Υπουργείο Υγείας και Sheba Medical Center : Υπογραφή μνημονίου συνεργασίας

Για Ιατρικές Υπηρεσίες και Έρευνα
Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης υποδέχθηκε χθες, Τετάρτη 7
Οκτωβρίου, την Πρέσβη του Ισραήλ στην Ελλάδα Pninat Yannay, στο
πλαίσιο της υπογραφής Μνημονίου Συνεργασίας (Memorandum of
Understanding) μεταξύ του Υπουργείου Υγείας της Ελλάδος και του Sheba Fund
για Ιατρικές Υπηρεσίες και Έρευνα.
Το Μνημόνιο Συνεργασίας θέτει το πλαίσιο για την ανάπτυξη κοινών
πρωτοβουλιών στην εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, στην αναβάθμιση
των υπηρεσιών περίθαλψης και στην αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών.
Στόχος είναι η διερεύνηση συνεργασιών που αξιοποιούν την τεχνογνωσία και
τις δυνατότητες των δύο πλευρών, με έμφαση στη βελτίωση της ποιότητας
της φροντίδας και στην ενίσχυση της πρόσβασης των πολιτών σε υπηρεσίες
υγείας. Βασικό πεδίο συνεργασίας αποτελεί η επαγγελματική κατάρτιση
και η κλινική εκπαίδευση ιατρών, νοσηλευτών και άλλων επαγγελματιών
υγείας. Προβλέπεται η διερεύνηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων,
εργαστηρίων, υποτροφιών και προγραμμάτων κλινικής παρατήρησης,
καθώς και δράσεων μάθησης μέσω προσομοίωσης και συνεχιζόμενης
εκπαίδευσης. Οι πρωτοβουλίες αυτές αποσκοπούν στην ενίσχυση των
κλινικών δεξιοτήτων, της διοικητικής επάρκειας και της ποιότητας της
φροντίδας των ασθενών. Στο πεδίο του ψηφιακού μετασχηματισμού,
οι δύο πλευρές θα διερευνήσουν πρωτοβουλίες για την αποτελεσματική
αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, των δεδομένων και των πλατφορμών
καινοτομίας στην Υγεία. Κεντρική θέση έχει η εκπαίδευση των επαγγελματιών
υγείας στη χρήση προηγμένων ιατρικών τεχνολογιών και ψηφιακών
εργαλείων, για την υποστήριξη της λήψης αποφάσεων και τη βελτίωση της
φροντίδας των ασθενών.
Πηγη:HealthDaily

ΕΨΕ: Το στίγμα για τις ψυχικές διαταραχές παραμένει κυρίαρχο στην Ελληνική κοινωνία

Αναγκαία η τοποθέτηση πιστοποιημένων ομότιμων
υποστηρικτών σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία έχει επανειλημμένα αναφερθεί στις
προκαταλήψεις και τα στερεότυπα που αφορούν στην ψυχική νόσο και έχουν ως
αποτέλεσμα τον αποκλεισμό και την περιθωριοποίηση όσων πάσχουν από κάποια
ψυχική διαταραχή. Δυστυχώς, το στίγμα για τις ψυχικές διαταραχές παραμένει
κυρίαρχο και στην ελληνική κοινωνία, άλλοτε συνδέοντας με αντιεπιστημονικό
τρόπο τις σοβαρές ψυχικές διαταραχές με την επικινδυνότητα, άλλοτε
προβάλλοντας το ανίατο των ψυχικών διαταραχών και μη λαμβάνοντας υπόψη την
πρόοδο που έχει γίνει στην θεραπεία τους τις τελευταίες δεκαετίες.
Στα πλαίσια αυτά τα ίδια τα άτομα με ψυχική διαταραχή αποκτούν αρνητική
εικόνα για τον εαυτό τους και υιοθετούν τις προκαταλήψεις σε βάρος τους,
ενδοβάλλοντας το αρνητικό τους περιεχόμενο (self-stigma), με αποτέλεσμα
την χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση, την αυτοεγκατάλειψη και την μη
αναζήτησή όποιων ευκαιριών αποκατάστασης τους προσφέρονται, στα πλαίσια
της σύγχρονής ψυχιατρικής φροντίδας. Το φετινό θέμα της Παγκόσμια Ημέρα
Ψυχικής Υγείας «Ακούγοντας τις Βιωμένες Εμπειρίες: Πραγματικές Φωνές,
Πραγματική Αλλαγή» θέτει την ανάγκη οικοδόμησης συστημάτων ψυχικής υγείας
μαζί με τα άτομα που φέρουν την βιωμένη εμπειρία της ψυχικής νόσου και όχι
απλώς γι’ αυτά. Είναι γεγονός ότι πολύ συχνά ζητείται από τα άτομα με «βιωμένη
εμπειρία» να μοιραστούν τις ιστορίες τους, αλλά στο τέλος αποκλείονται από
τη λήψη αποφάσεων. Η ουσιαστική συμμετοχή, όμως, εκτείνεται πέρα από το
να ακούγονται απλώς οι φωνές τους. Η χάραξη πολιτικών και η δημιουργία
υποστηρικτικών δομών οφείλει να συμπεριλαμβάνει την πολύτιμη γνώση
των ανθρώπων με βιωμένη εμπειρία. Η αυτοσυνηγορία (self-advocacy) και η
λογοδοσία των υπηρεσιών ψυχικής υγείας (service accountability) μπορούν και
πρέπει να αποτελέσουν θεμελιώδεις πυλώνες για την αποτελεσματική διαχείριση
της ψυχικής διαταραχής, χωρίς αποκλεισμούς και με σεβασμό στα ανθρώπινα
δικαιώματα. Η ομότιμη συμπαράσταση (peer supporting) αφορά στη φροντίδα
και στη στήριξη που παρέχεται από άτομα που έχουν ανακάμψει προς άλλα άτομα
που περνούν τώρα την ίδια διαταραχή.

