Τα ακριβά φάρμακα (ΦΥΚ) και από τα φαρμακεία της γειτονιάς τους θα μπορούν να παίρνουν πλέον οι ασθενείς. Σύμφωνα με τον Φαρμακευτικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης (ΦΣΘ), ύστερα από σχεδόν 8 μήνες αναμονής ολοκληρώθηκαν από το υπουργείο Υγείας και τον ΕΟΠΥΥ όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες για τη διακίνηση και την εκτέλεση των ΦΥΚ και από τις 16 Φεβρουαρίου αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία η σχετική πλατφόρμα, βάζοντας τέλος στην ταλαιπωρία των χρονίως πασχόντων.

«Ήταν ένα πάγιο αίτημά μας. Τα φάρμακα υψηλού κόστους, όπως όλα τα φάρμακα, πρέπει να διακινούνται μέσω των φαρμακείων ώστε η πρόσβαση των ασθενών με σοβαρές παθήσεις να είναι εύκολη. Δυστυχώς μέχρι σήμερα οι ασθενείς συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τεράστιες δυσκολίες και να περιμένουν σε ουρές της ντροπής. Πλέον θα μπορούν να απευθύνονται στο φαρμακείο της γειτονιάς τους και να παραλαμβάνουν άμεσα και χωρίς ταλαιπωρία, εντελώς δωρεάν, το φάρμακό τους. Επιπλέον ο φαρμακοποιός ως επιστήμονας υγείας μπορεί να δώσει σε κάθε ασθενή όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για το φάρμακο που παίρνει και για τις τυχόν παρενέργειες ή αλληλεπιδράσεις του με άλλα φάρμακα», δηλώνει ο πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, Διονύσιος Ευγενίδης.

Παράλληλα, αναφέρει ότι σε πρώτη φάση το μέτρο θα αφορά ογκολογικούς ασθενείς και ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας, καλύπτοντας περίπου 23.000 συνταγές μηνιαίως. Σταδιακά θα εντάσσονται και άλλοι ασθενείς που θα λαμβάνουν τα φάρμακά τους για τη θεραπεία ηπατίτιδας Β και D και τη θεραπεία του άσθματος, ενώ στόχος είναι οι θεραπευτικές κατηγορίες φαρμάκων που θα εξυπηρετούνται από τα ιδιωτικά φαρμακεία να φτάσουν τις 66.000 συνταγές ανά μήνα έως το πρώτο τρίμηνο του 2026.

Ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης ήδη προγραμματίζει εκστρατεία ενημέρωσης των πολιτών για τη διάθεση των φαρμάκων υψηλού κόστους από τα ιδιωτικά φαρμακεία μέσω ραδιοφώνων και social media.
Ιδιαίτερη έμφαση στο θέμα των ΦΥΚ θα δοθεί και κατά τη διάρκεια του 12ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Εφαρμοσμένης Φαρμακευτικής που διοργανώνει ο ΦΣΘ στις 28 και 29 Μαρτίου.

Τι πρέπει να κάνουν οι ασθενείς για τα ακριβά φάρμακα

Η διαδικασία που προβλέπεται για τους πολίτες είναι η εξής:

-κατά τη συνταγογράφηση της συνταγής με ΦΥΚ από τον ιατρό, ο ασθενής θα ενημερώνεται μέσω μηνύματος που θα εκδίδεται από το σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης (ΗΔΥΚΑ) και θα εκτυπώνεται πάνω στη συνταγή για τη δυνατότητα διάθεσής του εντελώς δωρεάν από το ιδιωτικό φαρμακείο. Οι συνταγές πρέπει να αναγράφουν μόνο φάρμακα που μπορούν να διατεθούν με τον συγκεκριμένο τρόπο και έναν κωδικό ΕΟΦ κάθε φορά

-για να επιλέξει ο ασθενής τη λήψη φαρμάκων μέσω ιδιωτικού φαρμακείου θα πρέπει να εισέλθει στην «Εφαρμογή διάθεσης φαρμάκων υψηλού κόστους (ΦΥΚ)» χρησιμοποιώντας τους κωδικούς taxisnet και τον ΑΜΚΑ του (https://fyk.eopyy.gov.gr/login)

-για τη βοήθεια των ασθενών θα υπάρχει δυνατότητα συνδυαστικής αναζήτησης του φαρμακείου με στοιχεία όπως όνομα φαρμακείου, περιοχή, πόλη, τηλέφωνο

-στην εφαρμογή θα υπάρχει λίστα με όλα τα φαρμακεία μέλη του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου, εκτός από εκείνα που έχουν ζητήσει την εξαίρεσή τους

–κάθε συνταγή υποβάλλεται σε ηλεκτρονικό προέλεγχο από τον ΕΟΠΥΥ (έλεγχος κανονικότητας, πάθησης και ιστορικού). Ο ασθενής ενημερώνεται ηλεκτρονικά για την αποδοχή ή απόρριψη του αιτήματος. Σε περίπτωση απόρριψης θα ενημερώνεται μέσω του συστήματος ο δικαιούχος περίθαλψης με συνοπτική αιτιολογία.
Παράδοση και παραλαβή

Τα φάρμακα αποστέλλονται από τον ΕΟΠΥΥ στο φαρμακείο μέσω φαρμακευτικών εταιρειών ή της πιστοποιημένης εταιρείας αποστολής φαρμάκων και των φαρμακαποθηκών. Ο συνολικός χρόνος από την έγκριση μέχρι την παραλαβή δεν μπορεί να υπερβαίνει τις δέκα εργάσιμες ημέρες.

