Ροή

ΕΟΔΥ: Ποιοι πολίτες πρέπει να εμβολιαστούν για COVID-19 την περίοδο 2025-2026

10:53 - grammateia

Παρά το γεγονός ότι για τους περισσότερους η COVID-19 μοιάζει σήμερα με ήπια αναπνευστική νόσο, ο ιός εξακολουθεί να προκαλεί σοβαρή νόσηση και θανάτους.

Καθημερινά, ο ΕΟΔΥ καταγράφει περιστατικά σοβαρής νόσησης και θανάτου, κυρίως σε ηλικιωμένα άτομα ή σε όσους έχουν υποκείμενα νοσήματα.

«Αυτή η πραγματικότητα μας υπενθυμίζει ότι, παρά τη βελτίωση της επιδημιολογικής εικόνας, η προστασία των πιο ευάλωτων παραμένει προτεραιότητα», τονίζει ο ΕΟΔΥ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη έγκαιρου εμβολιασμού των ευάλωτων ομάδων κατά της COVID-19.

Από την αρχή της κυκλοφορίας του SARS-CoV-2 παγκοσμίως, η ανοσία του πληθυσμού αυξήθηκε, τόσο μέσω του εμβολιασμού όσο και μέσω της φυσικής ανοσίας από προηγούμενη μόλυνση. Καθώς η COVID-19 μετατρέπεται σε ενδημική νόσο, τα εμβολιαστικά προγράμματα για το 2025-2026 επικεντρώνονται στην προστασία των ατόμων που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο σοβαρής νόσησης και επιπλοκών.

Σύμφωνα με τις συστάσεις της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, οι ομάδες υψηλού κινδύνου για σοβαρή νόσο περιλαμβάνουν:

  • άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω,

  • άτομα από 6 μηνών έως 59 ετών με υποκείμενα νοσήματα ή καταστάσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσου,

  • άτομα με ανοσοκαταστολή.

Επιπλέον, συνιστάται ο εμβολιασμός των εγκύων με υποκείμενα νοσήματα και των επαγγελματιών υγείας.

Ο εμβολιασμός για το 2025-2026 θα γίνει με μία δόση του επικαιροποιημένου εμβολίου LP.8.1 για ανοσοεπαρκή άτομα ηλικίας 5 ετών και άνω (mRNA BioNTech/Pfizer, Comirnaty, LP.8.1). Για τα άτομα 75 ετών και άνω συνιστάται επιπλέον δόση με μεσοδιάστημα 6 μηνών από τον προηγούμενο εμβολιασμό. Οι πολίτες μπορούν να κλείσουν ραντεβού μέσω της πλατφόρμας emvolio.gov.gr ή μέσω φαρμακείων.

Στα μέτρα πρόληψης περιλαμβάνονται:

  • παραμονή στο σπίτι κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης,

  • σωστή εφαρμογή αναπνευστικής υγιεινής και υγιεινής των χεριών,

  • συχνός αερισμός των εσωτερικών χώρων και τακτική καθαριότητα/απολύμανση επιφανειών και αντικειμένων που χρησιμοποιούνται συχνά.

Άτομα με υψηλό κίνδυνο σοβαρής νόσου, καθώς και οι φροντιστές και οι στενές επαφές τους, μπορούν να χρησιμοποιούν μάσκα σε πολυσύχναστους δημόσιους χώρους.

«Αν και ο ιός SARS-CoV-2 κυκλοφορεί επί του παρόντος σε χαμηλά επίπεδα στην ΕΕ/ΕΟΧ, η συχνότητά του αναμένεται να αυξηθεί τις επόμενες εβδομάδες. Ο εμβολιασμός παραμένει το πιο αποτελεσματικό μέσο πρόληψης σοβαρής νόσησης και θανάτου. Ο έγκαιρος εμβολιασμός των ευάλωτων συμπολιτών μας προστατεύει ζωές και ενισχύει την κοινή μας ασπίδα απέναντι στην COVID-19», επισημαίνει ο ΕΟΔΥ, καλώντας όσους ανήκουν στις κατηγορίες με σύσταση εμβολιασμού να προγραμματίσουν άμεσα τον εμβολιασμό τους.

«Κάθε εμβολιασμός είναι ένα ακόμη βήμα για να κρατήσουμε την COVID-19 υπό έλεγχο — για μια κοινωνία υγιή, ενεργή και προστατευμένη», καταλήγει ο Οργανισμός.

Πηγη: https://allabouthealth.gr

ΥΠ.ΥΓΕΙΑΣ Δ3(α)/41124/2025 (ΦΕΚ 5515 Β/15-10-2025) Ρύθμιση σε δόσεις των οφειλόμενων ποσών αυτόματης επιστροφής (clawback) φαρμακευτικών εταιρειών/ΚΑΚ προς τον ΕΟΠΥΥ για το έτος 2023.

10:50 - grammateia

5515b-25 ΦΕΚ

 

 

..

Μοντέλο ανθρώπινου εμβρύου που δημιουργήθηκε σε εργαστήριο παράγει αιμοσφαίρια

10:45 - grammateia

Η ικανότητα παραγωγής αιμοποιητικών βλαστικών κυττάρων στο εργαστήριο μπορεί μια μέρα να καταστήσει δυνατή τη θεραπεία ασθενών που χρειάζονται μεταμόσχευση μυελού των οστών χρησιμοποιώντας τα δικά τους κύτταρα.

 

Επιστήμονες έχουν καλλιεργήσει στο εργαστήριο δομές παρόμοιες με έμβρυα που παρήγαγαν ανθρώπινα αιμοσφαίρια, ανοίγοντας νέες προοπτικές και δημιουργώντας νέες δυνατότητες για την αναγεννητική ιατρική.

Η ικανότητα παραγωγής αιμοποιητικών βλαστικών κυττάρων στο εργαστήριο μπορεί μια μέρα να καταστήσει δυνατή τη θεραπεία ασθενών που χρειάζονται μεταμόσχευση μυελού των οστών χρησιμοποιώντας τα δικά τους κύτταρα.

Η πρόοδος αυτή είναι η τελευταία σε έναν ταχέως εξελισσόμενο τομέα στον οποίο δημιουργούνται μοντέλα εμβρύων από βλαστικά κύτταρα χωρίς την ανάγκη ωαρίων ή σπέρματος, ανοίγοντας ένα παράθυρο στα πρώτα στάδια της ανθρώπινης ανάπτυξης.

«Ήταν μια συναρπαστική στιγμή όταν εμφανίστηκε το κόκκινο χρώμα του αίματος – ήταν ορατό ακόμη και με γυμνό μάτι», δήλωσε ο Δρ Jitesh Neupane, ερευνητής στο Gurdon Institute του Πανεπιστημίου του Cambridge και πρώτος συγγραφέας της μελέτης.

Αυτός και οι συνεργάτες του χρησιμοποιούν το μοντέλο για να κατανοήσουν τα πρώτα στάδια της ανάπτυξης της καρδιάς και του αίματος.

«Αυτό ρίχνει φως στο πώς σχηματίζονται φυσιολογικά τα αιμοσφαίρια κατά τη διάρκεια της ανθρώπινης εμβρυογένεσης, ανοίγοντας το δρόμο για πιθανές ιατρικές εξελίξεις για τον έλεγχο φαρμάκων, τη μελέτη της πρώιμης ανάπτυξης του αίματος και του ανοσοποιητικού συστήματος και τη μοντελοποίηση αιματολογικών διαταραχών όπως η λευχαιμία.

