Εγκαίνια προγράμματος “Οίκοθεν” στο “Μεταξά”, για κατ’ οίκον θεραπεία ογκολογικών ασθενών

Παρουσία του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη έγιναν σήμερα τα εγκαίνια του προγράμματος «Οίκοθεν» στο Νοσοκομείο «Μεταξά», για την κατ’ οίκον θεραπεία ογκολογικών ασθενών

Το παρών έδωσαν ο υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους, η γενική γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας Λίλιαν Βιλδιρίδη, οι βουλευτές Α΄ Πειραιώς Κώστας Κατσαφάδος και Νίκος Βλαχάκος, ο διοικητής του Ε.Α.Ν.Π. «Μεταξά» Σαράντος Ευσταθόπουλος, η διοικήτρια του Γενικού Αντικαρκινικού – Ογκολογικού νοσοκομείου Αθηνών «Άγιος Σάββας» Όλγα Μπαλαούρα, o πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ) και CEO της ELPEN Group Θεόδωρος Τρύφων, ο πρόεδρος Δ.Σ. της «Win Medica» Δημήτριος Τρύφων, το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό καθώς και ασθενείς.

Σημειώνεται ότι το πρόγραμμα «Οίκοθεν» ξεκίνησε από το Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας», προκειμένου να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των ογκολογικών ασθενών καθώς και των υπηρεσιών Υγείας του νέου ΕΣΥ. Το νέο πρόγραμμα αποτελεί επέκταση λειτουργίας της κατ΄οίκον νοσηλείας, σε συνεργασία με την Παθολογική και την Αιματολογική Κλινική.

Κατά τον χαιρετισμό του, ο υπουργός Υγείας δήλωσε:

«Αυτό που κάνουμε σήμερα εδώ, το δοκιμάσαμε πιλοτικά στο νοσοκομείο «Άγιος Σάββας». Είναι ένα μεγάλο πρόγραμμα μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης που σκοπό έχει να μπορέσει να φτιάξει την αναγκαία δομή στα πλαίσια του Εθνικού Συστήματος Υγείας ώστε να μπορούμε να παρέχουμε το σύνολο των ιατρικών υπηρεσιών οίκοθεν στους καρκινοπαθείς για να λαμβάνουν ποιοτικότερες υπηρεσίες υγείας που θα κάνουν τη ζωή τους καλύτερη. Θέλω να ευχαριστήσω την ομάδα από τον «Άγιο Σάββα».

Είμαι πολύ ευτυχής γιατί έχω διαβάσει μερικά από τα σχόλια των ασθενών που έχουν λάβει φροντίδα μέσα απ΄ αυτό το πρόγραμμα και είναι πραγματικά «διθυραμβικά». Άρα, είμαστε σήμερα εδώ για να κάνουμε κάτι που έχει αξία για τον κόσμο που υποφέρει. Μην ξεχνάμε ότι βασικός μας σκοπός, είναι να κάνουμε τη ζωή των ανθρώπων καλύτερη. Είναι ημέρα χαράς για το Εθνικό Σύστημα Υγείας και σας υπόσχομαι ότι θα ακολουθήσουν πολλές τέτοιες ημέρες χαράς πολύ σύντομα» .

Παράλληλα με τα εγκαίνια του νέου προγράμματος, η διοίκηση του Νοσοκομείου «Μεταξά» παρέλαβε ένα νέο όχημα με όλο τον συνοδευτικό εξοπλισμό που απαιτείται για τη διενέργεια των κατ’ οίκων θεραπειών, προσφορά των εταιρειών «Elpen» και «Win Medica».

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη ενσωματώνεται υπεύθυνα και ανθρωποκεντρικά στη φροντίδα υγείας

Τι ειπώθηκε στο 21ο Διεθνές Συνέδριο Βιοϊατρικής Απεικόνισης.

Ολοκληρώθηκε το 21ο Διεθνές Συνέδριο Βιοϊατρικής Απεικόνισης (ISBI 2024) του Ινστιτούτου Ηλεκτρολόγων και Ηλεκτρονικών Μηχανικών (ΙΕΕΕ), που διοργανώθηκε από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ), υπό την αιγίδα των Υπουργείων Ανάπτυξης, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Υγείας και Παιδείας, της Περιφέρειας Αττικής και του Δήμου Αθηναίων, στις 27 – 30 Μαΐου 2024, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Η φετινή διοργάνωση κατέρριψε τα ρεκόρ συμμετοχής επιστημόνων από όλο τον κόσμο, καταγράφοντας περισσότερες από 1.600 υποβολές άρθρων και φιλοξενώντας περισσότερους από 1.200 συμμετέχοντες. Το συνέδριο της Αθήνας αναδείχθηκε κατά γενική ομολογία στην πιο ζωντανή και πρωτοποριακή διοργάνωση στην υπερεικοσαετή ιστορία του συνεδρίου. Χάρη στην εξαιρετική ανταπόκριση διακεκριμένων συμμετεχόντων, το ISBI 2024 κατάφερε να σκιαγραφήσει τις εντυπωσιακές εξελίξεις στην έρευνα και την καινοτομία στον τομέα της βιοϊατρικής απεικόνισης και της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) , αποτυπώνοντας την πραγματική διάσταση της επιστήμης, πέρα από το τρέχον κύμα ενθουσιασμού, και χαρτογραφώντας το μέλλον με τον πιο έγκυρο τρόπο.

Την έναρξη των εργασιών του ISBI 2024 κήρυξε ο Υφυπουργός Ανάπτυξης, κ. Μάξιμος Σενετάκης, ο οποίος τόνισε τη συνεισφορά του συνεδρίου στην προώθηση της συνεργασίας μεταξύ της ακαδημαϊκής και επιχειρηματικής κοινότητας και την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο. Ακολούθησε χαιρετισμός από τον Αντιπρύτανη Έρευνας και Δια Βίου Εκπαίδευσης του ΕΜΠ, Καθηγητή Μάνο Βαρβαρίγο, ο οποίος μίλησε για τoν πρωτοπόρο ρόλο του Ιδρύματος στην παραγωγή πρωτότυπης έρευνας και καινοτομίας στην Υγεία και την έμφαση σε δράσεις διασύνδεσης της πανεπιστημιακής έρευνας και της επιχειρηματικότητας.

Το συνέδριο της Αθήνας εστιάστηκε στις εξελίξεις στην ιατρική απεικόνιση στη νέα εποχή της τεχνητής νοημοσύνης (TN) καθώς και στο ρόλο τους για την προαγωγή της εξατομικευμένης ιατρικής και της ιατρικής ακριβείας. Το ISBI 2024 προσέφερε επίκαιρα σεμινάριαδιαγωνισμούς καινοτομίας, και ένα επιστημονικό πρόγραμμα που περιελάμβανε ολομέλειες, ειδικές συνεδρίες, προφορικές παρουσιάσεις και αναρτημένες ανακοινώσεις. Οι διάφορες θεματικές ενότητες ανέδειξαν τον καθοριστικό ρόλο των σύγχρονων συστημάτων ΤΝ στη βαθύτερη μηχανιστική κατανόηση της υγείας και της ασθένειας, στη βελτίωση της ακρίβειας της διάγνωσης και στη διαμόρφωση στοχευμένων θεραπειών. Τα επιτεύγματα αυτά οφείλονται στην ικανότητα της ΤΝ να συνδέει πληροφορίες που προκύπτουν από την παρακολούθηση της ανθρώπινης βιολογίας σε όλες τις χωρικές κλίμακες, από το επίπεδο του οργάνου και του ιστού έως το κυτταρικό και το μοριακό επίπεδο. Ο συνδυασμός των διαφορετικών επιπέδων πληροφορίας καθιστά εφικτή την αναγνώριση περίπλοκων προτύπων και συσχετίσεων που δε θα μπορούσε να αντιληφθεί ακόμη και ο πιο αφοσιωμένος βιοπαθολόγος ή ακτινολόγος, επιτρέποντάς μας να κατανοήσουμε και να ενσωματώσουμε τη νέα γνώση με τη βασική επιστήμη σε ένα κλινικό πλαίσιο.

