Φ. Κοσκερίδης: Ο ερευνητής που ανακάλυψε 700 νέα γονίδια αιματικών κυττάρων

Στο πλαίσιο του 9ου Πανελληνίου Συνεδρίου του Φόρουμ Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Ιατρικής, που πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα στο Ηράκλειο της Κρήτης, απονεμήθηκε το “Αριστείο Καθηγητού Ευάγγελου Ευαγγέλου” στον Φώτη Κοσκερίδη (φωτογραφία πάνω) για τη μελέτη του σχετικά με την “Πολυμεταβλητή ανάλυση στην ανακάλυψη εκατοντάδων νέων γενετικών τόπων των αιματικών κυττάρων”.

Ο κ. Κοσκερίδης είναι υποψήφιος διδάκτορας στην μοριακή και γενετική επιδημιολογία στο Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ενώ έχει ήδη ξεκινήσει μεταδιδακτορική έρευνα ως ερευνητής στο Τμήμα Επιδημιολογίας και Βιοστατιστικής της Ιατρικής Σχολής του Imperial College στο Λονδίνο.

Μιλώντας στο iatronet.gr “αποκωδικοποιεί” την σημασία της ανακάλυψης άνω των 700 νέων γονιδίων και της επίδρασής τους στη διαμόρφωση των χαρακτηριστικών του αίματος. Εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η νέα αυτή γνώση έχει ήδη αρχίσει να παρέχει θεραπευτικές παρεμβάσεις σε γονίδια – στόχους για αιματολογικές ασθένειες και όχι μόνο, ενώ μελλοντικά θα παίξει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη ασθενειών σε άτομα με γενετική προδιάθεση να τις εμφανίσουν, στο πλαίσιο της εξατομικευμένης ιατρικής.

Ο νέος επιστήμονας αναφέρεται, τέλος, στον πρόωρα εκλιπόντα καθηγητή και μέντορά του, Ευάγγελο Ευαγγέλου, ενώ μοιράζεται τα συναισθήματά του για την απονομή του βραβείου που φέρει το όνομά του.

Η μελέτη

Η μελέτη επικεντρώθηκε σε 15 κοινούς αιματολογικούς δείκτες, όπως για παράδειγμα ο αριθμός λευκών και ερυθρών αιμοσφαιρίων, αιμοπεταλίων, τιμές αιματοκρίτη. “Ανακαλύψαμε συνολικά περισσότερα από 700 νέα γονίδια και διερευνήσαμε το ρόλο τους πάνω σε αυτούς τους αιματικούς δείκτες”, αναφέρει ο κ. Κοσκερίδης και συμπληρώνει: “Τα 65 από αυτά τα γονίδια για πρώτη φορά συσχετίστηκαν με οποιοδήποτε αιματικό κύτταρο”.

Η νέα αυτή γνώση, σύμφωνα με τον ίδιο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην πρόληψη και στη θεραπεία παθήσεων του αίματος, όπως και άλλων συστημάτων που συνδέονται με το αίμα, όπως παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος, του μεταβολισμού, του νευρικού συστήματος, καρκίνοι, που σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό επηρεάζονται από την “υγεία” του αίματος.

“Στην πράξη, ορισμένα από αυτά τα νέα γονίδια που ανακαλύψαμε μπορούν να αποτελέσουν πιθανούς θεραπευτικούς στόχους, ούτως ώστε με κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή να παρεμβαίνουμε στα γονίδια ενός ασθενή με τέτοιο τρόπο που για να το πω απλά θα μπλοκάρει τα βλαβερά γονίδια και θα ενεργοποιεί τα ωφέλιμα”, σημειώνει, διευκρινίζοντας πως στην πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετο: “σε πολλά σύνθετα νοσήματα το αποτέλεσμα είναι πολυγονιδιακό, δηλαδή επηρεάζεται από την επίδραση πολλών, πολλές φορές εκατοντάδων ή ακόμα και χιλιάδων γονιδίων”.

Αντίστοιχα, στο πλαίσιο της εξατομικευμένης ιατρικής ακριβείας, θα είναι δυνατό στο μέλλον να εφαρμόζεται και αποτελεσματικότερη πρόληψη ασθενειών, με βάση το γενετικό προφίλ του ατόμου, με κατάλληλες προσαρμογές του τρόπου ζωής ώστε να εξουδετερώνονται οι όποιες αρνητικές επιδράσεις συγκεκριμένων γονιδίων.

Τα γονίδια – “κλειδιά”

Μια πρόκληση για τους ερευνητές είναι να εντοπίσουν γονίδια “κλειδιά” τα οποία έχουν κομβικότερο ρόλο στην ανάπτυξη ασθενειών. “Κανένα γονίδιο μόνο του δεν θα αλλάξει δραματικά το αποτέλεσμα, όμως με επιλογή κατάλληλων γονιδίων μπορούν να παρέμβουν με τον τρόπο που θέλουμε”, εξηγεί ο κ. Κοσκερίδης.

Όπως αναφέρει, έχουν ήδη ξεκινήσει αρκετές θεραπευτικές παρεμβάσεις σε γονίδια στόχους, κυρίως σε εξειδικευμένες παθήσεις, όπου έχουν εντοπιστεί συγκεκριμένα γονίδια με ισχυρή επίδραση πάνω σε συγκεκριμένες παθήσεις του καρδιαγγειακού ή του νευρικού συστήματος. “Για παράδειγμα, υπάρχουν φάρμακα που επιδρούν σε γονίδια που σχετίζονται με την υπέρταση, όπως οι βήτα-αναστολείς (beta-blockers) και άλλα. Κάτι αντίστοιχο μπορούμε να κάνουμε και σε άλλες παθήσεις”, σημειώνει.