Τα ανθρώπινα βλαστοκύτταρα που χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη των εμβρυϊκών δομών μπορούν να δημιουργηθούν από οποιοδήποτε κύτταρο του σώματος. Αυτό σημαίνει ότι η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε επίσης να ανοίξει το δρόμο για την παραγωγή αίματος που είναι πλήρως συμβατό με το σώμα του ίδιου του ασθενούς.

Αν και υπάρχουν και άλλες μέθοδοι για την παραγωγή ανθρώπινων βλαστικών κυττάρων αίματος στο εργαστήριο, αυτές απαιτούν ένα μείγμα επιπλέον πρωτεϊνών, ενώ η νέα μέθοδος μιμείται τη φυσική αναπτυξιακή διαδικασία στην οποία οι αυτοοργανωμένες δομές οδηγούν στη δημιουργία διαφορετικών τύπων κυττάρων.

«Αν και βρίσκεται ακόμα στα αρχικά στάδια, η δυνατότητα παραγωγής ανθρώπινων αιμοσφαιρίων στο εργαστήριο σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα προς τις μελλοντικές αναγεννητικές θεραπείες, οι οποίες χρησιμοποιούν τα κύτταρα του ίδιου του ασθενούς για την επιδιόρθωση και την αναγέννηση των κατεστραμμένων ιστών», δήλωσε ο καθηγητής Azim Surani του Ινστιτούτου Gurdon, κύριος συγγραφέας της μελέτης.

Δεν μπορεί να εξελιχθεί σε έμβρυο

Σε αυτή την τελευταία μελέτη, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ανθρώπινα βλαστοκύτταρα για να αναπαράγουν μερικά από τα κύτταρα και τις δομές που εμφανίζονται συνήθως στην τρίτη και τέταρτη εβδομάδα της εγκυμοσύνης. Το μοντέλο σχεδιάστηκε ειδικά ώστε να στερείται των ιστών που σχηματίζουν τον πλακούντα και τον λεκιθικό ασκό σε ένα φυσικό έμβρυο, πράγμα που σημαίνει ότι δεν είχε το θεωρητικό δυναμικό να εξελιχθεί σε έμβρυο και δεν ανέπτυξε τους ιστούς που θα σχηματίσουν τον εγκέφαλο.

«Πρόκειται για ένα μινιμαλιστικό σύστημα», δήλωσε ο Neupane.

Η ομάδα παρατήρησε την εμφάνιση τρισδιάστατων δομών που μοιάζουν με έμβρυα κάτω από μικροσκόπιο. Μέχρι τη δεύτερη ημέρα, είχαν αυτοοργανωθεί σε τρία βλαστικά στρώματα – τα οποία ονομάζονται εξώδερμα, μεσόδερμα και ενδόδερμα– τα θεμέλια του σχεδίου του ανθρώπινου σώματος. Μέχρι την όγδοη ημέρα, είχαν σχηματιστεί καρδιακά κύτταρα που χτυπούσαν, τα κύτταρα που τελικά δημιουργούν την καρδιά σε ένα αναπτυσσόμενο ανθρώπινο έμβρυο.

Μέχρι την 13η ημέρα, η ομάδα παρατήρησε την εμφάνιση κόκκινων κηλίδων αίματος. Τα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα που ελήφθησαν από το μοντέλο αποδείχθηκαν επίσης ικανά να διαφοροποιηθούν σε διάφορους τύπους αιμοσφαιρίων, συμπεριλαμβανομένων των ερυθρών αιμοσφαιρίων που μεταφέρουν οξυγόνο και των λευκών αιμοσφαιρίων που είναι ζωτικής σημασίας για το ανοσοποιητικό σύστημα.

Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Cell Reports.

 

 

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Ερευνητές προσπαθούν να χαρτογραφήσουν την έκτη αίσθηση

10:44 - grammateia

Στο σχολείο μάθαμε ότι υπάρχουν πέντε κύριες αισθήσεις – όραση, όσφρηση, ακοή, γεύση και αφή. Ωστόσο, ίσως ήρθε η ώρα να ξαναγράψουμε τα σχολικά βιβλία.

Επιστήμονες από το Scripps Research λένε ότι το ανθρώπινο σώμα έχει μια «κρυφή έκτη αίσθηση», που ονομάζεται «ενδοδεκτικότητα».

Πρόκειται για μια «ελάχιστα μελετημένη διαδικασία», μέσω της οποίας το νευρικό σύστημα λαμβάνει και ερμηνεύει συνεχώς τα φυσιολογικά σήματα του σώματός μας για να διατηρεί τις ζωτικές λειτουργίες σε ομαλή λειτουργία.

Βοηθά να εξηγήσει πώς γνωρίζει ο εγκέφαλος μας πότε να αναπνέει, πότε πέφτει η αρτηριακή πίεση ή πότε υπάρχει μια λοίμωξη, σύμφωνα με τους ερευνητές.

«Η ενδοδεκτικότητα είναι θεμελιώδης για σχεδόν κάθε πτυχή της υγείας, αλλά παραμένει ένα σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητο πεδίο της νευροεπιστήμης», δήλωσε ο καθηγητής Xin Jin, ο οποίος θα ηγηθεί μέρους της μελέτης.

Η ενδοδεκτικότητα διατυπώθηκε ως έννοια για πρώτη φορά στις αρχές του 20ού αιώνα από έναν Βρετανό νευροεπιστήμονα ονόματι Charles Sherrington.

Ωστόσο, αγνοήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τους ερευνητές μέχρι πριν από περίπου 10 χρόνια.

Οι πέντε κλασικές αισθήσεις – όραση, όσφρηση, ακοή, γεύση και αφή – είναι εξωτερικές και βασίζονται σε εξειδικευμένα αισθητήρια όργανα.

Για παράδειγμα, η όραση βασίζεται στα μάτια, ενώ η όσφρηση απαιτεί τη μύτη. Αντίθετα, η ενδοδεκτικότητα λειτουργεί μέσω ενός δικτύου νευρικών οδών, βαθιά μέσα στο σώμα. Για το λόγο αυτό, οι ερευνητές την έχουν ονομάσει «κρυφή έκτη αίσθηση».

«Τα σήματα από τα εσωτερικά όργανα διαδίδονται ευρέως, συχνά αλληλεπικαλύπτονται και είναι δύσκολο να απομονωθούν και να μετρηθούν», εξηγούν οι ερευνητές.

«Οι αισθητηριακοί νευρώνες που μεταφέρουν αυτά τα μηνύματα διαπερνούν τους ιστούς – από την καρδιά και τους πνεύμονες μέχρι το στομάχι και τα νεφρά – χωρίς σαφή ανατομικά όρια», προσθέτουν.

Η ερευνητική ομάδα του Scripps θα προσπαθήσει τώρα να χαρτογραφήσει τον τρόπο με τον οποίο οι αισθητηριακοί νευρώνες συνδέονται με ένα ευρύ φάσμα εσωτερικών οργάνων, συμπεριλαμβανομένης της καρδιάς και του γαστρεντερικού σωλήνα. Στη συνέχεια, θα προσπαθήσουν να δημιουργήσουν τον πρώτο παγκοσμίως άτλαντα αυτού του εσωτερικού αισθητηριακού συστήματος.

Πέρα από την αναθεώρηση των εγχειριδίων, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η αποκωδικοποίηση της ενδοδεκτικότηας θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στη θεραπεία ασθενειών.

Τι θολώνει την έκτη αίσθηση του οργανισμού μας

Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι τα προβλήματα με τις νευρικές οδούς συνδέονται με μια σειρά παθήσεων, όπως αυτοάνοσες διαταραχές, χρόνιος πόνος και υψηλή αρτηριακή πίεση.