Διακεκριμένοι ομιλητές αναφέρθηκαν στη σημασία της υπεύθυνης και ανθρωποκεντρικής ενσωμάτωσης των τεχνολογιών ΤΝ στη φροντίδα υγείας, θίγοντας κρίσιμα ζητήματα όπως η ασφάλεια των δεδομένων και η αμεροληψία, η δικαιοσύνη και η ευρωστία των μοντέλων ΤΝ. Παρά την πληθώρα συζητήσεων σχετικά με την ανάγκη ερμηνείας των αποφάσεων των μοντέλων, χαρακτήρισαν την ερμηνευσιμότητα ως μια επιθυμητή αλλά όχι αναγκαία ούτε και ικανή ιδιότητα για την ασφάλεια των συστημάτων ΤΝ, τα οποία αξιολογούνται σαν διαγνωστικά ή θεραπευτικά εργαλεία, δηλαδή σε κλινικά περιβάλλοντα και μέσα από ενδελεχείς τυχαιοποιημένες διαδικασίες δοκιμών ώστε να αποδειχθεί η χρησιμότητα και η ασφάλειά τους. Επιπλέον, τόνισαν ότι η μετάφραση των ερευνητικών ευρημάτων σε χρήσιμα προϊόντα για την κλινική πράξη παραμένει ζητούμενο, υπογραμμίζοντας την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών επιστημονικών πεδίων για την υιοθέτηση των συστημάτων ΤΝ στην κλινική πράξη.

Συνεδρίες με κλινική εστίαση στην αξιοποίηση της ΤΝ και της απεικόνισης για την απαρτιωμένη διάγνωση και παρακολούθηση, πλαισιωμένες από διακεκριμένους ομιλητές στο πεδίο της έρευνας, όπως o Βασίλης Γοργούλης (Πανεπιστήμιο Αθηνών), ο Πάρης Λαλούσης (King’s College London), o Ilya Nasrallah (University of Pennsylvania), η MacLean Nasrallah (University of Pennsylvania), η Μάγδα Τσολάκη (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης) και ο Jacob Visser (Erasmus MC), φώτισαν τις απεικονιστικές και υπολογιστικές μεθοδολογίες που είναι κατάλληλες για την επίλυση κλινικά και βιολογικά σημαντικών προβλημάτων, με επίκεντρο τον καρκίνο καθώς και νευροεκφυλιστικές και νευροψυχιατρικές ασθένειες. Δόθηκε έμφαση στη σημασία καθορισμού κατάλληλων πλαισίων ένταξης της έρευνας στη ροή της κλινικής εργασίας και στην εφαρμογή της ΤΝ σε απεικονιστικά δεδομένα από διαφορετικές κλίμακες για την αναγνώριση πολύπλοκων προτύπων με στόχο τον καλύτερο προσδιορισμό της νόσου και την υποστήριξη της διαδικασίας πρόγνωσης. Οι ομιλητές παρουσίασαν τη δυνατότητα βελτιστοποίησης της αποτελεσματικότητας των φαρμάκων μέσα από την εφαρμογή μεθόδων ΤΝ για την παρατήρηση και την κατανόηση μοριακών και κυτταρικών μηχανισμών. Επιπλέον, συζητήθηκε η αξία της ΤΝ στην ανάπτυξη νευροαπεικονιστικών μεθόδων για την πρόβλεψη της κλινικής έκβασης στη νόσο Alzheimer, την κατάθλιψη και την ψύχωση.

Μια διαφωτιστική συζήτηση ανάμεσα σε εκπροσώπους από τη βιομηχανία της υγείας, την κλινική ακτινολογία, επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων και ακαδημαϊκούς, που συντόνισε ο Καθηγητής Νίκος Παραγιός (University of Paris-Saclay, TheraPanacea), πραγματεύθηκε τις προκλήσεις στη διαδικασία μετάφρασης της έρευνας ΤΝ στην κλινική πρακτική. Οι διακεκριμένοι διεπιστημονικοί ομιλητές Lilla Zollei (Harvard University), Κωνσταντίνος Δασκαλάκης (MIT), Αλέξης Κελέκης (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών), Maxime Mallet (Jolt Capital) και Guy Spigelman (Amazon Web Services) εστίασαν στο μετασχηματιστικό δυναμικό της ΤΝ στην ακτινολογία και τις κλινικές ροές εργασιών, επισημαίνοντας παραδείγματα εφαρμογών της ΤΝ, και εμβάθυναν στις εμφανιζόμενες προκλήσεις κατά τη μετάφραση της έρευνας στην κλινική πράξη, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ισχυρά, γενικεύσιμα μοντέλα ΤΝ παρά τους περιορισμούς δεδομένων. Επιπλέον, τόνισαν τη σημασία διαμοιρασμού και επιμέλειας των δεδομένων και της παραγωγικής ΤΝ ως μοχλού καινοτομίας ενώ συζήτησαν για τον εξελισσόμενο ρόλο των επαγγελματιών υγείας στην ευθυγράμμιση της προηγμένης έρευνας στον τομέα της ιατρικής απεικόνισης και της ΤΝ με τις κλινικές ανάγκες. Οι συμμετέχοντες στο πάνελ εξέφρασαν την προσμονή και τον ενθουσιασμό τους για το μέλλον που ξεδιπλώνεται και αναγνώρισαν ότι για την επιτυχή υιοθέτηση της ΤΝ καθοριστική θα είναι η συμβολή των στοχευμένων επενδύσεων και των κατάλληλων ρυθμιστικών πλαισίων με στόχο τη μετάβαση από τα πρωτότυπα ερευνητικά αποτελέσματα σε εμπορικά προϊόντα και υπηρεσίες.

Γενικότερα, η μετατροπή καινοτόμων τεχνολογιών σε εμπορικές διατάξεις και υπηρεσίες με σημαντικό κοινωνικό-οικονομικό αποτύπωμα στον τομέα της υγείας αποτέλεσε κεντρικό άξονα του προγράμματος. Συνεχίζοντας την παράδοση της ημερίδας σύνδεσης του κλάδου με τη βιομηχανία, το φετινό συνέδριο φιλοξένησε εκπροσώπους εταιρειών του τομέα, που παρουσίασαν και συζήτησαν έργα και προϊόντα στον τομέα της  βιοϊατρικής απεικόνισης. Στην ημερίδα συμμετείχαν εκπρόσωποι φορέων που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην καινοτομία σε τεχνολογίες ΤΝ και διαχείρισης δεδομένων, όπως η Google και η AWS. Στο πλαίσιο της ημερίδας επιχειρηματικότητας πραγματοποιήθηκε  διαγωνισμός καινοτομίας, όπου βραβεύθηκαν τέσσερις νεοφυείς επιχειρήσεις που ξεχώρισαν παρουσιάζοντας πρωτότυπες λύσεις βασισμένες στην ιατρική απεικόνιση και την ΤΝ.

Για πρώτη φορά, το ISBI 2024 φιλοξένησε την εκδήλωση PharmaMeetsImagingόπου εκπρόσωποι φαρμακευτικών εταιρειών συναντήθηκαν με κορυφαίους επιστήμονες στον τομέα της απεικόνισης και εξερεύνησαν νέες δυνατότητες συνεργασίας. Διακεκριμένοι ομιλητές από το χώρο της βιομηχανίας συζήτησαν για τις πιο πρόσφατες εξελίξεις στην ανακάλυψη φαρμάκων και την τεχνολογία απεικόνισης, τονίζοντας τον καθοριστικό ρόλο της ΤΝ, που εκτιμάται ότι μέχρι το 2050 θα αξιοποιείται στην ανάπτυξη του 50% των νέων φαρμάκων. Η ΤΝ αναμένεται να συμβάλει στο σχεδιασμό φαρμάκων που θα χαρακτηρίζονται από υψηλή αποτελεσματικότητα και χαμηλότερη τοξικότητα μέσα από την αξιοποίηση πληθώρας δεδομένων. Όπως σχολίασαν οι συμμετέχοντες του Pharma-Meets-Imaging, ρόλο κλειδί θα διαδραματίσει η παραγωγική ΤΝ με την ικανότητά της να συνδυάζει τα διαθέσιμα δομημένα και μη δομημένα δεδομένα προς τη σύνθεση κατάλληλων μοριακών δομών.

Οι κεντρικοί ομιλητές του συνεδρίου, κορυφαίοι επιστήμονες από το παγκόσμιο επιστημονικό στερέωμα, μοιράστηκαν την ανεκτίμητη τεχνογνωσία και το όραμά τους με τους συμμετέχοντες. Ο DrAnant Madabhushi (Robert W Woodruff Professor of Biomedical Engineering, Emory University, ΗΠΑ ) αναφέρθηκε στις προκλήσεις και τις ευκαιρίες για τη μελλοντική ανάπτυξη και αξιολόγηση αλγορίθμων ΤΝ στον τομέα της ογκολογίας ακριβείας. Το σύστημα ΑΙ που έχει αναπτύξει ενσωματώνει πλήθος, γενετικών, κυτταρικών και μοριακών παραμέτρων και επιτρέπει μέσα από μια απλή βιοψία να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με την εξέλιξη της πορείας της νόσου, την επιλογή κατάλληλης θεραπείας και την ανταπόκριση του ασθενούς σε αυτήν, αποτρέποντας την τοξικότητα των χημειοθεραπειών σε ασθενείς που δεν τις έχουν ανάγκη.

