Προχειρότητα στο σχεδιασμό και μεγάλη βιασύνη από πλευράς Ε.Ε. για να ολοκληρωθεί η διαπραγμάτευση για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας διακρίνει ο νομικός Δημήτρης Ζωγραφόπουλος, Υπεύθυνος Προστασίας Δεδομένων (DPO) του υπουργείου Υγείας, μιλώντας στο Health Daily. Και προσθέτει ότι δυστυχώς το δίκαιο της επεξεργασίας δεδομένων στην ΕΕ γίνεται όλο και περισσότερο πολύπλοκο και δύσκολα διαχειρίσιμο. Ο πρωταρχικός στόχος της συνεκτικότητας μοιάζει να απομακρύνεται όλο και περισσότερο. Επιπλέον, τεράστιο βάρος πέφτει στις εθνικές αρχές προστασίας δεδομένων, των οποίων οι αρμοδιότητες διευρύνονται δραματικά
HD: Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από την είσοδο του GDPR στη ζωή μας, που έθεσε περιορισμούς στη δημοσιοποίηση προσωπικών δεδομένων, χωρίς τη συναίνεση του ατόμου και σήμερα βρισκόμαστε μπροστά στον Κανονισμό European Health Data Space (EHDS). Χρειαζόμαστε ακόμα έναν ευρωπαϊκό κανονισμό για τα προσωπικά δεδομένα, όταν αυτά αφορούν την υγεία; Ποια κενά έρχεται να καλύψει; Και εάν δεν τον χρειαζόμαστε επί της ουσίας, γιατί δημιουργήθηκε;
Ο GDPR δεν είχε ως στόχο το να θέσει περιορισμούς στην δημοσιοποίηση προσωπικών δεδομένων, χωρίς τη συναίνεση του ατόμου. Βασικοί στόχοι του Βασικοί στόχοι του GDPRGDPR ήταν η διασφάλιση συνεκτικής και υψηλού επιπέδου προστασίας των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και η άρση των εμποδίων στις ροές δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα εντός της ΕΕ, μέσω της διασφάλισης ενός ισοδύναμου σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ επιπέδου προστασίας των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των φυσικών προσώπων σε σχέση με την επεξεργασία των εν λόγω δεδομένων. Ο GDPR ορίζει ρητά στις αιτιολογικές του σκέψεις ότι: «Θα πρέπει να διασφαλίζεται συνεκτική και ομοιόμορφη εφαρμογή συνεκτική και ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των ελευθεριών των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε ολόκληρη την Ένωση». Επιπλέον, πάντα στις αιτιολογικές του σκέψεις ο GDPR ορίζει ότι: «Η επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα θα πρέπει να προορίζεται να εξυπηρετεί τον άνθρωπο .. Το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα δεν είναι απόλυτο δικαίωμα .. πρέπει να εκτιμάται σε σχέση με τη λειτουργία του στην κοινωνία και να σταθμίζεται με άλλα θεμελιώδη δικαιώματα, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας». Και ότι: «Τα φυσικά πρόσωπα θα πρέπει να έχουν τον έλεγχο των δικών τους δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα». .
Στο πλαίσιο του GDPR – και, γενικότερα, στο σύγχρονο δίκαιο της προστασίας των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – η συγκατάθεση του υποκειμένου δεν αποτελεί ούτε τη μόνη ούτε, βέβαια, την κύρια νομική βάση της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Οι περισσότερες και σημαντικότερες επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα έχουν ως θεμέλιο διατάξεις νόμου: διενεργούνται, διότι το επιβάλλει ο νόμος.