Σε ένα άρθρο για το The Conversation, η Jennifer Murphy από το Royal Holloway, University of London, και η Freya Prentice, από το UCL, εξήγησαν πώς η ενδοδεκτικότητα είναι επίσης σημαντική για την ψυχική υγεία.

«Συμβάλλει σε πολλές ψυχολογικές διαδικασίες, όπως η λήψη αποφάσεων, οι κοινωνικές δεξιότητες και η συναισθηματική ευεξία», εξήγησαν οι δύο ερευνητές.

«Διαταραχές της ενδοδεκτικότητας έχουν αναφερθεί σε πολλές ψυχικές διαταραχές, όπως η κατάθλιψη, το άγχος και οι διατροφικές διαταραχές.

«Μπορεί επίσης να εξηγήσει γιατί πολλές ψυχικές διαταραχές έχουν παρόμοια συμπτώματα, όπως διαταραχές ύπνου ή κόπωση».

Συνολικά, οι ερευνητές ελπίζουν ότι ο άτλας τους θα απαντήσει σε βασικά ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα εσωτερικά όργανα και το νευρικό σύστημα παραμένουν σε συγχρονισμό.

«Με τη δημιουργία του πρώτου άτλαντα αυτού του συστήματος, στοχεύουμε να θέσουμε τα θεμέλια για την καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος διατηρεί το σώμα σε ισορροπία, του τρόπου με τον οποίο αυτή η ισορροπία μπορεί να διαταραχθεί σε περίπτωση ασθένειας και του τρόπου με τον οποίο μπορούμε να την αποκαταστήσουμε», πρόσθεσε ο καθηγητής Jin.

 

 

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Τα κλικ που μεταμόρφωσαν το ΕΣΥ – Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης μιλά στο ygeiamou

10:43 - grammateia

Στα μέσα του Ιανουαρίου του 2021, τα πρώτα SMS που εστάλησαν στους πολίτες που καλούνταν να κάνουν πρώτοι, ως πιο ευπαθείς, τα εμβόλια ενάντια στην πανδημία, σήμαναν για την Ελλάδα την έναρξη μιας νέας εποχής στην παροχή των υπηρεσιών υγείας από την κράτος: την ψηφιακή εποχή. Η αρχή είχε γίνει ένα περίπου χρόνο νωρίτερα, με την άυλη συνταγογράφηση, που αποτέλεσε μια μικρή επανάσταση με μεγάλη και πολύ θετική επίδραση στη ζωή των πολιτών.

Έχοντας υλοποιήσει ένα από τα πιο επιτυχημένα προγράμματα εμβολιασμού στον κόσμο, αξιοποιήσαμε τις ψηφιακές υπηρεσίες στον τομέα της πρόληψης. Με τη βοήθεια της τεχνολογίας, οι προληπτικές εξετάσεις έγιναν για τους πολίτες ένας πολύ σημαντικός παράγοντας ενδυνάμωσης της υγείας και της ευεξίας τους.

Ακολούθησε το MyHealth app και η προετοιμασία για τον Εθνικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας. Το εργαλείο χάρη στο οποίο ο πολίτης δεν χρειάζεται να κουβαλάει φακέλους με αποτελέσματα εξετάσεων ετών για να δείξει στο γιατρό. Με όλες τις διαγνώσεις, τις συνταγές, τις εξετάσεις και τις νοσηλείες συγκεντρωμένες σε ένα σημείο, καθένας έχει πλέον εύκολη και ασφαλή πρόσβαση μέσω του MyHealth στο ιατρικό του ιστορικό, οποιαδήποτε στιγμή και από οποιοδήποτε μέρος.

Ταυτόχρονα, οι γιατροί αποκτούν μια ολοκληρωμένη εικόνα για τους ασθενείς τους, κάτι που τους βοηθά να παρέχουν πιο στοχευμένη και ποιοτική φροντίδα. Ένας πολύ σημαντικός παράγοντας, επίσης, είναι η δυσκολία να εξαπατάται στο Δημόσιο με παράνομη ή εικονική συνταγογράφηση.

Ψηφιακά νοσοκομεία και αξιολόγηση 

Συγχρόνως η Τεχνητή Νοημοσύνη, μέσω Ψηφιακών Βοηθών, θα παρέχει προσωποποιημένες απαντήσεις σε πολίτες και γιατρούς. Μαζί με το έργο της «Βελτίωσης της Ψηφιακής Ετοιμότητας των Νοσοκομείων», το οποίο εξασφαλίζει ότι όλα τα νοσοκομεία της χώρας θα λειτουργούν στο ίδιο ψηφιακό επίπεδο και θα μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους, ανοίγει ο δρόμος ώστε οι πολίτες να έχουν, άμεση πρόσβαση από το κινητό τους σε όλες τις πληροφορίες υγείας τους.

H τεχνολογία δεν δημιουργεί απλώς υποστηρικτικά εργαλεία, αλλά αποτελεί τον καταλύτη που επανακαθορίζει κάθε τομέα δημόσιας πολιτικής. Οι ψηφιακές λύσεις, ορισμένες από τις οποίες είναι πολύ απλές, μεταμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουμε, υλοποιούμε και αξιολογούμε. Στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και με την ΗΔΙΚΑ υλοποιούμε μια σειρά από έργα που αναβαθμίζουν τον τομέα υγείας προς όφελος όλων των πολιτών.

Με το «Ψηφιακό Εργαλείο Αξιολόγησης για τα Νοσοκομεία του ΕΣΥ», οι ασθενείς βάσει της εμπειρίας τους, αναδεικνύουν όλα όσα θεωρούν ότι χρήζουν βελτίωσης. Πρόκειται για μια εύχρηστη τεχνολογική εφαρμογή που δίνει τον λόγο στους ίδιους τους πολίτες. Επιπλέον, από την 1η Οκτωβρίου, οι πολίτες προγραμματίζουν απλά και εύκολα τα ραντεβού τους στα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων μέσω του «MyHealth App» και του «finddoctors.gov.gr» ή μέσω της νέας τηλεφωνικής γραμμής «1566». Περισσότεροι από 200 χιλιάδες πολίτες έκλεισαν ήδη τα ραντεβού τους χωρίς αναμονές.

Έχοντας πλήρη εικόνα των μεγάλων αναγκών σε πόρους και υποδομές που δημιουργούνται λόγω της ραγδαίας εξέλιξης της τεχνολογίας και της αξιοποίησης της Τεχνητής Νοημοσύνης, προχωρούμε σε κάλυψή τους. Στο πλαίσιο αυτό, υλοποιούμε το «Pharos», ένα από τα πρώτα 13 Εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης (Ai Factories) στην Ευρώπη. Ο «Pharos» θα λειτουργεί με «πυρήνα» τον «ΔΑΙΔΑΛΟ», έναν από τους μεγαλύτερους υπερυπολογιστές παγκοσμίως. Έτσι, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, startups θα έχουν πρόσβαση σε δεδομένα, τεχνογνωσία, υπολογιστική ισχύ και την ευκαιρία να αναπτύσσουν εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης και στον κρίσιμο τομέα της υγείας.

Ασπίδα για την προστασία των παιδιών 

Ιδιαίτερη έμφαση δίνουμε και στην πρόληψη των εξαρτήσεων των ανηλίκων. Για το ζήτημα αυτό, σχεδιάσαμε μια πλήρη Εθνική Στρατηγική. Ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, έχει αναδείξει διεθνώς την ανάγκη προστασίας των παιδιών από τον εθισμό στις οθόνες. Η Ελλάδα θα είναι, έως το τέλος Οκτωβρίου, από τις πρώτες χώρες που θα εντάξουν στο Kids Wallet το ευρωπαϊκό εργαλείο επαλήθευσης ηλικίας, ενισχύοντας την ασφάλεια των ανηλίκων στο διαδίκτυο.