Φόρος τιμής στον Ε. Ευαγγέλου

Εμπνευστής της συγκεκριμένης ερευνητικής εργασίας ήταν ο αείμνηστος καθηγητής Κλινικής και Μοριακής Επιδημιολογίας του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Ευάγγελος Ευαγγέλου , ο οποίος έφυγε από τη ζωή το περασμένο καλοκαίρι σε ηλικία μόλις 47 ετών, έπειτα από μάχη με τον καρκίνο.

“Ήταν ο επιβλέπων της διδακτορικής μου διατριβής μέρος της οποίας ήταν το συγκεκριμένο project. Ο ίδιος το ιεραρχούσε πολύ ψηλά στα ερευνητικά ενδιαφέροντα, αλλά δεν πρόλαβε δυστυχώς να το δει ολοκληρωμέν﨔, παρατηρεί ο κ. Κοσκερίδης, και μοιράζεται τα συναισθήματά του για το γεγονός ότι απονεμήθηκε στον ίδιο το πρώτο βραβείο που φέρει το όνομά του. “Δεν ήταν απλώς ένας επιβλέπων καθηγητής για εμένα. Ήταν μέντορας, ένας άνθρωπος στον οποίο οφείλω ένα πολύ μεγάλο μέρος της μέχρι τώρα εξέλιξής μου στον τομέα της έρευνας, άφησε το στίγμα του πάνω στη δική μου πορεία. Ήταν μεγάλη απώλεια, θεωρώ χρέος μας να πάρουμε την παρακαταθήκη του και να την συνεχίσουμε”, τονίζει.

Η νέα έρευνα στο Imperial

Στο πλαίσιο της μεταδιδακτορικής του έρευνας στο Imperial College, ο Έλληνας επιστήμονας θα εργαστεί στη μοριακή επιδημιολογία της νόσου Αλτσχάιμερ και καρδιαγγειακών νοσημάτων, με εφαρμογή στην ιατρική ακριβείας και στην ανακάλυψη νέων θεραπευτικών στόχων.

“Προσπαθούμε να εντοπίσουμε και γενετικούς στόχους κλειδιά που παίζουν ρόλο σε συνυπάρχοντα νοσήματα. Για παράδειγμα, η αναιμία πολλές φορές συνυπάρχει με διαταραχές του θυρεοειδούς αδένα ή η νόσος Αλτσχάιμερ με την οποία θα ασχοληθώ εγώ συνυπάρχει πολλές φορές με καρδιαγγειακά νοσήματα”, καταλήγει.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Αύξηση των κρουσμάτων καρκίνου και των θανάτων στην Ε.Ε

Οι νέες εκτιμήσεις του 2022 για τα κράτη μέλη της ΕΕ δείχνουν ότι το 31% των ανδρών και το 25% των γυναικών αναμένεται να διαγνωστούν με καρκίνο πριν συμπληρώσουν την ηλικία των 75 ετών.

Τα νέα κρούσματα καρκίνου αυξήθηκαν κατά 2,3% σε σύγκριση με το 2020, φτάνοντας τα 2,74 εκατομμύρια το 2022. Ομοίως, οι θάνατοι από καρκίνο αυξήθηκαν κατά 2,4% σε σύγκριση με το 2020, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύθηκαν στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών για τον Καρκίνο (ECIS ).

Οι νέες εκτιμήσεις του 2022 για τα κράτη μέλη της ΕΕ δείχνουν ότι το 31% των ανδρών και το 25% των γυναικών αναμένεται να διαγνωστούν με καρκίνο πριν συμπληρώσουν την ηλικία των 75 ετών. Το 14% των ανδρών και το 9% των γυναικών υπολογίζεται ότι πεθαίνουν από καρκίνο πριν συμπληρώσουν τα 75 τους χρόνια. Ο καρκίνος επηρεάζει τους άνδρες ελαφρώς περισσότερο από τις γυναίκες: το 53% των νέων περιπτώσεων καρκίνου και το 55% των θανάτων από καρκίνο συμβαίνουν σε άνδρες.

Ποιοι είναι οι πιο συχνοί καρκίνοι που διαγιγνώσκονται και ποιοι καρκίνοι προκαλούν τους περισσότερους θανάτους;

Ο καρκίνος του μαστού παραμένει ο πιο διαγνωσμένος καρκίνος στην ΕΕ, με περίπου 380.000 περιπτώσεις (το 99% αυτών επηρεάζουν γυναίκες) που αποτελεί περίπου το 13,8% όλων των διαγνώσεων καρκίνου. Ακολουθεί ο καρκίνος του παχέος εντέρου (356.000, 13% όλων των νέων περιπτώσεων), ο καρκίνος του προστάτη (330.000, 12,1%) και ο καρκίνος του πνεύμονα (319.000, 11,6%).

Οι τέσσερις συχνότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο στην ΕΕ εκτιμάται ότι είναι ο πνεύμονας (19,5% όλων των θανάτων από καρκίνο), ακολουθούμενες από τον καρκίνο του παχέος εντέρου (12,3%), του μαστού (7,5%) και του παγκρέατος (7,4%).

Η πρόκληση του καρκίνου του παγκρέατος

Αν και ο καρκίνος του παγκρέατος έχει χαμηλότερη συχνότητα εμφάνισης σε σύγκριση με πολλούς άλλους καρκίνους (κατατάσσεται στην 8η θέση στους άνδρες και στην 5η στις γυναίκες), το χαμηλό ποσοστό επιβίωσής του τον τοποθετεί μεταξύ των τεσσάρων πιο θανατηφόρων καρκίνων σε άνδρες και γυναίκες. Η καθυστερημένη διάγνωση και θεραπεία είναι δύο σημαντικές προκλήσεις για την αντιμετώπιση του καρκίνου του παγκρέατος. Λαμβάνοντας υπόψη το χαμηλό και αμετάβλητο ποσοστό επιβίωσης και τη σταθερή ή αυξανόμενη τάση θνησιμότητας, αναμένεται αυξανόμενος αριθμός θανάτων λόγω της γήρανσης του ευρωπαϊκού πληθυσμού.