Ο Καθηγητής Ιωσήφ Σηφάκης (βραβείο Τuring 2007 – Emeritus Research Director at Verimag, Γαλλία) στην ομιλία του τόνισε τη συμπληρωματικότητα μεταξύ της ανθρώπινης και της μηχανικής νοημοσύνης και σχολίασε τους κινδύνους και τις προκλήσεις που σχετίζονται με την υιοθέτηση της ΤΝ, την αξιολόγηση και τη ρύθμισή τους. Εξέφρασε την ικανοποίησή του για την υιοθέτηση του αυστηρότερου νομοθετικού πλαισίου EU AI Act στην ΕΕ σε σχέση με τις ΗΠΑ, αλλά και την αγωνία του για το αν θα μπορέσει η ΕΕ να εφαρμόσει το πλαίσιο αυτό.

Η DrKatherine Ferrara (Professor and Division Chief, Molecular Imaging Program at Stanford, ΗΠΑ) επικεντρώθηκε στις σημαντικές εξελίξεις στον τομέα της βιολογίας και της μηχανικής που ενισχύουν την εξατομικευμένη θεραπευτική με έμφαση στη μοριακά ειδική θεραπεία του καρκίνου. Μεταξύ άλλων, μίλησε για τα νέα δεδομένα που δημιουργεί ο συνδυασμός των theranostics με τεχνολογίες υπερήχων για τη διάνοιξη του αιματοεγκεφαλικού φραγμού με στόχο την προαγωγή εντοπισμένων αλλαγών στην έκφραση των γονιδίων.

Ο DrFrancis Bach (Machine learning Group leader, Inria, Ecole Normale Supérieure, Γαλλία) εστίασε στη χρήση των μοντέλων διάχυσης προς την ανάπτυξη αποδοτικών μοντέλων παραγωγικής ΤΝ, ικανών να συμβάλουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος έλλειψης αξιόπιστων δεδομένων, που αποτελεί ένα από τα κρίσιμα εμπόδια στη μετάφραση της ερευνητικής προόδου σε εργαλεία χρήσιμα στην κλινική πράξη.

Tο ISBI 2024 επιχείρησε για πρώτη φορά να συνδυάσει την επιστήμη και τις τεχνολογίες της βιοϊατρικής απεικόνισης με την καλλιτεχνική έμπνευση και δημιουργία, στο πλαίσιο μιας σειράς δράσεων με τίτλο Art-in-Biomedical-Imaging. Μεταξύ των δράσεων, έλαβε χώρα διαγωνισμός καλλιτεχνικής δημιουργίας με θέματα εμπνευσμένα από την απεικόνιση εσωτερικών δομών και διεργασιών του ανθρώπινου σώματος. Ο γνωστός street artist Soteur δημιούργησε σε καμβά μεγάλων διαστάσεων έργο εμπνευσμένο από τις εργασίες στον φυσικό χώρο του συνεδρίου και το φαινόμενο του κυτταρικού πολλαπλασιασμού, μέσα από μια στοχαστική διαδικασία στην οποία εμπλέκονταν οι συμμετέχοντες στο συνέδριο. Το έργο προσφέρθηκε στην ΕΛΕΠΑΠ, κατά την τελετή ολοκλήρωσης του συνεδρίου, για την υποστήριξη του έργου της.

Η υποδοχή των συνέδρων πραγματοποιήθηκε σε μια εντυπωσιακή και ζεστή εκδήλωση στον εμβληματικό χώρο του Περιστυλίου του Ζαππείου Μεγάρου, όπου οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να μοιραστούν μια μοναδική κοινή εμπειρία σε μια ατμόσφαιρα γεμάτη με ιστορία, ενέργεια και ενθουσιασμό. Επιπλέον, οι σύνεδροι είχαν τη δυνατότητα να εξερευνήσουν τη σύγχρονη Αθήνα και την πλούσια ιστορία της μέσω κοινωνικών εκδηλώσεων, όπως ο συμβολικός μαραθώνιος στο ιστορικό Παναθηναϊκό Στάδιο, η επίσκεψη στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, και ο οργανωμένος περίπατος διαμέσου επιλεγμένων τοποθεσιών της πόλης με ιστορικό και πολιτιστικό ενδιαφέρον.

Οι ζωντανές συζητήσεις και αλληλεπιδράσεις μεταξύ των συνέδρων αποτέλεσαν βασικό χαρακτηριστικό της φετινής διοργάνωσης, εμπλουτίζοντας το επιστημονικό πρόγραμμα του συνεδρίου και ενισχύοντας τους δεσμούς μεταξύ των μελών της ISBI κοινότητας, συμβάλλοντας έτσι στην προώθηση μιας κουλτούρας συνεργασίας και συνεχούς μάθησης.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

“Ιπποκράτειο”: Έλεγχος ανθεκτικής υπέρτασης με νεφρική απονεύρωση – Μελέτη και για το στρες

Αποτελεσματική για τον έλεγχο της ανθεκτικής υπέρτασης αποδεικνύεται μία μέθοδος που εφαρμόζεται από το 2012 στο “Ιπποκράτειο” της Αθήνας.

Πρόκειται για την απονεύρωση του νεφρού, με την οποία επιτυγχάνεται μείωση της αρτηριακής πίεσης. Η μέθοδος πρόκειται να δοκιμαστεί και για τον έλεγχο του στρες, καθώς αρχικές παρατηρήσεις δείχνουν πως μπορεί να είναι αποτελεσματική.

Η μέθοδος περιλαμβάνεται στις νέες κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης (ESH), σύμφωνα με τις οποίες η κατάλυση της συμπαθητικής νεύρωσης των νεφρικών αρτηριών σε ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση αποτελεί μία επιπρόσθετη ή εναλλακτική θεραπευτική επιλογή.

Μπορεί να εφαρμοστεί και σε ασθενείς με αρρύθμιστη υπέρταση, οι οποίοι επανειλημμένα δεν συμμορφώνονται προς τη θεραπεία τους ή παρουσιάζουν δυσανεξία στα αντιυπερτασικά φάρμακα.

“Δεν πρόκειται για μια εναλλακτική επιλογή έναντι των αντιυπερτασικών φαρμάκων, δηλαδή δεν είναι μια ανταγωνιστική στρατηγική θεραπείας, αλλά μια συνεργιστική, συμπληρωματική θεραπεία”, εξηγεί ο αναπληρωτής πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής Αθηνών, καθηγητής Καρδιολογίας Κωνσταντίνος Τσιούφης .

Σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι η πρώτη φορά – εδώ και δεκαετίες – που οι θεράποντες ιατροί διαθέτουν ένα ακόμη κομβικής σημασίας εργαλείο, προκειμένου να επιτύχουν την επιθυμητή και πολλαπλώς ωφέλιμη ελάττωση της αρτηριακής πίεσης σε περιπτώσεις ασθενών με δύσκολα ρυθμιζόμενη υπέρταση.

Όπως εξηγεί, από το 2012 πραγματοποιούνται στην Ελλάδα επεμβάσεις νεφρικής απονεύρωσης για την θεραπεία των αρρύθμιστων υπερτασικών ασθενών και, μέχρι στιγμής, έχουν πραγματοποιηθεί περίπου 500 τέτοιες επεμβάσεις με άριστα αποτελέσματα.

Η Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική και η Μονάδα Υπέρτασης του “Ιπποκράτειου” της Αθήνας έχουν ηγηθεί και συμμετάσχει σε πληθώρα διεθνών μελετών με αμφότερες τις δύο τεχνολογίες κατάλυσης της συμπαθητικής νεύρωσης των νεφρικών αρτηριών (ραδιοσυχνότητες – μελέτες Spyralon – Med, Spyraloff – Med, υπέρηχοι – μελέτη ERSHAM σε εξέλιξη), με σημαντικό αριθμό ασθενών να έχουν ενταχθεί σε αυτές.

