκιμάστηκε και τι έδειξε

Οι ερευνητές έκαναν πειράματα σε επτά ανθρώπινες εθελόντριες/ες:

  • Θεράπευσαν το lateral geniculate nucleus (LGN), μια μικρή περιοχή στον θάλαμο του εγκεφάλου που εμπλέκεται στην επεξεργασία της οπτικής πληροφορίας.

  • Σε ένα πείραμα, οι συμμετέχοντες κοιτούσαν ένα αναβοσβήνον πλακιδωτό μοτίβο (checkerboard), που ενεργοποιεί τον οπτικό φλοιό. Κατά τη διάρκεια της ενεργοποίησης με το κράνος υπερήχων, ο οπτικός φλοιός έδειξε σημαντικά αυξημένη δραστηριότητα, κάτι που υποδεικνύει ότι η διέγερση έφτασε με ακρίβεια στο στόχο.

  • Ένα δεύτερο πείραμα απέδειξε ότι μετά τη διέγερση η δραστηριότητα του οπτικού φλοιού μειώθηκε για τουλάχιστον 40 λεπτά, υποδεικνύοντας ότι οι επιδράσεις δεν εξαφανίζονται αμέσως όταν σταματά η ενεργοποίηση.

Γιατί είναι σημαντικό

Οι δυνατότητες αυτής της τεχνολογίας είναι πολλές και εντυπωσιακές:

  • Αντικατάσταση της χειρουργικής παρέμβασης: Σε ασθενείς με νόσο Πάρκινσον, τρέμουλο (essential tremor), κατάθλιψη ή άλλες διαταραχές που μέχρι τώρα απαιτούν εμφυτεύματα ή χειρουργικές τεχνικές, αυτό το σύστημα προσφέρει μια μη-επεμβατική επιλογή.

  • Μεγάλη ακρίβεια και στοχευμένη δράση: Οι περιοχές που διεγείρονται είναι πολύ μικρές, κάτι που σημαίνει ότι οι παρενέργειες και οι “παρενεργειακοί θόρυβοι” από διέγερση άλλων εγκεφαλικών τόπων είναι πολύ λιγότεροι.

  • Εφαρμογή για έρευνα και θεραπευτική χρήση: Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μελετήσουμε πώς λειτουργούν συγκεκριμένα κυκλώματα του εγκεφάλου — π.χ. στην όραση, στην κίνηση, στη διάθεση — αλλά και να σχεδιάσουμε θεραπείες που δεν θα απαιτούν τομές ή εμφυτεύματα.

Προκλήσεις και τι απομένει να γίνει

Παρά τη σημαντική πρόοδο, υπάρχουν ακόμη αρκετά ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν:

  • Ασφάλεια και μακροχρόνιες επιπτώσεις: Πρέπει να κατανοηθεί πλήρως πώς μακροχρόνια χρήση του κράνους επηρεάζει εγκεφαλικούς ιστούς, αν υπάρχουν παρενέργειες, και ποια είναι τα όρια ενέργειας και διάρκειας.

  • Επεκτασιμότητα και άνεση: Το τωρινό σύστημα απαιτεί μαγνητική τομογραφία (MRI) για καθοδήγηση· για να γίνει πιο πρακτικό, πρέπει να μετατραπεί σε φορητή ή καθημερινή λύση.

  • Ποικιλία στόχων και ατομικών διαφορών: Ο εγκέφαλος διαφέρει από άτομο σε άτομο — το πάχος του κρανίου, η δομή του εγκεφάλου, οι γενετικές διαφορές — όλα αυτά επηρεάζουν την ακρίβεια του υπερήχου.

  • Κλινικές δοκιμές σε ασθενείς με νευρολογικές ή ψυχιατρικές διαταραχές, για να διαπιστωθεί η αποτελεσματικότητα στο πραγματικό περιβάλλον, πέρα από τους υγιείς εθελοντές.

Το κρανίο-κράνος υπερήχων αποτελεί μια επαναστατική προσέγγιση στην εγκεφαλική διέγερση — μια μέθοδος που ανοίγει τον δρόμο για μη-επεμβατικές θεραπείες νευρολογικών και ψυχιατρικών νόσων με πρωτοφανή ακρίβεια. Αν και η τεχνολογία βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, παρουσιάζει ελπίδα για ένα μέλλον όπου ουλές, χειρουργεία και εμφυτεύματα θα ανήκουν στο παρελθόν για πολλές παθήσεις. Γιατί το ξεχωριστό σε αυτή την καινοτομία είναι ότι αλλάζει τον τρόπο που κατανοούμε και θεραπεύουμε τον εγκέφαλο — όχι με τομές αλλά με ήπιες κυμάτων υπερήχων, με στόχο την ακρίβεια, με σεβασμό στο σώμα και με ορίζοντα νέων θεραπειών που μέχρι τώρα φαινόταν φουτουριστικές.

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Αλτσχάιμερ: Σπάνια γενετική παραλλαγή αποκαλύπτει νέο δρόμο κατά της νόσου

Η ανακάλυψη μιας σπάνιας γενετικής παραλλαγής που συμβάλλει στην εμφάνιση Αλτσχάιμερ είναι μια σημαντική είδηση για την ιατρική και βιολογική έρευνα.

Μια πρόσφατη γενετική μελέτη φέρνει στο φως μια σπάνια παραλλαγή γονιδίου που συμβάλλει καθοριστικά στην εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ — και ανοίγει υποσχόμενες προοπτικές για θεραπείες που στοχεύουν στην πρόληψη ή την καθυστέρηση της νόσου.

