Κατηγορία: Ενημέρωση

Θετική στάση των επαγγελματιών Υγείας που συμμετείχαν στους εμβολιασμούς. Προκλήσεις και εμπόδια μιας οριζόντιας υπηρεσίας κατ’ οίκον φροντίδας. Μιλούν στο iatronet.gr οι Ε. Σμυρνάκης και Ι. Παπαγεωργίου.

Περισσότεροι από 135.000 πολίτες είχαν εμβολιαστεί στο σπίτι κατά της COVID-19 ως το Νοέμβριο του 2022, σύμφωνα με επίσημες ανακοινώσεις του Υπουργείου Υγείας, στο πλαίσιο της εκστρατείας εμβολιασμού ατόμων που για διάφορους λόγους αντιμετώπιζαν δυσκολία ή και αδυναμία μετακίνησης προς τα εμβολιαστικά κέντρα.

Μελέτη του Ερευνητικού Δικτύου Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας του ΑΠΘ απευθύνθηκε στους επαγγελματίες Υγείας που συμμετείχαν στο επιτυχημένο εγχείρημα, κατέγραψε την εμπειρία τους και διερεύνησε την δυνατότητα δημιουργίας μιας πανελλαδικής, οριζόντια οργανωμένης υπηρεσίας φροντίδας υγείας στο σπίτι, στα χνάρια του κατ’ οίκον εμβολιασμού.

Ο επιστημονικά υπεύθυνος της μελέτης, Εμμανουήλ Σμυρνάκης , γενικός οικογενειακός ιατρός, (εκλ) καθηγητής Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας – Ιατρικής Εκπαίδευσης στο ΑΠΘ, και η εκ των βασικών συγγραφέων, γενικός οικογενειακός γιατρός στην 6^η ΤΟΜΥ Θεσσαλονίκης, υποψήφια διδάκτωρ στο Τμήμα Ιατρικής του ΑΠΘ, Δήμητρα – Ιωσηφίνα Παπαγεωργίου , μιλούν στο iatronet.gr για τα ευρήματα, καθώς και για τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να οργανωθεί η πρωτοβάθμια φροντίδα στο σπίτι για ασθενείς, αλλά και τους φροντιστές τους.

Η μελέτη

Στη μελέτη, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα, επισημαίνεται ότι τα συστήματα Υγείας είναι ανάγκη να προσαρμοστούν στο σημερινό τοπίο παροχής υγειονομικής περίθαλψης, που χαρακτηρίζεται από τη γήρανση του πληθυσμού, τον αυξανόμενο επιπολασμό χρόνιων ασθενειών και την αύξηση της πολυνοσηρότητας. Ένα σημαντικό μέρος ευπαθών και ευάλωτων ατόμων αντιμετωπίζει προκλήσεις στην πρόσβαση ή αδυνατεί να επισκεφθεί κάποια δομή ή ιατρείο πρωτοβάθμιας φροντίδας.

Οι υπηρεσίες πρωτοβάθμιας περίθαλψης στο σπίτι έχει αποδειχτεί ότι βελτιώνουν την τήρηση της φαρμακευτικής αγωγής, την ικανοποίηση των ασθενών και την ποιότητα ζωής που σχετίζεται με την υγεία, ενώ παράλληλα μειώνουν το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης, ανακουφίζοντας την επιβάρυνση του συστήματος.

Στην Ελλάδα, οι υφιστάμενες πρωτοβουλίες κατ΄ οίκον φροντίδας περιορίζονται σε προγράμματα όπως το Βοήθεια στο Σπίτι των Δήμων ή άλλα κεντρικά που αφορούν συγκεκριμένες παθήσεις.

“Ένα σύστημα με οριζόντια οργάνωση θα μπορούσε να αξιοποιήσει τα ‘πατήματα’ του εμβολιασμού κατ’ οίκον για την COVID-19”, αναφέρει στο iatronet.gr η κ. Παπαγεωργίου, προσθέτοντας πως αυτό θα μπορούσε να εδράζεται στις κατά τόπους δομές της Πρωτοβάθμιας, τις ίδιες που είχαν αναλάβει και τους εμβολιασμούς.

Σε αυτό το πλαίσιο, με βάση τα ίδια κριτήρια, οι ωφελούμενοι θα είναι, ενδεικτικά, άτομα με κινητικές δυσκολίες, άτομα μεγάλης ηλικίας, ασθενείς δεσμευμένοι στο σπίτι με συσκευές οξυγόνου, άτομα που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές και έχουν δυσκολία πρόσβασης στη δομή, αλλά και ηλικιωμένοι που ζουν σε αστικά κέντρα και διαμένουν σε πολυκατοικίες χωρίς ανελκυστήρα. Ένα αξιοσημείωτο σημείο της πρότασης αφορά τη διεύρυνση των ωφελούμενων, με την προσθήκη και των φροντιστών τους.

“Το διαπιστώνουμε στην κλινική πράξη ότι αυτοί οι άνθρωποι συχνά είναι ‘παγιδευμένοι’ στο σπίτι, δεσμευμένοι στην φροντίδα του οικείου τους προσώπου και έχουν παραμελήσει τη δική τους υγεία. Μπορούμε να δούμε τον ασθενή και τον φροντιστή σαν ενιαία μονάδα”, επισημαίνει, προσθέτοντας πως χρειάζεται διασύνδεση με κοινωνικές υπηρεσίες και υπηρεσίες των Δήμων που αφορούν βοήθεια σε τακτικές ανάγκες των ωφελούμενων.