Πού εφαρμόζεται

Ο κ. Τσιούφης εξηγεί πως η νεφρική απονεύρωση (Renal denervation, RDN) εφαρμόζεται στις εξής κατηγορίες ασθενών:

  • Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης για το 2023, που δημοσιεύθηκαν Journal of Hypertension, συστήνουν την χρήση της κατάλυσης της συμπαθητικής νεύρωσης των νεφρικών αρτηριών σε ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση ως μια επιπρόσθετη ή εναλλακτική θεραπευτική επιλογή έναντι της προσθήκης επιπλέον αντιυπερτασικών φαρμάκων, καθώς επίσης και σε ασθενείς με αρρύθμιστη υπέρταση, οι οποίοι – επανειλημμένως – δεν συμμορφώνονται προς την θεραπεία τους ή παρουσιάζουν δυσανεξία στα αντιυπερτασικά φάρμακα.
  • Η νεφρική απονεύρωση επιτυγχάνει μείωση της αρτηριακής πίεσης ιατρείου, καθώς και της 24ωρης περιπατητικής αρτηριακής πίεσης σε ασθενείς με αρρύθμιστη αρτηριακή υπέρταση. Ελαττώνει τα επίπεδα της 24ωρης περιπατητικής συστολικής αρτηριακής πίεσης κατά 5-7 mmHg και τα επίπεδα της συστολικής αρτηριακής πίεσης ιατρείου 8-10mmHg, μείωση η οποία αντιστοιχεί σε ελάττωση κατά 17% του κινδύνου στεφανιαίας νόσου, 27% μείωση του κινδύνου εκδήλωσης αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, 28% ελάττωση του κινδύνου ανάπτυξης καρδιακής ανεπάρκειας και μείωση κατά 13% της θνησιμότητας από όλες τις αιτίες

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης:

Η νεφρική απονεύρωση μπορεί να αποτελεί επιπρόσθετη θεραπεία για τους ασθενείς με αληθώς ανθεκτική (true resistant) υπέρταση και με διατηρημένη νεφρική λειτουργία (κάθαρση κρεατινίνης (eGFR) τουλάχιστον40ml/min/1.73m2.

Η νεφρική απονεύρωση μπορεί να αποτελέσει θεραπευτική επιλογή σε ασθενείς με μη ελεγχόμενη/αρρύθμιστη αρτηριακή υπέρταση παρά τη χρήση συνδυασμού αντιυπερτασικών φαρμάκων εφόσον η φαρμακευτική αγωγή επιφέρει σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες και έχει επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής.

Στο ίδιο πλαίσιο, μόλις πρόσφατα, ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ενέκρινε την απονεύρωση με τη χρήση και των δύο τεχνολογιών (ραδιοκυμάτων και υπερήχων) για τη θεραπεία της αρρύθμιστης υπέρτασης ως συμπληρωματικό της φαρμακευτικής αγωγής.

Έτσι, η νεφρική απονεύρωση (RDN) αναβαθμίζεται και καθιερώνεται πλέον ως ο τρίτος βασικός πυλώνας για την θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης, υπογραμμίζει ο κ. Τσιούφης.

Πώς γίνεται

Στους ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε νεφρική απονεύρωση, διενεργείται απεικόνιση των νεφρικών αρτηριών μέσω triplex, αξονικής ή μαγνητικής αγγειογραφίας.

Κατόπιν, εάν η ανατομία είναι κατάλληλη προσέρχονται οι υπερτασικοί ασθενείς την ημέρα της κατάλυσης στο Αιμοδυναμικό Εργαστήριο της Α’ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής ΕΚΠΑ.

Η αγγειακή προσπέλαση γίνεται μέσω της μηριαίας αρτηρίας, ενώ έχει προηγηθεί τοπική αναισθησία και χορηγείται αναλγησία ή και ήπια μέθη.

Η κατάλυση των νεφρικών αρτηριών γίνεται με χρήση ραδιοσυχνοτήτων μέσω του καθετήρα Symplicity Spyral RDN (Medtronic) ή με τη χρήση υπερήχων μέσω του καθετήρα Paradise (ReCor).

Οι επεμβατικοί ιατροί χορηγούν ανάλογα με το σύστημα θεραπείες κατάλυσης και στις δύο νεφρικές αρτηρίες ώστε να επιτευχθεί κατάλυση του συμπαθητικού συστήματος για να μειωθεί αποτελεσματικά η αρτηριακή πίεση.

Η μέση διάρκεια της θεραπείας εκτιμάται στη μισή ώρα. Την επόμενη ημέρα της επέμβασης, ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει στις καθημερινές του δραστηριότητες.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

ΗΠΑ: Παρηγορητική φροντίδα με τη διάγνωση καρκίνου [μελέτη]

Συστήνεται μεν σε πρώιμο στάδιο, όμως εφαρμόζεται σε λίγα μόνο νοσοκομεία.

Αν και η πρώιμη παρηγορητική θεραπεία μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των ασθενών με προχωρημένο καρκίνο, εντούτοις χρησιμοποιείται σπάνια.

Στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) στο Σικάγο, Αμερικανοί γιατροί παρουσίασαν τώρα ένα απλουστευμένο μοντέλο που απαιτεί λιγότερα ιατρικά ραντεβού αλλά, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύεται στο αμερικανικό ιατρικό περιοδικό “Jama”, θεωρείται ότι δεν θα έχει μειονεκτήματα για τους ασθενείς.

Η παρηγορητική θεραπεία συχνά ξεκινά μόνο όταν όλες οι προσπάθειες ογκολογικής θεραπείας έχουν αποτύχει. Οι γιατροί του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης στη Βοστώνη ανέπτυξαν πριν από χρόνια μια ιδέα σύμφωνα με την οποία οι ασθενείς μπορούν να φροντίζονται από μια ομάδα παρηγορητικής αγωγής αμέσως μόλις διαγνωστούν με ανίατο καρκίνο.

Η πρώιμη παρηγορητική ιατρική θεραπεία πραγματοποιείται παράλληλα με την ογκολογική θεραπεία, η οποία προσπαθεί να απωθήσει τον όγκο όσο το δυνατόν περισσότερο.

Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη που δημοσιεύθηκε πριν από 14 χρόνια από την Jennifer Temel και τους συνεργάτες της στο “New England Journal of Medicine”, η πρώιμη παρηγορητική θεραπεία βοήθησε τους ασθενείς, στους οποίους ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα ανακαλύφθηκε μόνο στο μεταστατικό στάδιο, να αντιμετωπίσουν τη διάγνωση.

Οι ασθενείς ανέφεραν καλύτερη ποιότητα ζωής στο “Functional Assessment of Cancer Therapy-Lung” (FACT-L) στο τέλος της θεραπείας από ό,τι στο πλαίσιο της κανονικής φροντίδας. Αυτό οφειλόταν κυρίως σε μικρότερο αριθμό ασθενών που εμφάνισαν καταθλιπτικά συμπτώματα (16% έναντι 38%).

Ήταν επίσης αξιοσημείωτο ότι ο διάμεσος χρόνος επιβίωσης ήταν μεγαλύτερος στην πρώιμη παρηγορητική ομάδα, 11,6 μήνες έναντι 8,9 μηνών, παρόλο που λιγότεροι ασθενείς είχαν λάβει επιθετική ογκολογική θεραπεία πριν από το τέλος της ζωής τους (33% έναντι 54%).

Οι επαγγελματικές εταιρείες των ΗΠΑ, όπως η Αμερικανική Εταιρεία Κλινικής Ογκολογίας, συνιστούν πλέον την πρώιμη παρηγορητική φροντίδα, αλλά αυτή εφαρμόζεται μόνο σε λίγα νοσοκομεία. Ο συνήθης προβαλλόμενος λόγος είναι η έλλειψη ιατρών παρηγορητικής φροντίδας, η οποία είναι ιδιαίτερα σπάνια στις φτωχότερες περιοχές των ΗΠΑ.

Οι παρηγορητικοί γιατροί έχουν ως εκ τούτου αναπτύξει μια μειωμένη σταδιακή αντίληψη.

Οι ασθενείς συνεχίζουν να λαμβάνουν παρηγορητική ιατρική φροντίδα αμέσως μετά τη διάγνωση. Ωστόσο, τα ραντεβού παρακολούθησης έχουν μειωθεί σημαντικά. Αντί για τακτικά ραντεβού κάθε τέσσερις εβδομάδες, η περίθαλψη παρέχεται πλέον μόνο στην περίπτωση που προβλέπεται αλλαγή θεραπείας.

Όπως αναφέρουν η Temel και οι συνεργάτες της, ο αριθμός των επισκέψεων παρηγορητικής φροντίδας μειώθηκε στο μισό από 4,7 σε 2,4 ανά ασθενή κατά τις πρώτες 24 εβδομάδες.

Ο αριθμός των ημερών που οι ασθενείς πέρασαν στο κέντρο περίθαλψης μειώθηκε επίσης από 34,6 σε 19,5 κατά μέσο όρο. Παρά ταύτα, δεν παρατηρήθηκε μείωση της ποιότητας ζωής στο FACT-L ούτε αύξηση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων.

Η Temel και η ομάδα της δεν παρείχαν πληροφορίες σχετικά με τους χρόνους επιβίωσης.

Από την τελευταία μελέτη, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στη θεραπεία του μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα.

Είναι δε εντυπωσιακό στοιχείο ότι οι ασθενείς με ενισχυμένη παρηγορητική φροντίδα έλαβαν λιγότερο συχνά ανοσοθεραπεία (8,8% έναντι 15,2 %) και λιγότερη στοχευμένη θεραπεία από το στόμα (19,5 % έναντι 16,0 %).

