|
|
|
Ροή
ΗΔΙΚΑ: Μετεξελίσσεται σε μονοπρόσωπη ανώνυμη εταιρεία
Νομοσχέδιο για ίδρυση Ελληνικού Εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης
Σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση τέθηκε το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης με τίτλο «Ίδρυση Ελληνικού Εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης – Συνεποπτεία της Η.Δ.Υ.Κ.Α. Μ.Α.Ε. από τα Υπουργεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Υγείας». Η ίδρυση του Ελληνικού Εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελεί στρατηγική επιλογή για την ενίσχυση της καινοτομίας και της τεχνολογικής ανάπτυξης στη χώρα. Η συνεποπτεία από δύο υπουργεία εξασφαλίζει ολοκληρωμένη προσέγγιση, ενώ η ΗΔΥΚΑ ενισχύει τον ρόλο της στον ψηφιακό μετασχηματισμό της υγείας. Το νομοσχέδιο αναμένεται να συμβάλει στη δημιουργία ενός ισχυρού πλαισίου για την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της χώρας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο βασικός στόχος του νομοσχεδίου είναι η εναρμόνιση του νομοθετικού πλαισίου της Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε. με τις νέες αρμοδιότητες και η μετεξέλιξή της σε «Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρεία» (Η.Δ.Υ.Κ.Α. Μ.Α.Ε.). Παράλληλα, προβλέπεται η ίδρυση της νέας εταιρείας «Ελληνικό Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης Α.Ε.», η οποία θα λειτουργεί ως τελικός δικαιούχος εθνικών και ευρωπαϊκών έργων ψηφιακού μετασχηματισμού. Η εταιρεία θα μπορεί να συμπράττει με δημόσιους φορείς για την υλοποίηση έργων και να χρηματοδοτείται από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους. Η ετήσια χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους δεν θα υπερβαίνει το 50%, ενώ η εταιρεία θα έχει πρόσβαση σε κονδύλια του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και άλλων διεθνών προγραμμάτων. Σημαντικό στοιχείο αποτελεί η απαλλαγή από φόρους, εισφορές και τέλη, καθώς και η εξαίρεση των συμβάσεων έρευνας και ανάπτυξης από κρατήσεις. Επιπλέον, οι συμβάσεις αξιοποίησης περιουσιακών στοιχείων θα υπόκεινται σε προσυμβατικό έλεγχο από το Ελεγκτικό Συνέδριο όταν υπερβαίνουν τις 500.000 ευρώ, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια και την ορθή διαχείριση. Η εταιρεία θα μπορεί να προσλαμβάνει προσωπικό με συμβάσεις ιδιωτικού δικαίου, ορισμένου ή αορίστου χρόνου, καθώς και να συνάπτει συμβάσεις έργου. Παράλληλα, θα έχει τη δυνατότητα δανεισμού εργαζομένων από τον ιδιωτικό τομέα ή άλλες δημόσιες εταιρείες. Η εποπτεία θα ασκείται από κοινού από τους Υπουργούς Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Υγείας, με στόχο την ενιαία διακυβέρνηση των ψηφιακών υπηρεσιών στον τομέα της υγείας. Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης θα έχει την ευθύνη για τις τεχνικές και ψηφιακές υποδομές, ενώ ο υπουργός Υγείας θα εποπτεύει τις υπηρεσίες που αφορούν την υγεία και την προστασία των δεδομένων.
Πηγη:HealthDAILY
Ζήτηση Οφθαλμιάτρων – Γαλλία
Ο μεγαλύτερος οφθαλμολογικός όμιλος Point Vision αναζητά έμπειρους οφθαλμίατρους για άμεση απορρόφηση στο γαλλικό σύστημα υγείας, στο υπερσύγχρονο κέντρο μας στο κέντρο της Λυών.
Τι προσφέρουμε:
- Άμεση ένταξη στο γαλλικό σύστημα υγείας
- Μισθός 1.500€ μικτά την ημερα
- Ευέλικτο ωράριοεργασίας
- Σύγχρονο περιβάλλον, σταθερή ροή περιστατικών και υποστήριξη από πολυεπιστημονική ομάδα
- Ιδιαίτερα θετικές προοπτικές εξέλιξης στον όμιλο Point Vision
Απαραίτητα προσόντα:
- Πτυχίο Ιατρικής & ειδικότητα Οφθαλμολογίας
- Εμπειρία στον κλινικό τομέα
- Βασική γνώση γαλλικής γλώσσας
Αν ενδιαφέρεστε να ενταχθείτε σε μια κορυφαία οφθαλμολογική ομάδα στη Γαλλία, παρακαλούμε στείλτε το βιογραφικό σας και στοιχεία επικοινωνίας στο [email protected] ή τηλεφωνήστε στο +306970686762
Υπουργείο Υγείας -Ενημέρωση για τα κέντρα εμπειρογνωμοσύνης σπάνιων και πολύπλοκων νοσημάτων
Διαταραχή χρήσης αλκοόλ – Μόλις ένας στους δέκα λαμβάνει θεραπεία
Το μεγάλο διαγνωστικό και θεραπευτικό κενό, η “ασφαλής” ποσότητα κατανάλωσης, οι απειλητικές για τη ζωή συνέπειες και τα μέτρα για τους νέους. Εξηγεί ο ομότιμος καθηγητής Ι. Διακογιάννης.
Μόλις το 15% των περιπτώσεων εξάρτησης από το αλκοόλ διαγιγνώσκεται κατά μέσο όρο στην Ευρώπη, ενώ ακόμη μικρότερο – στην “περιοχή” του 10% – είναι το ποσοστό των ασθενών που λαμβάνουν θεραπεία. Πρόκειται για μια από τις “διαταραχές άρνησης”, στις οποίες το άτομο δεν αποδέχεται ότι έχει πρόβλημα, ενώ το κοινωνικό στίγμα, τα περίπλοκα θεραπευτικά πρωτόκολλα και η έλλειψη ενημέρωσης συμβάλλουν στο μεγάλο διαγνωστικό και θεραπευτικό κενό, μεγαλύτερο από κάθε άλλη ψυχική διαταραχή.
Η διαταραχή χρήσης ουσιών είναι μια νόσος του εγκεφάλου, προοδευτική, χρόνια, υποτροπιάζουσα, αλλά αντιμετωπίσιμη, επισημαίνει ο ομότιμος καθηγητής Ψυχιατρικής στο ΑΠΘ και πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), Ιωάννης Διακογιάννης .
Με αφορμή σχετική επιστημονική του διάλεξή του στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για ιατροκοινωνικά θέματα που οργανώνει το Σώμα Ομότιμων Καθηγητών Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων Βορείου Ελλάδος, ο κ. Διακογιάννης μιλάει στο iatronet.gr για το αλκοόλ και τις συνέπειες της σωματικής και ψυχικής εξάρτησης. Απαντάει στο ερώτημα αν υπάρχει «ασφαλής» ποσότητα κατανάλωσης αλκοόλ, ενώ αναφέρεται και στα μέτρα για την αποτροπή πρόσβασης ανήλικων στα αλκοολούχα ποτά.