 

 

Πηγη:HealthDaily

Π.Ο.Υ.: Ηγετικός ο ρόλος της Ελλάδας στη μάχη κατά της παιδικής παχυσαρκίας

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για τη διαχείριση της παχυσαρκίας
σε παιδιά και εφήβους
Στο επίκεντρο της διεθνούς κοινότητας βρέθηκε η Ελλάδα κατά την παρουσίαση
των νέων Κατευθυντήριων Οδηγιών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ)
για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση της Παχυσαρκίας σε Παιδιά και Εφήβους, με
τον ΠΟΥ να εξαίρει την χώρα μας για την πρωτοπορία, τη συνέπεια και τα απτά
αποτελέσματα της εθνικής της στρατηγικής. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΟΥ,
τα ποσοστά παχυσαρκίας στις ηλικίες 5-19 ετών αυξήθηκαν παγκοσμίως έως
το 2024, με περισσότερα από 170 εκατομμύρια παιδιά και εφήβους να ζουν
σήμερα με παχυσαρκία. Για την αντιμετώπιση αυτής της κρίσης, ο ΠΟΥ εξέδωσε
νέες οδηγίες που προωθούν οικογενειοκεντρικές, πολυπαραγοντικές παρεμβάσεις
μέσω της ΠΦΥ. Στο πλαίσιο αυτό, ο Δρ Bruce Aylward, Γενικός Διευθυντής
Προαγωγής Υγείας, Πρόληψης Νοσημάτων και Φροντίδας του ΠΟΥ, υπογράμμισε
τον ηγετικό ρόλο της Ελλάδας, επισημαίνοντας ότι τα τελευταία χρόνια παράγει
σταθερά μετρήσιμα αποτελέσματα. Όπως σημείωσε, η Ελλάδα αποτελεί μία
από τις ελάχιστες χώρες παγκοσμίως που δεν περιορίζεται στην υιοθέτηση
κατευθυντήριων οδηγιών, αλλά τις εφαρμόζει στην πράξη με αποδεδειγμένη
αποτελεσματικότητα. Στη δική της παρέμβαση, η Αν. Υπουργός Υγείας, Ειρήνη
Αγαπηδάκη, παρουσίασε την πρόοδο της Εθνικής Δράσης κατά της Παιδικής
Παχυσαρκίας, με στόχο τη μείωση του ποσοστού υπερβαρίας και παχυσαρκίας
στα παιδιά από 37,5% (2019) σε 24,5% έως το 2030

 

 

Πηγη:HealthDaily

Πολλαπλούν μυέλωμα : Νέα γενιά ανοσοθεραπείας

Με το τριειδικό αντίσωμα ramantamig υπό αξιολόγηση
Η θεραπεία του πολλαπλού μυελώματος έχει εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία
χρόνια, με την εισαγωγή νέων προσεγγίσεων ανοσοθεραπείας που αξιοποιούν
το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα για την αναγνώριση και καταστροφή των
καρκινικών κυττάρων. Παρά τη σημαντική αυτή πρόοδο, η υποτροπή της
νόσου και η ανάπτυξη ανθεκτικότητας στις διαθέσιμες θεραπείες εξακολουθούν
να αποτελούν σημαντικές προκλήσεις, καθιστώντας αναγκαία την ανάπτυξη
θεραπειών με νέους μηχανισμούς δράσης, με σκοπό τη βελτίωση της επιβίωσης
και της ποιότητας ζωής των ασθενών.
Ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής-Ογκολογίας-Αιματολογίας,
τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρει ότι μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εξέλιξη αποτελεί
η ανάπτυξη των τριειδικών αντισωμάτων, τα οποία έχουν σχεδιαστεί ώστε να
αναγνωρίζουν ταυτόχρονα περισσότερους από έναν θεραπευτικούς στόχους.
Σε αυτή τη νέα γενιά ανοσοθεραπείας ανήκει το ramantamig, ένα τρι-ειδικό
αντίσωμα που βρίσκεται υπό κλινική αξιολόγηση και στοχεύει ταυτόχρονα τα
BCMA και GPRC5D, δύο αντιγόνα που εκφράζονται στα κύτταρα του πολλαπλού
μυελώματος, καθώς και το CD3 στα Τ-λεμφοκύτταρα. Με αυτόν τον τρόπο
επιδιώκεται η προσέγγιση και ενεργοποίηση των Τ-λεμφοκυττάρων έναντι των
κυττάρων του μυελώματος.
Η ταυτόχρονη αναγνώριση δύο διαφορετικών στόχων στο κύτταρο του
μυελώματος αποτελεί ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ramantamig.
Η στρατηγική αυτή διερευνάται ως ένας πιθανός τρόπος αντιμετώπισης της
ετερογένειας της νόσου και μηχανισμών ανοσολογικής διαφυγής που μπορούν
να εμφανιστούν όταν τα καρκινικά κύτταρα μειώνουν ή χάνουν την έκφραση
ενός θεραπευτικού στόχου. Η Θεραπευτική Κλινική του ΕΚΠΑ (Νοσοκομείο
«Αλεξάνδρα») συμμετέχει ενεργά στο πρόγραμμα κλινικής ανάπτυξης του
ramantamig, με τέσσερις μελέτες που καλύπτουν διαφορετικά στάδια της πορείας
του πολλαπλού μυελώματος, από τη διάγνωση έως και την υποτροπή (πρώιμη
και όψιμη), να βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.
• TRIlogy-7 – Φάση 3: Αφορά ασθενείς με νεοδιαγνωσθέν πολλαπλούν μυέλωμα,
για τους οποίους δεν προγραμματίζεται μεταμόσχευση ως αρχική θεραπεία, και
συγκρίνει τον συνδυασμό ramantamig και daratumumab χορηγούμενα για 48
μήνες με καθιερωμένα θεραπευτικά σχήματα (DVRd ή DRd) σε συνεχή χορήγηση.
• TRIlogy-5 – Φάση 3: Αφορά ασθενείς με υποτροπιάζον ή ανθεκτικό
πολλαπλούν μυέλωμα μετά από 1–3 προηγούμενες γραμμές θεραπείας και
συγκρίνει το ramantamig έναντι του teclistamab, ένα δι-ειδικό αντίσωμα που
στοχεύει το BCMA στα κύτταρα του μυελώματος και το CD3 στα Τ-λεμφοκύτταρα.
• TRIlogy-4 – Φάση 3: Αφορά βαριά προθεραπευμένους ασθενείς με
υποτροπιάζον ή ανθεκτικό πολλαπλούν μυέλωμα μετά από τουλάχιστον τρεις
προηγούμενες γραμμές θεραπείας και συγκρίνει το ramantamig έναντι του
teclistamab.
• TRI Pro – Φάση 2: Εστιάζει στη βελτιστοποίηση της ασφαλούς χορήγησης του
ramantamig, διερευνώντας κατά πόσο η προφυλακτική χορήγηση tocilizumab
μπορεί να προλάβει το σύνδρομο απελευθέρωσης κυτταροκινών (CRS), μια
ανεπιθύμητη ενέργεια των θεραπειών που ενεργοποιούν τα Τ-λεμφοκύτταρα.