Ευρήματα

Σύμφωνα με τα βασικά ευρήματα της μελέτης, τα οποία έχουν σταλεί στις διοικήσεις των Υγειονομικών Υπηρεσιών:

• Η συντριπτική πλειοψηφία των συμμετεχόντων (93,4%) συμφώνησε ότι η φροντίδα στο σπίτι είναι κατάλληλη για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ).
• Πάνω από το 90% των συμμετεχόντων απάντησε ότι ένα πρόγραμμα φροντίδας στο σπίτι θα μπορούσε να βελτιώσει τη συνολική υγεία των ασθενών και των φροντιστών τους, καθώς και να προωθήσει ισχυρότερες σχέσεις μεταξύ ασθενών και επαγγελματιών Υγείας.
• Το 74,6% δήλωσαν πρόθυμοι να συμμετάσχουν σε ένα πρόγραμμα φροντίδας στο σπίτι στο μέλλον.
• Ωστόσο ένα σημαντικό ποσοστό 56,9% ανέφερε εμπόδια και δυσκολίες, όπως η εξεύρεση χρόνου εντός του προγράμματος εργασίας

“Εγώ θα κρατούσα ότι παρά τις δυσκολίες που υπήρχαν και εκείνη την περίοδο της μελέτης (σ.σ. 2022), οι επαγγελματίες Υγείας φαίνεται να αντιλαμβάνονται τη σημασία μιας τέτοιας υπηρεσίας, τη βλέπουν ως κομμάτι της πρωτοβάθμιας, και είναι θετικοί να σκεφτούν την επέκταση του πρώτου βήματος που έγινε με τον εμβολιασμό”, καταλήγει η κ. Παπαγεωργίου.

“Υπάρχει η εμπειρία, ξέρουμε τον τρόπο”

Η κατ’ οίκον πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας είναι εφικτή στη χώρα μας, υποστηρίζει από την πλευρά του ο Εμ. Σμυρνάκης, ο οποίος παραθέτει το πλαίσιο, που θα μπορούσε να αποτελέσει τη «μαγιά» για την οργάνωση μιας ολοκληρωμένης υπηρεσίας.

• Το πρόγραμμα Βοήθεια στο Σπίτι προϋπήρχε της πανδημίας, λειτουργεί και σήμερα με ευθύνη των δήμων, εξυπηρετεί συγκεκριμένα άτομα, με ηλικιακά και οικονομικά κριτήρια, αλλά δεν συνδέεται με τις κεντρικές υπηρεσίες Υγείας.
• Στην ύπαιθρο τους ανθρώπους εξυπηρετούσαν και εξυπηρετούν οι αγροτικοί γιατροί, ενώ στα αστικά κέντρα την κατ’ οίκον φροντίδα την έχει αναλάβει ο ιδιωτικός τομέας. Κυρίως ιδιώτες γιατροί που καλούνται στο σπίτι, και παράλληλα ιδιωτικές ομάδες νοσηλευτικής φροντίδας.
• Στην πανδημία, προέκυψε η ανάγκη εμβολιασμού στο σπίτι. “Ως μέλος της Επιτροπής Εμβολιασμών έχω ζήσει από κοντά την αγωνία του τι γίνεται με τους ανθρώπους που βρίσκονταν στο σπίτι και αν μπορούσαμε να τους εμβολιάσουμε. Και προέκυψε ότι η Ελλάδα δεν γνωρίζει ποιοι άνθρωποι έχουν ανάγκη επίσκεψης στο σπίτι, για διάφορους λόγους”, αναφέρει ο καθηγητής, προσθέτοντας: “Μέσα από αυτή την εμπειρία, κατάφερε το σύστημα Υγείας με τη βοήθεια των Κέντρων Υγείας και ιδιωτών να γίνουν οι αιτήσεις και να εξυπηρετηθούν οι άνθρωποι στο σπίτι. Άρα είναι εφικτό”.
• Οι ΚΟΜΥ, οι οποίες αποτέλεσαν το κύριο «όχημα» μετακίνησης στα σπίτια των ανθρώπων που εμβολιάστηκαν στην πανδημία, θα μπορούσαν να συνεχίσουν τον εμβολιασμό κατ’ οίκον, π.χ. με το εποχικό εμβόλιο κατά της γρίπης.
• Η πιο πρόσφατη πρωτοβουλία του Υπουργείου Υγείας, η κατ’ οίκον διανομή φαρμάκων υψηλού κόστους, βασίζεται πάλι σε ένα σύστημα καταγραφής ανθρώπων που δεν χρειάζονται μόνο το φάρμακό τους, αλλά και φροντίδα κατ’ οίκον.

“Άρα υπάρχει εμπειρία, φαίνεται ότι ξέρουμε τον τρόπο, το είδαμε στην πράξη”, τονίζει ο κ. Σμυρνάκης, προσθέτοντας πως χρειάζεται ένα μητρώο καταγραφής των ανθρώπων που χρειάζονται φροντίδα στο σπίτι.

Σε επίπεδο εφαρμογής, ένα μέτρο που θα μπορούσε να άρει το εμπόδιο της έλλειψης ανθρώπινου δυναμικού, θα ήταν σύμφωνα με τον ίδιο η παροχή κινήτρων προς τους γιατρούς, ώστε να επισκέπτονται ασθενείς στο σπίτι. “Ήμουν στην Κύπρο πρόσφατα και συζητούσα με συναδέλφους οικογενειακούς γιατρούς στο ΓεΣΥ. Για να πληρωθεί ένας γιατρός συμβεβλημένος στο σύστημα πρέπει να συμπληρώσει έναν αριθμό επισκέψεων κατ’ οίκον”, σημειώνει, προσθέτοντας πως το οικονομικό κόστος δεν είναι μεγάλο, καθώς η πρόληψη καταστάσεων μέσα από ένα καλό σύστημα πρωτοβάθμιας φροντίδας στην πραγματικότητα εξοικονομεί πόρους.

“Αναγνωρίζοντας τις ανάγκες, αναγνωρίζουμε το δικαίωμα ίσης πρόσβασης στο σύστημα Υγείας”, επισημαίνει, καταλήγοντας: “Ανάπτυξη κατ’ οίκον φροντίδας είναι κυρίως υπηρεσίες αξιοπρέπειας προς τους πολίτες, χωρίς υψηλό κόστος για το σύστημα”.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Αυτό δείχνει νέα ανάλυση δεδομένων από κλινικές μελέτες και την καθημερινή πρακτική.

