Πρωτοποριακό επιστημονικό πρόγραμμα παγκόσμιας εμβέλειας που ξεκίνησε φέτος και εκτείνεται σε ορίζοντα 10ετίας.
Φρένο” στην εμφάνιση μελλοντικών επιδημιών και πανδημιών που οφείλονται σε ιούς βάζει ένα πρωτοποριακό επιστημονικό πρόγραμμα παγκόσμιας εμβέλειας που ξεκίνησε φέτος και εκτείνεται σε ορίζοντα 10ετίας.
Το πρόγραμμα ονομάζεται “Global Virome Project” και στοχεύει στη χαρτογράφηση και ταυτοποίηση των ιών, οι οποίοι στη συντριπτική τους πλειοψηφία αποτελούν terra incognita. Είναι χαρακτηριστικό ότι μέχρι σήμερα οι ιοί που προσβάλλουν τον άνθρωπο και έχουν ταυτοποιηθεί είναι μόλις 263, ενώ οι ειδικοί εκτιμούν ότι το σύνολο των ιών αγγίζει το 1,7 εκατομμύρια, από τους οποίους οι 630.000-830.000 έχουν ζωονοσικό δυναμικό!
Έχει πλέον αποδειχθεί ότι η ανθρωπότητα είναι πολύ ευάλωτη σε ιογενείς απειλές, καθώς όλες οι προσπάθειες μέχρι σήμερα επικεντρώνονται στην καταπολέμηση επιδημιών που έχουν ήδη ξεσπάσει, ενώ δεν έχει ακόμα καταστεί εφικτός ο πρωταρχικός στόχος της πρόληψής τους. Μάλιστα, με την πρόοδο της τεχνολογίας σε όλα τα επίπεδα και τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί τις τελευταίες δεκαετίες στις μετακινήσεις –τόσο σε ό,τι αφορά τον τουρισμό, όσο και τις μεταναστευτικές ροές- παρατηρείται έξαρση σοβαρών ιογενών επιδημιών, όπως, για παράδειγμα αυτών που προκλήθηκαν από τον ιό SARS, τον Ebola, τον ιό Zika, κ.λ.π
Αυτά επισημαίνουν, με αφορμή τη διεξαγωγή του 21ου Πανευρωπαϊκού Συνεδρίου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κλινικής Ιολογίας (ESCV) στην Αθήνα (23-26 Σεπτεμβρίου) και την Παγκόσμια Ημέρα Κατανόησης των Ιών (3 Οκτωβρίου), ο Καθηγητής Κλινικής Ιολογίας Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης – Διευθυντής του Εργαστηρίου Κλινικής Ιολογίας του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου κ. Γεώργιος Σουρβίνος, ο Ομότιμος Καθηγητής Παθολογίας- Λοιμώξεων, Νοσηλευτικό Τμήμα, ΕΚΠΑ, Συντονιστής Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Metropolitan, κ. Γεώργιος Σαρόγλου και ο Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας-Λοιμώξεων, της Δ΄ Παθολογικής Κλινικής Ιατρικής Σχολής Ε.Κ.Π.Α., Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο “ΑΤΤΙΚΟΝ” κ. Σωτήρης Τσιόδρας.
Αναφερόμενος στο Συνέδριο, ο κ. Σουρβίνος τόνισε ότι αποτελεί τεράστια τιμή για τη χώρα μας και τον ίδιο η ανάθεσή του από την European Society for Clinical Virology (ESCV), καθώς είναι η πρώτη φορά που το Συνέδριο διοργανώνεται στην Ελλάδα. Μάλιστα, το εφετινό Συνέδριο αναμένεται να ξεπεράσει κάθε προηγούμενο συμμετοχών, με περισσότερους των 600 συνέδρων, προερχόμενους όχι μόνο από χώρες της Ευρώπης, αλλά από ολόκληρο τον κόσμο, π.χ. ΗΠΑ, Καναδά, Κίνα, Ιαπωνία, Αυστραλία, Βραζιλία, Αργεντινή, κλπ.