Παράλληλα με το Gov.gr Wallet, στοχεύουμε στην προστασία των νέων από εξαρτήσεις ευρύτερα, αποτρέποντας την πρόσβαση σε ακατάλληλο περιεχόμενο και εθιστικά καπνικά προϊόντα, αλκοόλ και τυχερά παιχνίδια, τόσο online όσο και σε φυσικά καταστήματα. Και βέβαια, δεν ξεχνάμε ποτέ ότι η αποτελεσματική πρόληψη ξεκινά από το σπίτι. Οι γονείς πρέπει να ενδυναμώνουν τα παιδιά τους, ώστε να πλοηγούνται υπεύθυνα και με ασφάλεια στο ψηφιακό τοπίο.

Η Ελλάδα έχει μπει δυναμικά στην ψηφιακή εποχή και στον τομέα της Υγείας, με επίκεντρο την ευζωία του πολίτη. Με στοχευμένα έργα, καινοτόμες εφαρμογές και αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης οικοδομούμε ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό κράτος πρόνοιας. Το όραμά μας είναι σαφές: κάθε πολίτης να απολαμβάνει υπηρεσίες υγείας και προστασίας που σέβονται τον χρόνο του, τις ανάγκες του και την αξιοπρέπειά του. Γιατί η τεχνολογία δεν είναι αυτοσκοπός· είναι το μέσο για να βελτιώσουμε τη ζωή όλων μας.

*Ο κ. Δημήτρης Παπαστεργίου είναι υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης. 

 

 

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Μελέτη: Ακουστικός φλοιός: Συγχρονίζεται με τη συμπεριφορά για να κάνει τον εγκέφαλο καλύτερο “ακροατή”

10:41 - grammateia
Η μελέτη δείχνει ότι ο ακουστικός φλοιός δεν είναι απλώς παθητικός δέκτης ήχων, αλλά ενεργός «συντονιστής» ανάμεσα σε συμπεριφορές, χρονικές απαιτήσεις και ακουστικά ερεθίσματα.

Η ικανότητά μας να ακούμε και να εστιάζουμε σε ήχους — ειδικά όταν έχουμε να διαχειριστούμε περιβάλλον με πολλούς ερεθισμούς — είναι καθοριστική για τη λειτουργία της καθημερινής ζωής. Ποιο ρόλο διαδραματίζει όμως ο ακουστικός φλοιός; Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι ο εγκέφαλός μας δεν απλώς «αντιδρά» στους ήχους αλλά προετοιμάζει ενεργά την ακουστική επεξεργασία δυναμικά — με τρόπο που συνδέεται άμεσα με τη συμπεριφορά και τις απαιτήσεις του εκάστοτε έργου.

Επιστημονική ομάδα στο Hebrew University of Jerusalem, με επικεφαλής τον καθηγητή Israel Nelken, εξέτασε την επονομαζόμενη «μη ηχητική» νευρωνική δραστηριότητα στον ακουστικό φλοιό — δηλαδή δραστηριότητα που δεν προκαλείται άμεσα από εξωτερικούς ήχους, αλλά σχετίζεται με το πότε και με το πώς ο οργανισμός είναι δεσμευμένος σε μια εργασία. Όταν ένα άτομο βρίσκεται σε μια ενεργή κατάσταση — δηλαδή συμμετέχει σε μια συμπεριφορική εργασία που απαιτεί ακουστική προσοχή — οι νευρώνες στον ακουστικό φλοιό εμφανίζουν μεγάλες “εκρήξεις” δραστηριότητας που δεν αντιστοιχούν σε άμεσες ακουστικές εισροές. Αντίθετα, αυτές οι εκρήξεις «τυπώνονται» στον χρόνο της συμπεριφοράς, σαν ρολόι που σηματοδοτεί συγκεκριμένες στιγμές της εργασίας.

Αυτό σημαίνει ότι ο ακουστικός φλοιός βρίσκεται σε μια κατάσταση «ετοιμότητας». Δεν περιμένει παθητικά να φτάσει ένας ήχος για να ανταποκριθεί — αντιθέτως, διαμορφώνει τη λειτουργία του ώστε να είναι πιο ευαίσθητος ή πιο ειδικός σε αυτούς τους ήχους που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη εργασία. Με απλούστερα λόγια: η προσοχή δεν «ανεβάζει απλώς τη δυναμική» όλων των ακουστικών σημάτων (όπως αν έβαζε πιο δυνατά το «volume»), αλλά ενεργοποιεί έναν μηχανισμό που ξαναδιαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο ο ακουστικός φλοιός αντιλαμβάνεται τους ήχους, ανάλογα με το πότε και πώς χρειάζονται στην τρέχουσα διαδικασία.

Γιατί αυτό είναι σημαντικό

Η ανακάλυψη έχει σημαντικές συνέπειες για το πώς κατανοούμε την προσοχή, την ακουστική επεξεργασία και τη σχέση ανάμεσα σε αισθητηριακές εισροές και συμπεριφορική κατάσταση. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η συμπεριφορική δέσμευση (“task engagement”) δημιουργεί έναν χρόνο-βάση (time base) στον ακουστικό φλοιό, με αποτέλεσμα να καταστέλλονται ορισμένες συνδέσεις των νευρώνων «προσωρινά» ώστε να επιτρέπεται η δημιουργία πιο καθαρών, παιγνιδιάρικων και εντοπισμένων αντιδράσεων όταν εμφανίζεται ο ήχος.

Με αυτόν τον τρόπο, η ακουστική επεξεργασία γίνεται πιο αποδοτική: οι «μη σχετικοί» ήχοι αγνοούνται ή αντιμετωπίζονται με χαμηλή απόκριση, ενώ οι «σχετικοί» ήχοι – αυτοί που σχετίζονται με την εργασία ή τη συμπεριφορά – αποκρίνονται με πιο καθαρό, ενημερωμένο σήμα. Αυτό βοηθά τον εγκέφαλο να χειρίζεται έναν κόσμο με πληθώρα ηχητικών πληροφοριών και να επιλέγει γρήγορα και αξιόπιστα τι αξίζει την προσοχή του.

Τι νέο φέρνει στην έρευνα της ακουστικής νευροεπιστήμης

Προηγουμένως, γνωρίζαμε ότι η προσοχή μπορεί να βελτιώσει την αντίληψη των ήχων — δηλαδή ότι όταν «προσέχουμε» έναν ήχο, τον ακούμε πιο καθαρά. Ωστόσο, το πως ακριβώς γίνεται αυτό ήταν σε μεγάλο βαθμό άγνωστο. Η νέα μελέτη αποδεικνύει ότι ο ακουστικός φλοιός δεν ενεργεί ως απλός δέκτης ήχων που ενισχύονται, αλλά αναδιαμορφώνει ενεργά τη δυναμική της ενδοεγκεφαλικής επεξεργασίας λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις της συμπεριφοράς.

Ένας από τους πιο ενδιαφέροντες άξονες της εργασίας είναι η χρήση υπολογιστικών μοντέλων που επεξηγούν τον μηχανισμό: κατά τη διάρκεια της εργασίας, η χρονική δραστηριότητα στον ακουστικό φλοιό «αποδυναμώνει» προσωρινά ορισμένες διασυνδέσεις μεταξύ νευρώνων, επιτρέποντας έτσι να σχηματιστούν πιο «διακριτά» μοτίβα δραστηριότητας όταν έρχονται ήχοι.