 

 

Πηγη:HealthDaily

Ε.Ε.: 120.000 θάνατοι κάθε χρόνο απο επαγγελματικό καρκίνο

Συνδέεται με έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες
Κάθε χρόνο, περίπου 120.000 εργαζόμενοι στην ΕΕ διαγιγνώσκονται με
επαγγελματικό καρκίνο που συνδέεται με την έκθεση σε καρκινογόνους
παράγοντες κατά την εργασία. Χθες το Κοινοβούλιο ενέκρινε νέους κανόνες
για τη βελτίωση των προτύπων της ΕΕ για την προστασία των εργαζομένων
από την έκθεση σε επικίνδυνες ουσίες.
Περιλαμβάνονται νέες οριακές τιμές έκθεσης για ορισμένες επικίνδυνες
χημικές ουσίες, με βάση τα πλέον επικαιροποιημένα επιστημονικά
δεδομένα. Η οδηγία καθορίζει νέες οριακές τιμές για το κοβάλτιο και
τις ανόργανες ενώσεις κοβαλτίου (παραγωγή συσσωρευτών), τους
πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες (παραγωγή
χάλυβα, σιδήρου και αλουμινίου) και το 1,4-διοξάνιο (χημικά και
κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα).
Καθορίζει επίσης μια μακροπρόθεσμη οριακή τιμή επαγγελματικής έκθεσης
για το ισοπρένιο (χημική βιομηχανία και παραγωγή καουτσούκ), καθώς η ουσία
αυτή πληροί τα κριτήρια ταξινόμησης της ως καρκινογόνου. Η ΕΕ θα πρέπει
να αξιολογήσει την ανάγκη καθορισμού πρόσθετων οριακών τιμών για τις ουσίες
που περιέχονται στις αναθυμιάσεις συγκόλλησης. Τα κράτη μέλη έχουν στη
διάθεσή τους δύο έτη από την έναρξη ισχύος της οδηγίας για να μεταφέρουν
στο εθνικό τους δίκαιο τις διατάξεις της

 

 

Πηγη:HealthDAILY

Καρκίνος μαστού: Νέα δεδομένα για τη μετάλλαξη ESR1 που αλλάζει τη θεραπεία

Ο καρκίνος μαστού βρίσκεται στο επίκεντρο νέων θεραπευτικών εξελίξεων, με τη μετάλλαξη ESR1 να αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την επιλογή και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας σε ασθενείς με μεταστατική νόσο.

Νέα δεδομένα αναδεικνύουν τον ρόλο της συγκεκριμένης μετάλλαξης και δημιουργούν νέες προοπτικές στην αντιμετώπιση της νόσου.

Η μετάλλαξη ESR1 αναδεικνύεται σε έναν από τους πιο κρίσιμους βιοδείκτες για τον ορμονοευαίσθητο μεταστατικό καρκίνο του μαστού, καθώς δύο νέες εγκρίσεις του FDA μέσα σε διάστημα δύο εβδομάδων αλλάζουν τη θεραπευτική στρατηγική. Οι εγκρίσεις αφορούν διαφορετικές κλινικές στιγμές της νόσου, δείχνοντας πώς η μοριακή εξέλιξη μπορεί πλέον να καθοδηγεί εξατομικευμένες θεραπείες.

Η πιο πρόσφατη έγκριση αφορά τον συνδυασμό imlunestrant + abemaciclib για ασθενείς με ER-θετικό, HER2-αρνητικό, ESR1-mutated προχωρημένο ή μεταστατικό καρκίνο του μαστού, μετά από εξέλιξη της νόσου υπό προηγούμενη ενδοκρινική θεραπεία. Η εξέλιξη αυτή έρχεται λίγες ημέρες μετά την επιταχυνόμενη έγκριση του camizestrant σε συνδυασμό με αναστολέα CDK4/6, δημιουργώντας ένα νέο δυναμικό θεραπευτικό πλαίσιο.

Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του ΕΚΠΑ, Μαρία Καπαρέλου και Θάνος Δημόπουλος, επισημαίνουν ότι οι δύο εγκρίσεις δεν αφορούν την ίδια κλινική στιγμή, αλλά δύο διαφορετικές στρατηγικές αξιοποίησης της μετάλλαξης ESR1.
Καρκίνος μαστού: Τι είναι η μετάλλαξη ESR1 και γιατί έχει σημασία

Το γονίδιο ESR1 κωδικοποιεί τον οιστρογονικό υποδοχέα. Οι μεταλλάξεις του αποτελούν βασικό μηχανισμό επίκτητης αντοχής στην ενδοκρινική θεραπεία, εμφανιζόμενες συχνότερα κατά την πορεία της μεταστατικής νόσου, ιδίως υπό την πίεση των αναστολέων αρωματάσης.