Γεωγραφικές διαφοροποιήσεις σε όλη την ΕΕ

Υψηλότερα ποσοστά επίπτωσης καταγράφονται στις χώρες της Δυτικής και Βόρειας Ε.Ε (πάνω από 640 νέα κρούσματα ανά 100.000 άτομα), ενώ υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας παρατηρούνται στις χώρες της Ανατολικής Ε.Ε (πάνω από 300 θάνατοι ανά 100.000 άτομα).

Αυτές οι γεωγραφικές διαφορές εξαρτώνται από τον επιπολασμό βασικών παραγόντων κινδύνου για συγκεκριμένους καρκίνους, την αποτελεσματική υλοποίηση των εθνικών σχεδίων ελέγχου του καρκίνου, την αποτελεσματική εφαρμογή προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου, καθώς και παραλλαγές στη διαγνωστική πρακτική.

Νέες συστάσεις για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου

Πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια νέα προσέγγιση για να υποστηρίξει τα κράτη μέλη ώστε να αυξήσουν την αποδοχή τους στα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου. Στοχεύει στην επίτευξη του στόχου που έχει τεθεί στο Ευρωπαϊκό Σχέδιο Καταπολέμησης του Καρκίνου για να προσφέρει προληπτικούς ελέγχους για τον καρκίνο του μαστού, του παχέος εντέρου και του τραχήλου της μήτρας στο 90% όσων πληρούν τις προϋποθέσεις, έως το 2025. με βάση περαιτέρω έρευνα.

Η πρόληψη του καρκίνου είναι ένας από τους τέσσερις στόχους της αποστολής της ΕΕ για τον καρκίνο. Στο πλαίσιο αυτό, η υποστήριξη της έρευνας και της καινοτομίας σε καλύτερες τεχνολογίες, μεθοδολογίες και προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της έγκαιρης ανίχνευσης.

Ωστόσο, οι καθυστερήσεις στην αναφορά διαγνώσεων καρκίνου επηρεάζουν τις έγκαιρες στατιστικές για τον καρκίνο: αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο αριθμός των νέων περιπτώσεων καρκίνου πρέπει να εκτιμηθεί τα πιο πρόσφατα χρόνια.

Οι εθνικές εκτιμήσεις είναι το αποτέλεσμα ενός έργου συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), του εξειδικευμένου οργανισμού για τον καρκίνο, του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Οι εκτιμήσεις για το 2022 βασίζονται σε έγκαιρα καταγεγραμμένα δεδομένα από ευρωπαϊκά μητρώα καρκίνου με βάση τον πληθυσμό. Θα ενσωματωθούν στην παγκόσμια ενημέρωση της IARC για τη συχνότητα εμφάνισης και τη θνησιμότητα σε 185 χώρες/εδάφη στο Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Καρκίνου αργότερα φέτος.

Πηγές:
https://joint-research-centre.ec.europa.eu/jrc-news-and-updates/cancer-cases-and-deaths-rise-eu-2023-10-02_en

 

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Απόφαση ΕΟΦ Αριθμ. Ο-53/6η/26.7.2023 – ΦΕΚ 6215/Β/27-10-2023 Τροποποίηση της υπ’ αρ. 0-833/18η/6-10-2008 απόφασης ΔΣ/ΕΟΦ «Καθορισμός των Κατευθυντήριες Γραμμές Ε.Ε. σχετικά με τις “Αρχές και τους Κανόνες Καλής Παραγωγής για τα Φάρμακα και τα δοκιμαζόμενα φάρμακα ανθρώπινης χρήσης”»