Τι ανακάλυψαν οι ερευνητές

Οι επιστήμονες εντόπισαν πως ένα πολύ σπάνιο μεταλλαγμένο γονίδιο επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η νόσος Αλτσχάιμερ. Συγκεκριμένα, η παραλλαγή αυτή αλλάζει τη λειτουργία ενός από τους παράγοντες που σχετίζονται με τη συσσώρευση βήτα-αμυλοειδικών πλακών ή με τον μεταβολισμό πρωτεϊνών στον εγκέφαλο, γεγονός που επιταχύνει την εμφάνιση της νόσου ή επιβαρύνει την πρόοδό της.

Αν και οι λεπτομέρειες λειτουργίας της παραλλαγής δεν έχουν πλήρως αποσαφηνιστεί, οι πρώτες μελέτες δείχνουν ότι η παρουσία της οδηγεί σε μεταβολές στη διαχείριση της απόρριψης φυσιολογικών και μη φυσιολογικών πρωτεϊνών, στη φλεγμονώδη αντίδραση του εγκεφάλου, καθώς και σε διαταραχές στην επικοινωνία μεταξύ των νευρώνων.

Γιατί είναι σημαντική αυτή η ανακάλυψη

  1. Έγκαιρη Διάγνωση
    Η αναγνώριση της συγκεκριμένης γενετικής παραλλαγής μπορεί να επιτρέψει σε άτομα που την φέρουν να γνωρίζουν νωρίτερα τον κίνδυνο. Έτσι, μπορούν να ξεκινήσουν παρακολούθηση και ενδεχομένως προληπτικές παρεμβάσεις πιο σύντομα.

  2. Στοχευμένες Θεραπείες
    Κατά την κατανόηση του μηχανισμού με τον οποίο η παραλλαγή αυξάνει τον κίνδυνο, ανοίγονται δρόμοι για την ανάπτυξη φαρμάκων που θα στοχεύουν ακριβώς αυτή τη διαταραχή — για παράδειγμα, φάρμακα που ενισχύουν τους μηχανισμούς απόρριψης των τοξικών πρωτεϊνών ή μειώνουν τη φλεγμονή.

  3. Καθυστέρηση της Έναρξης
    Αν κάποιος γνωρίζει ότι φέρει αυτή την παραλλαγή, πιθανόν να αλλάξει τρόπο ζωής, διατροφή ή να πάρει μέτρα όπως άσκηση, διαχείριση άγχους, καλύτερη ύπνο, που θα μπορούσαν να καθυστερήσουν τα συμπτώματα.

  4. Καλύτερη Κατανόηση της Βιολογίας του Alzheimer
    Η γνώση περισσότερων γενετικών παραγόντων βοηθά στην κατανόηση του πώς και γιατί εμφανίζεται η νόσος σε κάποιους ανθρώπους πιο νωρίς ή πιο έντονα. Αυτό συμβάλλει στην ευρύτερη έρευνα για την πρόληψη όλων των μορφών Alzheimer.

Προκλήσεις και περιορισμοί

Παρά τη σημαντικότητα της ανακάλυψης, υπάρχει ένα σύνολο προκλήσεων:

  • Σπανιότητα: Η παραλλαγή είναι πολύ σπάνια, οπότε σ’ ευρύ πληθυσμό επηρεάζει λίγους ανθρώπους.

  • Κατανομή κινδύνου: Το να φέρεις την παραλλαγή δεν σημαίνει σίγουρη εμφάνιση Alzheimer· είναι ένας παράγοντας κινδύνου, όχι απαραίτητα καθοριστικός από μόνος του.

  • Ηθικά και πρακτικά θέματα γενετικού ελέγχου: η χρήση γενετικών τεστ και η γνωστοποίηση τέτοιων ευρημάτων φέρνει ερωτήματα σχετικά με την ψυχολογική επίπτωση, την ιδιωτικότητα και την αξιοποίηση της πληροφορίας.

  • Ανάγκη για περαιτέρω έρευνα: Πρέπει να διερευνηθούν ποιες άλλες γενετικές ή περιβαλλοντικές συνθήκες επιδρούν ώστε η παραλλαγή να έχει προστατευτικό ή επιβαρυντικό ρόλο.

Τι μπορούμε να κάνουμε τώρα

  • Άτομα με οικογενειακό ιστορικό Alzheimer πιθανόν να ζητήσουν γενετική συμβουλή για να μάθουν αν ανήκουν σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.

  • Υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών: καλή διατροφή, φυτικές πρωτεΐνες, μείωση κορεσμένων λιπαρών, άσκηση, καλή διαχείριση του στρες και καλός ύπνος.

  • Τακτικές νοητικές δραστηριότητες: πνευματική άσκηση, κοινωνική συναναστροφή, ενδιαφέρον για καινούργια πράγματα.

  • Παρακολούθηση από ιατρικούς ειδικούς: νευρολόγο, γιατρό με εμπειρία σε ασθένειες με γενετικό υπόβαθρο.

Η ανακάλυψη μιας σπάνιας γενετικής παραλλαγής που συμβάλλει στην εμφάνιση Αλτσχάιμερ είναι μια σημαντική είδηση για την ιατρική και βιολογική έρευνα. Αν και δεν πρόκειται για γενικό φάρμακο ή λύση για όλους, ανοίγει νέους δρόμους για την κατανόηση της νόσου, την πρόληψη και την ανάπτυξη θεραπευτικών προσεγγίσεων που θα μπορούσαν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τον Alzheimer στο μέλλον. Καθώς η έρευνα εξελίσσεται, η ελπίδα μεγαλώνει ότι κάποτε γενετικές παραλλαγές αυτού του τύπου θα μεταφραστούν σε πρακτικά εργαλεία: προγνωστικές εξετάσεις, εξατομικευμένες θεραπείες, και καλύτερες ζωές για όσους διατρέχουν κίνδυνο.

Πηγη: https://www.healthweb.gr/