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Δωρεάν σπίτια σε γιατρούς στις Σποράδες από την 5η ΥΠΕ – Έρχονται και αυξήσεις μισθών

Το Υπουργείο Υγείας κινητοποιείται για να λύσει -έστω και προσωρινά- το στεγαστικό πρόβλημα των γιατρών στα νησιά.

Λύσεις σε γιατρούς που θέλουν -αλλά δεν έχουν ισχυρά κίνητρα- να εργαστούν στα νησιά και να στελεχώσουν τις υγειονομικές δομές στις παραμεθόριες περιοχές, επεξεργάζεται το Υπουργείο Υγείας.

Ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, αντιλαμβάνεται ότι έρχεται “μαύρο καλοκαίρι” για ντόπιους και τουρίστες, με τα υποστελεχωμένα από προσωπικό Νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας και για τον λόγο αυτό σπεύδει να πάρει μέτρα.

Στο Υπουργικό Συμβούλιο του Σαββάτου (18/06) ανακοίνωσε συγκεκριμένα, πως το Υπουργείο Υγείας θα προχωρήσει σε αυξήσεις των αποδοχών των γιατρών που επιθυμούν να εργαστούν στα νησιά.

Επίσης, και ορισμένοι Δήμοι -όπως είπε- θα πριμοδοτούν την παροχή δωρεάν στέγασης με ένα επιπλέον επιμίσθιο που μπορεί να φτάνει ακόμη και τα 500 ευρώ.

«Θα τους δίνουμε επιπλέον 2.100 ευρώ πλέον του μισθού τουςκαι ο κάθε Δήμαρχος θα μπορεί να τους πληρώνει και τα έξοδα κατοικίας τους, έτσι ώστε να έχουν και δωρεάν σπίτι και επιπλέον πάνω από ένα μισθό. Σε συνδυασμό με τη μεταρρύθμιση που θα επιτρέπει στους γιατρούς να ασκούν και ιδιωτικό έργο στο νησί που θα πάνε, θα μπορούν να συγκεντρώνουν πλέον ένα πολύ μεγαλύτερο εισόδημα», ανέφερε συγκεκριμένα ο κ. Γεωργιάδης.

Ελλείψεις γιατρών στα νησιά: Πώς έλυσε το πρόβλημα η 5η ΥΠΕ

Πρώτη κινητοποιήθηκε η 5η Υγειονομική Περιφέρεια (ΥΠΕ) Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας, στην οποία ανήκουν και τα νησιά των Σποράδων.

Οι τοπικοί φορείς ανέλαβαν δράση μετά την καταγγελία του Περιφερειάρχη Θεσσαλίας, Δημήτρη Κουρέτα, πως οι ιδιοκτήτες διαμερισμάτων στη Σκιάθο ζητούν από τους γιατρούς που καλούνται να στελεχώσουν κρίσιμες υγειονομικές μονάδες υγείας της 5ης ΥΠΕ, ενοίκιο ... 2.500 ευρώ.

Ο κ. Φώτης Σερέτης, Διοικητής της 5ης Υγειονομικής Περιφέρειας, η οποία συμπεριλαμβάνει και τις Σποράδες, αναγκάστηκε να βρει τρόπους ώστε να παραχωρήσει δωρεάν κατοικίες στους γιατρούς που καλούνται να στελεχώσουν το Κέντρο Υγείας Σκιάθου, έτσι ώστε να τους προσελκύσει να προσέλθουν στο νησί για εργασία.

Ο ίδιος εξήγησε στο iatropedia.gr με ποιο τρόπο κατάφερε να εξασφαλίσει κονδύλια για να καλύψει τη δαπάνη για τη στέγαση των γιατρών.

Συγκεκριμένα εξασφάλισε έσοδα, όπως είπε, υλοποιώντας την εντολή του Υπουργείου Υγείας για την εγκατάσταση μηχανημάτων POS σε 63 δομές Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην ευρύτερη περιοχή. Μέσω της διαδικασίας αυτής κατάφερε να επιβάλλει “εισιτήριο” 20 ευρώ στους τουρίστες που κάνουν χρήση υπηρεσιών υγείας στη χώρα μας.

Με τα έσοδα αυτά, ο Διοικητής εξέδωσε πρόσκληση ενδιαφέροντος και προχώρησε σε μίσθωση κατοικιών στη Σκιάθο. Έτσι πλέον η διαμονή για τους υγειονομικούς που εργάζονται στο Κέντρο Υγείας Σκιάθου είναι εντελώς δωρεάν, ενώ οι γιατροί έχουν ήδη ανταποκριθεί στο κάλεσμα της ΥΠΕ και πλέον οι εφημερίες βγαίνουν χωρίς δυσκολίες, όπως αναφέρει.

Αντίστοιχη πρόσκληση ενδιαφέροντος εξέδωσε η 5η ΥΠΕ και για τη Σκόπελο, ενώ θα καλύψει τη δαπάνη και για τα διαμερίσματα που θα μισθώσουν από μόνοι τους οι γιατροί στην Αλόννησο και τη Σκύρο.

Νέα διάταξη Άδωνι για τις ελλείψεις στα νησιά

Σε δημόσια διαβούλευση και άμεση ψήφιση στη Βουλή θα φέρει το επόμενο διάστημα ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, διάταξη που προωθεί για την θέσπιση κινήτρων στους υγειονομικούς, με σκοπό -όπως είπε μιλώντας στο Open- την καλύτερη και πιο αποτελεσματική λειτουργία των νοσοκομείων κατά τη θερινή περίοδο.

Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με τον ίδιο, οι ελλείψεις γιατρών δεν θα μπορέσουν να εξαλειφθούν, καθώς το πρόβλημα της στελέχωσης ειδικά με παθολόγους και αναισθησιολόγους, όπως είπε, είναι γενικευμένο.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως εξήγησε ο κ. Γεωργιάδης ο μέσος όρος των παθολόγων είναι 25%, ενώ στην Ελλάδα είναι 8%.

«Η δυνατότητα να έχουμε παντού το σύνολο του προσωπικού που χρειαζόμαστε δεν είναι εφικτή, διότι όπως ξέρετε υπάρχει έλλειμμα γιατρών. Πολλοί γιατροί δεν θεωρούν ελκυστικό το να δουλέψουν σε ένα νησί, κυρίως γιατί θεωρούν ότι τους μειώνει την εξέλιξη που έχουν ως γιατροί. Εμείς αυξάνουμε τα κίνητρα και θα αλλάξουμε και άλλο το πλαίσιο. Είμαστε σε συνεργασία με τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο για μία αναμόρφωση του πλαισίου για το πώς θα μπορούμε να κάνουμε πιο ελκυστική την επιλογή ενός νησιού ή μιας άγονης περιοχής για έναν γιατρό», κατέληξε συγκεκριμένα σε συνέντευξή του στην ΕΡΤ.

 

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/

Ρευματοειδής Αρθρίτιδα: Η επίδραση της παρέμβασης του τρόπου ζωής στη νόσο

Αυτά τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι εντατικές τροποποιήσεις του τρόπου ζωής μπορούν να είναι αποτελεσματικές μακροπρόθεσμα για τα άτομα με ρευματοειδή αρθρίτιδα ΡΑ.

Ρευματοειδής Αρθρίτιδα: Η EULAR—Η Ευρωπαϊκή Συμμαχία Ενώσεων για τη Ρευματολογία— έχει προηγουμένως κάνει συστάσεις για παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής σε άτομα με ρευματικές και μυοσκελετικές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένης της ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ). Οι γενικές αρχές ορίζουν την ανάγκη για έναν υγιεινό τρόπο ζωής, με συγκεκριμένες συστάσεις που τονίζουν τη σημασία μιας υγιεινής, ισορροπημένης διατροφής. Τώρα, νέα εργασία που κοινοποιήθηκε στο συνέδριο EULAR του 2024 στη Βιέννη επεκτείνεται σε αυτό, με δεδομένα από μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή.

Η δοκιμή Plants for Joints διάρκειας 16 εβδομάδων διερεύνησε τα αποτελέσματα μιας πολυεπιστημονικής παρέμβασης στον τρόπο ζωής σε άτομα με ρευματοειδή αρθρίτιδα ΡΑ, σε σύγκριση με τη συνήθη φροντίδα. Η παρέμβαση βασίστηκε σε μια διατροφή ολικής άλεσης, φυτικής προέλευσης, παράλληλα με τη σωματική δραστηριότητα και τη διαχείριση του στρες. Προηγούμενες αναφορές έδειξαν ότι αυτή η παρέμβαση μείωσε σημαντικά τη βαθμολογία δραστηριότητας της νόσου των 28 αρθρώσεων (DAS28) σε σύγκριση με τη συνήθη φροντίδα μόνο. Για να επεκταθούν σε αυτό, οι ερευνητές ήθελαν να προσδιορίσουν τη μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα της παρέμβασης, ειδικά όσον αφορά τη δραστηριότητα της νόσου μετά από δύο χρόνια. Μετά την αρχική τυχαιοποιημένη περίοδο των 16 εβδομάδων, η ομάδα ελέγχου έλαβε επίσης την παρέμβαση και οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για δύο χρόνια με εξαμηνιαίες επισκέψεις και έξι διαδικτυακά σεμινάρια που προωθούν την τήρηση ετησίως.