FEK-2023-Tefxos B-06215-downloaded -31_10_2023

Ελπιδοφόρα αποτελέσματα μελετών για τον καρκίνο του πνεύμονα

Τι ανακοινώθηκε στο ESMO 2023
Πολλές ενδιαφέρουσες μελέτες ανακοινώθηκαν στο ESMO 2023 εστιασμένες
κυρίως στον καρκίνο του πνεύμονα. Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Αγγελική Ανδρικοπούλου, Μαρία Καπαρέλου, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και Θάνος Δημόπουλος αναφέρουν ότι αρχικά στην νεοεπικουρική θεραπεία, ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα της μελέτης CheckMate 77T που έδειξε πως η περιεγχειρητική χορήγηση ανοσοθεραπείας με νιβολουμάμπη σε ασθενείς με δυνητικά εξαιρέσιμο μη μικροκυτταρικό καρκίνωμα πνεύμονα σταδίου ΙΙΑ -ΙΙΙΒ οδήγησε σε αύξηση του ποσοστού παθολογοανατομικής πλήρους ανταπόκρισης της νόσου από σχεδόν 5% σε 25% και βελτίωσε το διάστημα ελεύθερο υποτροπής νόσου. Το όφελος ήταν ακόμη μεγαλύτερο για τους ασθενείς σταδίου ΙΙΙ, στους ασθενείς με πλακώδη ιστολογικό τύπο και σε καπνιστές. Ήδη από την μελέτη CheckMate 816 γνωρίζαμε πως η προσθήκη ανοσοθεραπείας με νιβολουμάμπη στην χημειοθεραπεία με βάση την πλατίνα αυξάνει σημαντικά το διάστημα μέχρι την υποτροπή της νόσου καθώς και το ποσοστό επίτευξης πλήρους ανταπόκρισης στο χειρουργείο. Με την ανακοίνωση της μελέτης CheckMate 77T πλέον καθιερώνεται και η συνέχιση της θεραπείας με νιβολουμάμπη ως επικουρική μετά το χειρουργείο για ένα έτος. Η αντίστοιχη μελέτη KEYNOTE-671 έχει ανακοινώσει ήδη τα αποτελέσματα της με βάση τα οποία η περιεγχειρητική ανοσοθεραπεία με πεμπρολιζουμάμπη σε ασθενείς με εξαιρέσιμο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα σταδίου ΙΙ-ΙΙΙΒ ως νεοεπικουρική θεραπεία σε συνδυασμό με πλατίνα και εν συνεχεία ως επικουρική θεραπεία για ένα έτος μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής της νόσου κατά 42%. Ωστόσο στο φετινό ESMO ανακοινώνονται και τα αποτελέσματα της συνολικής επιβίωσης όπου συνεχίζει να υπάρχει όφελος. Μάλιστα το όφελος της συνολικής επιβίωσης συνεχίζει να αυξάνεται όσο αυξάνεται η παρακολούθηση: στα 4 έτη το ποσοοστό συνολικής επιβίωσης είναι 67% στο σκέλος του pembrolizumab έναντι 52% στο σκέλος του εικονικού φαρμάκου. Αυτή αποτελεί την πρώτη μελέτη νεοεπικουρικής θεραπείας σε δυνητικά εγχειρήσιμο καρκίνο πνεύμονα που επιτυγχάνει βελτίωση της συνολικής επιβίωσης από την δεκαετία του 90. Η δεύτερη μελέτη που ανακοινώθηκε στο ESMO 2023 ήταν η μελέτη ALINA που καθιερώνει την επικουρική θεραπεία με alectinib σε ασθενείς με χειρουργηθέν ALK-μεταλλαγμένο καρκίνο του πνεύμονα. Με την μελέτη ALINA καθιερώνεται πλέον η επικουρική χορήγηση alectinib σε ασθενείς με ALK μεταλλαγμένο καρκίνο πνεύμονα σταδίου IB έως ΙΙΙΑ. Για την μεταστατική νόσο, ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα δύο μελετών που καθιερώνουν δύο νέες στοχευμένες θεραπείες στην πρώτη γραμμή. Αρχικά, η μελέτη PAPILLON απέδειξε πως η προσθήκη του amivantamab στην χημειοθεραπεία ως θεραπεία 1ης γραμμής σε ασθενείς με μετάλλαξη ένθεσης στο εξώνιο 20 του EGFR μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής κατά 60% . Θετικά αποτελέσματα ανακοινώθηκαν για το φάρμακο αυτό και στον RET-μεταλλαγμένο μυελοειδές καρκίνωμα του θυρεοειδούς με την μελέτη LIBRETTO-531, μία μελέτη στην οποία συμμετείχε και η Θεραπευτική Κλινική του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» ως ερευνητικό κέντρο, και αλλάζει την θεραπευτική αντιμετώπιση του νοσήματος.

 

 

 

Πηγη: HealthDaily

Παιδίατροι: Ζητούν να μη μετρούν οι απουσίες των παιδιών για εμβολιασμό ή νόσηση από COVID-19

Τα ραντεβού είναι μόνο πρωινά, ενώ δεν ισχύει απαλλαγή από τις απουσίες για τη διευκόλυνση των παιδιών στον εμβολιασμό τους κατά της COVID-19.

Με επιστολή τους προς τα υπουργεία Υγείας και Παιδείας, και κοινοποίηση στην Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών και τους Ιατρικούς Συλλόγους, τα μέλη της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων επισημαίνουν ότι θα πρέπει να θεσπιστούν διευκολύνσεις για τους γονείς και τα παιδιά, αναφορικά με τον εμβολιασμό τους κατά της COVID-19.

Όπως αναφέρει ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας, Κωνσταντίνος Νταλούκας, με την έναρξη προγραμματισμού και διάθεσης του επικαιροποιημένου εμβολίου έναντι του Sars-Cov-2, διαπιστώθηκε πως παρόλο που δίνεται η δυνατότητα εμβολιασμού και στα παιδιά, εντούτοις δεν διευκολύνεται η πρόσβαση στα εμβολιαστικά κέντρα προκειμένου να εμβολιαστούν.

Τα διαθέσιμα ραντεβού είναι μόνο καθημερινές και μόνο πρωινές ώρες. Το χρονικό αυτό διάστημα τα παιδιά βρίσκονται στο σχολείο αλλά και οι περισσότεροι γονείς στην εργασία τους.

Παιδίατροι: Να μη μετρούν οι απουσίες της νόσησης από COVID-19

Επιπλέον, μετά τις 31/03/2023, μετά την άρση όλων των μέτρων αποφυγής της διασποράς της νόσου, έπαψε να ισχύει και η ευνοϊκή διάταξη της δικαιολόγησης των απουσιών των μαθητών λόγω εμβολιασμού έναντι του SarsCov-2, λένε οι παιδίατροι.

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία ζητά να διευκολυνθεί η απρόσκοπτη πρόσβαση στον εμβολιασμό όλων όσων το επιθυμούν, ενώ παράλληλα ζητά από την Πολιτεία να επανεξετάσει «το ωράριο λειτουργίας των εμβολιαστικών κέντρων, καθώς και την επαναφορά του μέτρου της δικαιολόγησης των απουσιών των μαθητών για την ημέρα/ώρες, που εμβολιάζονται».

Τέλος και προκειμένου να περιοριστεί η αυξημένη κυκλοφορία του ιού στην κοινότητα ενόψει του χειμώνα, παρακαλούν να ενεργοποιηθεί και για την τρέχουσα σχολική χρονιά η εγκύκλιος που προβλέπει την μη προσμέτρηση των απουσιών λόγω covid-19 και εποχικής γρίπης μέχρι 5 ημέρες για τους μαθητές που νοσούν.