Πρακτικές συνέπειες & μελλοντικές προοπτικές

Από μια πρακτική σκοπιά, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος ρυθμίζει την ακουστική επεξεργασία ανάλογα με τη συμπεριφορά μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη νέων στρατηγικών για:

  • Βελτίωση της ακουστικής αντίληψης σε περιπτώσεις όπου η προσοχή είναι μειωμένη (π.χ. ηλικιωμένοι, άτομα με ακουστικές ή νευρολογικές διαταραχές).

  • Κατασκευή ακουστικών ή «έξυπνων» συσκευών που λαμβάνουν υπόψη τη συμπεριφορική κατάσταση του χρήστη — όχι μόνο το επίπεδο του ήχου.

  • Εργαστηριακές/κλινικές εφαρμογές που στοχεύουν στην εκπαίδευση του ακουστικού συστήματος ώστε να λειτουργεί πιο αποδοτικά υπό συνθήκες θορύβου ή πολλαπλών ηχητικών ερεθισμών.

Επιπλέον, ανοίγει το ερώτημα: πόσο μπορούμε να «εκπαιδεύσουμε» τον εγκέφαλο να λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο — δηλαδή να γίνει καλύτερος ακροατής όχι μόνο λόγω αισθητήρων (αυτιών) αλλά και λόγω εσωτερικής ρυθμιστικής ικανότητας που συνδέει το «τι κάνω» με το «πόσο καλά ακούω».

Η μελέτη δείχνει ότι ο ακουστικός φλοιός δεν είναι απλώς παθητικός δέκτης ήχων, αλλά ενεργός «συντονιστής» ανάμεσα σε συμπεριφορές, χρονικές απαιτήσεις και ακουστικά ερεθίσματα. Όταν βρισκόμαστε σε μια εργασία που απαιτεί ακουστική επαγρύπνηση, ο εγκέφαλός μας — μέσω του ακουστικού φλοιού — «ετοιμάζεται» με βάση τη συμπεριφορά, έτσι ώστε να ακούει πιο αποδοτικά. Αυτή η ανακάλυψη αλλάζει ριζικά τον τρόπο που κατανοούμε την ακουστική αντίληψη και την προσοχή, ανοίγοντας το δρόμο για εφαρμογές που αξιοποιούν αυτή τη δυναμική ρύθμιση. Ουσιαστικά, το μήνυμα είναι: όταν εστιάζουμε, ο εγκέφαλός μας δεν «ακούει πιο δυνατά» — ακούει «καλύτερα».

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Οι επιστήμονες «άκουσαν» για πρώτη φορά τον παλμό του εγκεφάλου – Νέα μέθοδος αποκαλύπτει τον ρυθμό γήρανσής του

10:40 - grammateia
Μια ανακάλυψη που μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε τη γήρανση του εγκεφάλου.

Η μέτρηση των μικροσκοπικών παλμών του αίματος αποκαλύπτει γιατί ορισμένοι εγκέφαλοι γερνούν ταχύτερα από άλλους, ακόμα κι αν οι άνθρωποι έχουν την ίδια ηλικία.

Ο ρυθμός γήρανσης του εγκεφάλου διαφέρει εντυπωσιακά από άτομο σε άτομο — και το «μυστικό» φαίνεται να κρύβεται στους ανεπαίσθητους παλμούς που διατρέχουν τα αιμοφόρα αγγεία του. Η δυνατότητα μέτρησης αυτών των αγγειακών παλμών μπορεί να προσφέρει πρώιμες ενδείξεις εγκεφαλικής φθοράς, πολύ πριν εμφανιστούν ορατές βλάβες. Τώρα, Αμερικανοί επιστήμονες κατάφεραν για πρώτη φορά να καταγράψουν αυτούς τους παλμούς — ένα επίτευγμα που ίσως εξηγεί γιατί κάποιοι άνθρωποι παραμένουν πνευματικά αιχμηροί, ενώ άλλοι χάνουν σταδιακά τη διαύγειά τους, παρά την ίδια χρονολογική ηλικία. Οι ερευνητές ανέπτυξαν έναν δείκτη, τον microvascular volumetric pulsatility index (mvPI), που αποτυπώνει τη μεταβολή του όγκου του αίματος σε κάθε καρδιακό παλμό.

Πώς διεξήχθη η έρευνα

Η ερευνητική ομάδα από το Ινστιτούτο Νευροαπεικόνισης και Πληροφορικής Stevens του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας χρησιμοποίησε έναν εξαιρετικά ισχυρό σαρωτή μαγνητικής τομογραφίας για να εξετάσει τον εγκέφαλο νεότερων και ηλικιωμένων εθελοντών. Η μελέτη αποκάλυψε ότι η λευκή ουσία στα βαθιά τμήματα του εγκεφάλου των ηλικιωμένων παρουσίαζε εντονότερους παλμούς σε σχέση με των νεότερων. Ωστόσο, δεν παρουσίαζαν όλοι οι ηλικιωμένοι την ίδια εικόνα: κάποιοι 60χρονοι εμφάνιζαν παλμούς παρόμοιους με 20χρονους, ενώ άλλοι —κυρίως όσοι είχαν υπέρταση— παρουσίαζαν πολύ αυξημένα επίπεδα.

Η ομάδα, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Ντάνι Γουάνγκ, ανέπτυξε μια καινοτόμο μέθοδο παρακολούθησης των μικροσκοπικών κινήσεων αυτών των αγγείων σε ζωντανούς ανθρώπους. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές απεικονίσεις που δείχνουν βλάβες αφού έχουν ήδη συμβεί, η νέα τεχνική καταγράφει τη μηχανική συμπεριφορά των αγγείων σε πραγματικό χρόνο, με κάθε χτύπο της καρδιάς.

Ο «παλμός» του εγκεφάλου

Κάθε καρδιακός παλμός προκαλεί διαστολή και συστολή των αρτηριών του εγκεφάλου. Αυτές οι ρυθμικές κινήσεις συμβάλλουν στη ροή του εγκεφαλονωτιαίου υγρού και στη ρύθμιση της αιματικής παροχής στις πιο ενεργές περιοχές. Σε έναν νεαρό, υγιή εγκέφαλο, οι παλμοί αυτοί ακολουθούν προβλέψιμο μοτίβο — ισχυρότεροι στην επιφάνεια, πιο ήπιοι σε βάθος.

Η ομάδα σάρωσε τους εγκεφάλους 11 νεαρών ενηλίκων (μέση ηλικία 28 ετών) και 12 μεγαλύτερων (μέση ηλικία 60 ετών) με μαγνητικό τομογράφο 7 Tesla, σχεδόν διπλάσιας ισχύος από εκείνους των νοσοκομείων. Ένας αισθητήρας στο δάχτυλο κατέγραφε τον καρδιακό παλμό, ενώ ο τομογράφος αποτύπωνε καρέ-καρέ τις μεταβολές του όγκου του αίματος — δημιουργώντας μια «4D ταινία» του παλλόμενου εγκεφάλου.

Οι επιστήμονες χαρτογράφησαν τον εγκέφαλο σε στρώματα. Στους νέους, οι παλμοί ξεκινούσαν ισχυροί στην επιφάνεια και εξασθενούσαν σταδιακά σε βάθος. Στους ηλικιωμένους, η λευκή ουσία εμφάνιζε σημαντικά εντονότερους παλμούς, ενώ οι εξωτερικές περιοχές παρέμεναν σχεδόν αμετάβλητες. Οι διαφορές μεταξύ των ηλικιωμένων ήταν πολύ μεγαλύτερες από ό,τι στους νέους.