Aπό τον Δεκέμβριο του 2024, όλα τα νεογέννητα στην Αυστρία μπορούν να προστατευθούν από σοβαρές ασθένειες που προκαλούνται από τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV) με μία μόνο ανοσοποίηση με το μονοκλωνικό αντίσωμα νιρσεβιμάμπη.

Νέα διεθνή στοιχεία δείχνουν ότι η Αυστρία βρίσκεται σαφώς στην “ασφαλή πλευρά”.

“Το Ινστιτούτο διαπιστώνει ενδείξεις σημαντικής πρόσθετης ωφέλειας της νιρσεβιμάμπης σε σύγκριση με την αναμονή,” έγραψε το γερμανικό ιατρικό περιοδικό Deutsches Ärzteblatt.

Οι γερμανοί ειδικοί αξιολόγησαν εκ νέου τις δύο διαθέσιμες κλινικές μελέτες (τυχαία κατανομή των συμμετεχόντων σε ομάδες, έλεγχος με εικονικό φάρμακο) “Harmonie” και “Melody”, στις οποίες συμμετείχαν συνολικά 11.000 μωρά ηλικίας κάτω του ενός έτους. Στη μελέτη “Harmonie” συμμετείχαν και γερμανικά παιδιατρικά νοσοκομεία.

Η προφύλαξη με το μονοκλωνικό αντίσωμα κατά των σοβαρών λοιμώξεων από RSV, οι οποίες σε αυτή την περίπτωση συχνά οδηγούν σε νοσηλεία, είναι επομένως εξαιρετικά αποτελεσματική. “Σοβαρές λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος που οφείλονται στον RSV εμφανίστηκαν σημαντικά λιγότερο συχνά σε παιδιά που έλαβαν νιρσεβιμάμπ σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.

151 ημέρες μετά την ένεση, στην ομάδα ελέγχου το 1,7% (Harmonie) και το 2,0% (Melody) των παιδιών χρειάστηκε να νοσηλευτεί, ενώ στην ομάδα που έλαβε νιρσεβιμάμπη το ποσοστό αυτό ήταν μόλις 0,3% και 0,4% αντίστοιχα”, αναφέρθηκε πρόσφατα στη γερμανική ιατρική εφημερίδα Ärztezeitung.

Αυτά τα αποτελέσματα συμπληρώθηκαν πρόσφατα από μια ανάλυση των μέχρι τώρα εμπειριών με την προφύλαξη από τον RSV στην κλινική ρουτίνα σε διάφορες χώρες, η οποία δημοσιεύθηκε στο “Lancet Child & Adolescent Health”.

Συνολικά, αναλύθηκαν εκ νέου 27 επιστημονικές μελέτες παρατήρησης από πέντε χώρες (Γαλλία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ισπανία και ΗΠΑ).

“Η ομάδα του Seyed Moghadas από το Πανεπιστήμιο York στο Τορόντο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ένεση με νιρσεβιμάμπη μειώνει τον κίνδυνο νοσηλείας λόγω RSV κατά 83%”, ανέφερε το Deutsches Ärzteblatt. Η συχνότητα των απαραίτητων μέτρων εντατικής θεραπείας μειώθηκε κατά 81% μεταξύ των παθητικά ανοσοποιημένων ατόμων.

Η παθητική ανοσοποίηση των παιδιών κατά του RSV συνιστάται γενικά στην Αυστρία μέχρι την συμπλήρωση του πρώτου έτους της ηλικίας τους ή κατά τη διάρκεια της πρώτης περιόδου RSV (φθινόπωρο/χειμώνας). Για παιδιά με αυξημένο κίνδυνο, συνιστάται επίσης κατά το δεύτερο έτος της ζωής τους.

Επί του παρόντος, το Αυστριακό Δίκτυο RSV του Κέντρου Ιολογίας της Ιατρικού Παεπιστημίου στην Βιέννη καταγράφει “σποραδικές” λοιμώξεις. Ωστόσο, σημειώθηκε σημαντική αύξηση κυρίως κατά τις εβδομάδες 6 έως 16 του τρέχοντος έτους.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Πρωτοπόρα θεωρείται η χώρα μας στον προληπτικό έλεγχο νεογνών που διενεργείται για τη διερεύνηση ορισμένων σπάνιων νοσημάτων. Από τον Ιούλιο του 2024, το Εθνικό Πρόγραμμα περιλαμβάνει τον έλεγχο 33 νοσημάτων, τα οποία αφορούν κυρίως στην έλλειψη μεταβολικών ενζύμων, ενώ στη Γερμανία τα νοσήματα που ελέγχονται δεν υπερβαίνουν τα 19.

Μάλιστα, όπως επισημαίνει ο ίδιος, υπάρχουν περίπου 10.000 σπάνια νοσήματα και σήμερα είναι γνωστή η επιδημιολογική αιτιολογία για 5.500 εξ αυτών. «Είμαι 100% βέβαιος ότι σε κάποια χρόνια από τώρα θα ελέγχονται όλα τα νοσήματα», αναφέρει ο κ. Στρατάκης, κάνοντας αναδρομή στο 1980 όταν οι επιστήμονες γνώριζαν τη μοριακή αιτιολογία μόνο για τη μεσογειακή και τη δρεπανοκυτταρική αναιμία.

Πηγη:https://www.ygeiamou.gr/

Νέα διεθνής μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Cell διερεύνησε ένα απλό αλλά σημαντικό ερώτημα: «Έχει σημασία σε ποιο χέρι γίνεται η αναμνηστική δόση ενός εμβολίου;» Η απάντηση είναι θετική -και μάλιστα, η επιλογή του ίδιου χεριού με την αρχική δόση φαίνεται να προσφέρει πλεονεκτήματα στην πρώιμη ανοσολογική απόκριση, ιδιαίτερα κατά την κρίσιμη πρώτη εβδομάδα μετά την ενίσχυση.