 

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Επιπλέον Πληροφορίες

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Η βελτίωση του βαθέος ύπνου είναι πιθανό να προλαμβάνει την άνοια [μελέτη]

Νέα έρευνα έδειξε ότι ακόμα και 1% μείωση στον βαθύ ύπνο ανά έτος σε ανθρώπους άνω των 60 ετών μεταφράζεται σε 27% αυξημένο κίνδυνο άνοιας.

Ακόμα και 1% μείωση στον βαθύ ύπνο ανά έτος σε ανθρώπους άνω των 60 ετών μεταφράζεται σε 27% αυξημένο κίνδυνο άνοιας, αναφέρει έρευνα, που υποδεικνύει ότι η ενίσχυση ή διατήρηση του βαθέος ύπνου (αργών κυμάτων)  στους ηλικιωμένους θα μπορούσε να απομακρύνει την άνοια.

Η έρευνα, με επικεφαλής τον Matthew Pase, του Monash School of Psychological Sciences και του Turner Institute for Brain and Mental Health στη Μελβούρνη, δημοσιεύτηκε στο JAMA Neurology.

Εξέτασε 346 συμμετέχοντες άνω των 60 ετών που ολοκλήρωσαν 2 νυχτερινές έρευνες ύπνου σε χρονικές περιόδους από το 1995 έως το 1998 και από το 2001 έως το 2003, με μέσο χρόνο 5 ετών μεταξύ τους.

Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για άνοια από την ώρα της δεύτερης έρευνας ύπνου έως το 2018. Οι ερευνητές ανακάλυψαν κατά μέσον όρο ότι η ποσότητα βαθέος ύπνου μειώθηκε μεταξύ των 2 ερευνών, δείχνοντας απώλεια στον ύπνο αργών κυμάτων, με τη γήρανση.

Tα επόμενα 17 χρόνια σημειώθηκαν 52 περιστατικά άνοιας. Ακόμα και όταν έγινε προσαρμογή για ηλικία, φύλο, γενετικούς παράγοντες, κάπνισμα, χρήση υπνωτικών, αντικαταθλιπτικών και αγχολυτικών, κάθε εκατοστιαία μείωση στον βαθύ ύπνο κάθε χρόνο συνδεόταν με 27% αυξημένο κίνδυνο άνοιας.

Ο ερευνητής δήλωσε ότι τα αργά κύματα ύπνου στηρίζουν τον γηράσκοντα εγκέφαλο με πολλούς τρόπους και ότι γνωρίζουμε ότι ο ύπνος ενισχύει τον καθαρισμό των μεταβολικών αποβλήτων του εγκεφάλου, περιλαμβανομένης της διευκόλυνσης του καθαρισμού πρωτεϊνών που συσσωρεύονται στη νόσο Alzheimer.

Εως σήμερα, οι ερευνητές δεν είναι σίγουροι για τον ρόλο των αργών κυμάτων ύπνου στην εμφάνιση άνοιας. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι απώλεια αργών κυμάτων ύπνου ενδεχομένως μπορεί να είναι τροποποιήσιμος παρόντας κινδύνου για άνοια.

Η έρευνα έδειξε ότι γενετικός παράγοντας κινδύνου για Alzheimer αλλά όχι ο όγκος του εγκεφάλου συνδεόταν με επιταχυνόμενη πτώση του ύπνου αργών κυμάτων.

Πηγές:
JAMA Neurology.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Ανοσοθεραπείες: Όφελος 260 εκατ. από το… κόστος του καρκίνου

O καρκίνος παραμένει παγκοσμίως μία από τις βασικότερες αιτίες νοσηρότητας και θνησιμότητας,

αντιπροσωπεύοντας 1 στους 6 θανάτους.

Μόνο στην Ευρώπη προβλέπεται μία αύξηση της τάξης του 31% στα νέα περιστατικά καρκίνου μέχρι το 2035,

ενώ και στην Ελλάδα το φορτίο της νόσου παραμένει εξαιρετικά βαρύ και αναμένεται να αυξηθεί κατά 27% (vs 20122).

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Κέντρα ολιστικής προσέγγισης για τον Διαβήτη -Το σχέδιο του υπουργείου υγείας

Λιγότερα από 30 Διαβητολογικά Κέντρα λειτουργούν στη χώρα και αυτά υποστελεχωμένα. Το υπουργείο υγείας σχεδιάζει τη δημιουργία κέντρων ολιστικής προσέγγισης των ασθενών με Σακχαρώδη Διαβήτη.

Τρία βασικά ζητήματα που απασχολούν τους ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη τέθηκαν στο επίκεντρο της συνάντησης των εκπροσώπων της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σωματείων – Συλλόγων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη (ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ), με τον υπουργό Υγείας Μιχάλη Χρυσοχοΐδη.

Ο πρόεδρος της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ Χρήστος Δαραμήλας και η Αντιπρόεδρος Α’, Γκόλφω Γεμιστού διευκρίνισαν στον υπουργό Υγείας Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, πως το μεγαλύτερο μέρος των Διαβητολογικών Κέντρων της χώρας είναι υποστελεχωμένα και υπολειτουργούν, ενώ στις περιοχές από την Αλεξανδρούπολη έως της Θεσσαλονίκη, αλλά και σε Βόλο, Κοζάνη, Φλώρινα, Ξάνθη, κτλ. δεν υπάρχουν καθόλου Διαβητολογικά Ιατρεία.

Συνολικά, πλέον λειτουργούν με μέτρια στελέχωση λιγότερα από 30 Διαβητολογικά Κέντρα και Ιατρεία σε όλη την χώρα, ενώ σχεδόν ανύπαρκτα είναι τα ιατρεία Διαβητικού Ποδιού.