Τα άτομα με τη νόσο των 28 αρθρώσεων DAS28 <2,6 έλαβαν επίσης ένα πρωτόκολλο ως προτεινόμενη προσέγγιση για να προσπαθήσουν να μειώσουν τα αντιρευματικά φάρμακά τους – υπό την επίβλεψη του ρευματολόγου τους – και καταγράφηκαν τυχόν αλλαγές στη θεραπεία. Συνολικά, το 62% των αρχικών συμμετεχόντων στη δοκιμή ολοκλήρωσαν επίσης τη διετή παρακολούθηση. Εκείνοι που διέκοψαν τις περισσότερες φορές ανέφεραν ότι αυτό συνέβη επειδή ήταν πολύ απασχολημένοι, απρόσιτοι ή δεν έδωσαν άδεια για το δεύτερο έτος της μελέτης επέκτασης. Τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα έδειξαν ότι η βελτίωση της νόσου των 28 αρθρώσεων DAS28 διατηρήθηκε για δύο χρόνια μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης και ήταν σημαντικά χαμηλότερη σε σύγκριση με την αρχική τιμή. Ο αριθμός των ευαίσθητων αρθρώσεων και τα στοιχεία γενικής υγείας της νόσου  των 28 αρθρώσεων DAS28 βελτιώθηκαν επίσης σημαντικά, αν και δεν υπήρχε σημαντική διαφορά στον ρυθμό καθίζησης των ερυθροκυττάρων και στον αριθμό των διογκωμένων αρθρώσεων σε σύγκριση με την αρχική τιμή.

 

Τα αποτελέσματα ήταν παρόμοια σε άτομα που ολοκλήρωσαν τη διετή μελέτη παράτασης έναντι αυτών που διέκοψαν πρόωρα. Από τους 39 συμμετέχοντες που ολοκλήρωσαν την παρακολούθησή τους και χρησιμοποίησαν αντιρευματικά φάρμακα που τροποποιούν τη νόσο, το 44% μπόρεσε να μειώσει ή να σταματήσει, το 26% είχε σταθερή χρήση και το 31% είχε αυξημένη φαρμακευτική αγωγή. Από αυτούς με σταθερή ή μειωμένη φαρμακευτική αγωγή σε σύγκριση με την αρχική τιμή, το 65% είχε βελτιωμένη τη νόσο DAS28. Μετά τη διετή παρακολούθηση, η HDL-χοληστερόλη αυξήθηκε και η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) παρέμεινε σημαντικά χαμηλότερη σε σύγκριση με τις βασικές τιμές – αν και δεν υπήρχε πλέον σημαντική διαφορά στο βάρος, την περίμετρο μέσης, την LDL-χοληστερόλη ή την HbA1c . Αυτά τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι εντατικές τροποποιήσεις του τρόπου ζωής μπορούν να είναι αποτελεσματικές μακροπρόθεσμα για τα άτομα με ρευματοειδή αρθρίτιδα ΡΑ.

 

 

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής: Έλεγχος των αποθεμάτων ωαρίων με ένα απλό αιματολογικό τεστ

Στο επίκεντρο επιστημονικής ημερίδας βρέθηκε η υπογεννητικότητα, όπου ειδικοί επιστήμονες τόνισαν ότι αποτελεί «σύγχρονη απειλή», με οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες, επισημαίνοντας ότι πρέπει να υπάρξει, άμεσα, στρατηγική αντιμετώπισης και να ληφθούν μέτρα από την Πολιτεία.

Ηημερίδα, με θέμα «Υπογεννητικότητα – Υπογονιμότητα: Ανησυχίες – Προβληματισμοί – Πρόληψη – Πρόταση: Μαζικός έλεγχος ΑΜΗ», διοργανώθηκε από την Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής και το Εθνικό Κέντρο Αξιολόγησης της Ποιότητας και Τεχνολογίας στην Υγείας (ΕΚΑΠΤΥ), στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Γονιμότητας (15 Ιουνίου).

Οι αιτίες της υπογεννητικότητας πολλές και σύνθετες. Ανάμεσα σε αυτές και η ηλικία που επιλέγουν τα ζευγάρια να τεκνοποιήσουν, η οποία λόγω του σύγχρονου τρόπου ζωής έχει μετατεθεί σε μεγαλύτερες ηλικίες, αγνοώντας, πολλές φορές, τους φυσικούς φραγμούς που θέτει η φύση, τόνισαν οι επιστήμονες στην ημερίδα που διοργανώθηκε.

Αξιόπιστος ο δείκτης ΑΜΗ

Η Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής, με αφορμή την Παγκόσμια ημέρα Γονιμότητας έκανε μια πρόταση, η οποία βρήκε αρκετούς αποδέκτες. Την πραγματοποίηση μιας απλής αιματολογικής εξέτασης της ΑΜΗ (αντιμυλέριος ορμόνη), που είναι ένας αρκετά αξιόπιστος δείκτης του αποθέματος ωαρίων στη γυναίκα.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρέθεσε ο γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής Κωνσταντίνος Πάντος, από την Πορτογαλία που εφαρμόστηκε η συγκεκριμένη εξέταση στο πλαίσιο ενός εθνικού ελέγχου για το μειωμένο Ωοθηκικό Απόθεμα, σε έναν πληθυσμό γυναικών ηλικίας 25-30 ετών, «έδειξε ότι εάν οι γυναίκες γνώριζαν ότι είχαν ελαττωμένα επίπεδα AMH, το 83% θα άλλαζε τα αναπαραγωγικά τους σχέδια, με το 35,9% να σκέφτεται να επιταχύνει την πρώτη τους εγκυμοσύνη και ένα σημαντικό ποσοστό 27,5% θα εξέταζε την κρυοσυντήρηση ωαρίων. Επίσης, επέφερε και μείωση 9,3 εκατ. ευρώ στον προϋπολογισμό του NHS λόγω της έγκαιρης τεκνοποίησης και της αποφυγής άσκοπων προσπαθειών υποβοηθούμενης αναπαραγωγής».

Άμεση ήταν η απάντηση του κ. Γιώργου Πατούλη, προέδρου του ΙΣΑ και προέδρου του Εθνικού Διαδημοτικού Δικτύου Υγιών Πόλεων, λέγοντας ότι «δεσμευόμστε για την πλήρη ενημέρωση σχετικά με τη αναγκαιότητα της ΑΜΗ, ώστε τα ζευγάρια, αλλά κυρίως οι νέες γυναίκες, να καταλάβουν πόσο σημαντική είναι διενέργεια αυτής της εξέτασης. Συμβολικά θα διαθέσουμε και 100 δωρεάν εξετάσεις σε γυναίκες».

«Ο Δήμος Ηρακλείου Αττικής δρομολογεί δωρεάν εξετάσεις ΑΜΗ για τις γυναίκες της πόλης μας. Πρόκειται για μια ουσιαστική δράση για να στηρίξουμε την τοπική μας κοινωνία στο δημογραφικό πρόβλημα, την υπογεννητικότητα, τον οικογενειακό προγραμματισμό και τη χειραφέτηση της γυναίκας» δήλωσε η Αιμιλία Τζίβα, αντιδήμαρχος Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης & Ψηφιακής Πολιτικής του Δήμου Ηρακλείου.

Ο Χρήστος Λούμπιας, ειδικός μαστολόγος, χειρουργός Μαστού, αντιδήμαρχος Κηφισιάς, ανέφερε ότι «ο Δήμος Κηφισιάς εντάσσει τη μέτρηση της ΑΜΗ σαν πρωτόκολλο πρόληψης της υπογονιμότητας στα ΚΕΠ Υγείας του Δήμου Κηφισιάς».

Σε αντίστοιχη κατεύθυνση κινήθηκαν και οι δήμαρχοι Αγίας Παρασκευής Γιάννης Μυλωνάκης και Λοκρών Αθανάσιος Ζεκεντές, οι οποίοι θα φροντίσουν για την ενημέρωση των συμπολιτών τους.

Οι χαιρετισμοί Γεωργιάδη, Αγαπηδάκη και Ράπτη

Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, χαιρέτισαν τις εργασίες της ημερίδας με διαδικτυακό μήνυμα, δηλώνοντας αρωγοί της προσπάθειας αυτής, η οποία προάγει το γενικότερο πλαίσιο πρόληψης υγείας στη χώρα μας.