Ο φαρμακοποιός ελέγχει την ταυτοπροσωπία του δικαιούχου ή τη νόμιμη εξουσιοδότηση, διασφαλίζει την ακεραιότητα του σκευάσματος και την τήρηση της ψυχρής αλυσίδας, ενώ έχει το δικαίωμα άρνησης παραλαβής σε περίπτωση αλλοίωσης.

Πηγη: https://www.healthreport.gr/

Ο κίνδυνος εξάπλωσης του θανατηφόρου ιού Nipah τόσο σε περιφερειακό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο είναι χαμηλός, ανακοίνωσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), μετά την καταγραφή τριών κρουσμάτων του ιού στην Ινδία και στο Μπανγκλαντές, το ένα εκ των οποίων ήταν θανατηφόρο.

Προς το παρόν δεν υπάρχει εμβόλιο για τον ιό αυτόν, ο οποίος μεταδίδεται εν γένει στους ανθρώπους από τα ζώα ή από μολυσμένα τρόφιμα.

«Ο ΠΟΥ εκτιμά ως χαμηλό τον κίνδυνο εξάπλωσης του ιού Νίπα, τόσο σε περιφερειακό επίπεδο όσο και σε παγκόσμιο», δήλωσε ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ Τέντρος Αντάνομ Γκεμπρεγέσους σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στη Γενεύη.

«Οι δύο εστίες δεν συνδέονται», σημείωσε ο διευθυντής του ΠΟΥ, «μολονότι και οι δύο εμφανίστηκαν κατά μήκος των συνόρων ανάμεσα στην Ινδία και το Μπανγκλαντές», όπου υπάρχουν κυρίως «φρουτοφάγες νυχτερίδες που είναι γνωστό ότι αποτελούν τους φυσικούς φορείς του ιού».

Κανένα άλλο κρούσμα δεν εντοπίστηκε μετά την παρακολούθηση πάνω από 230 επαφών.

Το πρώτο ξέσπασμα του ιού Νίπα είχε καταγραφεί το 1998 όταν είχαν προσβληθεί εκτροφείς χοίρων στη Μαλαισία και πήρε το όνομα του χωριού στη χώρα αυτή της νοτιοανατολικής Ασίας όπου εντοπίστηκε.

Το 2018 ξέσπασμα του ιού στην Κεράλα, κρατίδιο της νότιας Ινδίας, είχε προκαλέσει τον θάνατο 17 ανθρώπων.

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Θεσσαλονίκη: Οι προτάσεις της ΕΚΕ για να σωθούν ζωές από τα καρδιαγγειακά νοσήματα

ι καρδιαγγειακές παθήσεις παραμένουν η πρώτη αιτία πρόωρου θανάτου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με 1,7 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο και ετήσιο οικονομικό κόστος που υπολογίζεται στα 282 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, αν δεν υπάρξει άμεση δράση, η επιβάρυνση αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά έως το 2050.

Στην Ελλάδα, τα καρδιαγγειακά νοσήματα εξακολουθούν να αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες. Παράγοντες όπως το υψηλό ποσοστό καπνίσματος, η έλλειψη άσκησης, η παχυσαρκία και η αυξημένη ατμοσφαιρική ρύπανση και η ηχορύπανση επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση, ενισχύοντας τους γνωστούς και τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου.

Οι παραπάνω επισημάνσεις ανήκουν στον καθηγητή Καρδιολογίας του ΕΚΠΑ και πρόεδρο της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας (ΕΚΕ), Κωνσταντίνο Τούτουζα, ο οποίος μίλησε στο ΑΠΕ- MΠE στο περιθώριο των Πανελλήνιων Σεμιναρίων των Ομάδων Εργασίας της ΕΚΕ, που διεξάγονται 12-14 Φεβρουαρίου στη Θεσσαλονίκη.

Το EU Safe Hearts Plan

Στο τέλος του προηγούμενου έτους η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε το EU Safe Hearts Plan, που συνιστά την πρώτη ολοκληρωμένη στρατηγική για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία των καρδιαγγειακών παθήσεων. Το Σχέδιο δίνει έμφαση στην πρόληψη, στην αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου όπως το κάπνισμα και η ανθυγιεινή διατροφή, στην αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και στη μείωση των ανισοτήτων στην υγεία μεταξύ των κρατών-μελών.

Όπως αναφέρει ο κ. Τούτουζας, σε εθνικό επίπεδο, η ΕΚΕ έχει καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις για την ενίσχυση προγραμμάτων πρόληψης, την καλύτερη κάλυψη νησιωτικών και απομακρυσμένων περιοχών, τη λειτουργία Κέντρων Καρδιαγγειακής Αποκατάστασης, καθώς και για δράσεις ενημέρωσης και εκπαίδευσης του πληθυσμού. Παράλληλα, έχει προτείνει την ένταξη μαθημάτων πρόληψης και προαγωγής υγείας στο εκπαιδευτικό σύστημα.

«Στόχος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας είναι ένα ενιαίο, ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο Πρόληψης και Αντιμετώπισης των Καρδιαγγειακών Νοσημάτων, με τη στήριξη της Πολιτείας, ώστε να μειωθεί ουσιαστικά η θνητότητα και η νοσηρότητα τα επόμενα χρόνια προς όφελος της κοινωνίας», σημειώνει ο κ. Τούτουζας.

Οι προτάσεις της ΕΚΕ

Η ΕΚΕ προτείνει την υποχρεωτική εφαρμογή θρομβόλυσης σε απομακρυσμένες περιοχές και θεσμοθέτηση της Καρδιακής Αποκατάστασης των ασθενών.