Ο ρόλος των υποστηρικτικών (ανοσο)κυττάρων

Η απάντησή σας έχει σημασία

Τα ευρήματα της μελέτης, αν και βασισμένα στο εμβόλιο κατά του SARS-CoV-2, ενδέχεται να έχουν εφαρμογή και σε άλλους εμβολιασμούς που απαιτούν πολλαπλές δόσεις. Η ενίσχυση στο ίδιο σημείο μπορεί να ενδυναμώσει την άμυνα του οργανισμού τις πρώτες κρίσιμες ημέρες μετά τον εμβολιασμό. Αν και η διαφορά στην ανοσολογική απόκριση φαίνεται να μειώνεται μετά από περίπου 4-6 μήνες, το πρώιμο πλεονέκτημα ενδέχεται να είναι ζωτικής σημασίας για την ταχεία δημιουργία άμυνας, γεγονός που θα μπορούσε να αποβεί καθοριστικό κατά τη διάρκεια μιας επιδημίας.

Ωστόσο, αξίζει να αναφερθεί ότι στους περιορισμούς της μελέτης συγκαταλέγεται ο μικρός αριθμός συμμετεχόντων (30 άτομα), ενώ η ομάδα εστίασε αποκλειστικά στο συγκεκριμένο εμβόλιο, το οποίο έχει τη δική του ιδιαιτερότητα όσον αφορά τη διάρκεια και τη συμπεριφορά της ανοσολογικής απόκρισης. Επιπλέον, τα περισσότερα δεδομένα αφορούν την πρώιμη φάση μετά την αναμνηστική δόση, ενώ οι διαφορές στην ανοσία μεταξύ των 2 πλευρών φαίνεται να εξισώνονται με την πάροδο του χρόνου.

Παρόλα αυτά, την επόμενη φορά που θα σας ρωτήσουν «σε ποιο χέρι θέλετε την αναμνηστική δόση;», η απάντησή σας ίσως επηρεάσει την ταχύτητα και την ποιότητα της ανοσολογικής σας προστασίας. Μια απλή επιλογή, με ενδεχομένως σημαντικά οφέλη.

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Συγκεκριμένα, ο κ. Άδωνις, Γεωργιάδης ενημερώνοντας την Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής σχετικά με την υπογραφή Σύμβασης για την «Ανάπτυξη και Λειτουργία, Μηχανισμού Συντονισμού, Πλοήγησης και Πολυκαναλικής Εξυπηρέτησης του Υπουργείου Υγείας», ανέφερε ότι η ανάπτυξη αυτού του πολυκαναλικού συστήματος εξυπηρέτησης «θα λύσει τα πάντα που αφορούν του πολίτες για τις υπηρεσίες Υγείας και θα επιφέρει μια τεράστια επανάσταση».

Στη λογική του 1535 της ΔΥΠΑ

Ο υπουργός ανέφερε ότι το σύστημα αυτό είναι βασισμένο στην λογική της λειτουργίας του κέντρου 1535 της ΔΥΠΑ. Η ανάπτυξη και λειτουργία του μηχανισμού συντονισμού πλοήγησης και πολυκαναλικής εξυπηρέτησης του Υπουργείου Υγείας είπε ότι «θα αντικαταστήσει όλες τις άλλες τηλεφωνικές γραμμές για υπηρεσίες Υγείας που σήμερα είναι ουκ έτσι αριθμός που θα πρέπει να καλέσει ο πολίτης για να εξυπηρετηθεί».

Με αυτό το νέο σύστημα είπε ο κ. Γεωργιάδης θα υπάρχει ο αριθμός 1566 για όλες τις υπηρεσίες και «σε λίγα χρόνια θα γίνει το συνώνυμο των Υπηρεσιών Υγείας». Θα είναι δωρεάν, σε αντίθεση με άλλες πενταψήφιες τηλεφωνικές γραμμές που λειτουργούν σήμερα και είναι επί πληρωμή για όλους. Ο πολίτης από οποιαδήποτε περιοχής της Ελλάδας, μέσω αυτής της γραμμής θα μπορεί να κλείσει ραντεβού σε νοσοκομείο ή σε ιατρό, για ηλεκτρονική συνταγοράφηση, για προσωπικό ιατρό, για να κάνει διαγνωστικές εξετάσεις, να πληροφορηθεί σε ποιο φαρμακείο πλησίον του έχει το φάρμακο που έχει ανάγκη και οτιδήποτε άλλο αφορά υπηρεσία Υγείας. Θα στελεχωθεί με εξειδικευμένο προσωπικό και με συστήματα ΑΙ ο πολίτης θα εξυπηρετείται και θα κατευθύνεται γρήγορα.

Αμφίδρομη υπηρεσία Υγείας

Παράλληλα, ο υπουργός ανέφερε ότι το «1566» θα λειτουργεί αμφίδρομη υπηρεσία Υγείας, καθώς θα καλεί και αυτό τον πολίτη για να τον ενημερώνει για τα προγράμματα προληπτικής Υγείας που μπορεί να κάνει, να του υπενθυμίζει τα ιατρικά του ραντεβού κλπ και με τον τρόπο με την πάροδο του χρόνου θα καταστεί ο συνοδοιπόρος του πολίτη». Στον σχεδιασμό εξέλιξης ανάπτυξης του πολυκαναλικού αυτού συστήματος, ανέφερε ο υπουργός είναι να προστεθούν ψηφιακοί βοηθοί τεχνητής νοημοσύνης -όπως αυτοί που θα μπουν στο «myhealth app» για να μπορεί ο πολίτης να λαμβάνει υπό την επίβλεψη ιατρού συμβουλές.

Ο υπουργός, ανέφερε ότι η δημιουργία του αυτού κέντρου εξυπηρέτησης, χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης, είναι έργο που επιλέχθηκε και εκτελείται από το ΤΑΙΠΕΔ και το χαρακτήρισε στρατηγικής σημασίας. Το αρχικό ύψος του διαγωνισμού ήταν ύψους 21 εκατ. ευρώ, το έργο κατοχυρώθηκε στα 20.040.415 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, έχει προαίρεση άλλα περίπου 7.000.000 ευρώ. Θα ολοκληρωθεί έως τις 30 Ιουνίου 2026 οπότε θα έχει όλε στις υπηρεσίες του σε χρήση. Έγινε ο διαγωνισμός και το έχει αναλάβει μια μεγάλη κοινοπραξία με εταιρείες εγνωσμένου κύρους και εμπειρία.