Και ως προς αυτό θέτει εγγυήσεις ο GDPR (άρθρο 23). Ιδίως στον τομέα της υγείας, ο GDPR περιέχει στο άρθρο 9 παρ. 2 δύο ειδικές νομικές βάσεις της επεξεργασίας: την παροχή υπηρεσιών υγείας (στοιχ. η ́) και το δημόσιο συμφέρον στον τομέα της δημόσιας υγείας (στοιχ. θ ́), όπου θεμελιώθηκαν πχ. όλες οι επεξεργασίες δεδομένων για την αντιμετώπιση της Covid-19. Για τη συγκατάθεση του υποκειμένου, όσον αφορά τα ευαίσθητα δεδομένα (μεταξύ των οποίων και τα δεδομένα υγείας) ο GDPR ρητά προβλέπει (αρ. 9 παρ. 2, στοιχ. α ́) ότι το δίκαιο της ΕΕ ή το δίκαιο των κρατών μελών μπορεί να απαγορεύει επεξεργασίες, ακόμα και παρά τη συγκατάθεση του υποκειμένου.
Οι στόχοι του EHDS συνοψίζονται ως εξής, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: «Ο γενικός στόχος είναι να εξασφαλιστεί ότι τα φυσικά πρόσωπα στην ΕΕ έχουν αυξημένο έλεγχο στην πράξη επί των ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας τους. Αποσκοπεί επίσης στη διασφάλιση ενός νομικού πλαισίου που θα αποτελείται από αξιόπιστους μηχανισμούς διακυβέρνησης της ΕΕ και των κρατών μελών και ένα ασφαλές περιβάλλον επεξεργασίας. Αυτό θα επιτρέψει στους ερευνητές, τους φορείς καινοτομίας, τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τις ρυθμιστικές αρχές σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών να έχουν πρόσβαση σε σχετικά ηλεκτρονικά δεδομένα υγείας για την προώθηση καλύτερης διάγνωσης, θεραπείας και ευεξίας των φυσικών προσώπων, και θα οδηγήσει σε καλύτερες και επαρκώς τεκμηριωμένες πολιτικές. Έχει επίσης ως στόχο να συμβάλει σε μια πραγματική ενιαία αγορά προϊόντων και υπηρεσιών ψηφιακής υγείας, μέσω της εναρμόνισης των κανόνων και, ως εκ τούτου, να ενισχύσει την αποδοτικότητα του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης.»
Ο EHDS έχει άλλους στόχους: ξεκινώντας από την ευρωπαϊκή στρατηγική για τα δεδομένα, όπου προτάθηκε η δημιουργία ειδικών ανά πεδίο κοινών ευρωπαϊκών χώρων δεδομένων, στοχεύει στην δημιουργία ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων για την υγεία (EHDS), ως την πρώτη υλοποίηση της πρότασης για τέτοιου είδους ειδικούς ανά πεδίο κοινούς ευρωπαϊκούς χώρους δεδομένων. Μία βασική διαφορά μεταξύ GDPR και EHDS είναι το ότι στον GDPR υπάγεται κάθε επεξεργασία (είτε είναι εν όλω είτε εν μέρει είτε καθόλου αυτοματοποιημένη) κάθε κάθε κατηγορίας δεδομένων (απλών και ευαίσθητων), ενώ στον EHDS θα υπάγονται συγκεκριμένες επεξεργασίες ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο GDPR έχει ευρύτερο ουσιαστικό πεδίο εφαρμογής. Πιστεύω ότι οι στόχοι του EHDS μπορούσαν εν πολλοίς να πραγματωθούν με βάση το πλαίσιο του GDPR, στη βάση ιδίως δευτερογενών πράξεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αυτό που χρειαζόμαστε, σε κάθε περίπτωση, είναι καλύτερες νομικές ρυθμίσεις, είτε αυτές προέρχονται από την ΕΕ είτε από τα κράτη μέλη. Οι ρυθμίσεις του EHDS δεν ανταποκρίνονται σε αυτή την ανάγκη. Ιδίως, ως προς το ζήτημα της προστασίας των δικαιωμάτων των φυσικών προσώπων δεν διακρίνω πρόοδο, αλλά μάλλον οπισθοδρόμηση, παρά την περί αντιθέτου επιχειρηματολογία. Για παράδειγμα, ο EHDS κατοχυρώνει – ως δήθεν βασικό δικαίωμα του ατόμου – τη φορητότητα των ηλεκτρονικών δεδομένων του υγείας, η οποία δεν κατοχυρωνόταν πλήρως στον GDPR.