Σύμφωνα με τον κ. Τούτουζα, μία από τις σημαντικότερες προτάσεις της ΕΚΕ, η οποία μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στη διάσωση ζωών, αφορά την υποχρεωτική εφαρμογή της θρομβόλυσης σε περιοχές που βρίσκονται μακριά από Αιμοδυναμικό Τμήμα.

«Η άμεση και αποτελεσματική επαναιμάτωση του μυοκαρδίου αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο στη θεραπευτική αντιμετώπιση του οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου. Οι ασθενείς που προσέρχονται εντός 12 ωρών από την έναρξη των συμπτωμάτων θα πρέπει να υποβάλλονται άμεσα σε θεραπεία επαναιμάτωσης είτε με πρωτογενή διαδερμική στεφανιαία παρέμβαση (αγγειοπλαστική) είτε, σε περίπτωση αδυναμίας έγκαιρης πρόσβασης σε κέντρα με δυνατότητα αγγειοπλαστικής, με ινωδολυτική θεραπεία (θρομβόλυση)», εξηγεί ο κ. Τούτουζας και προσθέτει ότι η πρακτική αυτή βασίζεται σε ισχυρά επιστημονικά δεδομένα και περιλαμβάνεται στις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες των τελευταίων τριών δεκαετιών, συμπεριλαμβανομένων των πλέον πρόσφατων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (2023 ESC Guidelines for the management of acute coronary syndromes).

Θρομβόλυση και προνοσοκομειακή εφαρμογή της

Η θρομβόλυση, όπως αναφέρει ο κ. Τούτουζας, προλαμβάνει κατά μέσο όρο 30 πρώιμους θανάτους ανά 1.000 ασθενείς, όταν χορηγείται εντός έξι ωρών από την έναρξη των συμπτωμάτων. Το όφελος είναι ακόμη πιο εμφανές σε ασθενείς υψηλότερου κινδύνου, όπως οι ηλικιωμένοι.

Η προνοσοκομειακή εφαρμογή της θρομβόλυσης αποτελεί βέλτιστη πρακτική, όπου υπάρχουν οι προϋποθέσεις. Εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό μπορεί να ερμηνεύσει το ηλεκτροκαρδιογράφημα επί τόπου ή με δυνατότητα διαβίβασης για απομακρυσμένη εκτίμηση. Στόχος είναι η έναρξη της χορήγησης του φαρμάκου να γίνεται εντός 10 λεπτών από τη διάγνωση του εμφράγματος.

Η κλινική τεκμηρίωση για την πρακτική αυτή χαρακτηρίζεται ισχυρή. Μετα- ανάλυση έξι τυχαιοποιημένων μελετών έδειξε ότι η προνοσοκομειακή θρομβόλυση μειώνει τη θνητότητα σε σύγκριση με την ενδονοσοκομειακή, ιδιαίτερα όταν η δεύτερη εφαρμόζεται εντός δύο ωρών από την έναρξη των συμπτωμάτων.

Μετά τη θρομβόλυση, ο ασθενής θα πρέπει να μεταφέρεται το ταχύτερο δυνατό σε νοσοκομείο που διαθέτει Αιμοδυναμικό Τμήμα και να υποβάλλεται σε στεφανιογραφία, με προοπτική αγγειοπλαστικής, εντός 24 ωρών από την ολοκλήρωση της θρομβόλυσης.

Εκπαίδευση γενικών ιατρών και παθολόγων

«Με ευθύνη των νοσοκομείων των Υγειονομικών Περιφερειών ή άλλου αρμόδιου φορέα, θα πρέπει να διασφαλιστεί η εκπαίδευση των γενικών ιατρών και παθολόγων στις στρατηγικές επαναιμάτωσης και στη διαδικασία της θρομβόλυσης.

Επιπλέον, η αξιοποίηση της τηλεϊατρικής ή άλλων τεχνολογιών τηλεπικοινωνιών πρέπει να θεσπιστεί για την υποστήριξη, επικοινωνία και καθοδήγηση των γενικών ιατρών ή παθολόγων που διενεργούν θρομβόλυση σε ασθενείς με οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου, έτσι ώστε να υπάρχει διασύνδεση με την Καρδιολογική Κλινική του Νοσοκομείου αναφοράς. Η πρόταση της ΕΚΕ έχει υποβληθεί στο Υπουργείο και έχει κοινοποιηθεί στον υπουργό Υγείας και αναμένουμε τις επόμενες εβδομάδες θετικές εξελίξεις», προσθέτει ο κ. Τούτουζας.

Καταλήγοντας ο πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας , επισημαίνε και τα εξής: «Ιδιαίτερα σημαντική θεωρούμε ότι είναι η θεσμοθέτηση της Καρδιακής Αποκατάστασης μετά από έμφραγμα του Μυοκαρδίου και μείζονες επεμβάσεις όπως by pass, TAVI κ.ά. Θα πρέπει οι ασθενείς -μετά την νοσηλεία τους- να υποβάλλονται σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα αποκατάστασης, με συμμετοχή εξειδικευμένων στο αντικείμενό τους ιατρών αλλά και φυσικοθεραπευτών, με στόχο μια ολιστική αντιμετώπιση του προβλήματος υγείας τους».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Ο ΕΟΔΥ δημοσίευσε τα επιδημιολογικά δεδομένα για την εβδομάδα 06/2026 (2–8 Φεβρουαρίου), καταγράφοντας σημαντική πτώση στη γριπώδη συνδρομή και σταθεροποίηση της COVID‑19. Αντίθετα, ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) παρουσιάζει ανοδική τάση, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Γριπώδης συνδρομή και SARI: Πτώση στα περιστατικά, μικρή αύξηση στις σοβαρές λοιμώξεις

Ο αριθμός των κρουσμάτων γριπώδους συνδρομής ανά 1.000 επισκέψεις μειώθηκε αισθητά σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, επιβεβαιώνοντας την πτωτική πορεία της εποχικής δραστηριότητας. Αντίθετα, οι σοβαρές οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού (SARI) παρουσίασαν μικρή αύξηση ανά 1.000 εισαγωγές, χωρίς όμως να μεταβάλλουν ουσιαστικά τη συνολική εικόνα.