Υπάρχει “ασφαλής κατανάλωση”
Η πυραμίδα της χρήσης αλκοόλ έχει στη βάση της την ασφαλή κατανάλωση ή αποχή, κλιμακώνεται διαδοχικά με την επικίνδυνη και την επιβλαβή κατανάλωση, ενώ στην κορυφή της βρίσκεται η κατάχρηση και εξάρτηση, όπου υπάρχει πλέον διαταραχή χρήσης.
Παρόλο που δεν υπάρχουν σαφώς προσδιορισμένα όρια, καθώς η επίπτωση μπορεί να διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει θέσει ως ορόσημα ημερήσιας λήψης τα 20 – 40 γραμμάρια αλκοόλης για τις γυναίκες και 40 – 60 για τους άνδρες. Τα συγκεκριμένα όρια, πάνω από τα οποία η κατανάλωση θεωρείται επιβλαβής, ισοδυναμούν με 4 ή 6, αντίστοιχα, ποτήρια κρασιού ή μπύρας.
Όπως ανέφερε ο κ. Διακογιάννης, η εξάρτηση εμφανίζεται με ένα σύνολο από οργανικά, συμπεριφορικά και γνωστικά φαινόμενα, όταν η χρήση αλκοόλ αποκτά μεγαλύτερη προτεραιότητα για ένα άτομο σε σχέση με άλλες συμπεριφορές που είχαν μεγαλύτερη αξία. Εκδηλώνεται με σωματικά και ψυχικά συμπτώματα, ενώ το στερητικό σύνδρομο σε περίπτωση διακοπής μπορεί να οδηγήσει σε απειλητικές για τη ζωή καταστάσεις.
Σύμφωνα με ευρήματα παλαιότερης μεγάλης μελέτης στον ευρωπαϊκό πληθυσμό:
- Περίπου 55 εκατομμύρια ενήλικων Ευρωπαίων (το 15% του ενήλικου πληθυσμού στην Ευρώπη) καταναλώνουν ποσότητες αλκοόλ τουλάχιστον σε επικίνδυνο επίπεδο.
- Περίπου 20 εκατομμύρια εξ αυτών, (το 6% του ενήλικου πληθυσμού στην Ε.Ε.) καταναλώνουν ποσότητες αλκοόλ σε επιβλαβές επίπεδο
- Το 5% των ενηλίκων ανδρών και το 1% των ενηλίκων γυναικών είναι εξαρτημένοι από το αλκοόλ.
Επιπτώσεις στην υγεία
Το αλκοόλ είναι ο τρίτος παράγοντας κινδύνου για νοσηρότητα, έπειτα από τον καπνό και την αρτηριακή πίεση, ενώ στην Ευρώπη είναι δεύτερος μετά τον καπνό. Προκαλεί μια σειρά από συνέπειες στην υγεία, από ήπιες και μέτριες έως σοβαρές και θανατηφόρες, ενώ ευθύνεται για 1,5 εκατομμύριο θανάτους το χρόνο. Μεταξύ άλλων, προκαλεί ψυχικές και συμπεριφορικές διαταραχές, καρδιαγγειακή νόσο, αναπνευστικές παθήσεις, παθήσεις γαστρεντερικού, μυοσκελετικές, παθήσεις του ανοσοποιητικού, νεοπλάσματα, παθήσεις αναπαραγωγικού συστήματος, περιγεννητικές βλάβες, ατυχήματα και τραυματισμούς κ.ά.
Παράλληλα, είναι η μόνη από όλες τις εξαρτησιογόνες ουσίες η οποία δεν αμφισβητείται ότι αυξάνει την επιθετικότητα, με τις κοινωνικές συνέπειες να περιλαμβάνουν κακοποίηση συζύγου και παιδιών, διαζύγια, μείωση παραγωγικότητας, απώλεια εργασίας και χρόνια ανεργία.
Σύμφωνα με στοιχεία μελετών που παρουσίασε ο ομότιμος καθηγητής, το 63% της κίρρωσης ήπατος σε Ευρωπαίους άνδρες συνδέεται με το αλκοόλ, όπως και το 26% των αιμορραγικών επεισοδίων, το 41% του καρκίνου στόματος και φάρυγγα, το 46% του καρκίνου οισοφάγου, το 11% άλλων μορφών καρκίνου. Επίσης, συνδέεται με το 41% των αυτοκτονιών, το 32% άλλων εκ προθέσεως τραυματιών και το 45% των τροχαίων ατυχημάτων.
Θεραπευτικό και διαγνωστικό κενό
“Από όλες τις ψυχικές διαταραχές, η διαταραχή χρήσης αλκοόλ έχει το μεγαλύτερο κενό διάγνωσης και αντιμετώπισης”, επισημαίνει ο κ. Διακογιάννης, καταθέτοντας μια σειρά από παράγοντες που επηρεάζουν τόσο την αναγνώριση όσο και την διαχείριση του προβλήματος:
- Κοινωνία: Έλλειψη ενημέρωσης ως προς το ότι η κατάχρηση είναι μια “νόσος του εγκεφάλου” και για επιπτώσεις της.
- Ασθενείς: Ισχνή αναζήτηση βοήθειας, λόγω στιγματισμού, αρνητικών πεποιθήσεων ή εμπειριών σε σχέση με θεραπείες και θεραπευτικούς στόχους.
- Ιατροί: Συχνά προτιμούν τις ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις. Περιορισμένες ικανότητες ανίχνευσης, διάγνωσης και θεραπείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας.
- Θεραπείες: Μέχρι πρόσφατα τα πρωτόκολλα περιλάμβαναν την αποχή ως μόνη φαρμακευτική πρόταση. Τα τελευταία χρόνια προστέθηκαν φάρμακα που βοηθούν στον περιορισμό της χρήσης.
Νέοι και αλκοόλ
Όπως επισημαίνει ο ομότιμος καθηγητής, η βλάβη στους ανήλικους, αλλά και στους νέους ενήλικες, από την χρήση αλκοόλ, μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη, καθώς ο εγκέφαλός τους συνεχίζει να διαμορφώνεται μέχρι τα 20, ακόμη και τα 22 έτη.
Ο ίδιος επικροτεί τα μέτρα αποτροπής πρόσβασης των ανήλικων σε προϊόντα αλκοόλ και καπνού που λαμβάνει η πολιτεία, παρατηρώντας ωστόσο πως δεν αρκεί από μόνη της η καταστολή. «Στην Ελλάδα πολλές φορές από μικρή ηλικία, ο πατέρας παροτρύνει το παιδί να πιει μια μπύρα για να δείξει ότι έγινε ‘άνδρας’ ή για να νιώσει μεγάλος. Αυτό ενέχει μεγάλους κινδύνους», υπογραμμίζει και συμπληρώνει: “Είναι πολύ συχνός και ο παιδικός αλκοολισμός. Ένα παιδάκι που ήρθε σε επαφή με το αλκοόλ και δοκίμασε, για διάφορους λόγους είχε ευαλωτότητα, του άρεσε και συνέχισε να καταναλώνει”.