Ένας όγκος που αρχικά ανταποκρίνεται στην ορμονοθεραπεία μπορεί να αποκτήσει νέους μηχανισμούς επιβίωσης, οδηγώντας σε θεραπευτική αντοχή και εξέλιξη.

Το imlunestrant είναι ένας νέας γενιάς από του στόματος SERD, που δεσμεύει, αναστέλλει και αποδομεί τον οιστρογονικό υποδοχέα. Η νέα ένδειξη αφορά τον συνδυασμό του με abemaciclib, προσθέτοντας στην ενδοκρινική στόχευση την αναστολή των CDK4/6, δηλαδή έναν δεύτερο μηχανισμό περιορισμού του πολλαπλασιασμού των καρκινικών κυττάρων.

Η έγκριση βασίστηκε στη μελέτη EMBER-3 (874 ασθενείς).

Στους 159 ασθενείς με μετάλλαξη ESR1:
– διάμεση επιβίωση χωρίς εξέλιξη: 11,1 μήνες με τον συνδυασμό έναντι 5,5 μηνών με imlunestrant μόνο,
– μείωση κινδύνου εξέλιξης ή θανάτου: 47%,
– αντικειμενική ανταπόκριση: 35% έναντι 15%.

Η έγκριση του camizestrant στηρίχθηκε στη μελέτη SERENA-6, η οποία εισάγει μια καινοτόμο στρατηγική: η μετάλλαξη ESR1 ανιχνεύεται στο κυκλοφορούν DNA κατά τη διάρκεια θεραπείας πρώτης γραμμής. Όταν εμφανίζεται – πριν υπάρξει ακτινολογική εξέλιξη – η θεραπεία αλλάζει από αναστολέα αρωματάσης σε camizestrant, ενώ ο CDK4/6 αναστολέας παραμένει ο ίδιος.

Αποτέλεσμα:

– διάμεση επιβίωση χωρίς εξέλιξη: 16,0 μήνες έναντι 9,2 μηνών,
– μείωση κινδύνου εξέλιξης ή θανάτου: 56%.

Δύο στρατηγικές, ένα κοινό μήνυμα

Οι δύο εγκρίσεις εκφράζουν δύο διαφορετικές προσεγγίσεις:
– Camizestrant: παρέμβαση πριν την κλινική εξέλιξη, όταν η αντοχή ανιχνεύεται στο αίμα.
– Imlunestrant + abemaciclib: καθοδήγηση της θεραπείας μετά την κλινική εξέλιξη, βάσει της μετάλλαξης ESR1.

Η υγρή βιοψία παύει να είναι απλώς εργαλείο περιγραφής του όγκου. Μετατρέπεται σε μηχανισμό λήψης θεραπευτικών αποφάσεων, καθορίζοντας πότε πρέπει να αλλάξει η θεραπεία και ποια θεραπεία πρέπει να ακολουθήσει.
Η νέα εποχή στην ογκολογία

Ο μεταστατικός καρκίνος του μαστού δεν είναι στατική νόσος. Καθώς εξελίσσεται, αποκτά νέες μοριακές μεταβολές και μηχανισμούς αντοχής.

Η σύγχρονη ογκολογία μπορεί πλέον:

– να αναγνωρίζει αυτές τις αλλαγές,

– να τις αξιοποιεί για εξατομίκευση της θεραπείας,

– να παρεμβαίνει στη σωστή στιγμή με τη σωστή στρατηγική.

Η μετάλλαξη ESR1 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας εποχής, όπου η θεραπεία προσαρμόζεται δυναμικά στη βιολογία της νόσου.

ΠΗΓΗ: ΕΚΠΑ

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr

ΕΙΝΑΠ: Οι αντιδράσεις για τη νέα ενδονοσοκομειακή συνταγογράφηση

Η νέα πλατφόρμα ενδονοσοκομειακής συνταγογράφησης προκαλεί αντιδράσεις στους νοσοκομειακούς γιατρούς. Η ΕΙΝΑΠ ζητά την κατάργησή της, καταγγέλλοντας πρόσθετη γραφειοκρατία και μεταφορά ευθυνών για τη διαθεσιμότητα των φαρμάκων. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο χρόνος δίπλα στον ασθενή, ο εξοπλισμός των κλινικών και η κατανομή αρμοδιοτήτων μέσα στα νοσοκομεία.

Η ηλεκτρονική καταγραφή της φαρμακευτικής αγωγής στα δημόσια νοσοκομεία ανοίγει νέο μέτωπο μεταξύ των νοσοκομειακών γιατρών και της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Υγείας.

Η Ένωση Ιατρών Νοσοκομείων Αθήνας–Πειραιώς (ΕΙΝΑΠ) ζητά την άμεση κατάργηση της νέας πλατφόρμας εσωτερικής νοσοκομειακής συνταγογράφησης. Στην παρέμβασή της, υποστηρίζει ότι ο τρόπος εφαρμογής προσθέτει διοικητικό φόρτο στην κλινική εργασία και μεταφέρει στους γιατρούς ευθύνες για ζητήματα προμήθειας και διαθεσιμότητας φαρμάκων.

Η αντιπαράθεση αναδεικνύει ένα συγκεκριμένο ερώτημα: πώς θα συνδεθούν η ιατρική εντολή, το νοσοκομειακό φαρμακείο και η χορήγηση της θεραπείας, χωρίς η διαδικασία καταχώρισης να δυσκολεύει την παρακολούθηση των νοσηλευόμενων ασθενών;

Τι προβλέπει το νέο σύστημα

Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης ανακοίνωσε στις 31 Αυγούστου την έναρξη του νέου Πληροφοριακού Συστήματος Ενδονοσοκομειακής Συνταγογράφησης από την 1η Σεπτεμβρίου.

Σύμφωνα με την παρουσίαση του έργου, το σύστημα επιδιώκει την ηλεκτρονική καταγραφή της φαρμακευτικής αγωγής κατά τη νοσηλεία και την παρακολούθηση της διαδρομής κάθε φαρμάκου: από την ιατρική εντολή και την εκτέλεσή της από το νοσοκομειακό φαρμακείο έως τη χορήγηση στον ασθενή.