Ωστόσο, η φορητότητα των ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας είναι κοστοβόρο μέτρο, με κανένα ουσιαστικό αντίκρισμα σε κράτη μέλη – όπως η Ελλάδα – που έχουν ήδη επενδύσει στην δημιουργία συστήματος «ενιαίου ηλεκτρονικού φακέλου ασθενούς», προσβάσιμου σε κάθε θεράποντα πάροχο υπηρεσιών υγείας και, βέβαια, στον ίδιο τον ασθενή. Η πρόσβαση του ίδιου του ασθενούς και των θεραπόντων του στον «ενιαίο ηλεκτρονικό φακέλου ασθενούς» καθιστά πρακτικά αχρείαστη τη φορητότητα, θα απομείνει μόνο το κόστος υλοποίησής της.
Συγκρατείστε ότι διαπραγματευόμασταν το GDPR (και έχω συμμετάσχει σε αυτή την διαδικασία, οπότε μιλώ πολύ συνειδητά) επί μία πενταετία σχεδόν, ενώ ο EHDS «ξεπετάχτηκε» μέσα σε δύο χρόνια. Κάποιοι μπορεί να δουν εδώ πρόοδο στην διαδικασία νομοθέτησης εντός της ΕΕ, εγώ διακρίνω μάλλον μεγάλη βιασύνη και προχειρότητα
HD: Όπως είχατε αναφέρει και στην ομιλία σας στο συνέδριο Health IT, το επίπεδο επιτυχίας του Κανονισμού EHDS όταν ψηφιστεί, έχει σχέση με το βαθμό προστασίας των προσωπικών δεδομένων. Θεωρείτε ότι και με τη μορφή που έχει σήμερα ο κανονισμός, προστατεύει επαρκώς τα προσωπικά δεδομένα; Εάν όχι, που εντοπίζονται τα προβλήματα;
Η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα θα εξακολουθεί, ακόμα και εάν περάσει ο EHDS, να είναι προνομιακό τμήμα ιδίως του GDPR, αλλά και άλλων νομοθετημάτων της ΕΕ (πχ. της Οδηγίας NIS II για την κυβερνοασφάλεια). Ο EHDS δεν ασχολείται πρωτίστως με την προστασία των δεδομένων Ο EHDS δεν ασχολείται πρωτίστως με την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.. Κατά τα λοιπά, κάθε εξειδικευμένος επιστήμονας θα σας επιβεβαιώσει ότι κατ’ αρχήν όσο επιτείνουμε την πολυπλοκότητα των επεξεργασιών, τόσο προκύπτουν κίνδυνοι για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Ο EHDS επιτείνει την πολυπλοκότητα των επεξεργασιών, θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε τους πιθανούς κινδύνους με άλλα νομικά εργαλεία. Ωστόσο, υπάρχει ένας παράγοντας στον EHDS, για τον οποίο δεν γίνεται μεγάλη συζήτηση: αυτός του κόστους των μέτρων, που θα θεσπιστούν. Η εκτίμηση του συνολικού κόστους από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβάλλει μάλλον αισιόδοξη. Όσον αφορά το πώς θα κατανεμηθεί ο πώς θα κατανεμηθεί αυτό το κόστος,, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει:
«Στον τομέα της πρωτογενούς χρήσης των δεδομένων υγείας, οι κατασκευαστές συστημάτων ΗΜΥ και προϊόντων που προορίζονται να συνδεθούν με συστήματα ΗΜΥ θα επωμιστούν το μεγαλύτερο μέρος του κόστους. Αυτό θα ανέλθει περίπου σε 0,2-1,2 δισ. EUR λόγω της σταδιακής εισαγωγής της πιστοποίησης των συστημάτων ΗΜΥ, των ιατροτεχνολογικών προϊόντων και των συστημάτων ΤΝ υψηλού κινδύνου, καθώς και της προαιρετικής επισήμανσης για τις εφαρμογές ευεξίας. Το υπόλοιπο (λιγότερο από 0,1 δισ. EUR) θα διατεθεί στις δημόσιες αρχές, σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο, για την ολοκλήρωση της κάλυψης του MyHealth@EU.