Συνδυαστικά με μέτρα αποτροπής, όπως η υψηλή φορολογία και η απαγόρευση χρήσης σε ανήλικους, χρειάζεται η συνεχής ενημέρωση και η αγωγή υγείας στο σπίτι, που πρέπει να ξεκινά από τη γέννηση ενός παιδιού. “Όπως μαθαίνει κανείς πώς να περνάει από το ένα πεζοδρόμιο στο άλλο ή να πλένει τα δόντια του, έτσι πρέπει να μπορεί να αποκτήσει μια ενστικτώδη αντίδραση απέναντι στις εξαρτήσεις. Ξαφνικές απαγορεύσεις, ή να πει ο γονιός στο παιδί μην πίνεις κρατώντας ένα ποτήρι με ουίσκι στο χέρι, καταλαβαίνει κανείς ότι δεν είναι το καλύτερο δυνατό”. καταλήγει ο κ. Διακογιάννης.
Πηγη: https://www.iatronet.gr/
Η υπνική άπνοια μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση της νόσου Πάρκινσον [μελέτη]
Η αποφρακτική υπνική άπνοια μπορεί να είναι ένας τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου για Πάρκινσον στη μέση ηλικία, δείχνει νέα μελέτη.
Η αποφρακτική υπνική άπνοια που δεν έχει θεραπευτεί μπορεί να οδηγήσει σε εμφάνιση νόσου Πάρκινσον μακροπρόθεσμα, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Η υπνική άπνοια είναι μια συχνή πάθηση, κατά την οποία η αναπνοή ενός ατόμου σταματά και ξεκινά επανειλημμένα κατά τη διάρκεια του ύπνου, με αποτέλεσμα ο οργανισμός να μην λαμβάνει αρκετό οξυγόνο.
Οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Υγείας και Επιστημών του Όρεγκον (OHSU) και το Σύστημα Υγειονομικής Περίθαλψης Βετεράνων του Πόρτλαντ, στην μελέτη τους που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «JAMA Neurology», εξέτασαν ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία περισσότερων από 11 εκατομμυρίων βετεράνων του αμερικανικού στρατού, οι οποίοι έλαβαν φροντίδα από το 1999 έως το 2022.
Οι ερευνητές εντόπισαν ισχυρή σύνδεση μεταξύ της υπνικής άπνοιας που δεν έχει θεραπευτεί και του Πάρκινσον, ακόμη και μετά την προσαρμογή για παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα, όπως η παχυσαρκία, η ηλικία και η υψηλή αρτηριακή πίεση.
Όσοι δεν χρησιμοποίησαν τη συσκευή παροχής συνεχούς ροής αέρα CPAP για την αντιμετώπιση της νόσου είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες εμφάνισης Πάρκινσον, σε σχέση με όσους τη χρησιμοποίησαν.
Αυτό σημαίνει ότι η αποφρακτική υπνική άπνοια μπορεί να είναι ένας τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου για Πάρκινσον στη μέση ηλικία.
«Αν σταματάς να αναπνέεις και τα επίπεδα οξυγόνου δεν είναι φυσιολογικά, τότε πιθανότατα και οι νευρώνες σου δεν λειτουργούν φυσιολογικά. Αν αυτό επαναλαμβάνεται κάθε νύχτα, για χρόνια, μπορεί να εξηγήσει γιατί η αντιμετώπιση του προβλήματος με CPAP χτίζει ανθεκτικότητα απέναντι σε νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως η νόσος Πάρκινσον», σημειώνει ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Λι Νέιλσον, επίκουρος καθηγητής Νευρολογίας στο OHSU.
Πηγη: https://www.iatropedia.gr/
ΠΟΥ: Φιλόδοξο σχέδιο κατά του HIV, της ηπατίτιδας και των ΣΜΝ
Το νέο πρόγραμμα δράσης του ΠΟΥ (2026–2030) για τον HIV, την ηπατίτιδα B και C και τα ΣΜΝ σηματοδοτεί μια σημαντική στροφή προς συντονισμένη και ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της αντοχής στα φάρμακα.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) παρουσίασε ένα νέο, ενιαίο πρόγραμμα δράσης — το Integrated Drug Resistance Action Framework 2026-2030 — με στόχο την καταπολέμηση της αντοχής των παθογόνων στα φάρμακα στον HIV, την ηπατίτιδα B και C και τα Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα (ΣΜΝ).
Αυτή η πρωτοβουλία θεωρείται ορόσημο, καθώς η αντοχή στα αντιμικροβιακά φάρμακα αποτελεί σημαντική απειλή για την πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στην πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία αυτών των λοιμώξεων. Χωρίς άμεση και συντονισμένη δράση, η αντοχή αυτή μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερες νέες λοιμώξεις, σε αποτυχίες θεραπειών, καθώς και σε αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα.
Πέντε στρατηγικοί άξονες δράσης
Το νέο πλαίσιο προτείνει πέντε βασικούς άξονες για την αντιμετώπιση του προβλήματος:
-
Πρόληψη & Αντίδραση: Ενίσχυση πρωτογενών μέτρων για αποφυγή μετάδοσης, αλλά και γρήγορη ανταπόκριση όταν εμφανίζονται περιπτώσεις ανθεκτικότητας.
-
Παρακολούθηση & Επιτήρηση: Καθιέρωση ισχυρών συστημάτων για την κατανόηση της εξάπλωσης της αντοχής, μέσω δεδομένων και αναλύσεων.
-
Έρευνα & Καινοτομία: Ανάπτυξη νέων θεραπευτικών, διαγνωστικών εργαλείων και πιο αποδοτικών πρωτοκόλλων.
-
Εργαστηριακή Ικανότητα: Ενίσχυση των εργαστηρίων σε χώρες ώστε να μπορούν να κάνουν εξειδικευμένες δοκιμές αντοχής.
-
Διακυβέρνηση & Υποστηρικτικοί Μηχανισμοί: Δημιουργία πολιτικών, χρηματοδότησης και συνεργασιών για την υλοποίηση του σχεδίου.
Το πλαίσιο υπογραμμίζει την ανάγκη υπεύθυνης χρήσης αντιμικροβιακών φαρμάκων (antimicrobial stewardship), την ενίσχυση της ισότητας στην πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας, καθώς και τη συμμετοχή της κοινότητας σε όλες τις πτυχές του σχεδίου.
Η σημασία του σχεδίου
Η αντοχή στα φάρμακα αποτελεί έναν από τους πιο σύνθετους κινδύνους για τη δημόσια υγεία σήμερα. Αν δεν αντιμετωπιστεί, θα μπορούσε να ανατρέψει δεκαετίες προόδου στην εξάλειψη του HIV, της ηπατίτιδας και των ΣΜΝ.
Η Δρ Τερέζα Κασάεβα (Tereza Kasaeva), διευθύντρια του τμήματος HIV, ηπατίτιδας και ΣΜΝ στον ΠΟΥ, δήλωσε ότι το πλαίσιο «είναι κάλεσμα σε δράση για χώρες, κοινότητες και εταίρους», ώστε «να διαφυλάξουμε την αποτελεσματικότητα των σωτηρίων φαρμάκων και να επιταχύνουμε την πορεία προς την εξάλειψη αυτών των επιδημιών».
Αυτή η νέα στρατηγική ευθυγραμμίζεται με τις προηγούμενες παγκόσμιες στρατηγικές του ΠΟΥ, καθώς και με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs), ενώ συνδέεται και με το Παγκόσμιο Σχέδιο Δράσης για την Αντιμικροβιακή Αντίσταση.