COVID‑19: Σταθερή θετικότητα και μικρή μείωση στις νέες εισαγωγές

Η θετικότητα στα διαγνωστικά τεστ για SARS‑CoV‑2 παρέμεινε στα ίδια επίπεδα με την προηγούμενη εβδομάδα. Στο πλαίσιο της ενεργητικής επιτήρησης σε 84 νοσοκομεία, καταγράφηκαν 101 νέες εισαγωγές COVID‑19, έναντι 108 την εβδομάδα 05/2026. Επίσης, καταγράφηκαν δύο νέες διασωληνώσεις και επτά θάνατοι, ενώ από την αρχή του 2025 έως σήμερα οι θάνατοι σε σοβαρά περιστατικά ανέρχονται σε 87.

Το παραλλαγμένο στέλεχος XFG συνεχίζει να επικρατεί από τις αρχές Ιουλίου 2025, χωρίς ενδείξεις αυξημένης νοσηρότητας. Το ιϊκό φορτίο στα αστικά λύματα παραμένει χαμηλό και σταθερό.

Γρίπη: Σημαντική πτώση στην κοινότητα – Μείωση εισαγωγών και στα νοσοκομεία

Η θετικότητα για γρίπη στην κοινότητα μειώθηκε σημαντικά, ενώ πτώση καταγράφηκε και στη δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας. Οι νέες εισαγωγές γρίπης μειώθηκαν σε 360, από 597 την εβδομάδα 04/2026.

Την εβδομάδα 06/2026 δηλώθηκαν 13 νέα σοβαρά κρούσματα με νοσηλεία σε ΜΕΘ και 15 θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη. Συνολικά, από την εβδομάδα 40/2025 έχουν καταγραφεί 136 σοβαρά κρούσματα και 60 θάνατοι, ενώ από την αρχή του 2025 οι θάνατοι σε σοβαρά περιστατικά ανέρχονται σε 144.
Από τα 640 θετικά δείγματα γρίπης, τα 639 ήταν τύπου Α και μόλις ένα τύπου Β. Στα στελέχη Α(Η3) επικρατεί η γενετική ομάδα Κ, σε συμφωνία με τα διεθνή δεδομένα, χωρίς συσχέτιση με αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσου. Ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει ότι ο εμβολιασμός παραμένει το αποτελεσματικότερο μέτρο πρόληψης.
Το ιϊκό φορτίο της γρίπης στα αστικά λύματα βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα και παρουσιάζει περαιτέρω μείωση.

RSV: Ανοδική τάση σε κοινότητα και νοσοκομεία

Ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός παρουσιάζει σημαντική αύξηση στην κοινότητα και στα νοσοκομεία. Ο ΕΟΔΥ συστήνει εμβολιασμό για άτομα άνω των 75 ετών και όσους ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.

Συστάσεις προς τον πληθυσμό

Ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει ότι τόσο η γρίπη όσο και η COVID‑19 σχετίζονται με σημαντικό αριθμό σοβαρών περιστατικών και θανάτων, με την COVID‑19 να υπερτερεί. Συνιστάται ο εμβολιασμός για όσους πληρούν τα κριτήρια, ιδιαίτερα για ηλικιωμένους και άτομα με υποκείμενα νοσήματα, καθώς και η τήρηση βασικών μέτρων προστασίας: αναπνευστική υγιεινή, συχνό πλύσιμο χεριών και καλός αερισμός των χώρων.

Πηγη: https://virus.com.gr/

Η ώρα της ημέρας κατά την οποία χορηγείται μια ανοσοθεραπεία για τον καρκίνο ενδέχεται να επηρεάζει σημαντικά την αποτελεσματικότητά της, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine. Τα ευρήματα ενισχύουν το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας για τη λεγόμενη χρονοϊατρική, δηλαδή την προσαρμογή των θεραπειών στους βιολογικούς ρυθμούς του οργανισμού.

Στη μελέτη συμμετείχαν 210 ασθενείς με μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα, οι οποίοι χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η πρώτη ομάδα έλαβε ανοσοθεραπεία πριν από τις 15:00, ενώ η δεύτερη μετά από αυτή την ώρα.

Μετά από παρακολούθηση διάρκειας άνω των δύο ετών, οι ασθενείς που έλαβαν θεραπεία νωρίς μέσα στην ημέρα εμφάνισαν σημαντικά καλύτερα αποτελέσματα. Συγκεκριμένα, παρουσίασαν σχεδόν διπλάσιο διάστημα χωρίς εξέλιξη της νόσου, το οποίο έφτασε κατά μέσο όρο τους 11,3 μήνες, έναντι 5,7 μηνών για όσους έλαβαν θεραπεία αργότερα.

Παράλληλα, η συνολική επιβίωση των ασθενών που ξεκίνησαν θεραπεία νωρίς μέσα στην ημέρα ήταν περίπου ένα έτος μεγαλύτερη σε σύγκριση με την ομάδα της απογευματινής χορήγησης.

Ο ρόλος του κιρκαδικού ρυθμού στο ανοσοποιητικό σύστημα

Οι επιστήμονες αποδίδουν τα ευρήματα στη λειτουργία του κιρκαδικού ρυθμού, δηλαδή του βιολογικού «ρολογιού» που ρυθμίζει πολλές λειτουργίες του οργανισμού, όπως την παραγωγή ορμονών, τη θερμοκρασία σώματος και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού.