Η υφυπουργός Ανάπτυξης Έλενα Ράπτη, αναφερόμενη στην ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή στην Ελλάδα, τόνισε: «Παρόλο που η γονιμότητα μπορεί να επηρεαστεί από διάφορους παράγοντες, το ωοθηκικό απόθεμα διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία οικογένειας. Η αντίληψη ότι οι μέθοδοι ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής μπορούν να καλύψουν το κενό του μειωμένου ωοθηκικού αποθέματος, είναι λάθος. Πολλά ζευγάρια όμως, μη λαμβάνοντας έγκαιρα υπόψη τα επίπεδα της ΑΜΗ στον οικογενειακό τους προγραμματισμό, υποβάλλονται σε πολλαπλούς κύκλους εξωσωματικής γονιμοποίησης με ψυχολογική, σωματική και οικονομική εξάντληση».

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής, καθηγητής Μιχάλης Κουτσιλιέρης, δήλωσε ότι η Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής με πρωτοβουλίες τέτοιου είδους θα συνεχίσει το κοινωνικό της έργο, περισσότερο δυνατή από την στήριξη των αρμοδίων φορέων.

Η καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Αικατερίνη Φουντεδάκη, στο περιθώριο στης εισήγησής της τόνισε πως «νέες μορφές οικογένειας και απόκτηση παιδιού» είπε: «Ο εφησυχασμός και η γενική αισιοδοξία του Millenium βοήθησε σε πολλά πράγματα, αλλά δεν βοήθησε στην αντιμετώπιση του δημογραφικού σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο, καθώς είναι πολυπαραγοντικό πρόβλημα».

Η πρόεδρος του ΕΚΑΠΤΥ Ελευθερία Πικρού-Μωραϊτάκη, αναφέρθηκε στο αναπαραγωγικό δικαίωμα της σύγχρονης Ελληνίδας και ζήτησε να «αγκαλιάσουμε την γονιμότητα με τον σωστό τρόπο».

Ο αντιπεριφερειάρχης Υγείας Αττικής, ψυχίατρος – σεξολόγος Θάνος Ασκητής, ανέφερε ότι «πρέπει να συνδέσουμε τη βιολογική πραγματικότητα με την ψυχική μας ταυτότητα και η κοινωνία, που είμαστε εμείς οι ίδιοι, θα μπορέσει να δράσει ώστε το αποτέλεσμα να είναι μια πιο σημαντική χώρα, μια Ελλάδα όπως την ονειρευόμαστε».

Ιδιαίτερη αίσθηση κατά τη διάρκεια της ημερίδας προκάλεσαν οι προσωπικές μαρτυρίες γυναικών που είτε ακολούθησαν το δρόμο της εξωσωματικής λόγω μη έγκαιρης ενημέρωσης, είτε της κρυοσυντήρησης ωαρίων, ώστε να διασφαλίσουν τη γονιμότητά τους και να οργανώσουν τη ζωή τους.

 

 

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Νέα επιστημονικά δεδομένα για τη σχέση της αναπαραγωγικής ικανότητας με την απόκριση στο μιτοχονδριακό στρες

Τα γαμετικά κύτταρα επηρεάζουν την ικανότητα των σωματικών ιστών να αποκρίνονται σε στρες που προκαλείται από μη αναδιπλωμένες μιτοχονδριακές πρωτεΐνες (mitochondrial unfolded protein response, UPR mt).

Στην αποκάλυψη αυτή προχωρούν ερευνητές του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (ΙΜΒΒ) του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) και του Πανεπιστημίου της Κολωνίας, στο πλαίσιο έρευνας, τα ευρήματα της οποίας δημοσιεύονται στο έγκριτο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Cell Reports.

Συγκεκριμένα, οι ερευνητές του ΙΜΒΒ-ΙΤΕ, δρ Νικόλαος Χαρμπίλας (νυν μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Κολωνίας, Γερμανία), δρ Αγγελική Σωτηρίου, και Κωνσταντίνος Αξαρλής, με επικεφαλής τους δρς Νεκτάριο Ταβερναράκη (Καθηγητή στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης και Πρόεδρο του ΙΤΕ) και Thorsten Hoppe (Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Κολωνίας), απέδειξαν ότι μια λειτουργική γαμετική σειρά είναι απαραίτητη για την απόκριση του οργανισμού στο μιτοχονδριακό στρες.

Το κεντρικό μονοπάτι

Η UPR mt, η οποία αποτελεί ένα κεντρικό μονοπάτι κυτταρικής απόκρισης στο στρες που ενεργοποιείται όταν συσσωρεύονται στα μιτοχόνδρια μη αναδιπλωμένες πρωτεΐνες, διαδραματίζει θεμελιώδη ρόλο στη διατήρηση της ομοιόστασης κυττάρων και οργανισμών. Οι ερευνητές πραγματοποίησαν μια εκτεταμένη γενετική ανάλυση αξιοποιώντας τον νηματώδη Caenorhabditis elegans. Ανακάλυψαν ότι μεταλλαγμένοι νηματώδεις σκώληκες στους οποίους απουσιάζουν τα βλαστικά κύτταρα, τα σπερματοζωάρια, ή τα ωάρια, δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν σε γενετικές ή φαρμακολογικές παρεμβάσεις που ενεργοποιούν τη UPR mt.

Τα αναπαραγωγικά σήματα

Περαιτέρω έρευνα αποκάλυψε ότι αναπαραγωγικά σήματα είναι απαραίτητα για την επαγωγή της UPR mt στους σωματικούς ιστούς. Έτσι, τα σωματικά κύτταρα διατηρούν την ικανότητα επαγωγής της UPR mt όσο ο οργανισμός είναι αναπαραγωγικά ενεργός, παράγοντας βιώσιμους απογόνους. Επιπλέον, αποκαλύφθηκε ότι η UPR mt είναι σεξουαλικά διμορφική, καθώς οι αρσενικοί νηματώδεις έχουν εκ φύσεως μειωμένη ικανότητα επαγωγής της. Τέλος, τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι το μιτοχονδριακό στρες στη γαμετική σειρά μπορεί να ενεργοποιήσει την UPR mt σε σωματικούς ιστούς, καθιερώνοντας ένα νέο πρότυπο επικοινωνίας μεταξύ της γαμετικής σειράς και του σώματος. Ο μηχανισμός αυτός ενδέχεται να λειτουργεί ως αμυντική στρατηγική με σκοπό την προστασία των μιτοχονδρίων των σωματικών κυττάρων από το στρες. Με τον τρόπο αυτό, το αναπαραγωγικό σύστημα διατηρεί την επαγωγιμότητα της UPR mt στο έντερο, το οποίο με τη σειρά του υποστηρίζει την αναπαραγωγή μέσω της σύνθεσης και έκκρισης της λεκίθου που συμβάλλει στην ανάπτυξη των εμβρύων.

Τα ευρήματα της έρευνας συνδέουν, για πρώτη φορά, την απόκριση του οργανισμού στο μιτοχονδριακό στρες με την αναπαραγωγική του κατάσταση, και αποδεικνύουν ότι η μείωση της αναπαραγωγικής ικανότητας αποτελεί πρωταρχική αιτία της απώλειας της πρωτεϊνικής ομοιόστασης κατά τη διάρκεια της γήρανσης. Τα συμπεράσματα της μελέτης είναι καθοριστικής σημασίας για την κατανόηση της γήρανσης, και αναμένεται να αξιοποιηθούν για την αντιμετώπιση συνοδών νοσημάτων.

 

 

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Γήρανση: Οι επιστήμονες ανακάλυψαν τρόπο να την επιβραδύνουν -ακόμα και να τη σταματήσουν

Επιστήμονες στη Βουδαπέστη πιστεύουν ότι κατάφεραν να «παραβιάσουν» τις διαδικασίες των οργανισμών και μπορεί να έχουν βρει έναν τρόπο να βάλουν κάποιο εμπόδιο στη γήρανση.

Το προσδόκιμο ηλικίας διαφέρει δραματικά μεταξύ ανδρών και γυναικών στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, οι γυναίκες είναι πιθανό να ζήσουν μέχρι τα 80,2 ενώ οι άνδρες έχουν χαμηλότερο προσδόκιμο, στα 74,8 έτη.

Πώς κατάφεραν οι επιστήμονες να εμποδίσουν τη διαδικασία της γήρανσης

Μια ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Δρ. Ádám Sturm και τον Δρ. Tibor Vellai, από το Πανεπιστήμιο Eötvös Loránd, ανακάλυψε συγκεκριμένα στοιχεία στο DNA μας που φέρεται να είναι ικανά να αποσταθεροποιήσουν τους γενετικούς κώδικες που μας γερνούν.