Στον τομέα της δευτερογενούς χρήσης των δεδομένων υγείας, οι δημόσιες αρχές,, συμπεριλαμβανομένων των ρυθμιστικών αρχών και των υπευθύνων χάραξης πολιτικής σε επίπεδο κρατών μελών και σε επίπεδο ΕΕ, θα επωμιστούν το κόστος (0,4-0,7 δισ. EUR) για την ανάπτυξη φορέων πρόσβασης σε δεδομένα υγείας και της απαραίτητης ψηφιακής υποδομής που θα συνδέει αυτούς τους φορείς, τις ερευνητικές υποδομές και τους φορείς της ΕΕ, καθώς και για την προώθηση της διαλειτουργικότητας και της ποιότητας των δεδομένων.». Ο αντίκτυπος του κόστους αυτού στην Ελλάδα, λαμβανομένων υπόψη των δημοσιονομικών συνθηκών στον τομέα της παροχής υπηρεσιών υγείας, θα είναι βαρύς. Τα κονδύλια για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα δεν συνυπολογίζονται εδώ. Σκεφτείτε κάτι άλλο: εξελίσσεται πχ. έργο «Ψηφιοποίηση Αρχείων του Δημόσιου Συστήματος Υγείας», με φορέα την ΚτΠ ΜΑΕ, σε 127 Νοσοκομεία, με αντικείμενο 190 εκατ. σελίδες φακέλων νοσηλείας, με προϋπολογισμό 95 εκατ. Ευρώ, προκειμένου να εμπλουτιστεί το σύστημα του ΑΗΦΥ και, ταυτόχρονα, οι ρυθμίσεις του EHDS παρέχουν στους ασθενείς την δυνατότητα να αποκρύψουν το ιστορικό τους στον ΑΗΦΥ από τους θεράποντες ιατρούς τους!
HD: Το άρθρο 8 του Κανονισμού αναφέρει ότι ο ασθενής έχει τον έλεγχο των δεδομένων που τον αφορούν και μπορεί να περιορίσει τη δημοσιοποίηση μέρους του ιατρικού του φακέλου, σε περιπτώσεις που κρίνει ότι τα δεδομένα του είναι «ευαίσθητα». Όπως έχετε αναφέρει, διαφωνείτε με αυτό το άρθρο. Ποιος ο λόγος διαφωνίας;
Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις του άρθρου 8 απλά αποτελούν τεράστιο τεράστιο ρήγμα στην έννοια της ορθής παροχής υπηρεσιών υγείας,, όπως αυτή έχει κατοχυρωθεί ιστορικά στην ΕΕ. Δεν υπάρχει πάροχος υπηρεσιών υγείας που δεν θα σας διαβεβαιώσει ότι, για να παράσχει καλύτερες υπηρεσίες υγείας στον ασθενή, έχει ανάγκη ακώλυτης πρόσβασης σε τουλάχιστον μεγάλο τμήμα του ιστορικού του. Ως πιο πλήρες είναι το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς (ακόμα και σε αρνητικά ευρήματα) τόσο καλύτερη δύναται να είναι η διάγνωση και η θεραπεία, εάν απαιτείται. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η αντίστοιχη στο άρθρο 8 αιτιολογική σκέψη του EHDS: «Επειδή η μη διαθεσιμότητα των περιορισμένων προσωπικών ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας μπορεί να επηρεάσει μπορεί να επηρεάσει την παροχή ή την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας που παρέχονται στο φυσικό πρόσωπο, το φυσικό πρόσωπο θα πρέπει να αναλάβει το φυσικό πρόσωπο θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για το γεγονός ότι ο πάροχος υγειονομικής περίθαλψης την ευθύνη για το γεγονός ότι ο πάροχος υγειονομικής περίθαλψης δεν μπορεί να λάβει υπόψη τα δεδομένα κατά την παροχή υπηρεσιών δεν μπορεί να