Επιπλέον, η φετινή διοργάνωση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η εναρκτήρια ομιλία θα δοθεί από τον βραβευμένο με Νόμπελ Ιατρικής Καθηγητή Harald zur Hausen, ο οποίος πρόκειται να ανακοινώσει μια νέα τάξη παθογόνων τα οποία απομονώνονται από το κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα των βοοειδών (Bovine Milk and Meat Factors – BMMF) και έχουν απομονωθεί από ανθρώπινους καρκίνους του παχέως εντέρου και του μαστού. Στην ομιλία του ο Καθηγητής Η. zur Hausen αναμένεται να αναφερθεί στη χρήση αυτών των παθογόνων για τη διάγνωση, πρόληψη και την ανάπτυξη νέων προσεγγίσεων για τη θεραπευτική αντιμέτωπιση των συγκεκριμένων τύπων ανθρώπινων νεοπλασιών.
Σε ό,τι αφορά τον τομέα της Ιολογίας, ο Καθηγητής ανέφερε ότι οι ιοί είναι συνυφασμένοι με την ανθρώπινη ζωή, καθώς πολλαπλασιάζονται και μεταδίδονται, προσβάλλοντας τα ανθρώπινα κύτταρα. Έχουν αναπτύξει ιδιαίτερα ευέλικτους μηχανισμούς μόλυνσης των κυττάρων-στόχων τους με απώτερο σκοπό την εξάπλωσή τους. Οι τρόποι μετάδοσης ποικίλλουν ανάμεσα στους ιούς, όπως π.χ. από άνθρωπο σε άνθρωπο, από έντομα σε άνθρωπο, από το περιβάλλον στον άνθρωπο, κλπ. Η συμβίωση μεταξύ ιού και κυττάρου-ξενιστή, είναι δυνατόν να προκαλεί ένα μεγάλο εύρος καταστάσεων για τον οργανισμό, από εντελώς ασυμπτωματική, πρόκληση ελαφρών συμπτωμάτων όπως αυτά ενός κοινού κρυολογήματος, πολύ σοβαρές λοιμώξεις όπως αυτές του κεντρικού νευρικού συστήματος ή ακόμα και το θάνατο. Ισχυρό όπλο για την ανίχνευση των ιογενών λοιμώξεων που προσβάλλουν τον άνθρωπο αποτελούν οι σύγχρονες μοριακές διαγνωστικές πλατφόρμες που εφαρμόζονται πλέον σε επίπεδο ρουτίνας στα εργαστήρια, εξασφαλίζοντας μέγιστη ευαισθησία και ειδικότητα στην ανίχνευση των ιών, προσφέροντας άμεσες διαγνωστικές λύσεις σε οξέα και επείγοντα περιστατικά. Οι μεθοδολογίες αυτές εφαρμόζονται σε συστήματα υγείας μεγάλων χωρών αλλά και στη χώρα μας, καθώς τα οφέλη της είναι πολλαπλά, προσφέροντας άμεσες και αξιόπιστες ιατρικές πληροφορίες για ιογενείς λοιμώξεις ή συλλοιμώξεις σε επείγοντα περιστατικά και ευπαθείς ομάδες πληθυσμού (π.χ. νεογνά, παιδιά, μεταμοσχευμένους, κλπ), συμβάλλοντας στο σωστό ιατρικό χειρισμό των ασθενών (π.χ. απομόνωση ασθενών για αποφυγή διασποράς σε νοσοκομείο) και εξοικονομώντας οικονομικούς πόρους από άσκοπη νοσηλεία ή ατεκμηρίωτη προληπτική χορήγηση αντιβιοτικών.
Από την πλευρά του, ο κ. Σαρόγλου αναφέρθηκε στα Δίκτυα Επιδημιολογικής Επιτήρησης των Ιογενών Λοιμώξεων και τόνισε ότι για να αντιμετωπιστούν οι παγκόσμιες επιδημίες, οι εθνικοί οργανισμοί δημόσιας υγείας των χωρών της Ευρώπης έχουν ενώσει τις δυνάμεις τους και συμμετέχουν στον κοινό ευρωπαϊκό οργανισμό δημόσιας υγείας που καλείται ECDC (European Center for Disease Control) με έδρα τη Στοκχόλμη. Το ECDC είναι υπεύθυνο για την έγκαιρη κινητοποίηση ομάδων ειδικών για άμεση παρέμβαση στη γεωγραφική περιοχή όπου εμφανίζεται μία επιδημία, για την οργάνωση του δικτύου των μικροβιολογικών εργαστηρίων για την έγκαιρη ανίχνευση των παθογόνων ιών και για την αρμονική συνεργασία μεταξύ μικροβιολογικών εργαστηρίων αναφοράς της Ευρώπης, είπε ο Καθηγητής.