Λέγεται ότι διεξήχθησαν διάφορα πειράματα σε σκουλήκια και ότι η ομάδα εξέτασε συγκεκριμένα μέρη του DNA μας γνωστά ως TE. Αυτά τα ΤΕ – πιο συχνά αναφέρονται ως «μετακινούμενα γονίδια»- μπορούν να κινούνται στον γενετικό μας κώδικα.

Εάν υπάρχει υπερβολική κίνηση, τότε ο γενετικός μας κώδικας μπορεί να γίνει ασταθής και η λειτουργία των κυττάρων μπορεί να διαταραχθεί –οδηγώντας επομένως σε γήρανση. Ωστόσο, είναι ενδιαφέρον ότι η έρευνα έχει βρει ότι υπάρχουν ορισμένα κύτταρα που δεν γερνούν, συμπεριλαμβανομένων των καρκινικών βλαστοκυττάρων.

Ο Δρ. Sturm και ο Δρ. Vellai έχουν δημοσιεύσει στο παρελθόν ένα άρθρο με τίτλο: «Ο μηχανισμός της γήρανσης: πρωταρχικός ρόλος των TE στην αποσύνθεση του γονιδιώματος» και «Η οδός Piwi-piRNA: δρόμος προς την αθανασία».

Στην εργασία, συζήτησαν τη διαδικασία στα καρκινικά βλαστοκύτταρα, γνωστή ως «μονοπάτι Piwi-piRNA» και έχουν διατυπώσει θεωρίες για τη σχέση μεταξύ του συστήματος Piwi-piRNA και της έννοιας της «αθανασίας».

Το πείραμα των επιστημόνων αύξησε τη διάρκεια ζωής κατά 30%

Τώρα όμως, φαίνεται ότι έχουν πάει την έρευνά τους στο επόμενο επίπεδο. Στη μελέτη, η ομάδα προσπάθησε να ενισχύσει το μονοπάτι Piwi-piRNA σε ένα σκουλήκι που ονομάζεται Caenorhabditis elegans. Το έκαναν αυτό χρησιμοποιώντας τεχνικές για να «μειώσουν τη ρύθμιση» της δραστηριότητας των ΤΕ και τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα σκουλήκια γερνούσαν πιο αργά.

Επιπλέον, όταν οι ερευνητές έλεγξαν πολλαπλά TE ταυτόχρονα, τα αποτελέσματα πολλαπλασιάστηκαν για να αυξηθεί η διάρκεια ζωής του σκουληκιού έως και 30%. Επομένως, νέα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο έλεγχος ορισμένων ΤΕ μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που λειτουργούν τα γονίδια στο DNA και να επιβραδύνει τη γήρανση.

Σχολιάζοντας τα ευρήματα, ο Δρ. Sturm είπε: «Στα πειράματά μας για τη διάρκεια ζωής, απλώς μειώνοντας τα ΤΕ ή υπερεκφράζοντας σωματικά τα στοιχεία της οδού Piwi-piRNA, παρατηρήσαμε ένα στατιστικά σημαντικό πλεονέκτημα στη διάρκεια ζωής. Αυτό ανοίγει την πόρτα σε εκατομμύρια πιθανές εφαρμογές στον κόσμο της ιατρικής και της βιολογίας».

Οι επιστήμονες πρόσθεσαν ότι αυτή η μελέτη θα μπορούσε να λειτουργήσει για να ενημερώσει τρόπους παράτασης της ζωής και βελτίωσης της υγείας των ανθρώπων στα τελευταία τους χρόνια.

«Αυτή η επιγενετική τροποποίηση μπορεί να ανοίξει το δρόμο για μια μέθοδο προσδιορισμού της ηλικίας από το DNA, παρέχοντας ένα ακριβές βιολογικό ρολόι», σχολίασε καταληκτικά ο Δρ. Vellai.

 

 

Πηγη: https://www.oloygeia.gr/

Διαφορετικοί τύποι κατάθλιψης απαιτούν διαφορετική θεραπεία, σύμφωνα με νέα μελέτη

Η απεικόνιση του εγκεφάλου αποκαλύπτει ότι μπορεί να υπάρχουν διαφορετικοί τύποι κατάθλιψης, σύμφωνα με μια νέα μελέτη με επικεφαλής ερευνητές στο Stanford Medicine.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε την Δευτέρα 17 Ιουνίου στο περιοδικό Nature Medicine, ταξινομεί την κατάθλιψη σε βιολογικούς υποτύπους ή «βιότυπους» και προσδιορίζει θεραπείες που είναι πιο πιθανό ή λιγότερο πιθανό να λειτουργήσουν για τρεις από αυτούς τους υποτύπους.

Περίπου το 30% των ατόμων με κατάθλιψη έχουν αυτό που είναι γνωστό ως κατάθλιψη ανθεκτική στη θεραπεία, που σημαίνει ότι πολλά είδη φαρμάκων ή θεραπείας δεν έχουν βοηθήσει στη βελτίωση των συμπτωμάτων τους.

Και για έως και τα δύο τρίτα των ατόμων με κατάθλιψη, η θεραπεία αποτυγχάνει να αναστρέψει πλήρως τα συμπτώματά τους σε υγιή επίπεδα.

“Αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι δεν υπάρχει καλός τρόπος να γνωρίζουμε ποιο αντικαταθλιπτικό ή είδος θεραπείας θα μπορούσε να βοηθήσει έναν συγκεκριμένο ασθενή. Τα φάρμακα συνταγογραφούνται μέσω μιας μεθόδου δοκιμής και λάθους, επομένως μπορεί να χρειαστούν μήνες ή χρόνια για να φανεί αν ένα φάρμακο λειτουργεί — εάν συμβεί ποτέ. Και το να δοκιμάζει κανείς τόσο καιρό μία θεραπεία χωρίς να δει βελτίωση, μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα κατάθλιψης.

Ο στόχος της δουλειάς μας είναι να καταλάβουμε πώς μπορούμε να το πετύχουμε σωστά την πρώτη φορά. Είναι πολύ απογοητευτικό να είσαι σε αυτό το σημείο της κατάθλιψης και να μην έχεις καλύτερη εναλλακτική λύση», λέει η Leanne Williams, καθηγήτρια Ψυχιατρικής και Συμπεριφορικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ.

Οι επιστήμονες στη μελέτη τους, στην οποία συμμετείχαν 801 άτομα που είχαν προηγουμένως διαγνωστεί με κατάθλιψη ή άγχος, εντόπισαν έως και έξι διαφορετικά μοτίβα δραστηριότητας στις περιοχές του εγκεφάλου μετά από μαγνητική τομογραφία.

Τύποι κατάθλιψης

Οι ασθενείς με έναν υποτύπο, ο οποίος χαρακτηρίζεται από υπερδραστηριότητα στις γνωστικές περιοχές του εγκεφάλου, παρουσίασαν την καλύτερη ανταπόκριση στο αντικαταθλιπτικό βενλαφαξίνη σε σύγκριση με εκείνους που έχουν άλλους βιοτύπους.

Εκείνοι με έναν άλλο υποτύπο, των οποίων οι εγκέφαλοι σε ηρεμία είχαν υψηλότερα επίπεδα δραστηριότητας μεταξύ τριών περιοχών που σχετίζονται με την κατάθλιψη και την επίλυση προβλημάτων, είχαν καλύτερη ανακούφιση των συμπτωμάτων με συμπεριφορική θεραπεία.

Και εκείνοι με έναν τρίτο υποτύπο, που είχαν χαμηλότερα επίπεδα δραστηριότητας σε ηρεμία στο κύκλωμα του εγκεφάλου που ελέγχει την προσοχή, ήταν λιγότερο πιθανό να δουν βελτίωση των συμπτωμάτων τους με τη συμπεριφορική θεραπεία σε σχέση με εκείνους που είχσν άλλους βιοτύπους.

Διαφορετικοί τύποι κατάθλιψης με διαφορετικά συμπτώματα

Οι διαφορετικοί τύποι κατάθλιψης συσχετίζονται επίσης με διαφορές στα συμπτώματα και την απόδοση των εργασιών μεταξύ των συμμετεχόντων στη δοκιμή. Όσοι είχαν υπερδραστήριες τις γνωστικές περιοχές του εγκεφάλου, για παράδειγμα, είχαν υψηλότερα επίπεδα ανηδονίας (αδυναμία να αισθανθούν ευχαρίστηση) από εκείνους με άλλους βιοτύπους. Είχαν επίσης χειρότερα αποτελέσματα σε εκτελεστικά καθήκοντα. Εκείνοι με τον υποτύπο που ανταποκρίθηκαν καλύτερα στη συμπεριφορική θεραπεία έκαναν επίσης λάθη σε εργασίες εκτελεστικών λειτουργιών, αλλά είχαν καλή απόδοση σε γνωστικές εργασίες.

 

 

Πηγη: https://healthstories.gr/