 

Κέντρα ολιστικής προσέγγισης

Ο Υπουργός Υγείας Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, κατά τη συνάντηση με την ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ συμφώνησε πως ο Σακχαρώδης Διαβήτης είναι μια χρόνια πάθηση που χρειάζεται διαρκή παρακολούθηση. Ειδικότερα, όσον αφορά στα Διαβητολογικά Κέντρα, επεσήμανε όχι μόνο την ανάγκη ύπαρξης Διαβητολογικών Κέντρων, αλλά και την επαρκή στελέχωσή τους από όλες τις ειδικότητες που άπτονται του Σακχαρώδη Διαβήτη, όπως εξειδικευμένους ιατρούς στον Σακχαρώδη Διαβήτη, καρδιολόγο, οφθαλμίατρο, νευρολόγο και αγγειολόγο.

Επίσης, τόνισε την ανάγκη δημιουργίας Διαβητολογικών Κέντρων σε μεγάλα αστικά κέντρα, ενώ για την Κρήτη, σύμφωνα με την ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ, ανέφερε πως είναι απαραίτητη η ύπαρξη και η σωστή στελέχωση δύο Διαβητολογικών Κέντρων, ένα στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου (ΠΑΓΝΗ) και ένα στο Νοσοκομείο των Χανίων.

Παράλληλα, έθεσε τον προβληματισμό του αναφέρει η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ, τονίζοντας πως οι πάσχοντες από Σακχαρώδη Διαβήτη στη χώρα μας, οι οποίοι ξεπερνούν το 1.000.000, σε αριθμό, δεν έχουν ικανοποιητική πρόσβαση στις Δημόσιες Δομές Υγείας και στην Πρωτοβάθμια Περίθαλψη, λόγω των σοβαρών ελλείψεων σε Ιατρικό και Νοσηλευτικό Προσωπικό και δεσμεύτηκε πως θα υπάρξει από πλευράς του επικοινωνία με το Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (ΚΕΣΥ) προκειμένου να πραγματοποιηθεί εκ νέου μια συνάντηση με τη διοίκηση της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ, με στόχο την υλοποίηση των αιτημάτων.

Τη δημιουργία Κέντρων ολιστικής προσέγγισης για τους ασθενείς με χρόνια προβλήματα υγείας, αναμεσά τους και οι ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη, τόνισε και από το βήμα του 27ου συνεδρίου του Economist ο υπουργός υγείας.

Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι χρειάζεται μια ολοκληρωμένη στρατηγική στο ΕΣΥ με Κέντρα Χρονίων Παθήσεων, έτσι ώστε τα νοσοκομεία να ασχοληθούν με το δευτεροβάθμιο και κυρίως, το τριτοβάθμιο επίπεδο στο έργο τους.

Μάλιστα όπως είπε, τα Κέντρα Χρονίων Παθήσεων είναι και ένα προσωπικό του στοίχημα. Έργο αυτών των Κέντρων θα είναι η παρακολούθηση των πασχόντων συνολικά.

Έφερε ως παράδειγμα τους ασθενείς με Διαβήτη, λέγοντας χαρακτηριστικά:  “Ένας διαβητικός συμπολίτης μας  έχει το διαβήτη, έχει πιθανά προβλήματα όρασης, έχει πιθανά καρδιαγγειακά προβλήματα, έχει προβλήματα ψυχολογικά και πολλά άλλα. Άρα, θέλουμε να δημιουργήσουμε κέντρα με αυτήν την ολιστική προσέγγιση για να μπορούν να παρακολουθούνται αυτοί οι άνθρωποι καθολικά, συνολικά, για να είμαστε χρήσιμοι ως σύστημα υγείας στους ανθρώπους“.

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Σακχαρώδη Διαβήτη

Ζήτημα επίσης που απασχολεί την ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ είναι η δημιουργία Εθνικού Σχεδίου Δράσης για το Σακχαρώδη Διαβήτη. Ο πρόεδρος της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ Χρήστος Δαραμήλας τόνισε την αναγκαιότητα της δημιουργίας του, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι θα αποτελέσει τομή στα δρώμενα του υπουργείου υγείας και στην εξυπηρέτηση του Σακχαρώδη Διαβήτη στη χώρα μας.

Ο κ. Δαραμήλας κατέστησε σαφές πως για την ορθότερη και καθολική αντιμετώπιση, οργάνωση και λύση των προβλημάτων των πασχόντων με Σακχαρώδη Διαβήτη, χρειάζεται ένα οργανωμένο Εθνικό Σχέδιο Δράσης, μια πρόταση, την οποία δομημένα διαθέτει ήδη η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ και μπορεί να αξιοποιηθεί προς όφελος των πασχόντων, αλλά και του Συστήματος Υγείας. Έτσι, οι σοβαρές αδυναμίες που παρατηρούνται στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, χρόνια τώρα και αφορούν στον Σακχαρώδη Διαβήτη να οδηγηθούν σε οριστική λύση..

Αναδιαμόρφωση του προϋπολογισμού

Στην ανάγκη για επανεξέταση του σοβαρού ζητήματος της αναδιαμόρφωσης του ετήσιου προϋπολογισμού για τον Σακχαρώδη Διαβήτη, αναφέρθηκε ο κ. Δαραμήλας.

Τόνισε ότι η επανεξέταση θα πρέπει να είναι ανάλογη με τον επιπολασμό της πάθησης, ώστε να δοθεί πρόσβαση στα νέα ιατροτεχνολογικά προϊόντα και στους πάσχοντες από Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2.

Ο υπουργός σύμφωνα με την ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ, αναλαμβάνει την πρωτοβουλία με δική του επίβλεψη να πραγματοποιηθεί συνάντηση ανάμεσα στο υπουργείο υγείας, την ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ και τον ΕΟΠΠΥ, ώστε να λυθούν τα προβλήματα που άπτονται οικονομικών ζητημάτων.