Έρευνες δείχνουν ότι τα Τ-λεμφοκύτταρα, τα κύτταρα του ανοσοποιητικού που καταπολεμούν τα καρκινικά κύτταρα, εμφανίζουν μεγαλύτερη δραστηριότητα τις πρωινές ώρες. Αυτό σημαίνει ότι η ανοσοθεραπεία μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική όταν χορηγείται σε χρονική στιγμή κατά την οποία το ανοσοποιητικό βρίσκεται σε υψηλή λειτουργική κατάσταση.

Γιατί η πρώτη δόση φαίνεται καθοριστική

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η χρονική στιγμή της πρώτης επαφής του φαρμάκου με το ανοσοποιητικό σύστημα ενδέχεται να είναι κρίσιμη για τη μακροπρόθεσμη ανταπόκριση στη θεραπεία. Αν και τα ανοσοθεραπευτικά φάρμακα παραμένουν ενεργά για εβδομάδες, η αρχική ενεργοποίηση των ανοσοκυττάρων φαίνεται να καθορίζει την πορεία της θεραπείας.

Επιβεβαίωση των ευρημάτων και μελλοντικές έρευνες

Παρά τον ενθουσιασμό που προκαλούν τα αποτελέσματα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτούνται πρόσθετες μελέτες για την επιβεβαίωση των ευρημάτων σε διαφορετικούς τύπους καρκίνου και σε διαφορετικούς πληθυσμούς ασθενών.

Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη νέες κλινικές δοκιμές που εξετάζουν τον ρόλο της ώρας χορήγησης ανοσοθεραπείας σε ασθενείς με μελάνωμα.

Η χρονοϊατρική ως νέο πεδίο στην ογκολογία

Τα ευρήματα εντάσσονται σε ένα ευρύτερο επιστημονικό πεδίο που εξετάζει πώς ο χρόνος χορήγησης φαρμάκων επηρεάζει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των θεραπειών. Μελέτες έχουν δείξει ότι ακόμη και χειρουργικές επεμβάσεις ή εμβολιασμοί μπορεί να έχουν διαφορετικά αποτελέσματα ανάλογα με την ώρα της ημέρας.

Η ενσωμάτωση αυτών των δεδομένων στην κλινική πρακτική θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο εξατομικευμένες και αποτελεσματικές θεραπείες καρκίνου.

Πηγη: https://healthpharma.gr

Παγκόσμια Ημέρα κατά του Παιδικού Καρκίνου η 15η Φεβρουαρίου κάθε έτους

Ο καρκίνος της παιδικής και εφηβικής ηλικίας είναι μια σπάνια, απειλητική για τη ζωή ασθένεια. Ωστόσο, στις χώρες υψηλού εισοδήματος το 80% των παιδιών με καρκίνο γίνονται καλά.

Δεν είναι νόσος αλλά δεκάδες διαφορετικές μορφές. Διαφέρει από τον καρκίνο των ενηλίκων και γι’ αυτό απαιτεί εξειδικευμένη θεραπεία και αντιμετώπιση.

Στον καρκίνο της παιδικής ηλικίας δεν υπάρχει πρόληψη. Ωστόσο, η έγκαιρη διάγνωση και η ενδεδειγμένη ιατρική φροντίδα, οδηγούν σε ίαση τα περισσότερα παιδιά και εφήβους.

Όταν ένα παιδί νοσεί από καρκίνο, νοσεί όλη η οικογένεια

Ο καρκίνος στο παιδί είναι ένα συνταρακτικό γεγονός που αλλάζει ριζικά την καθημερινότητα μιας οικογένειας. Οι θεραπείες είναι χρονοβόρες, επίπονες και απαιτούν συνεχείς επισκέψεις στο νοσοκομείο. Το παιδί αποκόπτεται από τις δραστηριότητές του, οι γονείς συχνά εγκαταλείπουν τη δουλειά τους, και τα αδέλφια περνούν αρκετό χρόνο μόνα ή με άλλους συγγενείς.

Σε αυτήν τη δύσκολη κατάσταση η οικογένεια χρειάζεται στήριξη από το φιλικό, κοινωνικό αλλά και σχολικό περιβάλλον. Πολλές φορές αρκεί απλώς να κρατάμε επαφή, να δείχνουμε διακριτικά το ενδιαφέρον μας και να βοηθάμε τα παιδιά να επιστρέψουν ομαλά στο σχολείο.

Η χρυσή κορδέλα δεν έχει επιλεγεί τυχαία. Συμβολίζει πόσο πολύτιμα είναι τα παιδιά και πόσο δυνατά και ανθεκτικά βγαίνουν από αυτή τη δύσκολη διαδικασία.

Ο καρκίνος της παιδικής ηλικίας σε αριθμούς:

1 παιδί κάθε 600 γεννήσεις θα αναπτύξει καρκίνο πριν τα 20 του χρόνια.
15.000 παιδιά και 20.000 έφηβοι 15-24 χρονών νοσούν κάθε χρόνο στην Ευρώπη.
20 παιδιά και έφηβοι πεθαίνουν από καρκίνο κάθε μέρα στην Ευρώπη.

Το 80% των παιδιών με καρκίνο γίνονται καλά στις χώρες υψηλού εισοδήματος, ενώ λιγότερο από 30% στις χώρες μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος.

Συνεργαζόμαστε με συλλόγους στο εξωτερικό

Συμμετέχουμε στις δράσεις ευαισθητοποίησης που οργανώνουν από κοινού η Childhood Cancer International (CCI), ο διεθνής φορέας των συλλόγων γονέων και ασθενών, και η Διεθνής Εταιρεία Παιδιατρικής Ογκολογίας (SIOP).