Η σύνδεση με την αρτηριακή πίεση

Οι μισοί ηλικιωμένοι συμμετέχοντες έπασχαν από υπέρταση και παρουσίασαν ισχυρότερους παλμούς. Αυτό δείχνει ότι ο εγκέφαλος γερνάει με δύο τρόπους: αφενός με το πέρασμα του χρόνου, αφετέρου λόγω παραγόντων κινδύνου όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, που επιταχύνει τη φθορά. Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων καθορίζει τον ατομικό ρυθμό γήρανσης του εγκεφάλου.

Τα γνωστά σημάδια γήρανσης, όπως η συρρίκνωση και η μειωμένη ροή αίματος, χρειάζονται χρόνια για να εμφανιστούν. Όταν εντοπίζονται στις τομογραφίες, η βλάβη έχει ήδη προκληθεί. Αντίθετα, οι παλμοί των αιμοφόρων αγγείων αντικατοπτρίζουν σε πραγματικό χρόνο τη λειτουργική κατάσταση του εγκεφάλου.

Γιατί έχει σημασία η ανακάλυψη

Οι μικρές αρτηρίες του εγκεφάλου λειτουργούν ως αποσβεστήρες κραδασμών, προστατεύοντας τον ευαίσθητο ιστό. Με την ηλικία, τα τοιχώματά τους γίνονται πιο άκαμπτα, το αγγειακό δίκτυο λιγότερο πολύπλοκο και τα μυϊκά κύτταρα χάνουν την ελαστικότητά τους. Όλα αυτά μειώνουν την ικανότητα των αγγείων να απορροφούν την παλμική πίεση.

«Ο παλμός των αρτηριών είναι σαν την αντλία του εγκεφάλου, που βοηθά στην απομάκρυνση των αποβλήτων. Χάρη στη νέα μας μέθοδο, μπορούμε να δούμε πώς αλλάζουν αυτοί οι όγκοι με την ηλικία και τους **αγγειακούς παράγοντες κινδύνου» εξηγεί ο ερευνητής.

Η ομάδα διαπίστωσε ότι οι παλμοί των μικρών αγγείων αντανακλούν μεταβολές στο ευρύτερο αρτηριακό σύστημα. Στους ηλικιωμένους, οι αλλαγές στη λευκή ουσία ήταν δραματικές, σε αντίθεση με τη φαιά ουσία, όπου οι μεταβολές ήταν περιορισμένες — γεγονός που μπορεί να εξηγεί γιατί η βλάβη στη λευκή ουσία αποτελεί χαρακτηριστικό σημάδι της εγκεφαλικής γήρανσης.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Cardiovascular Research, αποκαλύπτει ότι κάθε εγκέφαλος ακολουθεί τη δική του πορεία γήρανσης. Η νέα απεικονιστική μέθοδος επιτρέπει πλέον στους επιστήμονες να μετρούν και να παρακολουθούν αυτή τη διαδικασία, ανοίγοντας δρόμους για έγκαιρη διάγνωση και πρόληψη νευροεκφυλιστικών παθήσεων.

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Οι ασθενείς εμπιστεύονται την τεχνητή νοημοσύνη – Οι γιατροί προειδοποιούν: «Το chatgpt δεν είναι διάγνωση»

10:39 - grammateia
Η ραγδαία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης αλλάζει τον τρόπο που οι πολίτες προσεγγίζουν την υγεία τους. Όλο και περισσότεροι ζητούν ιατρικές απαντήσεις από ψηφιακά εργαλεία πριν απευθυνθούν σε γιατρό, προκαλώντας ανησυχία στην ιατρική κοινότητα για τις συνέπειες της αυτοδιάγνωσης.

Ένα ολοένα αυξανόμενο φαινόμενο στην καθημερινότητα των πολιτών είναι η αναζήτηση ιατρικών συμβουλών μέσω ψηφιακών βοηθών τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ). Όπως αναφέρει η καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρας Ψαλτοπούλου, όλο και περισσότεροι ασθενείς φτάνουν στους γιατρούς έχοντας ήδη εκτυπώσει απαντήσεις που έλαβαν από το chatgpt.

Η κ. Ψαλτοπούλου επεσήμανε πως η τεχνητή νοημοσύνη έχει φέρει μια πραγματική επανάσταση στην ιατρική, καθώς οι ασθενείς έχουν πλέον εύκολη πρόσβαση σε πληθώρα πληροφοριών. Ωστόσο, τόνισε ότι «η ΑΙ δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον γιατρό», εξηγώντας πως μόνο ο γιατρός διαθέτει την ανθρώπινη επαφή, την κλινική εξέταση και την ικανότητα να θέτει στοχευμένες ερωτήσεις που οδηγούν στη σωστή διάγνωση.

Σύμφωνα με την καθηγήτρια, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει επικουρικά, τόσο για τον γιατρό όσο και για τον ασθενή: «Είναι συμπαραστάτης, όχι αντικαταστάτης», δήλωσε χαρακτηριστικά. Ο γιατρός, όπως υπογράμμισε, είναι ο μόνος αρμόδιος να αξιολογήσει τα δεδομένα και να καθορίσει την κατάλληλη θεραπεία.

Η κ. Ψαλτοπούλου προειδοποίησε ακόμη ότι η πληροφόρηση από το διαδίκτυο δεν είναι εξατομικευμένη, κάτι που εγκυμονεί κινδύνους. «Κάθε ασθενής είναι διαφορετικός· ό,τι ισχύει γενικά, μπορεί να μην ισχύει για τον άνθρωπο που έχω απέναντί μου», σημείωσε. Παράλληλα, τόνισε ότι οι απαντήσεις της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να είναι ανακριβείς ή βασισμένες σε παρωχημένα δεδομένα, καθώς οι βάσεις γνώσης ενδέχεται να μην ενημερώνονται με τις πιο πρόσφατες ιατρικές εξελίξεις.

Στη συζήτηση επισημάνθηκε πως, παρότι η τεχνολογία έχει συμβάλει καθοριστικά στη διάγνωση και την ενημέρωση των ασθενών, η διαπροσωπική σχέση γιατρού-ασθενούς παραμένει αναντικατάστατη. Η καθηγήτρια πρόσθεσε ότι ο γιατρός οφείλει να απαντά με σαφήνεια σε κάθε ερώτηση και να εξηγεί όσα ο ασθενής διαβάζει στο διαδίκτυο, ώστε να σχηματίζει πλήρη εικόνα για την υγεία του.

Τέλος, έγινε αναφορά στη μικρή αύξηση των περιστατικών covid, με την κ. Ψαλτοπούλου να επισημαίνει τη σημασία του εμβολιασμού κατά της γρίπης τους μήνες Οκτώβριο και Νοέμβριο. «Τα εμβόλια έχουν ήδη φτάσει», ανέφερε, προσθέτοντας πως υπάρχουν ειδικά σκευάσματα για παιδιά 2-5 ετών και για ενήλικες άνω των 60. Οι πολίτες, όπως υπογράμμισε, πρέπει να συμβουλεύονται τον γιατρό τους για την κατάλληλη εμβολιαστική κάλυψη.

Πηγη: https://www.healthweb.gr/

Κάπνισμα: Ο πιο αξιόπιστος προγνωστικός παράγοντας για την υποτροπή [μελέτη]

10:38 - grammateia

Ο πιο αξιόπιστος προγνωστικός παράγοντας για την υποτροπή ενός πρώην καπνιστή δεν είναι η ισχυρή του επιθυμία να καπνίσει ή η χαμηλή πίστη στην ικανότητά του να απέχει από το κάπνισμα αλλά η κόπωση από τις προσπάθειες να παραμείνει πρώην καπνιστής, αναφέρει νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Addiction.