Το θεσμικό πλαίσιο καθορίζει η κοινή υπουργική απόφαση Α3δ/Γ.Π.οικ.39286/2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 5340 της 28ης Αυγούστου. Η απόφαση επεκτείνει την παραγωγική λειτουργία του Συστήματος Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης στα εποπτευόμενα νοσοκομεία του ΕΣΥ, με στόχο ενιαία, ασφαλή και διαλειτουργική καταχώριση και παρακολούθηση των συνταγών.

Η διαφωνία για τις παραγγελίες προς το φαρμακείο

Η ΕΙΝΑΠ αμφισβητεί τον χαρακτήρα της διαδικασίας που καλούνται να εφαρμόσουν οι κλινικές. Υποστηρίζει ότι η πλατφόρμα λειτουργεί ως σύστημα παραγγελίας σκευασμάτων προς το φαρμακείο κάθε νοσοκομείου.

Κατά την Ένωση, αυτή η λειτουργία μεταφέρει στην Ιατρική Υπηρεσία γραφειοκρατικές εργασίες, αλλά και πιθανές ιατρονομικές ευθύνες όταν ένα σκεύασμα δεν υπάρχει στο νοσοκομειακό φαρμακείο ή όταν δεν εγκρίνεται η χορήγησή του. Η ανακοίνωση θέτει επίσης ζήτημα σαφήνειας για το ποιος εγκρίνει μια θεραπεία και με ποια κριτήρια.

Η επιλογή της αγωγής, η διαχείριση των αποθεμάτων και η εκτέλεση μιας παραγγελίας αποτελούν διαφορετικά στάδια της ίδιας διαδικασίας. Πώς το σύστημα αποτυπώνει αυτές τις αρμοδιότητες και τι συμβαίνει όταν η θεραπευτική ανάγκη συναντά έλλειψη διαθέσιμου φαρμάκου;

Οι καταχωρίσεις κατά την επίσκεψη στους ασθενείς

Ένα δεύτερο σημείο τριβής αφορά τον τρόπο εργασίας μέσα στις κλινικές. Η ΕΙΝΑΠ υποστηρίζει ότι οι γιατροί καλούνται να καταχωρούν τις αλλαγές στη φαρμακευτική αγωγή κατά τη διάρκεια της επίσκεψης στους νοσηλευόμενους. Χωρίς κατάλληλο εξοπλισμό κοντά στον ασθενή, πρέπει να διακόπτουν την επίσκεψη και να μετακινούνται σε τερματικό υπολογιστή.

Η Ένωση συνδέει αυτή την επιβάρυνση με την υποστελέχωση και με τη νοσηλεία ασθενών σε διαδρόμους ή πτέρυγες διαφορετικών κλινικών. Επισημαίνει ότι ακόμη και ένα σύστημα αποκλειστικά ιατρικών οδηγιών θα απαιτούσε κινητές συσκευές, όπως tablets, και άμεση σύνδεση στην πλατφόρμα.

Η συγκεκριμένη ένσταση αφορά την οργάνωση της καθημερινής εργασίας. Η τεχνική διαθεσιμότητα μιας εφαρμογής και η δυνατότητα χρήσης της κατά την κλινική επίσκεψη αποτελούν δύο διαφορετικές προϋποθέσεις.

Ποιος αναλαμβάνει την επιχειρησιακή ετοιμότητα

Η υπουργική απόφαση αναθέτει στις διοικήσεις των νοσοκομείων την επιχειρησιακή ετοιμότητα, τον ορισμό ή την επικαιροποίηση των χρηστών, την ενημέρωση των αρμόδιων υπηρεσιών και την τήρηση των οδηγιών εφαρμογής.

Παράλληλα, προβλέπει ότι η ΗΔΥΚΑ αναλαμβάνει την παραγωγική λειτουργία, την τεχνική υποστήριξη και τη διαχείριση του συστήματος για λογαριασμό του υπουργείου Υγείας. Στις υποχρεώσεις της περιλαμβάνει τη διαθεσιμότητα, την ασφάλεια και την καταγραφή των ενεργειών των χρηστών.

Αυτή η κατανομή δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στον τρόπο εφαρμογής σε κάθε νοσοκομείο. Χρειάζεται να αποσαφηνιστεί ποιος εξασφαλίζει τον εξοπλισμό, πώς οργανώνεται η εκπαίδευση και πώς αντιμετωπίζονται τα προβλήματα στη διαδρομή μιας φαρμακευτικής εντολής.

Το αίτημα κατάργησης και τα ανοιχτά ερωτήματα

Η ΕΙΝΑΠ αποδίδει στο μέτρο προσπάθεια μεταφοράς διοικητικών ευθυνών στους γιατρούς και συνδέει την αντίδρασή της με τη χρηματοδότηση, τη στελέχωση και τα αποθέματα των νοσοκομειακών φαρμακείων. Με αυτή την αιτιολογία ζητά την κατάργησή του.

Οι αιτιάσεις της Ένωσης χρειάζονται συγκεκριμένες απαντήσεις για την εφαρμογή. Τι καταχωρεί ο γιατρός, ποια διαδικασία ακολουθεί το φαρμακείο, ποιος χειρίζεται την έλλειψη ενός σκευάσματος και πώς προστατεύεται η συνέχεια της θεραπείας.

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr/

Επιστήμονες χαρτογράφησαν τη δραστηριότητα των γονιδίων στον προμετωπιαίο φλοιό του εγκεφάλου

Επιστήμονες δημιούργησαν έναν λεπτομερή χάρτη της δραστηριότητας των γονιδίων σε μια κρίσιμη περιοχή του εγκεφάλου, τον προμετωπιαίο φλοιό, αποκτώντας έτσι πολύτιμες γνώσεις σχετικά με τη φυσιολογική ανάπτυξη και σοβαρές εγκεφαλικές διαταραχές, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, η νόσος Πάρκινσον και η σχιζοφρένεια.