 

 

 

Πηγη: https://www.oloygeia.gr/

ΕΚΕΑ: Ρεκόρ πενταετίας σε εθελοντές αιμοδότες – Νέα πλατφόρμα για on line δήλωση αποθεμάτων

Με το Ενιαίο Πληροφοριακό Σύστημα αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά το απόθεμα αίματος στην Ελλάδα, σύμφωνα με ΕΚΕΑ.

Ένα μεγάλο βήμα για τη χώρα μας έγινε στις 23 Οκτωβρίου 2023. Το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ) έθεσε σε λειτουργία το Ενιαίο Πληροφοριακό Σύστημα, μέσω του οποίου οι αρμόδιοι θα παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο τη ροή των αποθεμάτων αίματος σε όλη τη χώρα.

Την ίδια στιγμή, το αίμα που παραχωρείται από εθελοντές αιμοδότες παρουσίασε ρεκόρ πενταετίας στις αρχές του 2023.

Ο πρόεδρος του ΕΚΕΑ, Παναγιώτης Κατσίβελας, μιλώντας στο iatropedia.gr αναφέρει ότι ολοκληρώθηκε το πρώτο στάδιο της εγκατάστασης της νέας πλατφόρμας. Το έργο -το οποίο έχει κόστος 2,9 εκατ. ευρώ με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ- θα ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους:

“Είναι ένα σημαντικό έργο γιατί μέχρι και σήμερα δεν είχαμε τη δυνατότητα να ξέρουμε τα ακριβή αποθέματα σε αίμα της χώρας μας και σε πραγματικό χρόνο. Πλέον με την εφαρμογή του Ενιαίου Πληροφοριακού Συστήματος θα την έχουμε. Επίσης, θα έχουμε και την ακριβή πορεία του αίματος από τον αιμοδότη μέχρι την χορήγησή του στον ασθενή με πλήρη στοιχεία και με απόλυτη διασφάλιση των προσωπικών δεδομένων. Η λειτουργία του ΕΚΕΑ με το νέο πληροφοριακό σύστημα σημαίνει ότι έχει ολοκληρωθεί το δυσκολότερο και το μεγαλύτερο τμήμα του έργου”, σημειώνει ο πρόεδρος.

Σε δεύτερο στάδιο, αναμένεται η διασύνδεση όλων των νοσοκομείων της Επικράτειας με το κεντρικό πληροφοριακό σύστημα. Αυτό θα δώσει τη δυνατότητα στους υπεύθυνους των αιμοδοσιών να επικοινωνούν πιο άμεσα και να καλύπτουν τάχιστα τις ανάγκες, με την άμεση μεταφορά αίματος.

“Θα ακολουθήσει σε συντομότατο χρόνο η ένταξη των νοσοκομείων και η πλήρης εφαρμογή του Συστήματος”, σημειώνει ο κ. Κατσίβελος, ο οποίος εξηγεί πως η αρχή θα γίνει από τις Νοσοκομειακές Υπηρεσίες Αιμοδοσίας (Ν.Υ.Α) των νοσοκομείων του λεκανοπεδίου.

Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η ιδρυση ΕΚΕΑ στη Βόρεια Ελλάδα.

Ταυτόχρονα ολοκληρώθηκε ο διαγωνισμός για τον ορολογικό έλεγχο στην Αιμοδοσία για τις ασθένειες που μεταδίδονται μέσω μετάγγισης, με ετήσιο όφελος 3,3 εκατ. ευρώ.

Αυξήθηκαν σχεδόν 70% οι εθελοντές δότες αίματος

Εντωμεταξύ, μία σημαντική “στροφή” παρατηρείται το τελευταίο διάστημα στην προσφορά αίματος μέσω εθελοντικής αιμοδοσίας στην Ελλάδα.

Όπως λέει ο πρόεδρος του ΕΚΕΑ κ. Κατσίβελος, μετά την πανδημία η εθελοντική αιμοδοσία έχει αυξηθεί σημαντικά.

Συγκεκριμένα, το πρώτο τρίμηνο του 2023 το ποσοστό συμμετοχής των εθελοντών στις συνολικές ανάγκες της χώρας σε αίμα έφτασε το 69,90%, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό του 2022 ήταν 64,9%.

Πηγή: ΕΚΕΑ

“Πράγματι έχουμε αύξηση του εθελοντικού αίματος κοντά στο 70%. Είναι το “ψυχολογικό όριο” της ανοδικής πορείας του εθελοντισμού στην Ελλάδα . Πριν την πανδημία είχαμε 61%. Και με την προσπάθεια όλων το να φτάσουμε στην επόμενη δεκάδα είναι σημαντικό. Αναμένεται το 2023 να προκληθεί ένα νέο ρεκόρ στην συλλογή εθελοντικού αίματος”, επισημαίνει στο iatropedia.gr ο πρόεδρος του ΕΚΕΑ.

Δείτε το σχετικό γράφημα:

Πηγή: ΕΚΕΑ

ΕΚΕΑ: Οι πρώτοι των πρώτων στην εθελοντική αιμοδοσία

Το 2022 η Ελλάδα χρειάστηκε για την φροντίδα και τη θεραπεία ασθενών 554.494 μονάδες αίματος, ενώ οι 534.494 μονάδες συλλέχθηκαν από την κοινωνία.

Από αυτές, οι περίπου 349.000 συλλέχθηκαν από εθελοντές αιμοδότες, και το υπόλοιπο αίμα συλλέχθηκε από φίλους και συγγενείς ασθενών.

Επιπλέον 20.000 μονάδες παραλάβαμε από τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό, οι οποίες προορίζονται αποκλειστικά για τους πάσχοντες από Μεσογειακή Αναιμία .

Το 2022 προστέθηκαν 90 νέοι αιμοδότες στο σύστημα.