Οι πρώην καπνιστές φαίνεται πως επιστρέφουν στο κάπνισμα, πιο συχνά επειδή έχουν εξαντληθεί από τη συνεχή εγρήγορση που απαιτείται για να παραμείνουν τέτοιοι.

Η επίδραση της ψυχικής κόπωσης από τη διακοπή, σε πρώην καπνιστές, δεν επηρεάζεται από το πόσο διάστημα  απέχουν ή αν ατμίζουν για να μειώσουν την επιθυμία.

Ακόμα και μετά από χρόνια αποχής από το κάπνισμα, όταν τα συμπτώματα στέρησης δεν είναι πια ισχυρά, ακόμα και με τακτικό άτμισμα, το αθροιστικό συναισθηματικό και ψυχικό κόστος διατήρησης της αποχής μπορεί να είναι τόσο υψηλό που ξεπερνά τις ικανότητες αντιμετώπισης και την παρακίνηση να παραμείνει κάποιος πρώην καπνιστής.

Η μελέτη παρακολούθησε 2,000 ενήλικες πρώην καπνιστές στην Αυστραλία, Καναδά Βρετανία και ΗΠΑ.

Οι περισσότεροι είχαν διακόψει το κάπνισμα χρόνια πριν την έναρξη της μελέτης. Στην έναρξη, ο κάθε συμμετέχων

  • εξέφρασε πόσο κουρασμένος ήταν προσπαθώντας να απέχει
  • πόσο ισχυρή ήταν η ανάγκη να καπνίσει τις προηγούμενες 24 ώρες και
  • πόσο σίγουρος ήταν ότι θα παρέμενε πρώην καπνιστής

Δυο χρόνια αργότερα, το 9.2% των πρώην καπνιστών είχε ξαναρχίσει το κάπνισμα. Οι πιθανότητες υποτροπής των πρώην καπνιστών με υψηλή κούραση ήταν 1,64 φορές υψηλότερη από αυτούς με χαμηλή κούραση, δηλαδή οι πρώην καπνιστές που ήταν πιο κουρασμένοι από την προσπάθεια να διατηρήσουν την αποχή από το κάπνισμα είχαν 64% περισσότερες πιθανότητες υποτροπής έναντι των πρώην καπνιστών που δεν εξέφρασαν κόπωση από τη διακοπή.

Η υψηλή επιθυμία για κάπνισμα και η χαμηλή βεβαιότητα στο να παραμείνουν πρώην καπνιστές, επίσης προέβλεπε την υποτροπή, αλλά η προγνωστική ισχύς της κόπωσης από τη διακοπή ήταν ισχυρότερη και τουλάχιστον εν μέρει ανεξάρτητη από αυτές τις άλλες 2 μετρήσεις.

Το κάπνισμα είναι πολύ δύσκολο να διακοπεί. Περίπου το 95% των προσπαθειών διακοπής χωρίς βοήθεια, τελικά καταλήγει σε υποτροπή.

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η μελέτη δείχνει ότι η κόπωση από προσπάθειες να παραμείνει κάποιος πρώην καπνιστής μπορεί να είναι χρήσιμο εργαλείο αξιολόγησης για να εντοπίσουν πρώην καπνιστές με υψηλότερο κίνδυνο υποτροπής και να λάβουν τη στήριξη που χρειάζονται.

Προτείνουν ότι οι πρώην καπνιστές θα μπορούσαν ενδεχομένως να λαμβάνουν συμβουλές σχετικά με αναζήτηση περισσότερης βοήθειας όταν αρχίζουν να νιώθουν κόπωση.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Ελληνίδα επιστήμονας αναπτύσσει τεστ πρώιμης ανίχνευσης του καρκίνου

10:37 - grammateia
Ηκαθηγήτρια Μαρί-Νικόλ Θεοδωράκη αναπτύσσει ένα τεστ ανίχνευσης καρκίνου κεφαλής και τραχήλου σε πολύ πρώιμα στάδια χρησιμοποιώντας ένα απλό δείγμα αίματος ή σάλιου.

Η καθηγήτρια Μαρί-Νικόλ Θεοδωράκη πέρασε δύο χρόνια ως μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ στις ΗΠΑ. Εκεί, διαπίστωσε πως είχε δοθεί ελάχιστη προσοχή από τους επιστήμονες στον τομέα των εξωσωμάτων-μικροσκοπικών κυστιδίων που εκκρίνονται από τα κύτταρα και μεταφέρουν πληροφορίες για το τι συμβαίνει στους ιστούς ή τους όγκους, σαν ένα είδος «εσωτερικής υπηρεσίας πληροφοριών» του σώματος.

Στρέφοντας προς τα εξωσώματα τον ερευνητικό της φακό, η ερευνήτρια αναγνώρισε γρήγορα τις δυνατότητές τους ως υγρών βιοδεικτών στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου, συνειδητοποιώντας πως παρά το μικρό τους μέγεθος έχουν μεγάλο αντίκτυπο. Την ίδια ακριβώς περίοδο ο παππούς της διαγνώστηκε με καρκίνο και δυστυχώς αργότερα έφυγε από τη ζωή. Όπως η ίδια λέει, αν είχε γίνει έγκαιρα η διάγνωση θα μπορούσε να είχε σωθεί.
Επιστρέφοντας το 2018 από τις ΗΠΑ στη Γερμανία, η Ελληνίδα επιστήμονας άρχισε να εμβαθύνει την έρευνά της πάνω στα εξωσώματα και λίγο αργότερα οραματίστηκε τη δημιουργία μιας διαγνωστικής πλατφόρμας βασισμένης σε αυτά τα νανοκυστίδια. Η ιδέα αυτή πήρε σάρκα και οστά και κάπως έτσι προέκυψε η startup με την επωνυμία Bioexotec.

Αυτά μου λέει από τη Γερμανία η Δρ Θεοδωράκη λίγες μέρες πριν ανέβει στη σκηνή του Falling Walls Summit 2025 για να συμμετάσχει σε μια επιστημονική συνεδρία όπου θα συζητηθούν ζητήματα πολιτικής, ασφάλειας και κρατικής χρηματοδότησης, με απώτερο στόχο τη βελτίωση της πρόληψης του καρκίνου.

Δεκαπέντε χρόνια τώρα, το Falling Walls Summit, η εμβληματική παγκοσμίως αυτή δράση διοργανώνεται στο Βερολίνο, στο πλαίσιο της επετείου της ιστορικής Πτώσης του Τείχους, θέτοντας σταθερά το ίδιο ερώτημα: «Ποια θα είναι τα επόμενα τείχη που θα πέσουν στον χώρο της επιστήμης και της κοινωνίας;» και συγκεντρώνοντας μερικούς από τους καλύτερους ερευνητές του κόσμου για να συζητήσουν και να γιορτάσουν τις τελευταίες παγκόσμιες ανακαλύψεις στην επιστήμη, που συμβάλλουν στην αντιμετώπιση ορισμένων από τις μεγαλύτερες σύγχρονες προκλήσεις της ανθρωπότητας.