Σε εννέα ξεχωριστές μελέτες, οι ερευνητές εξέτασαν τις αλλαγές σε μεμονωμένους τύπους εγκεφαλικών κυττάρων που συμβαίνουν με την πάροδο του χρόνου και σημείωσαν πρόοδο στην αποκρυπτογράφηση των μοριακών διεργασιών που αποτελούν τη βάση ορισμένων από τις πιο καταστροφικές εγκεφαλικές διαταραχές, σε ένα βήμα προς πιθανές νέες θεραπείες.

Ο προμετωπιαίος φλοιός είναι το μπροστινό μέρος του εξωτερικού στρώματος του εγκεφάλου, που βρίσκεται πίσω από το μέτωπο. Βοηθά ένα άτομο να σχεδιάζει, να λαμβάνει αποφάσεις, να ρυθμίζει τα συναισθήματα και να προσαρμόζει τη συμπεριφορά του. Είναι επίσης ευαίσθητος στη γήρανση και οι λειτουργίες του επηρεάζονται σε πολλές ψυχιατρικές και νευροεκφυλιστικές διαταραχές.

Η γονιδιακή δραστηριότητα εξετάστηκε στους πυρήνες περισσότερων από 6,3 εκατομμυρίων εγκεφαλικών κυττάρων – νευρώνων, ανοσοκυττάρων, κυττάρων που σχετίζονται με τα αιμοφόρα αγγεία και υποστηρικτικών κυττάρων που βοηθούν στη διατήρηση της εγκεφαλικής λειτουργίας – από 1.494 νεκρούς δότες, ηλικίας από τη βρεφική ηλικία έως 108 ετών και με διαφορετικές γενετικές καταβολές.

Οι δότες περιελάμβαναν άτομα χωρίς διαγνωσμένη εγκεφαλική διαταραχή, καθώς και άτομα που είχαν διαγνωστεί με παθήσεις όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, η νόσος Πάρκινσον, η άνοια με σωμάτια Lewy, η αγγειακή άνοια, η σχιζοφρένεια και η διπολική διαταραχή.

Η έρευνα εντόπισε μοτίβα που είναι κοινά σε ορισμένες από τις ασθένειες, καθώς και άλλα που αφορούν συγκεκριμένες διαταραχές.

Δρ. Πάνος Ρούσσος: Ο Έλληνας επιστήμονας επικεφαλής της έρευνας

«Αυτές οι μελέτες βοηθούν να εξηγηθεί πού συμβαίνουν αλλαγές που σχετίζονται με ασθένειες και ποιες βιολογικές διεργασίες αξίζουν πιο προσεκτική διερεύνηση», δήλωσε ο Δρ. Πάνος Ρούσσος, διευθυντής του Κέντρου Νευρογονιδιωματικής Νοσημάτων στην Ιατρική Σχολή Icahn του Mount Sinai στη Νέα Υόρκη και επικεφαλής της έρευνας που δημοσιεύθηκε στο Nature και σε άλλα επιστημονικά περιοδικά.

«Μια χρήσιμη θεραπεία πρέπει να επηρεάζει τη σωστή βιολογική διαδικασία στα σωστά κύτταρα. Αυτός ο χάρτης βοηθά στον περιορισμό αυτής της αναζήτησης. Μπορεί να εντοπίσει ευάλωτους κυτταρικούς πληθυσμούς, να αποκαλύψει διεργασίες που σχετίζονται με τη διατηρημένη λειτουργία του εγκεφάλου και να βοηθήσει τους ερευνητές να αποφασίσουν ποιους πιθανούς θεραπευτικούς στόχους θα δοκιμάσουν», επισήμανε ο Έλληνας επιστήμονας.

Η εργασία διεξήχθη στο πλαίσιο της ερευνητικής κοινοπραξίας PsychAD, με την υποστήριξη του Εθνικού Ινστιτούτου Γήρανσης, που αποτελεί μέρος των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ.

Ισχυρές ομοιότητες

Η νόσος Αλτσχάιμερ, η νόσος με σωμάτια Lewy, η αγγειακή άνοια και η νόσος Πάρκινσον έδειξαν ιδιαίτερα έντονες ομοιότητες στη γονιδιακή δραστηριότητα που εμπλέκεται στην ανάπτυξη των νευρικών κυττάρων, τη νευρωνική επικοινωνία και τη βιολογία των αιμοφόρων αγγείων.

Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης κοινές οδούς στη νόσο Αλτσχάιμερ και τη νόσο Πάρκινσον στα μικρογλοία, τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που βρίσκονται στον εγκέφαλο.

Συγκρίνοντας δείγματα εγκεφάλου από δότες διαφορετικών ηλικιών, οι ερευνητές διαπίστωσαν εκτεταμένες μοριακές αλλαγές κατά την ανάπτυξη μέχρι την ενηλικίωση, σχετική σταθερότητα σε μεγάλο μέρος της ενήλικης ζωής και στη συνέχεια νέες αλλαγές αργότερα στη ζωή, ιδιαίτερα στα ανοσοποιητικά και υποστηρικτικά κύτταρα.

«Αυτό το στοιχείο παρέχει μια αναφορά για τη διάκριση της τυπικής γήρανσης από τις αλλαγές που σχετίζονται με ασθένειες», πρόσθεσε ο Ρούσσος.

Οι ερευνητές εντόπισαν περίπου την ηλικία των 24 ετών ως ένα σημείο μετάβασης, μετά το οποίο οι περισσότεροι τύποι κυττάρων στην περιοχή αυτή γίνονται πιο σταθεροί.

«Δεν σημαίνει ότι ο εγκέφαλος τελειώνει ξαφνικά την ανάπτυξή του στα 24α γενέθλια ενός ανθρώπου ή ότι η παρακμή ξεκινά σε αυτήν την ηλικία. Άλλες πτυχές της βιολογίας του εγκεφάλου συνεχίζουν να αλλάζουν καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής», τόνισε ο Ρούσσος.