Ως προς το ποια ήταν τα νοσοκομεία με τη μεγαλύτερη προσφορά σε μονάδες αίματος εντός του 2022;

Πρώτο έρχεται το Γενικό Κρατικό Αθηνών “Γ. Γεννηματάς” (24.159 μονάδες), δεύτερο το Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης, (21.662), τρίτο το ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης (21.049) και τέταρτο το Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας (16.254)

Δείτε τον σχετικό πίνακα με τα 10 πρώτα νοσοκομεία σε προσφορά μονάδων αίματος:

Πηγή: ΕΚΕΑ

Όσο για τα νοσοκομεία με τη μεγαλύτερη προσέλευση εθελοντών – αιμοδοτών;

Πρώτο σε ποσοστά εθελοντικού αίματος είναι το Γενικό Νοσοκομείο Άμφισσας (96,74%), δεύτερο το Γενικό Νοσοκομείο «Η Ελπίς» (91,76%), τρίτο το Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία Φλέμιγκ» (86,37%) και τέταρτο το Παίδων «Η Αγία Σοφία», (85,4%).

Δείτε τα 10 πρώτα νοσοκομεία σε προσφορά εθελοντικού αίματος:

Πηγή: ΕΚΕΑ

Τα μεγαλύτερα ποσοστά συλλογής εθελοντικού αίματος ανά Περιφερειακή Ενότητα, με τον μέσο όρο της Ελλάδας στο 32,98% (μονάδες εθελοντικού αίματος ανά 1.000 κατοίκους) είναι τα εξής:

Πρώτη στον κατάλογο της συλλογής αίματος είναι η Κρήτη (37,6%), ακολουθεί η Ήπειρος (37,21%), η Κεντρική Μακεδονία (35,46%) και η Αν. Μακεδονία – Θράκη (33,49%).

Δείτε τις Περιφερειακές Ενότητες με τη μεγαλύτερη προσφορά εθελοντικού αίματος ανά 1.000 κατοίκους:

Πηγή: ΕΚΕΑ

Να σημειωθεί πως μετά την εγκατάσταση του νέου εργαστηρίου ορολογικού ελέγχου του ΕΚΕΑ, σε περίπου 2 μήνες από σήμερα, η χώρα μας θα διαθέτει ακόμη πιο ασφαλές αίμα απέναντι στις ασθένειες που μεταδίδονται μέσω μετάγγισης.

Πρόκειται για ένα πλήρως αυτοματοποιημένο και με ηλεκτρονικό τρόπο σύστημα, που δεν θα απαιτεί ανθρώπινη παρέμβαση.

 

 

 

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Χαμηλά ποσοστά εποχικής γρίπης – Τι δείχνουν τα στοιχεία ΕΟΔΥ και ECDC

Στα ίδια επίπεδα με τα περυσινά κινείται η εποχική γρίπη στην Ευρώπη, με τις “γριπώδεις” συνδρομές” να έχουν ελαφρά αυξητική τάση σε ελάχιστες χώρες, κατά την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε την περασμένη Κυριακή.

Στην Ελλάδα, μόλις το 2,5% των συνολικών επισκέψεων σε γιατρό αφορά συμπτώματα, όπως πυρετός, καταβολή, κεφαλαλγία, μυαλγίες, βήχας, πονόλαιμος και δύσπνοια. Το αντίστοιχο ποσοστό πέρυσι ήταν 4%.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ, τα πιο υψηλά ποσοστά αφορούν άτομα 15 έως 64 ετών (ποσοστό επισκέψεων 5%) και άτομα άνω των 65 ετών (4% των επισκέψεων σε γιατρό).

Την περασμένη εβδομάδα, δεν καταγράφηκαν στη χώρα μας σοβαρά κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης με νοσηλεία σε ΜΕΘ, ενώ τις τελευταίες δύο εβδομάδες έχουν νοσηλευτεί σε ΜΕΘ δύο άτομα με γρίπη.

Τις δύο τελευταίες εβδομάδες, έχουν ελεγχθεί 163 κλινικά δείγματα, 4 από νοσοκομεία και 159 από το Δίκτυο Παρατηρητών Νοσηρότητας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Τα 7 (4%) εξ αυτών ήταν θετικά για ιούς γρίπης και συγκεκριμένα τα 6 (86%) ήταν τύπου Α και ένα (14%) τύπου Β. Τα στελέχη τύπου Α ανήκαν όλα στον υπότυπο Α(Η1Ν1)pdm09.

Η εξέταση 168 δειγμάτων σε επτά ιδιωτικά νοσοκομεία έχει δείξει πως το 2% ήταν θετικά για τη γρίπη, το 1% για RSV, το 6% για αδενοϊό και ρινοϊό – εντεροϊό και 31% για ρινοϊό – εντεροϊό.

Ευρώπη

Στη σχετική έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), επισημαίνεται πως η θετικότητα στα τεστ ήταν πολύ υψηλότερη για την CoViD (14%), ενώ για τον συγκυτιακό αναπνευστικό ιό (RSV) και τη γρίπη παρέμεινε κάτω από 2%, με ελαφρά αύξηση στον RSV.

Οι εργαστηριακές αναλύσεις έχουν εντοπίσει στελέχη γρίπης τύπου Α (Η1)pdm09 ή Α (Η3).

Οι εισαγωγές ασθενών σε νοσοκομεία και σε ΜΕΘ έχουν σταθερά αυξητικές τάσεις τις τελευταίες εβδομάδες σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, αν και τα επίπεδα παρέμειναν χαμηλότερα από την ίδια περίοδο πέρυσι.

Τα ποσοστά θανάτων παρέμειναν χαμηλά, με αυξήσεις σε σύγκριση με την προηγούμενη εβδομάδα και αφορούν άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/