«Δεν έχει σχέση με την ΗΔΙΚΑ»

Ο υπουργός ερωτηθείς από βουλευτές σχετικά με σύμβαση του έργου είπε ότι έχει ελεγχθεί από το Ελεγκτικό Συνέδριο και έχει συντάξει αναλυτική έκθεση που παρέχει όλες τις απαντήσεις. Διευκρίνισε ότι το 1566 δεν έχει σχέση με την ΗΔΙΚΑ. Είναι τηλεφωνική υπηρεσία που υποστηρίζεται και άλλα ψηφιακά μέσα, οπότε δεν αποκλείονται άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας ή που δεν είναι εξ οικειωμένοι με τα ηλεκτρονικά μέσα. Η δημιουργία του συστήματος, που είναι το μεγάλο κόστος γίνεται από το Ταμείο Ανάκαμψης, για την συντήρηση και την συνέχιση της λειτουργίας του θα γίνουν νέοι διαγωνισμοί και θα υπάρξουν νέοι ανάδοχοι. Εξήγησε ότι κόστος, σήμερα έχουμε και για την λειτουργία των διάφορων τηλεφωνικών υπηρεσιών, τώρα αυτό που γίνεται είναι η συνένωσή τους. Σχετικά με το ότι στο πρόγραμμα της σύμβασης προβλέπεται και ένα ποσό για την δημοσιότητά του, ο υπουργός απάντησε ότι αυτό είναι υποχρεωτικά ρήτρα του Κανονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης της ΕΕ που ορίζει υποχρεωτικά ένα ποσοστό περίπου 10% για δαπάνες ενημέρωσης, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν ότι αυτό γίνεται με χρήματα της ΕΕ. Εάν δεν προβλέπεται δαπάνη ενημέρωσης και δημοσιότητας δεν εγκρίνεται η δαπάνη.

Ο κ. Γεωργιάδης είπε ότι και με αυτό το εργαλείο υλοποιείται η πολιτική προτεραιότητα «να σταματήσουν οι ουρές της ταλαιπωρίας των πολιτών», τονίζοντας πως «η ανάπτυξη όλων αυτών των ηλεκτρικών συστημάτων έχει ως αποτέλεσμα η χώρα να ανεβαίνει σε όλους τους δείκτες και η Ελλάδα να τίθεται στην πρωτοπορία της τεχνολογίας».

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Το Υπουργείο Υγείας με αφορμή την έναρξη της τουριστικής σεζόν αλλά και της χρήσης των κλιματιστικών με εγκύκλιο του υπενθυμίζει στους ιδιοκτήτες καταλυμάτων τα μέτρα προστασίας που πρέπει να λαμβάνουν για την αποτροπή κρουσμάτων της επικίνδυνης Νόσου των Λεγεωναρίων.

Συγκεκριμένα, όπως επισημαίνεται “με αφορμή πρόσφατα περιστατικά σε τουρίστες που μπορεί να συνδέονται με τη διαμονή τους σε τουριστικές εγκαταστάσεις της χώρας μας, η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, εξέδωσε εγκύκλιο […], με σκοπό την ευαισθητοποίηση όλων των εμπλεκόμενων σε θέματα παρακολούθησης της ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης, ειδικά όσον αφορά στην παράμετρο της legionella”.

Στις σχετικές οδηγίες αναφέρονται ρητά τα εξής:

Η legionella αποτελεί παράμετρο παρακολούθησης της ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης με παραμετρική τιμή που καθορίζεται και σχετίζεται με την εκτίμηση κινδύνου των εσωτερικών συστημάτων διανομής νερού ανθρώπινης κατανάλωσης.
• Στα τουριστικά καταλύματα η ελάχιστη συχνότητα δειγματοληψίας και αναλύσεων της legionella είναι μία ανά εξάμηνο (2 φορές ετησίως) και η ευθύνη για τη δειγματοληψία και ανάλυση είναι των υπευθύνων λειτουργίας των εγκαταστάσεων των κτιρίων.
• Για την περίπτωση του εσωτερικού δικτύου ύδρευσης των τουριστικών καταλυμάτων οι υπεύθυνοι λειτουργίας των εγκαταστάσεων θεωρούνται υπεύθυνοι φορείς ύδρευσης.
• Κάθε περίπτωση παράλειψης της τήρησης της παραμετρικής τιμής της legionella θα πρέπει να διερευνάται αμέσως ώστε να εντοπιστούν τα αίτια. Οι υπεύθυνοι λειτουργίας των τουριστικών εγκαταστάσεων διασφαλίζουν την εφαρμογή αποτελεσματικών και αναλογικών προς τον κίνδυνο μέτρων ελέγχου και διαχείρισης για την πρόληψη και την αντιμετώπιση τυχόν εκδηλώσεων της νόσου.

Σημειώνεται ότι: σύμφωνα με το άρθρο 14 της (β) σχετ. «Αν, παρά τα μέτρα που λαμβάνονται, ώστε το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης να είναι υγιεινό και καθαρό, […]αυτό εξακολουθεί να μην πληροί τις παραμετρικές τιμές, […] οι υπεύθυνοι φορείς ύδρευσης σε συνεργασία με την Υπηρεσία Περιβαλλοντικής Υγιεινής της οικείας ΠΕ εξασφαλίζουν ότι αναλαμβάνονται, το ταχύτερο δυνατόν, οι απαιτούμενες επανορθωτικές ενέργειες για την αποκατάσταση της ποιότητάς του […]».

Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με τις διατάξεις του εδαφίου α’ της παρ. 3 του άρθρου 14 της (β) σχετ. «Ανεξαρτήτως του αν έχει σημειωθεί ή όχι μη συμμόρφωση με τις παραμετρικές τιμές, η Υπηρεσία Περιβαλλοντικής Υγιεινής της οικείας Π.Ε. σε συνεργασία με τους υπευθύνους φορείς ύδρευσης διασφαλίζουν ότι απαγορεύεται η υδροδότηση νερού ανθρώπινης κατανάλωσης το οποίο αποτελεί δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία ή ότι περιορίζεται η χρήση του εν λόγω νερού ή ότι αναλαμβάνονται όλες οι άλλες επανορθωτικές ενέργειες που απαιτούνται για να προστατευτεί η ανθρώπινη υγεία».
• Σε περίπτωση μη τήρησης των διατάξεων επιβάλλονται ποινικές και διοικητικές κυρώσεις.
• Σε περίπτωση που το νερό που παρέχεται στο εσωτερικό δίκτυο διανομής των τουριστικών εγκαταστάσεων δεν πληροί τις διατάξεις της ισχύουσας νομοθεσίας περί ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης θα πρέπει άμεσα να ενημερώνονται οι αρμόδιες για την αδειοδότηση τους Αρχές, ήτοι το Υπουργείο Τουρισμού και οι Περιφερειακές Υπηρεσίες Τουρισμού για τις δικές τους ενέργειες.

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Διαστάσεις επιδημίας έχει λάβει η ηπατίτιδα Α στην Ευρωπαϊκή Ένωση . Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), μεταξύ Ιανουαρίου και Μαΐου 2025, καταγράφηκε σημαντική αύξηση των λοιμώξεων από τον ιό της ηπατίτιδας Α (HAV) στην Αυστρία, την Τσεχία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία.

Η ηπατίτιδα Α είναι μια οξεία ιογενής ηπατική νόσος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Α (HAV) και μεταδίδεται κυρίως μέσω μολυσμένων τροφίμων, νερού ή στενής επαφής με μολυσμένα άτομα. Πρόκειται για μια νόσο που μπορεί να προληφθεί με εμβολιασμό και προσβάλλει κυρίως άτομα που ζουν σε περιοχές με κακές συνθήκες υγιεινής ή ανεπαρκή πρόσβαση σε βασικά μέσα υγιεινής.

Οι παράγοντες κινδύνου για μόλυνση περιλαμβάνουν την έλλειψη πρόσβασης σε ασφαλές νερό, την στενή επαφή με μολυσμένα άτομα (συμπεριλαμβανομένων ορισμένων σεξουαλικών συμπεριφορών, όπως το πρωκτικό-στοματικό σεξ), τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών και τα ταξίδια σε περιοχές όπου κυκλοφορεί ο ιός.

Η πιθανότητα εμφάνισης συμπτωματικής ή σοβαρής ηπατίτιδας Α αυξάνεται με την ηλικία και είναι υψηλότερη σε άτομα με ανοσοκαταστολή ή χρόνια ηπατική νόσο.

Το προφίλ των κρουσμάτων

Η αύξηση των λοιμώξεων από HAV επηρεάζει κυρίως ενήλικες που είναι άστεγοι, άτομα που κάνουν χρήση ή ενδοφλέβια χρήση ναρκωτικών και άτομα που ζουν σε κακές συνθήκες υγιεινής και έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη.

Έχουν επίσης αναφερθεί κρούσματα μεταξύ μελών των κοινοτήτων Ρομά τόσο στην Τσεχία όσο και στη Σλοβακία.

«Αυτή η επιδημία μας υπενθυμίζει ότι η ηπατίτιδα Α μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ασθένεια και θάνατο, ιδίως σε άτομα με περιορισμένη πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη και βασική υγιεινή. Πρέπει να ενισχύσουμε την ενημέρωση, να παρέχουμε πρόσβαση στον εμβολιασμό σε ομάδες που είναι πιο πιθανό να εκτεθούν και να διασφαλίσουμε βασικές συνθήκες υγιεινής, ιδίως ως απάντηση στην αύξηση των κρουσμάτων. Περισσότερο από μέτρα υγείας, πρόκειται για μέτρα ισότητας», δήλωσε ο Ole Heuer, επικεφαλής της μονάδας για τις ασθένειες που σχετίζονται με την υγεία στο ECDC.

Οι τέσσερις πληγείσες χώρες έχουν αναφέρει 2.097 κρούσματα ηπατίτιδας Α το 2025. Η Σλοβακία, η οποία αντιμετωπίζει συνεχιζόμενη επιδημία από τα τέλη του 2022, έχει αναφερθεί 880 κρούσματα μόνο το 2025.

Φέτος, η Αυστρία έχει καταγράψει 87 επιβεβαιωμένα κρούσματα, συμπεριλαμβανομένων τριών θανάτων, υπερβαίνοντας ήδη το σύνολο του 2024.

Στην Τσεχία, έχουν επιβεβαιωθεί 600 κρούσματα το 2025, συμπεριλαμβανομένων έξι θανάτων, με τα μικρά παιδιά να αποτελούν την ομάδα που πλήττεται περισσότερο.

Η Ουγγαρία έχει αναφερθεί 530 κρούσματα φέτος, κυρίως μεταξύ ενηλίκων. Η Γερμανία, αν και δεν θεωρείται πληγείσα χώρα, εντόπισε τρία κρούσματα με γονιδιακά προφίλ που ταιριάζουν με αυτά της Ουγγαρίας και της Αυστρίας.

Διασυνοριακή μετάδοση

Η γενετική αλληλούχιση υποδηλώνει συνεχιζόμενη μετάδοση από άτομο σε άτομο εντός συνδεδεμένων κοινωνικών δικτύων ή γεωγραφικών περιοχών, και όχι πολλαπλές ανεξάρτητες επιδημίες. Αυτά τα ευρήματα επιβεβαιώνουν τη διασυνοριακή μετάδοση και υπογραμμίζουν την ανάγκη συντονισμένων μέτρων δημόσιας υγείας, καθώς και τη σημασία της συνεργασίας, της έγκαιρης ανίχνευσης και των στοχευμένων παρεμβάσεων.