λάβει υπόψη τα δεδομένα κατά την παροχή υπηρεσιών υγείας.». Η σκέψη ότι είναι αποδεκτό το ενδεχόμενο αρνητικού επηρεασμού της είναι αποδεκτό το ενδεχόμενο αρνητικού επηρεασμού της παροχής ή της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας που παρέχονται στον ασθενή, αρκεί να αναλαμβάνει την ευθύνη ως προς αυτό ο ασθενής (μέσω της ηθελημένης απόκρυψης όλου ή τμήματος του ιατρικού του ιστορικού), προβάλλει στα δικά μου μάτια ως μία διαστρέβλωση της νομικής έννοιας της συγκατάθεσης του υποκειμένου – ασθενούς και ως αποκρουστική. Στόχος τόσο της ιατρικής όσο και της νομικής επιστήμης είναι να περιορίσουν κατά το δυνατό την πιθανότητα ιατρικού λάθους. Εδώ, πάμε ηθελημένα προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Σε κάθε περίπτωση, οι ρυθμίσεις του άρθρου 8 του EHDS είναι αντίθετες – κατά την κρίση μου – προς τις διατάξεις ανώτερης τυπικής ισχύος του άρθρου 35 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ σχετικά με την προστασία της υγείας, που ορίζουν ότι : «Κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης εξασφαλίζεται υψηλού επιπέδου προστασία της υγείας του ανθρώπου». Η απροκάλυπτη παραδοχή του ενδεχόμενου αρνητικού επηρεασμού της παροχής ή της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας απλά αντιβαίνει στην διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασία της υγείας του ανθρώπου στην ΕΕ. Εκτός, εάν στόχος είναι η έμμεση νομική κατοχύρωση της ευθανασίας.
Είναι ευθεία και η σύγκρουση με την προαναφερόμενη αιτιολογική σκέψη του GDPR, που ορίζει ότι: «Η επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα θα πρέπει να προορίζεται να εξυπηρετεί τον θα πρέπει να προορίζεται να εξυπηρετεί τον άνθρωπο.άνθρωπο. Το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα δεν είναι απόλυτο δικαίωμα. πρέπει να εκτιμάται σε σχέση με σε σχέση με τη λειτουργία του στην κοινωνία και να σταθμίζεται με άλλα θεμελιώδη τη λειτουργία του στην κοινωνία και να σταθμίζεται με άλλα θεμελιώδη δικαιώματα,δικαιώματα, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας.».Εξίσου τραγικό είναι και το ότι οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης δεν δεν θα δικαιούνται καν να γνωρίζουνθα δικαιούνται καν να γνωρίζουν ότι ο ασθενής έχει αποκρύψει όλο ή τμήμα του ιατρικού του ιστορικού. Αποτέλεσμα: Κάθε θεράπων θα αναγκαστεί να συνταγογραφεί όσο το δυνατόν περισσότερες εξετάσεις για να έχει ο ίδιος εικόνα της πραγματικής κατάστασης του ασθενούς, ακόμα και εάν αυτές έχουν ήδη συνταγογραφηθεί από προηγούμενο θεράποντα και τα αποτελέσματά τους είναι ήδη στον ιατρικό φάκελο τους ασθενούς αλλά αποκρύπτονται. Πέρα από την βιωσιμότητα του ασθενούς, διακυβεύεται και η βιωσιμότητα του εθνικού συστήματος υγείας, λόγω της αχρείαστης αύξησης της συνταγογράφησης.