Οι ερευνητές βρήκαν επίσης κυτταρικά πρότυπα που σχετίζονται με διαφορές στη γνωστική λειτουργία και με την κατάθλιψη που συνοδεύει τη νόσο Αλτσχάιμερ. Για παράδειγμα, άτομα που διατήρησαν τη γνωστική λειτουργία παρά την ύπαρξη σημαντικής παθολογίας Αλτσχάιμερ εμφάνισαν διαφορές στις ενεργειακές διεργασίες των εγκεφαλικών κυττάρων.

Κληρονομικός γενετικός κίνδυνος

Οι ερευνητές συνέδεσαν τον κληρονομικό γενετικό κίνδυνο διαταραχών με συγκεκριμένα γονίδια και κυτταρικούς τύπους και χαρτογράφησαν γενετικές επιρροές στη δραστηριότητα περισσότερων από 14.000 γονιδίων.

Επίσης, ανακατασκεύασαν ημερήσια πρότυπα γονιδιακής δραστηριότητας χρησιμοποιώντας δείγματα εγκεφάλου από άτομα που πέθαναν σε διαφορετικές ώρες της ημέρας.

Σε νεότερους και μεσήλικες ενήλικες, τα γονίδια του ημερήσιου ρολογιού έδειξαν συντονισμένα πρότυπα στους νευρώνες. Σε ηλικιωμένους ενήλικες, τα πρότυπα αυτά ήταν πιο αδύναμα και λιγότερο συγχρονισμένα.

«Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι η γήρανση αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι καθημερινοί βιολογικοί ρυθμοί μέσα στον εγκέφαλο. Το κατά πόσον η αποκατάσταση αυτών των ρυθμών θα μπορούσε να βελτιώσει την υγεία του εγκεφάλου είναι ένα σημαντικό ερώτημα για μελλοντική έρευνα», σχολίασε ο Δρ. Ρούσσος.

Οι ερευνητές δημιούργησαν επίσης μοριακά προφίλ για μεμονωμένους δότες που είχαν νόσο Αλτσχάιμερ και εντόπισαν διαφορές στη γονιδιακή ρύθμιση, καθώς και στις προβλεπόμενες αλληλεπιδράσεις μεταξύ διαφορετικών κυτταρικών τύπων από άτομο σε άτομο.

«Αυτό βοηθά στην εξήγηση της βιολογικής ποικιλομορφίας μεταξύ ατόμων με την ίδια διάγνωση και παρέχει μια βάση για τη διερεύνηση πιο εξατομικευμένων στρατηγικών θεραπείας», κατέληξε ο Δρ. Ρούσσος.

 

 

Πηγη: https://medicalmanage.gr

Η Anthropic φέρνει το Claude στη μοριακή βιολογία: Το πρώτο εύρημα και οι προοπτικές για την ιατρική έρευνα

Η τεχνητή νοημοσύνη διευρύνει σταδιακά τον ρόλο της και στη βασική βιοϊατρική έρευνα. Η Anthropic ανακοίνωσε το πρώτο αποτέλεσμα από το νέο της εργαστήριο μοριακής βιολογίας, όπου το μοντέλο Claude χρησιμοποιήθηκε για την ανάλυση γενετικών δεδομένων και την αναζήτηση νέων βιολογικών μηχανισμών.

Το αποτέλεσμα αφορά την αναγνώριση ενός μέχρι σήμερα άγνωστου ενζυμικού συστήματος, με την εταιρεία να θεωρεί ότι η συγκεκριμένη διαδικασία αποτελεί ένδειξη του τρόπου με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επιταχύνει τη βασική επιστημονική έρευνα.

Σχεδόν 1.000 Claude ανέλυσαν αλληλουχίες DNA

Σύμφωνα με την Anthropic, σχεδόν 1.000 αντίγραφα του Claude εργάστηκαν παράλληλα για περίπου 21 ώρες, εξετάζοντας βάση δεδομένων με αλληλουχίες DNA.

Η εταιρεία εκτιμά ότι μια αντίστοιχη ανάλυση θα μπορούσε να χρειαστεί εβδομάδες ή ακόμη και μήνες εργασίας από έναν ερευνητή.

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, οι παράγοντες τεχνητής νοημοσύνης εντόπισαν ένα μοτίβο σε ιούς που επιτίθενται σε βακτήρια, το οποίο φαίνεται ότι είχε παραμείνει απαρατήρητο έως σήμερα.

Το μοτίβο αποτελείται από σύντομα τμήματα DNA που επαναλαμβάνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα, σε συνδυασμό με ένα γνωστό ένζυμο και μία πρωτεΐνη της οποίας ο ρόλος δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί.

Οι ομοιότητες με το CRISPR

Η συγκεκριμένη διάταξη παρουσιάζει χαρακτηριστικά που θυμίζουν το CRISPR, τον φυσικό αμυντικό μηχανισμό των βακτηρίων που αποτέλεσε τη βάση για την ανάπτυξη των μοριακών «ψαλιδιών» που χρησιμοποιούνται στην τροποποίηση γονιδίων.

Η τεχνολογία αυτή έχει ανοίξει τον δρόμο για την ανάπτυξη φαρμάκων γονιδιακής επεξεργασίας, γεγονός που καθιστά το νέο εύρημα ιδιαίτερα ενδιαφέρον για τη βιοϊατρική έρευνα.

Το νέο σύστημα έχει ονομαστεί ART, ωστόσο η πραγματική λειτουργία του παραμένει άγνωστη.

Το εύρημα παραμένει προκαταρκτικό

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Anthropic, Dario Amodei, παρουσίασε το αποτέλεσμα κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου αναφέρθηκε και στην ανάγκη διεθνούς συντονισμού απέναντι στους κινδύνους που συνοδεύουν την εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Ο Amodei χαρακτήρισε την ανακάλυψη «προκαταρκτική», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να πρόκειται για έναν νέο μηχανισμό επεξεργασίας γονιδίων.