Στις χώρες της ΕΕ/ΕΟΧ που αντιμετωπίζουν επί του παρόντος κρούσματα, η πιθανότητα διαρκούς μετάδοσης και κυκλοφορίας του ιού είναι υψηλή μεταξύ των ατόμων που ζουν σε κακές συνθήκες υγιεινής, των ατόμων που κάνουν ενέσιμη χρήση ναρκωτικών και των αστέγων.

Δεδομένου ότι η σοβαρότητα της ηπατίτιδας Α αυξάνεται με την ηλικία, ο κίνδυνος για αυτές τις ομάδες θεωρείται υψηλός για τους ενήλικες ηλικίας 40 ετών και άνω. Για τα άτομα με υπάρχουσα ηπατική νόσο ή τους ηλικιωμένους, ο κίνδυνος μπορεί να είναι πολύ υψηλός.

Το ECDC συνιστά στις αρχές δημόσιας υγείας της ΕΕ/ΕΟΧ να αναλάβουν μια σειρά μέτρων, όπως επιδημιολογικές έρευνες, στοχευμένη πρόληψη και κοινοτικές δράσεις ενημέρωσης, προκειμένου να περιοριστεί η επιδημία και να προστατευθεί η δημόσια υγεία:

• Συνέχιση της έρευνας των οδών μετάδοσης της ηπατίτιδας Α και εντατικοποίηση της αλληλούχισης για την πλήρη κατανόηση της επιδημιολογικής εικόνας.

• Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί η στοχευμένη εμβολιασμός των πληθυσμιακών ομάδων που είναι πιο πιθανό να εκτεθούν στον ιό. Η προφύλαξη μετά την έκθεση με το εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Α πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τα άτομα που έχουν έρθει σε στενή επαφή με διαγνωσμένα κρούσματα, σύμφωνα με τις εθνικές κατευθυντήριες γραμμές.

• Διασφάλιση της εύκολης πρόσβασης των ατόμων που είναι πιο πιθανό να εκτεθούν στον ιό σε βασικά είδη υγιεινής, όπως σαπούνι και νερό, σε χώρους που είναι προσβάσιμοι σε αυτά, όπως δημόσιες τουαλέτες, καταφύγια αστέγων, τράπεζες τροφίμων.
• Προσαρμογή των δραστηριοτήτων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σε πληθυσμούς που είναι πιο πιθανό να εκτεθούν στον ιό, με βάση την κατανόηση των αναγκών, των στάσεων και των γνώσεών τους. Παροχή πληροφοριών σε πολλές γλώσσες, προσαρμοσμένες στα διαφορετικά επίπεδα αλφαβητισμού, και αντιμετώπιση φημών και παραπληροφόρησης που ενδέχεται να κυκλοφορούν.

Πηγη: https://www.news4health.gr/

ΟΠαγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) δημοσίευσε σήμερα νέες οδηγίες προκειμένου να βοηθήσει τις χώρες-μέλη του να υιοθετήσουν και να επεκτείνουν τα πρωτόκολλα μαιευτικής φροντίδας – όπου οι μαίες χρησιμεύουν ως ο κύριος πάροχος φροντίδας για τις γυναίκες και τα μωρά καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, του τοκετού και της μεταγεννητικής περιόδου.

Ισχυρή επικοινωνία και συνεργασία

Η νέα καθοδήγηση του ΠΟΥ προωθεί την ισχυρή επικοινωνία και τη συνεργασία μεταξύ γυναικών και μαιών και προσφέρει αποδεδειγμένα οφέλη για την υγεία τόσο των γυναικών όσο και των μωρών τους. Οι γυναίκες που έλαβαν φροντίδα από έμπιστες μαίες έχουν στατιστικά περισσότερες πιθανότητες να βιώσουν υγιείς κολπικούς τοκετούς και αναφέρουν μεγαλύτερη ικανοποίηση από τις υπηρεσίες που λαμβάνουν.

«Η επέκταση και η επένδυση σε μαιευτικά πρωτόκολλα περίθαλψης είναι μία από τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές για τη βελτίωση της υγείας των μητέρων και των νεογνών σε παγκόσμιο επίπεδο», δήλωσε ο Dr Anshu Banerjee, Διευθυντής για την Υγεία των Μητέρων, των Νεογνών, των Παιδιών και των Εφήβων και τη Γήρανση στον ΠΟΥ. «Οι προσεγγίσεις αυτές βελτιώνουν τα αποτελέσματα, μεγιστοποιούν τους πόρους και μπορούν να προσαρμοστούν σε όλες τις χώρες. Το κρίσιμο είναι ότι ενισχύουν επίσης τις εμπειρίες των γυναικών και των οικογενειών από τη φροντίδα – χτίζοντας αξιόπιστες συνεργασίες για την υγεία σε αυτό το κρίσιμο στάδιο της ζωής», δηλώνει ο ίδιος

Αποδεδειγμένα αποδοτική λύση σε οικονομικό επίπεδο

Παρά την πρόοδο της επιστήμης, οι θάνατοι μητέρων και νεογνών παραμένουν απαράδεκτα υψηλοί, ιδίως σε περιβάλλοντα χαμηλού εισοδήματος και εύθραυστα. Πρόσφατη μοντελοποίηση υποδεικνύει ότι η καθολική πρόσβαση σε εξειδικευμένες μαίες θα μπορούσε να αποτρέψει πάνω από το 60% αυτών των θανάτων, που αντιστοιχεί σε 4,3 εκατομμύρια ζωές που θα μπορούσαν να σώζονται σε ετήσιο επίπεδο έως και το 2035.

Τα μοντέλα μαιευτικής φροντίδας δίνουν έμφαση στην τεκμηριωμένη επιλογή, καθώς και στην επικοινωνία και τις μη επεμβατικές τεχνικές -όπως η κινητικότητα κατά τη διάρκεια του τοκετού, η καθοδήγηση της αναπνοής, οι ποικίλες θέσεις τοκετού και η συναισθηματική υποστήριξη- που επιδιώκουν να ενδυναμώσουν τις γυναίκες και να μειώσουν την πιθανότητα επεμβατικών διαδικασιών.