Προκλήσεις και ευκαιρίες
-
Η επιτήρηση της αντοχής απαιτεί επένδυση σε εργαστηριακές υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό — πολλές χώρες ενδέχεται να μην είναι ακόμα προετοιμασμένες.
-
Η ισότητα στην πρόσβαση σε διαγνωστικά τεστ, προφύλαξη και θεραπεία είναι κρίσιμη· οι ανισότητες μεταξύ κρατών και εντός κρατών μπορούν να υπονομεύσουν την προσπάθεια.
-
Η κοινωνική συμμετοχή είναι απαραίτητη: κοινότητες που επηρεάζονται από αυτές τις λοιμώξεις πρέπει να εμπλέκονται ενεργά, ώστε οι στρατηγικές να είναι πραγματικά «ανθρωποκεντρικές».
-
Η καινοτομία — τόσο σε νέα φάρμακα όσο και σε τεχνικές διάγνωσης — θα παίξει καθοριστικό ρόλο για να ανταποκριθούμε σε μελλοντικά σενάρια αντοχής.
Τι σημαίνει για τις χώρες και τις κοινότητες
Για τις χώρες, το πλαίσιο του ΠΟΥ είναι ένας οδικός χάρτης: μπορεί να καθοδηγήσει τη χάραξη πολιτικών υγείας, τη χρηματοδότηση και την ανάπτυξη υπηρεσιών υγείας που θα εξασφαλίσουν ότι η αντιμετώπιση του HIV, της ηπατίτιδας και των ΣΜΝ δεν θα εκτροχιαστεί λόγω αντοχής. Για τις κοινότητες που ζουν με HIV ή ηπατίτιδα, αλλά και για τον γενικό πληθυσμό, αυτό το σχέδιο ανοίγει δρόμους ελπίδας: καλύτερη διάγνωση, πιο αποτελεσματικά φάρμακα, και προστασία από μελλοντικές τάσεις ανθεκτικότητας.
Το νέο πρόγραμμα δράσης του ΠΟΥ (2026–2030) για τον HIV, την ηπατίτιδα B και C και τα ΣΜΝ σηματοδοτεί μια σημαντική στροφή προς συντονισμένη και ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της αντοχής στα φάρμακα. Με πέντε στρατηγικούς άξονες δράσης — πρόληψη, επιτήρηση, έρευνα, εργαστήρια και διακυβέρνηση — το σχέδιο θέτει ένα φιλόδοξο πλαίσιο για τη διατήρηση της προόδου στη δημόσια υγεία.
Η πρόκληση είναι μεγάλη, αλλά οι ευκαιρίες είναι ακόμα μεγαλύτερες: εάν οι χώρες, οι κοινότητες και οι παγκόσμιοι εταίροι ενώσουν τις δυνάμεις τους, υπάρχει ελπίδα να «θωρακίσουμε» την παγκόσμια απάντηση στις επιδημίες HIV, ηπατίτιδας και ΣΜΝ — και να διασφαλίσουμε ότι τα φάρμακα που σώζουν ζωές δεν θα χάσουν την αποτελεσματικότητά τους.
Πηγη: https://www.healthweb.gr/
Νέα Σύσταση της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής για τα πρόγραμμα γενετικού ελέγχου νεογνών
Τη νέα της Σύσταση σχετικά με τις βιοηθικές διαστάσεις του νεογνικού γενετικού ελέγχου, με αλληλούχηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, δημοσιεύει η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής και Τεχνοηθικής
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι η αλματώδης ανάπτυξη και το διαρκώς μειούμενο κόστος της αλληλούχησης του DNA ολόκληρου του γονιδιώματος καθιστά πλέον τεχνικά δυνατή τη μοριακή ανίχνευση των σήμερα γνωστών 6,630 μονογονιδιακών σπάνιων νοσημάτων, τα οποία είναι πλέον διαχειρίσιμα ή και θεραπεύσιμα. Χάρη σε αυτές τις τεχνολογικές δυνατότητες, μάλιστα, ο κλασικός νεογνικός έλεγχος για μία κληρονομούμενη ασθένεια μπορεί να εξελιχθεί σε έναν εκτεταμένο νεογνικό γονιδιωματικό έλεγχο.
Η ανάλυση του γονιδιώματος των νεογνών εξυπηρετεί τόσο την υγεία του ίδιου του νεογνού (π.χ. πρόληψη ασθένειας, προστασία νεογνού από βλάβες της υγείας) όσο και το κράτος, στο μέτρο που αυτή επιτρέπει την έγκαιρη λήψη μέτρων για την πρόληψη τέτοιων ασθενειών ή τουλάχιστον για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπισή τους, εφόσον εκδηλωθούν.
Κατά την Επιτροπή, τα σημαντικά οφέλη τόσο για τα νεογνά και τις οικογένειές τους όσο και για τη δημόσια υγεία προκύπτουν υπό σαφείς εγγυήσεις επιστημονικής αξιοπιστίας και προϋποθέσεις ηθικής, δεοντολογικής και νομικής υφής.
14 προτάσεις
Με την παρούσα Σύσταση η Επιτροπή θέτει τις θεμελιώδεις ηθικές αρχές και τις νομικές αρχές συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που πρέπει να διέπουν κάθε πρόγραμμα γενετικού ελέγχου νεογνών και καταλήγει σε 14 συγκεκριμένες προτάσεις προς την Πολιτεία.
1. Προτροπή για υπογραφή και κύρωση του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Σύμβασης του Οβιέδο για τον γενετικό έλεγχο για σκοπούς υγείας (27.11.2008) από την Ελλάδα.
2. Εκπόνηση συγκεκριμένου και ολοκληρωμένου ερευνητικού πρωτοκόλλου πριν από την πραγματοποίηση κάθε προγράμματος γονιδιωματικού ελέγχου νεογνών, υποβολή, αξιολόγηση και έγκριση αυτού από αρμόδια επιστημονική επιτροπή και επιτροπή ηθικής και δεοντολογίας της έρευνας.
3. Διασφάλιση της εποπτείας δημόσιου φορέα κατά την εκτέλεση κάθε προγράμματος γονιδιωματικού ελέγχου.
4. Συμβουλευτική Γνωμοδότηση από την ΕΕΒΤ πριν από τη λήψη αποφάσεων νεογνικού πληθυσμιακού γονιδιωματικού ελέγχου.
5. Δημοσιοποίηση των πολιτικών νεογνικού ελέγχου προς υλοποίηση, καθώς και ενδελεχής ενημέρωση από αρμόδιους φορείς, προκειμένου να εμπεδωθεί η διαφάνεια και να ενισχυθεί η δημόσια εμπιστοσύνη.
6. Συντονισμένη, συστηματική και υπεύθυνη ενημέρωση των γονέων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, πριν από και μετά τη γέννηση του παιδιού από εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας (κλινικό γενετιστή και γενετικό σύμβουλο) για την κατάλληλη κατανόηση της διαδικασίας και των πιθανών αποτελεσμάτων που μπορεί να προκύψουν από τον διευρυμένο γονιδιωματικό νεογνικό έλεγχο.
7. Νομική ρύθμιση του τρόπου συναίνεσης για κάθε σχεδιαζόμενο πρόγραμμα γονιδιωματικού ελέγχου.