Η Φλόγα είναι ιδρυτικό μέλος και συμμετέχει στο Διοικητικό Συμβούλιο της Childhood Cancer International (CCI) που ξεκίνησε το 1994. Σήμερα είναι ο μεγαλύτερος οργανισμός υποστήριξης ασθενών με καρκίνο της παιδικής ηλικίας στον κόσμο. Εκπροσωπεί 221 συλλόγους γονέων παιδιών με καρκίνο από 102 χώρες και στις 6 ηπείρους.

Είμαστε γονείς παιδιών που έτυχε να νοσήσουν από καρκίνο

Από το 1982 είμαστε δίπλα στο παιδί με καρκίνο και την οικογένειά του. Γνωρίζουμε πολύ καλά τα προβλήματα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά με καρκίνο και οι οικογένειές τους, όπως επίσης και τις ελλείψεις στη Δημόσια Υγεία.

Σήμερα, εκπροσωπούμε πάνω από 3.500 οικογένειες σε όλη την Ελλάδα και έχουμε καθιερωθεί σαν βασικός πυλώνας στήριξης της λειτουργίας των ογκολογικών τμημάτων των Παιδιατρικών Νοσοκομείων.

Απόλυτη προτεραιότητα μας να αξιοποιήσουμε τα όπλα που θέτει στη διάθεση μας η εξέλιξη της ιατρικής και της τεχνολογίας και να πετύχουμε ίαση σε περισσότερα παιδιά

Το έργο μας:

Βελτιώνουμε την ιατρική φροντίδα με προμήθεια εξοπλισμού, και πρόσληψη ιατρικού και άλλου προσωπικού στα ογκολογικά τμήματα.

Χρηματοδοτούμε τη συμμετοχή της χώρας στα Διεθνή Πρωτόκολλα Θεραπείας.

Φιλοξενούμε δωρεάν 50 οικογένειες από όλη την Ελλάδα, για όσο διάστημα πρέπει να παραμείνουν στην Αθήνα για τη θεραπεία των παιδιών τους.

Παρέχουμε νοσηλεία στο σπίτι σε συνεργασία με τα ογκολογικά τμήματα των παιδιατρικών νοσοκομείων.

Φροντίζουμε για την ψυχαγωγία των παιδιών στους ξενώνες και τη συμμετοχή όλων των παιδιών σε θεραπευτικές κατασκηνώσεις σε Ιρλανδία και Ιταλία.

Διεκδικούμε από τους αρμόδιους φορείς την καθιέρωση θεσμικού πλαισίου για τον καρκίνο της παιδικής ηλικίας.

Ενημερώνουμε σωστά την κοινή γνώμη και διαλύουμε τις προκαταλήψεις.

Συνεργαζόμαστε με διεθνείς οργανισμούς και αντίστοιχους συλλόγους του εξωτερικού.

Στηρίζουμε οικονομικά οικογένειες που έχουν ανάγκη και καλύπτουμε εξετάσεις που δεν καλύπτουν τα ασφαλιστικά ταμεία.

Πηγη: https://www.healthreport.gr/

Η ανάγκη δημιουργίας εθνικής στρατηγικής για τη συλλογή και αξιοποίηση δεδομένων καρκίνου αποτελεί βασικό βήμα για τη βελτίωση της διάγνωσης και της θεραπείας, σύμφωνα με τον καθηγητή Δημοσθένη Σαρηγιάννη, ο οποίος τονίζει ότι η καινοτομία πρέπει να μεταφέρεται άμεσα στην κλινική πράξη.

Το μοναδικό στο είδος του Hub Θεραγνωστικής Καρκίνου λειτουργεί στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, σε συνεργασία με μεγάλα νοσοκομεία της χώρας, μεταξύ των οποίων και το Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Αθηνών «Άγιος Σάββας». Το κέντρο εξοπλίζεται με σύγχρονα τεχνολογικά συστήματα, τα οποία επιτρέπουν τη συνδυαστική αξιοποίηση δεδομένων διάγνωσης και θεραπείας.

Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης, η βασική πρόκληση σήμερα είναι η μεταφορά των αποτελεσμάτων της έρευνας στην καθημερινή ιατρική πρακτική, ώστε η καινοτομία να φτάνει άμεσα στον ασθενή.

Σύνδεση δεδομένων και εξατομικευμένη θεραπεία

Η δημιουργία ολοκληρωμένου πλαισίου διαχείρισης ογκολογικών δεδομένων θεωρείται κρίσιμη για την ανάπτυξη της εξατομικευμένης ιατρικής. Σύμφωνα με τον καθηγητή, η χώρα διαθέτει ήδη το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασιών, το οποίο λειτουργεί τον τελευταίο χρόνο, ωστόσο απαιτείται περαιτέρω εμπλουτισμός και διασύνδεση δεδομένων.

Η διασύνδεση βιοχημικών, απεικονιστικών και κλινικών δεδομένων μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων και να επιτρέψει στους επιστήμονες να αναπτύξουν νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης στην ογκολογία

Η αξιοποίηση τεχνολογιών Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την ανάλυση σύνθετων ιατρικών δεδομένων. Η χρήση προηγμένων αλγορίθμων μπορεί να συμβάλει στην αναγνώριση προτύπων νόσου, στη βελτίωση της διάγνωσης και στη δημιουργία εξατομικευμένων θεραπευτικών στρατηγικών.

Παράλληλα, η ανάπτυξη εξειδικευμένων υποστηρικτικών ομάδων στα ογκολογικά κέντρα θεωρείται απαραίτητη για την εφαρμογή αυτών των καινοτόμων λύσεων στην καθημερινή κλινική πρακτική.