Στη χώρα μας, το συντονισμό των δράσεων έχει το ΚΕΕΛΠΝΟ, μέσω του Τμήματος Επιδημιολογικής Επιτήρησης που διαθέτει. Άλλα διεθνή δίκτυα επιδημιολογικής επιτήρησης, στα οποία συμμετέχει και το ΚΕΕΛΠΝΟ, είναι:
1. European Influenza Surveillance Network – EISN
Ο κύριος στόχος του δικτύου είναι η συλλογή και ανταλλαγή πληροφορίας για τη δραστηριότητα της γρίπης σε κάθε χώρα, η παροχή πληροφοριών σε επαγγελματίες υγείας και στο κοινό και η προετοιμασία της Ευρωπαϊκής ηπείρου για πιθανή πανδημία γρίπης.
2. Δίκτυο Οξείας Χαλαρής Παράλυσης (σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας WHO Euro)
Στόχος του δικτύου είναι η ενισχυμένη επιτήρηση για καταπολέμηση της πολιομυελίτιδας σε παγκόσμιο επίπεδο.
3. Δίκτυο για τα νοσήματα που προλαμβάνονται με εμβολιασμό EUVAC-NET
Στόχος του δικτύου είναι ο συντονισμός του εμβολιασμού για ιογενή νοσήματα όπως ιλαρά, ερυθρά, κοκκύτη, παρωτίτιδα και ανεμευλογιά.
Στην Ταξιδιωτική Ιατρική και στους κινδύνους που έχουν αυξηθεί την τελευταία 20ετία για τους ταξιδιώτες αναφέρθηκε ο κ. Τσιόδρας, ο οποίος τόνισε ότι περίπου οι μισοί επισκέπτες που θα μείνουν παραπάνω από ένα μήνα σε μια αναπτυσσόμενη χώρα θα ασθενήσουν. Οι περισσότεροι θα αναπτύξουν διάρροια των ταξιδιωτών. Η παγκοσμιοποίηση συντελεί στην αύξηση της πιθανότητας έκθεσης των ταξιδιωτών σε «ξεχασμένα» καθώς και σε αναδυόμενα τροπικά λοιμώδη νοσήματα που δεν υπάρχουν στην χώρα προέλευσης αλλά μόνο στην χώρα προορισμού.
Τέλος, ο κ. Τσιόδρας έδωσε παραδείγματα λοιμωδών νοσημάτων που αφορούσαν και τη χώρα μας την τελευταία 15ετία:
• οι περιπτώσεις με πιθανή λοίμωξη από τον κοροναϊό του σοβαρού οξέος αναπνευστικού συνδρόμου SARS. Ο ιός αναγνωρίσθηκε το 2003-2004 και οδήγησε σε περισσότερα από 8000 κρούσματα με 774 θανάτους σε 37 χώρες.
• η διάγνωση κρούσματος σοβαρής αναπνευστικής νόσου από τον κοροναϊό MERS (ο οποίος ενδημεί στην Σαουδική Αραβία) σε ταξιδιώτη -Έλληνα υπήκοο- που εργαζόταν στην χώρα αυτή. Δυστυχώς το περιστατικό είχε ατυχή κατάληξη.
• Εισαγωγή κρουσμάτων νοσημάτων που μεταδίδονται με κουνούπια, όπως αυτά που προκαλούνται από τους ιούς Zika, Chikungunya και Δαγγείου πυρετού, από χώρες ενδημικές για την νόσο (π.χ. χώρες της Κεντρικής και Λατινικής Αμερικής).
• Η εισαγωγή και διερεύνηση υπόπτων κρουσμάτων Ebola κατά την περίοδο της επιδημίας στην Δ. Αφρική. Η επιδημία αυτή τα έτη 2013-2016 ήταν η μεγαλύτερη ιστορικά οδήγησε σε 28616 κρούσματα και 11310 θανάτους.
• Η εισαγωγή και διερεύνηση υπόπτων κρουσμάτων της γρίπης των πουλερικών ΑΗ5Ν1.
Πηγη:https://www.iatronet.gr
Όπως επισημαίνει η ΕΛΛΟΚ, σήμερα υπάρχουν κενά ενημέρωσης και σύγχυση των ασθενών και του κοινού, σχετικά με τις νέες θεραπείες, τις ομοιότητες και τις διαφορές τους, το πού και πως χρησιμοποιούνται, για την αποτελεσματικότητά τους σε σχέση με τις δυνητικές παρενέργειες τους, τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν μαζί ή χωριστά με άλλη αντι-νεοπλασματική θεραπεία.