8. Διαμόρφωση πλαισίου κατευθυντήριων οδηγιών που θα διέπουν την επιλογή των υπό εξέταση νεογνικών γενετικών νοσημάτων, ανάλογα με τις διαθέσιμες εξειδικευμένες υποδομές και διαχειριστικές δυνατότητες του Εθνικού Συστήματος Υγείας της χώρας.
9. Δημοσιοποίηση και επικαιροποίηση του πίνακα με όλα τα υπό εξέταση νοσήματα.
10. Εκπόνηση DPIA για τον αντίκτυπο της συλλογής και επεξεργασίας ευαίσθητων δεδομένων υγείας/γενετικών δεδομένων.
11. Χάραξη εκ μέρους της Πολιτείας κατάλληλου σχεδιασμού και πολιτικής διαχείρισης των αποτελεσμάτων των γενετικών εξετάσεων.
12. Θεσμική κατοχύρωση και ενίσχυση του ρόλου των ειδικών γενετικών συμβούλων.
13. Οργάνωση εκ μέρους του Υπουργείου Υγείας των κατάλληλων πολιτικών και των απαραίτητων υποδομών του συστήματος υγείας για την αντιμετώπιση των εξεταζόμενων νοσημάτων.
14. Παρακολούθηση και αποτίμηση του αντικτύπου κάθε σχεδιαζόμενου προγράμματος γενετικού ελέγχου νεογνών στο πλαίσιο του τρέχοντος εθνικού προγράμματος προληπτικού ελέγχου νεογνών.
Πηγη: https://eportal.gr
Εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης στο Εθνικό Σύστημα Υγείας: Αρχή με τη γραμμή «1566»
Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης υποδέχτηκε σήμερα, Δευτέρα, 24 Νοεμβρίου 2025, την Πρέσβη των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα, Kimberly Ann Guilfoyle, με την οποία παρουσίασαν από κοινού συνέντευξη Τύπου για την έναρξη της συνεργασίας μεταξύ της αμερικανικής εταιρείας «Sword Health» και του Υπουργείου Υγείας για τη δημιουργία μιας από τις πρώτες «έξυπνες» εισόδους στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, βασισμένης σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Στη συνέντευξη Τύπου συμμετείχε ο Ιδρυτής και CEO της «Sword Health» Virgilio Bento, ενώ την παρουσίαση ανέλαβε ο Γενικός Διευθυντής της «Sword Intelligence» Ed Buckley.
Το « παρών» έδωσαν η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, οι Υφυπουργοί Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους και Δημήτρης Βαρτζόπουλος, η Γενική Γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας Λίλιαν Βιλδιρίδη και ο Επικεφαλής του Γραφείου του ΠΟΥ/Ευρώπης για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών João Breda.
Η υπηρεσία του «AI Agent» έχει ως στόχο να αναβαθμίσει και να επεκτείνει τις υπηρεσίες ενημέρωσης και εξυπηρέτησης των πολιτών. Εντάσσεται στην περαιτέρω επέκταση του Έργου «Ανάπτυξη και Λειτουργία Μηχανισμού Συντονισμού, Πλοήγησης και Πολυκαναλικής Εξυπηρέτησης του Υπουργείου Υγείας», που υλοποιείται από την Ένωση Εταιρειών «CHOOSE – COSMOTE E-VALUE – EY – ICOMM», στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης- NextGeneration EU.
Η συνεργασία μεταξύ της «Sword Health» και του Υπουργείου Υγείας θα ξεκινήσει με την ενίσχυση μίας από τις πιο κρίσιμες υπηρεσίες υγείας της χώρας: της νέας Εθνικής Γραμμής Πληροφόρησης Υγείας «1566». Το «1566» αποτελεί το πρώτο σημείο επαφής για εκατομμύρια πολίτες, από επείγοντα περιστατικά μέχρι καθημερινές ερωτήσεις σχετικά με την πλοήγηση στο σύστημα φροντίδας. Με την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στις διαδικασίες διαλογής και συντονισμού, στόχος είναι η αύξηση της δυνατότητας εξυπηρέτησης, η βελτίωση των χρόνων απόκρισης και η συνεπή υποστήριξη πανελλαδικά – ενώ παράλληλα ενισχύεται η ανθεκτικότητα της υπηρεσίας απέναντι σε αιφνίδιες αυξήσεις ζήτησης.
Για να διασφαλιστούν η ασφάλεια και η εμπιστοσύνη του κοινού, η πρωτοβουλία θα παρακολουθείται και θα αξιολογείται από ανεξάρτητες αρχές. Το Υπουργείο Υγείας έχει ζητήσει από τον ΠΟΥ στην Ελλάδα και θα καλέσει τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο και άλλους ιατρικούς συλλόγους να συνεργαστούν στον σχεδιασμό μιας μελέτης εφαρμογής, η οποία θα εξετάζει τον σχεδιασμό και την απόδοση του συστήματος σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα ασφάλειας, ποιότητας και προστασίας δεδομένων, ενώ θα αξιολογεί τα αποτελέσματα και τον αντίκτυπο για τους ασθενείς στην Ελλάδα.
Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης δήλωσε: «Θέλω να καλωσορίσω στο Υπουργείο Υγείας την νέα Πρέσβη των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής στην Ελλάδα, την κυρία Κίμπερλι Γκίλφοιλ. Είναι μεγάλη τιμή για εμάς που βρίσκεστε εδώ σήμερα. Και επίσης, να καλωσορίσω τον ιδρυτή και CEO της «Sword Health», μιας από τις μεγαλύτερες εταιρείες για παροχές υπηρεσιών υγείας με τεχνητή νοημοσύνη στον κόσμο, τον κύριο Βιρτζίλιο Μπέντο. Η τεχνητή νοημοσύνη στον τομέα της υγείας φαίνεται ότι θα είναι από τα πεδία στα οποία θα έχει πολύ μεγάλη εφαρμογή. Και η Κυβέρνησή μας, σύμφωνα με το όραμα του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, θέλει στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης η Ελλάδα να μην είναι από τις τελευταίες αλλά από τις πρώτες χώρες. Ζητήσαμε λοιπόν από την «Sword Health», να είμαστε μία απο τις πρώτες χώρες που θα μπορέσει να εισάγει καινοτόμες τεχνολογίες στην καθημερινότητα του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Σήμερα, εγκαινιάζουμε μια μεγάλη στρατηγική συνεργασία στην υγεία, ώστε να αξιοποιήσουμε τις νέες τεχνολογίες που γεννιούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες γρηγορότερα από όλους τους άλλους στην Ευρώπη για να πετύχουμε τα βέλτιστα αποτελέσματα για τους δικούς μας ασθενείς. Στην παρούσα φάση, μιλάμε για την δημιουργία ενός ψηφιακού βοηθού τεχνητής νοημοσύνης όπου ο κάθε πολίτης θα μπορεί μέσω της δωρεάν τηλεφωνικής γραμμής «1566» να δέχεται τις πρώτες κατευθυντήριες οδηγίες, όπως για το αν πρέπει να μιλήσει με γιατρό, να πάει απευθείας σε ένα κέντρο υγείας ή σε ένα νοσοκομείο, και οτιδήποτε άλλο θέλει να κάνει με αυτοματοποιημένο τρόπο. Σε καμία απολύτως περίπτωση δεν πρόκειται η τεχνητή νοημοσύνη να αντικαταστήσει τους γιατρούς. Το μόνο που προσδοκούμε να κάνουμε με συστήματα σαν κι αυτά, είναι να έχουμε καλύτερη διαχείριση των ασθενών ως προς την ροή τους προς τα νοσοκομεία, έτσι ώστε να μπορούμε να μειώσουμε ενδεχομένως την πίεση προς τα ΤΕΠ και να αφήσουμε τους γιατρούς να ασχολούνται με περισσότερο χρόνο και άνεση με τα πραγματικά σοβαρά περιστατικά».