HD: Αρκετοί ασθενείς έχουν ανησυχία ότι τα ευαίσθητα προσωπικά τους δεδομένα μπορεί να τύχουν δημοσιοποίησης στην εργασία τους και να τους δημιουργήσουν πρόβλημα μεροληπτικής μεταχείρισης ή ακόμα και απόλυσης. Το άρθρο 8 δεν προστατεύει αυτούς τους ασθενείς; Επίσης, τι γίνεται στην περίπτωση ατόμων εξαρτημένων από ουσίες, που ενδεχομένως να μην καλύπτονται από τον κανονισμό; Πώς προστατεύονται αυτά τα άτομα;
Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις του άρθρου 8 του EHDS δεν καλύπτουν αυτές τις περιπτώσεις: η απόκρυψη από φυσικό πρόσωπο του συνόλου ή τμήματος του ηλεκτρονικού ιστορικού του προβλέπεται έναντι θεραπόντων έναντι θεραπόντων επαγγελματιών υγείας και παρόχων υγειονομικής περίθαλψης,, δηλαδή έναντι προσώπων που παρέχουν υπηρεσίες υγείας σε αυτό το φυσικό πρόσωπο! Οποιαδήποτε προστασία παρέχεται σε φυσικά πρόσωπα στις περιπτώσεις, που αναφέρετε εδώ, κατοχυρώνεται απευθείας από τον απευθείας από τον GDPRGDPR και άλλες ρυθμίσεις της ΕΕ (πχ. Οδηγίες για την απαγόρευση των δυσμενών διακρίσεων) και από εθνικές ρυθμίσεις. Σκεφτείτε ότι χάρη στη
νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ υπάγονται στον GDPR ακόμα και οι υπάγονται στον GDPR ακόμα και οι προφορικές κοινολογήσεις δεδομένων υγείας,, υπό προϋποθέσεις. Ενώ, στον EHDS μόνο ψήγματα παρόμοιας προστασίας προβλέπονται, σε σχέση με την δευτερογενή χρήση των ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας. Η προστασία που παρέχεται ήδη από τον GDPR είναι πληρέστερη, διότι Η προστασία που παρέχεται ήδη από τον GDPR είναι πληρέστερη, διότι καλύπτει ήδη αυτές τις περιπτώσεις..
HD: Με βάση τον Κανονισμό, ποια η εν δυνάμει χρήση των δεδομένων υγείας από ασφαλιστικές εταιρείες; Ποιος ο βαθμός προστασίας σε σχέση με τον GDPR;
Για τις ασφαλιστικές εταιρείες, το σχέδιο του EHDS, όπως έχει διαμορφωθεί έως τώρα, προβλέπει ιδίως ότι απαγορεύεται η δευτερογενής χρήση των ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας, που λαμβάνονται μέσω της προβλεπόμενης άδειας ή αιτήματος για δεδομένα υγείας, μεταξύ άλλων και για τη χρήση της λήψης αποφάσεων σε σχέση με φυσικό πρόσωπο ή ομάδα φυσικών προσώπων όσον αφορά προσφορές εργασίας, την προσφορά λιγότερο ευνοϊκών όρων στην παροχή αγαθών ή υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένου του αποκλεισμού των εν λόγω προσώπων ή συμπεριλαμβανομένου του αποκλεισμού των εν λόγω προσώπων ή ομάδων από το ευεργέτημα ασφαλιστηρίου ή πιστωτικού συμβολαίου, την ομάδων από το ευεργέτημα ασφαλιστηρίου ή πιστωτικού συμβολαίου, την τροποποίηση των εισφορών και των ασφαλίστρων ή των όρων δανεισμού τροποποίηση των εισφορών και των ασφαλίστρων ή των όρων δανεισμού τους ή τη λήψη κάθε άλλης απόφασης σε σχέση με φυσικό πρόσωπο ή ομάδα φυσικών προσώπων που οδηγεί στην εισαγωγή διακρίσεων εις βάρος τους βάσει των δεδομένων υγείας που λαμβάνονται. Απλή πρόβλεψη απαγόρευσης διακρίσεων
Το πλαίσιο του GDPR προβάλλει ως περισσότερο προστατευτικό για τα φυσικά πρόσωπα και έναντι των ασφαλιστικών εταιρειών. Στην Ελλάδα, κάνοντας χρήση «ρητρών ανοίγματος» του GDPR, θεσμοθετήθηκε ρητά με το άρθρο 84 του Ν. 4600/2019 για τον ατομικό ηλεκτρονικό φάκελο (ΑΗΦΥ) ότι: «Η επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που καταχωρούνται στον Α.Η.Φ.Υ., για τους σκοπούς και με τη διαδικασία που ορίζονται στις διατάξεις του παρόντος, δεν μπορεί να επιφέρει ως αποτέλεσμα την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα για άλλους σκοπούς από τρίτους, όπως εργοδότες ή ασφαλιστικές εταιρείες και τράπεζες. Η προαναφερόμενη απαγόρευση επεξεργασίας των δεδομένων αυτών που καταχωρούνται στον Α.Η.Φ.Υ. για άλλους σκοπούς από τρίτους, όπως εργοδότες ή ασφαλιστικές εταιρείες και τράπεζες, δεν μπορεί να αρθεί από το υποκείμενο των δεδομένων.».