Συμμετοχή ασθενών και πολυπαραγοντική προσέγγιση

Ο καθηγητής υπογραμμίζει ότι η εμπειρία των ασθενών αποτελεί πολύτιμη πηγή γνώσης που πρέπει να ενσωματώνεται στη λήψη ιατρικών αποφάσεων. Η ενεργός συμμετοχή των ασθενών συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της νόσου και στη βελτίωση της ποιότητας φροντίδας.

Η συνδυαστική αξιοποίηση επιστημονικών δεδομένων και εμπειρίας ασθενών μπορεί να δημιουργήσει ένα πιο αποτελεσματικό και ανθρωποκεντρικό μοντέλο ογκολογικής φροντίδας.

Διεθνείς συνεργασίες και διασύνδεση με ευρωπαϊκά δεδομένα

Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της έρευνας και της κλινικής εφαρμογής, προωθείται συνεργασία του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ. Παράλληλα, επιδιώκεται η ευθυγράμμιση της ελληνικής στρατηγικής με τον ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων υγείας, ώστε να διευκολυνθεί η διεθνής ανταλλαγή επιστημονικής γνώσης.

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Τα Πανελλήνια Σεμινάρια Ομάδων Εργασίας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας (ΕΚΕ), αποτελούν έναν καταξιωμένο θεσμό επιστημονικής εκπαίδευσης και διαλόγου, που φιλοδοξεί να αποτυπώσει τη σύγχρονη εικόνα της καρδιολογίας, όπως αυτή διαμορφώνεται από τις ραγδαίες εξελίξεις στην έρευνα, την τεχνολογία και την κλινική πράξη. Από τις 12 έως τις 14 Φεβρουαρίου 2026, στο The Met Hotel στη Θεσσαλονίκη, επιστήμονες από όλη τη χώρα και το εξωτερικό θα έχουν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε ένα πολυδιάστατο και υψηλού επιστημονικού επιπέδου πρόγραμμα, σχεδιασμένο από τις Ομάδες Εργασίας της ΕΚΕ.

Το επιστημονικό πρόγραμμα καλύπτει το σύνολο των σύγχρονων πεδίων της καρδιολογίας, αντανακλώντας την πολυπλοκότητα αλλά και τη δυναμική του κάθε τομέα. Θεματικές ενότητες όπως η επεμβατική καρδιολογία, η ηλεκτροφυσιολογία, οι βαλβιδοπάθειες, η καρδιακή ανεπάρκεια, η αρτηριακή υπέρταση, η καρδιο-ογκολογία, οι συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων, η ηχοκαρδιολογία και η πρόληψη, καθώς και η ταχέως αναπτυσσόμενη ψηφιακή καρδιολογία, προσεγγίζονται με σύγχρονη ματιά και έμφαση στη μεταφορά της γνώσης στην καθημερινή κλινική πρακτική.

Διαδραστική εκπαίδευση και κλινική πράξη στο επίκεντρο

Μέσα από στρογγυλά τραπέζια, κλινικά φροντιστήρια, αντιπαραθέσεις, διαλέξεις και παρουσίαση σύνθετων κλινικών περιστατικών, αναδεικνύονται οι νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες και οι παράγοντες που επηρεάζουν τις κλινικές αποφάσεις, όπου η εμπειρία, η εξατομίκευση και η διεπιστημονική συνεργασία έχουν καθοριστικό ρόλο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαδραστικότητα, στην ενεργό συμμετοχή του ακροατηρίου και στη γόνιμη ανταλλαγή απόψεων μεταξύ ειδικών διαφορετικών επιστημονικών υποβάθρων και γενεών.

Τεχνητή νοημοσύνη, ψηφιακή υγεία και οι νέοι καρδιολόγοι

Παράλληλα, το πρόγραμμα φωτίζει τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που δημιουργούν η τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιακή υγεία και η τηλεϊατρική, αναδεικνύοντας τον ρόλο τους στη διάγνωση, την παρακολούθηση και τη θεραπεία των καρδιολογικών ασθενών. Ιδιαίτερη μέριμνα έχει δοθεί και στους νέους καρδιολόγους, με ειδικές συνεδρίες αφιερωμένες στην εκπαίδευση, την έρευνα και την επαγγελματική τους εξέλιξη.

Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, Καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ κ. Κωνσταντίνος Τούτουζας, με αφορμή το συνέδριο σημειώνει ότι «τα Πανελλήνια Σεμινάρια Ομάδων Εργασίας 2026 της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας θα συμβάλλουν όχι μόνο στη μετάδοση γνώσης, αλλά και στη δημιουργία ενός ζωντανού επιστημονικού περιβάλλοντος, που ενισχύει τη συνεργασία, προάγει την καινοτομία και συμβάλλει ουσιαστικά στη συνεχή βελτίωση της καρδιολογικής φροντίδας στη χώρα μας».

Πηγη: https://healthstories.gr/

Έκλεισε ένα χρόνο λειτουργίας ο Ελληνικός Οργανισμός Επαλήθευσης Φαρμάκων (HMVO), που έχει ως στόχο του να προστατεύει την δημόσια υγεία από τα ψευδεπίγραφα φάρμακα, αυτά που γνωρίζουμε και με την ονομασία «πλαστά» ή «μαϊμού» φάρμακα, τα οποία περιέχουν επικίνδυνα συστατικά (π.χ. ασφαλτόχρωμα), ενώ μπορεί να απουσιάζουν πλήρως οι δραστικές ουσίες.