Η Πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα, Kimberly Ann Guilfoyle δήλωσε: «Είμαι ενθουσιασμένη που βρίσκομαι εδώ σήμερα, γιορτάζοντας αυτήν την πραγματικά αξιοσημείωτη συνεργασία μεταξύ των μεγάλων εθνών μας – μια συμμαχία που φέρνει την αιχμή της αμερικανικής καινοτομίας στον τομέα της υγείας στους Έλληνες πολίτες. Κύριε Υπουργέ, θα ήθελα να επαινέσω το όραμά σας και την τολμηρή αναγνώριση του εξαιρετικού ρόλου που μπορεί να διαδραματίσει η τεχνητή νοημοσύνη στη μεταμόρφωση και αναβάθμιση της υγειονομικής περίθαλψης. Αμερικανικές εταιρείες, όπως η «Sword Health», ηγούνται ως πρωτοπόροι και καινοτόμοι, επαναπροσδιορίζοντας το τι είναι δυνατό στην παροχή υπηρεσιών προς τους ασθενείς. Και δεν θα μπορούσα να είμαι πιο περήφανη που η Ελλάδα αναγνωρίζει την εξαιρετική αξία της αμερικανικής ευρηματικότητας και τεχνολογικής υπεροχής. Αυτή η συνεργασία αποτελεί απόδειξη της δύναμης των διμερών μας σχέσεων – σχέσεων χτισμένων πάνω στην εμπιστοσύνη, τις κοινές αξίες και την πίστη σε όσα μπορούμε να επιτύχουμε όταν ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας ενώνουν τις δυνάμεις τους με κοινό στόχο. Συγχαρητήρια στο Υπουργείο Υγείας, στη «Sword Health» και σε όλους όσοι εργάστηκαν ακούραστα για να γίνει πραγματικότητα αυτό το νέο, τολμηρό κεφάλαιο. Είναι ένα εμπνευσμένο ορόσημο, και είμαι βέβαιη ότι θα είναι το πρώτο από πολλά. Μόλις ξεκινήσαμε».
Ο Ιδρυτής και CEO της «Sword Health» Virgilio Bento δήλωσε: «Βρισκόμαστε σε μια χρονική στιγμή όπου διαθέτουμε αυτή την ισχυρή νέα τεχνολογία, την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία οδηγεί τις χώρες προς το μέλλον, εφόσον οι χώρες διαθέτουν το όραμα και το θάρρος να υλοποιήσουν αυτή την αλλαγή. Ζούμε σε έναν κόσμο όπου πολλές χώρες οδηγούνται σε έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού και αυτό ισχύει ιδιαίτερα στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. Με τον αγαπητό κύριο Υπουργό Υγείας, αλλά και τον κύριο Πρωθυπουργό, συζητήσαμε πολύ επάνω σε αυτήν τη συνεργασία, ώστε να επικεντρωθούμε στη χρήση της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης για να δημιουργήσουμε έναν κόσμο αφθονίας. Έναν κόσμος όπου είναι άμεσα δυνατή η πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας περίθαλψη, πάντα με τη συμμετοχή του κλινικού ιατρού, όπου φροντίζουμε ώστε οι υπάρχουσες κλινικές ομάδες να έχουν το χρόνο και τη δυνατότητα να επικεντρωθούν πραγματικά στις πιο σημαντικές και σύνθετες περιπτώσεις και όπου η τεχνητή νοημοσύνη αναλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών. Με αυτόν τον τρόπο, δημιουργούμε έναν κόσμο όπου οι κλινικές ομάδες δεν βρίσκονται στην τρέχουσα κατάσταση εξάντλησης, όπως συμβαίνει σήμερα σε όλο τον κόσμο, επειδή έχουν τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. Αγαπητέ Υπουργέ, σας ευχαριστούμε πολύ που πιστέψατε σε εμάς και σας ευχαριστούμε πολύ για το θάρρος να μετατρέψετε αυτό το όραμα σε πραγματικότητα».
Πηγη: https://www.healthupdate.gr
Το «χρυσό αίμα»: Η πιο σπάνια ομάδα στον κόσμο και ο ρόλος της στη σωτηρία ασθενών
Μόνο ένας στους έξι εκατομμύρια ανθρώπους έχει τον τύπο αίματος Rh null. Γνωστό και ως «χρυσό αίμα», πρόκειται για έναν εξαιρετικά σπάνιο φαινότυπο αίματος στον οποίο τα ερυθρά αιμοσφαίρια δεν έχουν κανένα από τα αντιγόνα του Rh. Αυτή η σπανιότητα οφείλεται σε γενετικές μεταλλάξεις και μπορεί να προκαλέσει χρόνια αιμολυτική αναιμία, η οποία χαρακτηρίζεται από αλλοιωμένο σχήμα ερυθρών αιμοσφαιρίων και αυξημένη ευθραυστότητα. Τα άτομα με Rh null μπορούν να λάβουν αίμα μόνο από άλλα άτομα με τον ίδιο σπάνιο φαινότυπο, καθιστώντας τις μεταγγίσεις τους πολύ δύσκολες.
Οι ερευνητές προσπαθούν ωστόσο να τον καλλιεργήσουν στο εργαστήριο, με την ελπίδα ότι θα μπορέσει να σώσει ζωές.
Οι μεταγγίσεις αίματος έχουν μεταμορφώσει τη σύγχρονη ιατρική. Αν ποτέ έχουμε την ατυχία να τραυματιστούμε ή να χρειαστούμε σοβαρή χειρουργική επέμβαση, το αίμα που έχει δωριστεί από άλλους μπορεί να μας σώσει τη ζωή.
Ωστόσο, δεν μπορούν όλοι να επωφεληθούν από αυτή την αξιοθαύμαστη διαδικασία. Τα άτομα με σπάνιους τύπους αίματος δυσκολεύονται να βρουν αίμα που να ταιριάζει με το δικό τους.
Ένας από τους σπανιότερους τύπους αίματος, ο Rh null, βρίσκεται σε μόλις 50 γνωστά άτομα στον κόσμο. Αν ποτέ βρεθούν σε ατύχημα που απαιτεί μετάγγιση, οι πιθανότητες να λάβουν αίμα είναι ελάχιστες. Αντ’ αυτού, τα άτομα με Rh null ενθαρρύνονται να καταψύχουν το δικό τους αίμα για μακροχρόνια αποθήκευση.
Ωστόσο, παρά τη σπανιότητά του, αυτός ο τύπος αίματος είναι επίσης πολύτιμος για άλλους λόγους. Στην ιατρική και ερευνητική κοινότητα αναφέρεται μερικές φορές ως «χρυσό αίμα» λόγω των τρόπων με τους οποίους μπορεί να χρησιμοποιηθεί.