Προβλέπονται και αυστηρές ποινικές κυρώσεις για την παράνομη πρόσβαση στον ΑΗΦΥ, στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης (Σ.Η.Σ.) και στον ηλεκτρονικό φάκελο δαπάνης ασφάλισης υγείας δικαιούχου, που δημιουργήθηκε και τηρείται στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ.. Αντίστοιχες ρυθμίσεις θεσπίστηκαν και στο άρθρο 83 του Ν. 4600/2019 και στο άρθρο 83 του Ν. 4600/2019 για τα Εθνικά Μητρώα Ασθενών..Συνεπώς, το πλαίσιο προστασίας του GDPR και των συμβατών μετο πλαίσιο προστασίας του GDPR και των συμβατών με αυτόν εθνικών ρυθμίσεων παρέχει ουσιαστική προστασία στα φυσικά αυτόν εθνικών ρυθμίσεων παρέχει ουσιαστική προστασία στα φυσικά πρόσωπα και έναντι των ασφαλιστικών εταιρειών..Ο Κανονισμός καλύπτει μόνο τα ηλεκτρονικά δεδομένα. Αυτό μήπως σημαίνει ότι μια έντυπη έκδοση του ηλεκτρονικού φακέλου του ασθενούς θα μπορούσε κάλλιστα να περιλαμβάνει το πλήρες ιστορικό του, ακόμα και εάν ο ασθενής έχει επιλέξει να «κλειδώσει» μέρος αυτού;Με μία λέξη: αναμφισβήτητα! Ό,τι αποφασιστεί για τα ηλεκτρονικά δεδομένα υγείας, αφορά αποκλειστικά αυτά. Το έγχαρτο ιατρικό ιστορικό δεν υπάγεται στον EHDS. Το έγχαρτο ιατρικό ιστορικό υπάγεται αποκλειστικά στον GDPR.
HD: Ο Κανονισμός δεν είναι ο μοναδικός στον χώρο της υγείας, αλλά «τρέχει» παράλληλα και με το EU Pharma Reform, AI Act, MDR κ.ά. Υπάρχουν ή ενδέχεται να προκύψουν σημεία «τριβής» και διαφωνίας μεταξύ όλων αυτών με τον European Health Data Space;
Δεν είναι εύκολο να καταγράψουμε από τώρα πιθανά σημεία «τριβής» και διαφωνίας με όλα αυτά τα κείμενα. Το βέβαιο είναι ότι το δίκαιο της επεξεργασίας δεδομένων στην ΕΕ γίνεται όλο και περισσότερο πολύπλοκο, δύσκολα διαχειρίσιμο. Ο πρωταρχικός στόχος της συνεκτικότητας μοιάζει να απομακρύνεται όλο και περισσότερο. Επιπλέον, τεράστιο βάρος πέφτει στις εθνικές αρχές προστασίας δεδομένων, των οποίων οι αρμοδιότητες διευρύνονται δραματικά, χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση σε εξειδικευμένο προσωπικό και πόρους. Για το δικό μου έργο, ως DPO του Υπουργείου Υγείας, δεν ανοίγω καν τη συζήτηση. Όταν, όμως, οι εποπτικές και ρυθμιστικές αρχές εκδηλώνουν έντονες ανησυχίες να ανταποκριθούν σε όλο το πλέγμα των καθηκόντων τους, υπάρχει βάσιμος λόγος να ανησυχούμε.
Πηγη:HealthDaily