Τα μαιευτικά πρωτόκολλα φροντίδας αποτελούν επίσης μια σημαντική απάντηση στην αυξανόμενη ανησυχία για την υπερ-ιατρικοποίηση του τοκετού. Ενώ οι ιατρικές παρεμβάσεις, όπως οι καισαρικές τομές, οι επαγωγές και η χρήση λαβίδων είναι απαραίτητες και σωτήριες για τη ζωή όταν ενδείκνυνται κλινικά, η υπερβολική χρήση τους δημιουργεί βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους κινδύνους για την υγεία. Σε ορισμένες χώρες, τα ποσοστά καισαρικής τομής ξεπερνούν πλέον το 50%, γεγονός που υποδηλώνει υψηλά ποσοστά ιατρικά περιττών επεμβάσεων.

«Οι εξειδικευμένες μαίες βοηθούν τις γυναίκες να εμπιστεύονται το σώμα τους, τις ικανότητές τους και τη φροντίδα τους», δήλωσε η Ulrika Rehnstrom Loi, εμπειρογνώμονας μαιευτικής στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τεχνική υπεύθυνη για την καθοδήγηση και προσθέτεις πως «αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η επένδυση σε μοντέλα μαιευτικής φροντίδας είναι τόσο σημαντική – όχι μόνο βελτιώνει την υγεία, αλλά δημιουργεί ένα δυναμικό εμπειρογνωμόνων που είναι εξοπλισμένοι για να παρέχουν εξατομικευμένη, με σεβασμό φροντίδα, εξασφαλίζοντας ότι οι γυναίκες συμμετέχουν σταθερά στη λήψη αποφάσεων και έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες που χρειάζονται, καθώς και στη ζωτικής σημασίας συναισθηματική υποστήριξη».

Πρακτικά εργαλεία για την εφαρμογή

Η νέα καθοδήγηση του ΠΟΥ παρέχει πρακτικά εργαλεία και παραδείγματα από την πραγματική ζωή για να βοηθήσει τις χώρες να δομήσουν τη μετάβαση προς μαιευτικά μοντέλα περίθαλψης. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, ζητά ισχυρή πολιτική δέσμευση, στρατηγικό σχεδιασμό και μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση για την υλοποίηση – με ειδικές γραμμές του προϋπολογισμού. Τονίζει επίσης τη σημασία της υψηλής ποιότητας ρύθμισης και εκπαίδευσης της μαιευτικής σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, υποστηρίζοντας την αυτόνομη, τεκμηριωμένη πρακτική.

Η επιτυχής εφαρμογή απαιτεί ισχυρή συνεργασία, σημειώνει η καθοδήγηση. Οι μαίες θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εργάζονται ανεξάρτητα, αλλά και να ενσωματώνονται σε ευρύτερες ομάδες υγειονομικής περίθαλψης μαζί με τους γιατρούς και τους νοσηλευτές. Σε περίπτωση επιπλοκών, οι μαίες θα πρέπει να είναι σε θέση να συνεργάζονται με αυτούς τους άλλους επαγγελματίες, ώστε να εξασφαλίζουν ποιοτική διεπιστημονική φροντίδα για κάθε γυναίκα και μωρό.

Μια παγκόσμια απαίτηση

Σε παγκόσμιο επίπεδο, εκατομμύρια γυναίκες εξακολουθούν να γεννούν χωρίς εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας στο πλευρό τους και το ένα τρίτο δεν λαμβάνει ούτε τέσσερις από τους οκτώ συνιστώμενους από τον ΠΟΥ ελέγχους εγκυμοσύνης. Η πρόοδος στη μείωση της μητρικής και νεογνικής θνησιμότητας έχει μείνει σε μεγάλο βαθμό στάσιμη από το 2016.

«Τα μοντέλα μαιευτικής φροντίδας δεν είναι απλώς έξυπνες λύσεις – είναι μια αναγκαιότητα», δήλωσε η Anna Ugglas, διευθύνουσα σύμβουλος της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Μαιών, η οποία υποστήριξε την ανάπτυξη της καθοδήγησης. «Σε έναν κόσμο όπου ο τοκετός γίνεται όλο και περισσότερο ιατρικοποιημένος, προσφέρουν μια ανθρωποκεντρική, τεκμηριωμένη προσέγγιση που σέβεται τη φυσιολογική διαδικασία του τοκετού, αποκαθιστά την αξιοπρέπεια και την αυτονομία στη φροντίδα της μητρότητας και συμβάλλει στη διασφάλιση της ασφάλειας για τις γυναίκες και τα νεογέννητα παντού».

Ο οδηγός του ΠΟΥ περιγράφει διάφορα προσαρμόσιμα μοντέλα μαιευτικής φροντίδας, όπως:

• Συνέχεια της φροντίδας, όπου οι γυναίκες υποστηρίζονται από μια γνωστή μαία ή μια μικρή ομάδα μαιών καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, του τοκετού και της μεταγεννητικής περιόδου.
• Κέντρα τοκετού υπό την καθοδήγηση μαίας, ειδικές εγκαταστάσεις όπου μαίες παρέχουν ενδομήτρια φροντίδα σε γυναίκες με χαμηλό κίνδυνο επιπλοκών. Μερικές φορές προσφέρουν και άλλες υπηρεσίες, όπως προγεννητική και μεταγεννητική φροντίδα ή οικογενειακό προγραμματισμό.
• Κοινοτικές προσεγγίσεις όπου οι μαίες παρέχουν υπηρεσίες απευθείας στις κοινότητες – για παράδειγμα, μέσω κινητών μονάδων ή τοπικών κέντρων υγείας.
• Ιδιωτική πρακτική, όπου οι ιδιωτικές μαίες λειτουργούν ανεξάρτητα ή μέσω οργανώσεων. Για να είναι αποτελεσματικές, οι υπηρεσίες αυτές πρέπει να ρυθμίζονται και να ενσωματώνονται στα εθνικά συστήματα υγείας.

Πηγη: https://www.news4health.gr/