Μπορεί επίσης να συμβάλει στη δημιουργία καθολικών μεταγγίσεων αίματος, καθώς οι επιστήμονες αναζητούν τρόπους για να ξεπεράσουν τα προβλήματα ανοσίας που περιορίζουν επί του παρόντος τον τρόπο χρήσης του αιμοδοτημένου αίματος (αίμα που έχει δωριστεί από εθελοντή για μετάγγιση σε ασθενή).
Ο τύπος αίματος που κυκλοφορεί στο σώμα σας ταξινομείται με βάση την παρουσία ή την απουσία συγκεκριμένων δεικτών στην επιφάνεια των ερυθρών αιμοσφαιρίων σας. Αυτοί οι δείκτες, γνωστοί ως αντιγόνα, αποτελούνται από πρωτεΐνες ή σάκχαρα που προεξέχουν από την επιφάνεια των κυττάρων και μπορούν να ανιχνευθούν από το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού.
«Εάν σας γίνει μετάγγιση αίματος από δότη που περιέχει διαφορετικά αντιγόνα από το δικό σας αίμα, θα δημιουργήσετε αντισώματα για αυτό το αίμα και θα του επιτεθείτε», λέει ο Ash Toye, καθηγητής κυτταρικής βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ. «Εάν σας γίνει ξανά μετάγγιση με αυτό το αίμα, μπορεί να είναι απειλητικό για τη ζωή σας».
Τα δύο συστήματα ομάδων αίματος που προκαλούν τη μεγαλύτερη ανοσολογική αντίδραση είναι το ABO και το Rhesus (Rh). Ένα άτομο με ομάδα αίματος Α έχει αντιγόνα Α στην επιφάνεια των ερυθρών αιμοσφαιρίων του, ενώ ένα άτομο με ομάδα αίματος Β έχει αντιγόνα Β. Η ομάδα αίματος ΑΒ έχει και αντιγόνα Α και Β, ενώ η ομάδα Ο δεν έχει κανένα από τα δύο. Κάθε ομάδα μπορεί να είναι είτε Rh θετική είτε Rh αρνητική.
Τα άτομα με αίμα Ο αρνητικό συχνά περιγράφονται ως καθολικοί δότες, καθώς το αίμα τους δεν περιέχει αντιγόνα Α, Β ή Rh. Ωστόσο, αυτό είναι μια υπερβολική απλοποίηση.
Πρώτον, υπάρχουν σήμερα 47 γνωστές ομάδες αίματος και 366 διαφορετικά αντιγόνα, σύμφωνα με στοιχεία του Οκτωβρίου 2024. Αυτό σημαίνει ότι ένα άτομο που κάνει μετάγγιση αίματος Ο αρνητικό θα μπορούσε ακόμα να έχει μια ανοσολογική αντίδραση σε οποιοδήποτε από τα άλλα αντιγόνα που υπάρχουν, αν και ορισμένα αντιγόνα προκαλούν μεγαλύτερη ανοσολογική αντίδραση από άλλα.
Δεύτερον, υπάρχουν πάνω από 50 αντιγόνα Rh. Όταν οι άνθρωποι αναφέρονται στο Rh αρνητικό, εννοούν το αντιγόνο Rh(D), αλλά τα ερυθρά αιμοσφαίρια τους εξακολουθούν να περιέχουν και άλλες πρωτεΐνες Rh. Υπάρχει επίσης μια τεράστια ποικιλία αντιγόνων Rh σε όλο τον κόσμο, γεγονός που καθιστά δύσκολη την εύρεση πραγματικά συμβατών δοτών, ειδικά για άτομα που προέρχονται από εθνοτικές μειονότητες σε μια δεδομένη χώρα.
Το «χρυσό αίμα» και γιατί είναι τόσο πολύτιμο
Ωστόσο, τα άτομα με αίμα Rh null δεν έχουν κανένα από τα 50 αντιγόνα Rh. Αν και αυτά τα άτομα δεν μπορούν να λάβουν αίμα άλλου τύπου, το αίμα Rh null είναι συμβατό με όλους τους τύπους αίματος Rh. Αυτό καθιστά το αίμα τύπου O Rh null εξαιρετικά πολύτιμο, καθώς μπορεί να χορηγηθεί στην πλειονότητα των ατόμων, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με όλες τις παραλλαγές του ABO. Σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης όπου ο τύπος αίματος του ασθενούς δεν είναι γνωστός, το αίμα τύπου O Rh null μπορεί να χορηγηθεί με χαμηλό κίνδυνο αλλεργικής αντίδρασης. Για το λόγο αυτό, επιστήμονες σε όλο τον κόσμο αναζητούν τρόπους για να αναπαράγουν αυτό το «χρυσό αίμα».
«Τα αντιγόνα Rh προκαλούν μια ισχυρή ανοσολογική αντίδραση, οπότε αν δεν έχετε κανένα από αυτά, τότε ουσιαστικά δεν υπάρχει τίποτα στο οποίο να αντιδράσει το Rh», λέει ο Toye. «Αν είστε τύπου Ο και Rh αρνητικός, τότε αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλες ομάδες αίματος που πρέπει να λάβετε υπόψη».
Πρόσφατες έρευνες έχουν αποκαλύψει ότι το αίμα Rh null προκαλείται από γενετικές μεταλλάξεις που επηρεάζουν μια πρωτεΐνη που παίζει κρίσιμο ρόλο στα ερυθρά αιμοσφαίρια, γνωστή ως γλυκοπρωτεΐνη που σχετίζεται με το Rh, ή RHAG. Αυτές οι μεταλλάξεις φαίνεται να συντομεύουν ή να αλλοιώνουν το σχήμα αυτής της πρωτεΐνης, προκαλώντας διαταραχή στην έκφραση άλλων αντιγόνων Rh.
Σε μια μελέτη του 2018, ο Toye και οι συνεργάτες του στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ αναδημιούργησαν αίμα Rh null στο εργαστήριο. Για να το επιτύχουν αυτό, πήραν μια κυτταρική σειρά – έναν πληθυσμό κυττάρων που αναπτύχθηκε σε εργαστήριο – από ανώριμα ερυθρά αιμοσφαίρια. Στη συνέχεια, η ομάδα χρησιμοποίησε την τεχνική γονιδιακής επεξεργασίας Crispr-Cas9 για να διαγράψει τα γονίδια που κωδικοποιούν τα αντιγόνα των πέντε συστημάτων ομάδων αίματος που ευθύνονται συλλογικά για τις περισσότερες ασυμβατότητες μεταγγίσεων. Αυτό περιελάμβανε τα αντιγόνα ABO και Rh, καθώς και άλλα αντιγόνα που ονομάζονται Kell, Duffy και GPB.
«Υπολογίσαμε ότι αν εξαλείφαμε τα πέντε, τότε θα δημιουργούσαμε ένα εξαιρετικά συμβατό κύτταρο, επειδή θα είχαν αφαιρεθεί οι πέντε πιο προβληματικές ομάδες αίματος», λέει ο Toye.
Τα κύτταρα αίματος που θα προέκυπταν θα ήταν συμβατά με όλες τις κύριες κοινές ομάδες αίματος, αλλά και με εκείνες με σπάνιους τύπους, όπως το Rh null και ο φαινότυπος Bombay, ο οποίος εμφανίζεται σε ένα στα τέσσερα εκατομμύρια άτομα. Στα άτομα με αυτήν την ομάδα αίματος δεν μπορεί να χορηγηθεί αίμα O, A, B ή AB.