Παράλληλα, επισήμανε ότι οι σημαντικές δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης συνοδεύονται από κινδύνους που επίσης πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Η Anthropic αναγνωρίζει ότι ο βιολογικός ρόλος του ART δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί. Επιπλέον, σύμφωνα με την προδημοσίευση της ερευνητικής ομάδας, η οποία δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί από ομοτίμους, δεν έχει αποδειχθεί ότι το ένζυμο είναι ενεργό.

Το ενδιαφέρον του Feng Zhang

Σύμφωνα με την Anthropic, ο Feng Zhang, καθηγητής στο MIT και ένας από τους πρωτοπόρους του CRISPR, χαρακτήρισε ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα την αναγνώριση των συγκεκριμένων επαναλαμβανόμενων τμημάτων DNA και εκτίμησε ότι το εύρημα αξίζει περαιτέρω διερεύνηση.

Ο Dario Amodei ανέφερε επίσης ότι ομάδα του Stanford University έχει περιγράψει ανεξάρτητα ένα συγκρίσιμο, αλλά διαφορετικό, σύστημα.

Το εργαστήριο μοριακής βιολογίας της Anthropic

Το εργαστήριο της Anthropic δημιουργήθηκε την άνοιξη και λειτουργεί στην περιοχή του San Francisco Bay Area.

Η εταιρεία διευκρινίζει ότι δεν χρησιμοποιούνται παθογόνα που θα μπορούσαν να μολύνουν ανθρώπους και ότι όλα τα εργαστηριακά πειράματα πραγματοποιούνται από ερευνητές.

Ο Amodei, πάντως, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο στο μέλλον το Claude να μπορεί να χειρίζεται και εργαστηριακό εξοπλισμό, υπό την προϋπόθεση ότι θα εφαρμόζονται οι κατάλληλες διασφαλίσεις.

Η τεχνητή νοημοσύνη στην έρευνα φαρμάκων και ασθενειών

Στα τέλη Ιουνίου η Anthropic παρουσίασε το Claude Science, ένα ερευνητικό περιβάλλον για την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στην επιστημονική έρευνα.

Η εταιρεία έχει επίσης ανακοινώσει δραστηριότητα που αφορά την έρευνα φαρμάκων για σπάνιες ασθένειες.

Την ίδια στιγμή, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στην επιστημονική έρευνα επεκτείνεται και σε άλλους οργανισμούς. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, η OpenAI ισχυρίστηκε ότι έλυσε ένα από τα επτά προβλήματα του «Βραβείου της Χιλιετίας», το οποίο σχετίζεται με τη μηχανική των ρευστών.

Σε ανάρτησή του στο X, ο Dario Amodei επανέλαβε τον στόχο του να «θεραπευτούν οι περισσότερες ασθένειες σε 5 έως 10 χρόνια», αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί από μόνη της να μειώσει τη διάρκεια των κλινικών δοκιμών.

 

 

Πηγη: https://medicalmanage.gr/

Υπουργείο Υγείας: Ξεκινά πάλι το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» με δωρεάν εξετάσεις για τον καρκίνο του μαστού στις 13 Οκτωβρίου

Την Τρίτη 13 Οκτωβρίου ξεκινά εκ νέου το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», το οποίο θα χρηματοδοτηθεί αυτή τη φορά από Εθνικούς πόρους, γνωστοποίησε το υπουργείο Υγείας.

Ειδικότερα όπως ανακοίνωσε το αρμόδιο υπουργείο, το πρόγραμμα ανοίγει ξανά, μέσα στον μήνα Οκτώβριο, που είναι αφιερωμένος στην πρόληψη του καρκίνου του μαστού, με τις αντίστοιχες δωρεάν εξετάσεις μαστογραφίας, ενώ αμέσως μετά ακολουθούν οι προληπτικές εξετάσεις για τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Η διαδικασία είναι εξαιρετικά απλή και άμεση, καθώς αποστέλλονται δωρεάν SMS με τα παραπεμπτικά σε όσους έχουν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση, ενώ όλοι οι πολίτες μπορούν με το ΑΜΚΑ τους μέσω της πλατφόρμας proliptikes.gov.gr να κλείσουν ραντεβού χωρίς καμία καθυστέρηση, καθώς και μέσω των Κινητών Ομάδων Υγείας στην περιφέρεια.

Με βάση τα στοιχεία του υπουργείου Υγείας, τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα από τις δωρεάν προληπτικές εξετάσεις σχεδόν για όλα τα νοσήματα, έδειξαν ότι περισσότερες από 554.000 Ελληνίδες και Έλληνες εντοπίστηκαν με ευρήματα ή συμπτώματα εγκαίρως, μέσω των προγραμμάτων για διαγνώσεις για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου και τα καρδιαγγειακά.

Στον καρκίνο του μαστού καταγράφηκαν πάνω από 6.000 διαγνώσεις σε πρώιμο στάδιο.
Στον καρκίνο του παχέος εντέρου διαγνώστηκαν 1.536 περιστατικά, 12.635 άτομα με προκαρκινικές αλλοιώσεις και πραγματοποιήθηκαν 17.500 πολυποδεκτομές.

Τα άτομα που εντοπίστηκαν με προκαρκινικές αλλοιώσεις αλλά και όσοι έκαναν επέμβαση αφαίρεσης πολύποδα ξεπερνούν τις 30.000.

Στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας διαγνώστηκαν 93 γυναίκες, αριθμός που αποτυπώνει την αποτελεσματικότητα του δωρεάν εμβολιασμού για τον HPV στην πρόληψη της νόσου.

Στο κομμάτι των καρδιαγγειακών νοσημάτων, εντοπίστηκαν εγκαίρως περίπου 350.000 πολίτες με σοβαρά ευρήματα, ενώ σχεδόν 1.200 άνθρωποι προχώρησαν άμεσα σε αγγειοπλαστική, σώζοντας τη ζωή τους.

 

 

Πηγη: https://www.healthreport.gr