Ο Ελληνικός Οργανισμός Επαλήθευσης Φαρμάκων (HMVO) ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 2023 ως αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία με ρόλο στην εφαρμογή των διατάξεων της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2011/62, του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/16 και της Κ.Υ.Α. Δ3(α)41169/19/8-7-2020 για τα ψευδεπίγραφα φάρμακα. Αυτά αφορούν μια παγκόσμια μάστιγα και αποτελούν σοβαρή απειλή για τη Δημόσια Υγεία, που δεν γνωρίζει σύνορα.

Η εφαρμογή αυτού του συστήματος είναι απαραίτητη και αποτελεί ευρωπαϊκή υποχρέωση, προκειμένου τα κράτη-μέλη να συμμορφωθούν με τις νομοθετικές ρυθμίσεις της ΕΕ για τα ψευδεπίγραφα (πλαστά) φάρμακα.

Ο αντίστοιχος Ευρωπαϊκός Οργανισμός, με την ονομασία EMVO προστατεύει 326.215 γνήσια φαρμακευτικά προϊόντα στην Ευρώπη, με τον ελληνικό οργανισμό HMVO να προστατεύει εντός των συνόρων 6.606 γνήσια φαρμακευτικά σκευάσματα που κυκλοφορούν στην πατρίδα μας, από προϊόντα μαϊμού.

Οι θεσμικοί εταίροι του Οργανισμού HMVO είναι ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ), η Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ), το Pharma Innovation Forum (PIF) που εκπροσωπεί εκείνες τις φαρμακοβιομηχανίες που ηγούνται της καινοτομίας, ο Σύλλογος Αντιπροσώπων Φαρμακευτικών Ειδών και Ειδικοτήτων (ΣΑΦΕΕ) και ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος (ΠΦΣ), με την ΗΔΥΚΑ (Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης να αναλαμβάνει το ρόλο του συνδέσμου του HMVO με τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ.

10.929 συμμετέχοντες στον HMVO

Όπως επισημαίνουν ο πρόεδρος του Οργανισμού HMVO και πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας Ολύμπιος Παπαδημητρίου και η γενική διευθύντρια του οργανισμού HMVO Ιωάννα Κοντομανωλοπούλου, ο Οργανισμός μέσα σε ένα χρόνο λειτουργίας μετρά περισσότερους από 10.929 συμμετέχοντες, εκ των οποίων το 94% αντιστοιχεί σε ιδιωτικά φαρμακεία της επικράτειας.

Ο Οργανισμός HMVO στην Ελλάδα είναι διασυνδεδεμένος με την ΗΔYΚΑ και την αποζημίωση του φαρμάκου, ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη δεν ισχύει κάτι τέτοιο, δηλαδή ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός δεν συνδέεται με την αποζημίωση. Στην Ελλάδα, ο Οργανισμός HMVO ήδη συνεργάζεται με 10.541 ιδιωτικά φαρμακεία, 131 δημόσια νοσοκομεία (τα νοσοκομειακά τους φαρμακεία), 105 ιδιωτικά νοσοκομεία και 102 χονδρέμπορους και φαρμακαποθήκες. Η Ελλάδα ήταν από την υπόλοιπη Ευρώπη η προτελευταία χώρα που απέκτησε εθνικό οργανισμό επαλήθευσης φαρμάκου, με την γειτονική μας Ιταλία να έχει μείνει τελευταία.

Πηγη: https://www.insider.gr/

Επιστημονικά δεδομένα από το πρόγραμμα HIGH Horizons φωτίζουν τις επιπτώσεις της αυξανόμενης θερμικής έκθεσης στις εγκύους

Σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία με ιδιαίτερη επίπτωση σε εγκύους και έμβρυα, αποδεικνύεται σύμφωνα και με στοιχεία πρόσφατων ερευνών η κλιματική κρίση, που πλέον δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντικό κοινωνικό πρόβλημα αλλά επεμβαίνει δραματικά και στην καθημερινότητα», τονίζει σε δηλώσεις του ο Δρ. Νικόλαος Σκαρτάδος, Μαιευτήρας, Χειρουργός – Γυναικολόγος και Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ».

Πιο συγκεκριμένα σύμφωνα με αποτελέσματα που έχουν παρουσιαστεί στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος HIGH Horizons (Heat Indicators for Global Health Monitoring), η αυξανόμενη έκθεση σε ακραία θερμικά φαινόμενα -όπως οι καύσωνες και οι παρατεταμένες περίοδοι υψηλών θερμοκρασιών- συνδέεται με μετρήσιμες επιπτώσεις στην εγκυμοσύνη και την υγεία του κυοφορούμενου εμβρύου.

Οι επιπτώσεις αυτές ενδέχεται να περιλαμβάνουν πρόωρο τοκετό, χαμηλό βάρος εμβρύου ή ακόμα σοβαρότερα κίνδυνο εκλαμψίας, με τις εγκυμονούσες να παρουσιάζουν μεγαλύτερο ποσοστό καταπόνησης αν ζουν σε αστικό περιβάλλον, όπου η θερμική ανισορροπία είναι μεγαλύτερη.

«Εμείς οι γυναικολόγοι καλούμαστε να ενσωματώσουμε τη γνώση αυτή στην κλινική πράξη, ενημερώνοντας τις εγκύους για τους κινδύνους της έκθεσης σε υπερβολικές θερμοκρασίες, προσαρμόζοντας τις συμβουλές μας κατά τους θερινούς μήνες και συμβάλλοντας στον τεκμηριωμένο διάλογο για την πρόληψη. Η αξιοποίηση επιστημονικών εργαλείων, όπως εκείνων που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος HIGH Horizons, μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την προστασία της μητρικής και εμβρυικής υγείας» καταλήγει ο κ. Σκαρτάδος.

Πηγη: https://www.news4health.gr/