Ωστόσο, η χρήση τεχνικών γονιδιακής επεξεργασίας παραμένει αμφιλεγόμενη και αυστηρά ρυθμιζόμενη σε πολλά μέρη του κόσμου, πράγμα που σημαίνει ότι θα χρειαστεί κάποιος χρόνος μέχρι να καταστεί κλινικά διαθέσιμος αυτός ο εξαιρετικά συμβατός τύπος αίματος. Θα πρέπει να υποβληθεί σε πολλές κλινικές δοκιμές και ελέγχους πριν εγκριθεί.
Εντωμεταξύ, ο Toye έχει συνιδρύσει μια spin-out εταιρεία, η οποία συλλέγει αιμοδοσίες από άτομα με σπάνιες ομάδες αίματος, συμπεριλαμβανομένου του Rh null. Η ομάδα ελπίζει να χρησιμοποιήσει αυτό το αίμα για να δημιουργήσει κυτταρικές σειρές που μπορούν να αναπτυχθούν στο εργαστήριο για την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων επ’ αόριστον. Αυτό το αίμα που παράγεται στο εργαστήριο θα μπορούσε στη συνέχεια να καταψυχθεί και να αποθηκευτεί για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, σε περίπτωση που το χρειαστούν άτομα με σπάνιες ομάδες αίματος.
Ο Toye ελπίζει να δημιουργήσει τράπεζες σπάνιου αίματος στο εργαστήριο χωρίς να χρησιμοποιήσει γονιδιακή επεξεργασία, αν και η τεχνική αυτή θα μπορούσε να διαδραματίσει κάποιο ρόλο στο μέλλον.
«Αν μπορούμε να το κάνουμε χωρίς επεξεργασία, τότε τέλεια, αλλά η επεξεργασία είναι μια επιλογή για εμάς», λέει. «Μέρος αυτού που κάνουμε είναι να επιλέγουμε προσεκτικά τους δότες για να προσπαθήσουμε να κάνουμε όλα τα αντιγόνα τους όσο το δυνατόν πιο συμβατά για τους περισσότερους ανθρώπους. Τότε πιθανώς θα πρέπει να επεξεργαστούμε τα γονίδια για να τα κάνουμε συμβατά για όλους».
Το 2021, ο ανοσολόγος Gregory Denomme και οι συνεργάτες του στο Versiti Blood Research Institute, στο Μιλγουόκι των ΗΠΑ, χρησιμοποίησαν την τεχνολογία επεξεργασίας γονιδίων Crispr-Cas9 για να δημιουργήσουν εξατομικευμένους σπάνιους τύπους αίματος, συμπεριλαμβανομένου του Rh null, από ανθρώπινα επαγωγικά πολυδύναμα βλαστοκύτταρα (hiPSC). Αυτά τα βλαστικά κύτταρα έχουν ιδιότητες παρόμοιες με τα εμβρυϊκά βλαστικά κύτταρα και έχουν τη δυνατότητα να μετατραπούν σε οποιοδήποτε κύτταρο του ανθρώπινου σώματος, υπό τις κατάλληλες συνθήκες.
Άλλοι επιστήμονες χρησιμοποιούν έναν άλλο τύπο βλαστικών κυττάρων που είναι ήδη προγραμματισμένα να μετατραπούν σε κύτταρα αίματος, αλλά δεν έχουν ακόμη καθορίσει σε ποιο είδος. Για παράδειγμα, επιστήμονες του Πανεπιστημίου Laval στο Κεμπέκ του Καναδά εξήγαγαν πρόσφατα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα από δότες με αίμα τύπου Α θετικό. Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν την τεχνολογία Crispr-Cas9 για να διαγράψουν τα γονίδια που κωδικοποιούν τα αντιγόνα Α και Rh, παράγοντας ανώριμα ερυθρά αιμοσφαίρια τύπου Ο Rh null.
Ερευνητές στη Βαρκελώνη της Ισπανίας έλαβαν επίσης πρόσφατα βλαστοκύτταρα από έναν δότη αίματος τύπου Rh null και χρησιμοποίησαν την τεχνολογία Crispr-Cas9 για να μετατρέψουν το αίμα τους από τύπου Α σε τύπου Ο, καθιστώντας το πιο καθολικό. Ωστόσο, παρά τις εντυπωσιακές αυτές προσπάθειες, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η δημιουργία τεχνητού αίματος σε εργαστήριο σε κλίμακα που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον άνθρωπο είναι ακόμα πολύ μακριά. Μία από τις δυσκολίες είναι να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη των βλαστικών κυττάρων σε ώριμα ερυθρά αιμοσφαίρια. Στο σώμα, τα ερυθρά αιμοσφαίρια παράγονται από βλαστικά κύτταρα στο μυελό των οστών, το οποίο παράγει σύνθετα σήματα που καθοδηγούν την ανάπτυξή τους. Αυτό είναι δύσκολο να αναπαραχθεί στο εργαστήριο.
«Υπάρχει το πρόσθετο πρόβλημα ότι κατά τη δημιουργία Rh null ή οποιουδήποτε άλλου τύπου αίματος null, η ανάπτυξη και η ωρίμανση των ερυθρών αιμοσφαιρίων μπορεί να διαταραχθεί», λέει ο Denomme, ο οποίος εργάζεται τώρα ως διευθυντής ιατρικών υποθέσεων, σε μια εταιρεία υγειονομικής περίθαλψης που ειδικεύεται στην ιατρική μεταγγίσεων. «Η παραγωγή συγκεκριμένων γονιδίων ομάδων αίματος μπορεί να οδηγήσει σε διάσπαση της κυτταρικής μεμβράνης ή σε απώλεια της αποτελεσματικής παραγωγής ερυθρών αιμοσφαιρίων στην κυτταρική καλλιέργεια».
Προς το παρόν, ο Toye συνδιευθύνει τη δοκιμή RESTORE, την πρώτη κλινική δοκιμή στον κόσμο που εξετάζει την ασφάλεια της χορήγησης σε υγιείς εθελοντές ερυθρών αιμοσφαιρίων που έχουν καλλιεργηθεί τεχνητά στο εργαστήριο από αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα δοτών. Το τεχνητό αίμα στη δοκιμή δεν υποβλήθηκε σε καμία γενετική τροποποίηση, αλλά χρειάστηκαν 10 χρόνια έρευνας για να φτάσουν οι επιστήμονες στο στάδιο όπου ήταν έτοιμοι να το δοκιμάσουν σε ανθρώπους.
«Προς το παρόν, η λήψη αίματος από το χέρι κάποιου είναι πολύ πιο αποτελεσματική και οικονομική, οπότε θα χρειαστούμε αιμοδότες στο άμεσο μέλλον», λέει ο Toye.
«Αλλά για άτομα με σπάνιους τύπους αίματος, για τους οποίους υπάρχουν πολύ λίγοι άλλοι δότες, αν μπορούσαμε να τους καλλιεργήσουμε περισσότερο αίμα, αυτό θα ήταν πραγματικά συναρπαστικό».
Πηγη: https://city.sigmalive.com