Η Μαρί-Νικόλ Θεοδωράκη εδώ και χρόνια προσπαθεί να «ρίξει τα δικά της τείχη» στην πρόληψη του καρκίνου. Ανώτερη Σύμβουλος με εξειδίκευση στην Ωτορινολαρυγγολογία και Χειρουργική Κεφαλής και Τραχήλου και Κύρια

Ερευνήτρια στην Ογκολογική Ανοσολογία στην Κλινική Rechts der Isar και νωρίτερα στο Πανεπιστήμιο Ουλμ στη Βάδη-Βυρτεμβέργη, θεωρείται μία από τις κορυφαίες ειδικούς στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου με χρήση υγρής βιοψίας, με έμφαση στον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου. Έχει ηγηθεί κλινικής και μεταφραστικής έρευνας σε ακαδημαϊκό και βιομηχανικό επίπεδο, συνεισφέροντας σημαντικά με επιστημονικές δημοσιεύσεις και εξασφαλίζοντας σημαντική χρηματοδότηση από τρίτους.

Ως CEO της νεοσύστατης Bioexotec, η επιστήμονας προσπαθεί μαζί με τους συνεργάτες της να «βγάλει» από το εργαστήριο τη μακροχρόνια έρευνά της πάνω στην πρόληψη του καρκίνου και να την εισαγάγει στην κλινική πρακτική.

«Το όραμα της BioExoTec είναι να ανιχνεύει τον καρκίνο το συντομότερο δυνατό, ιδανικά πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα. Πολλοί όγκοι διαγιγνώσκονται σήμερα σε προχωρημένο στάδιο, όπου το ποσοστό επιβίωσης των ασθενών μειώνεται στο 50%. Και όμως, περισσότερο από το 85% όλων των περιπτώσεων καρκίνου είναι ιάσιμοι στα αρχικά στάδια», αναφέρει η ίδια στο Dnews.

Ένα τεστ που ανιχνεύει τους όγκους

Η BioExoTec αναπτύσσει ένα τεστ ανίχνευσης καρκίνου κεφαλής και τραχήλου σε πολύ πρώιμα στάδια χρησιμοποιώντας ένα απλό δείγμα αίματος ή σάλιου. Είναι ελάχιστα επεμβατικό, εξαιρετικά ευαίσθητο και ακριβές και δίνει σημαντικά νωρίτερα αποτελέσματα από τις τρέχουσες μεθόδους, σύμφωνα με τους εμπνευστές του.

«Πολλές υπάρχουσες διαδικασίες υγρής βιοψίας βασίζονται στο κυκλοφορούν DNA όγκου (ctDNA) ή στα καρκινικά κύτταρα (CTCs). Το πρόβλημα είναι ότι αυτοί οι βιοδείκτες είναι συχνά ανιχνεύσιμοι στο αίμα μόνο σε μεταγενέστερα στάδια που συνήθως είναι πολύ αργά. Τα εξωσώματα, από την άλλη πλευρά, εκκρίνονται από τα καρκινικά κύτταρα διαρκώς και σε πρώιμο στάδιο, παρέχοντας έναν πλούτο πληροφοριών συμπεριλαμβανομένων RNA, πρωτεϊνών και λιπιδίων. Η BioExoTec χρησιμοποιεί αυτόν τον πλούτο δεδομένων με μια κατοχυρωμένη με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας μοριακή “υπογραφή” για την ακριβή αναγνώριση όγκων, ακόμη και στα πρώιμα στάδιά τους. Με αυτόν τον τρόπο, τα αποτελέσματα της θεραπείας και η 5ετής συνολική επιβίωση μπορούν να αυξηθούν σημαντικά στο μέλλον», σημειώνει η κα. Θεοδωράκη.

Όπως η ίδια λέει τα εξωσώματα, λόγω των βιομορίων που κουβαλούν, παρέχουν μια ολοκληρωμένη εικόνα του όγκου και λόγω των πληροφοριών σχετικά με την προέλευσή τους, χρησιμεύουν ως “επαγγελματική κάρτα” του γονικού κυττάρου. «Τα καρκινικά κύτταρα λειτουργούν ως ένα “hot spot” παραγωγής εξωσωμάτων».

Η ερευνητική ομάδα της Μαρι-Νικόλ Θεοδωράκη έχει δείξει ότι τα καρκινικά κύτταρα κεφαλής και τραχήλου παράγουν ολοένα και περισσότερο εξωσώματα και ότι αυτά τα εξωσώματα μεταδίδουν ένα ευρύ φάσμα πληροφοριών στα ανοσοκύτταρα, αναστέλλοντάς τα ή ενεργοποιώντας τα.

«Εμείς διερευνούμε την αλληλεπίδραση των εξωσωμάτων με τα ανοσοκύτταρα και τους μηχανισμούς που είναι υπεύθυνοι για αυτήν την αλληλεπίδραση», σημειώνει.

Η μεγάλη ευκαιρία της BioExoTec

Η έγκαιρη ανίχνευση είναι το «κλειδί» για την καλύτερη θεραπεία του καρκίνου και ακριβώς εδώ έγκειται η μεγάλη ευκαιρία της εταιρείας BioExoTec και της μεθόδου που ανέπτυξε.

«Το τεστ εξωσωμάτων όχι μόνο επιτρέπει τη διάγνωση σε πολύ πρώιμο στάδιο, αλλά συνεισφέρει αποτελεσματικά και στην παρακολούθηση της προόδου της θεραπείας και στην έγκαιρη ανίχνευση υποτροπών. Η πλατφόρμα είναι ευέλικτη και έχει τη δυνατότητα να εφαρμοστεί σε άλλους τομείς της ιατρικής μακροπρόθεσμα. Τα εξωσώματα θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα νέο πρότυπο για ελάχιστα μια επεμβατική διαγνωστική με εξαιρετική ακρίβεια», λέει η κα. Θεοδωράκη.

Το τεστ που προς το παρόν αφορά όγκους κεφαλής και τραχήλου, όπου η τεχνολογία της Bioexotec είναι ιδιαίτερα προηγμένη, απευθύνεται κυρίως σε εξειδικευμένες ογκολογικές κλινικές και μελλοντικά και σε γενικούς ιατρούς για χρήση όχι μόνο στη διάγνωση και την παρακολούθηση, αλλά και ως προληπτικός έλεγχος για ασθενείς υψηλού κινδύνου, σύμφωνα με την ίδια. Η ομάδα σχεδιάζει επίσης την επέκταση της δοκιμής ώστε να συμπεριλάβει τέσσερις επιπλέον τύπους καρκίνου.

Παράλληλα, η ομάδα εργάζεται πάνω σε πρόσθετες ενδείξεις και σε ένα τεστ σάλιου που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί απευθείας στο ιατρείο, το οποίο έχει ήδη ολοκληρώσει με επιτυχία την πρώτη κλινική του δοκιμή. Με το τεστ σάλιου η έγκαιρη ανίχνευση θα γίνει ακόμη πιο εύκολη και πιο προσβάσιμη, που είναι ένα επόμενο βήμα προς την ολοκληρωμένη πρόληψη.

Η BioExoTec συνεργάζεται τώρα στενά με ιατρικούς εταίρους. Οκτώ πανεπιστημιακά νοσοκομεία χρησιμοποιούν το τεστ παρέχοντας έγκαιρη ανατροφοδότηση για την περαιτέρω ανάπτυξη της δοκιμής. Ο στόχος είναι μια απλή δοκιμή να μπορεί να πραγματοποιηθεί με τον υπάρχοντα εργαστηριακό εξοπλισμό και να ενσωματώνεται εύκολα στην κλινική πράξη.

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει τώρα η Ελληνίδα ερευνήτρια είναι και σε επιστημονικό και σε επιχειρηματικό επίπεδο. «Από επιστημονικής άποψης, η απλοποίηση της εξέτασης αποτελεί βασική πρόκληση. Πρέπει να παραμείνει εξαιρετικά ακριβής, αλλά ταυτόχρονα να είναι αρκετά απλή ώστε να μπορεί να διενεργηθεί σε οποιοδήποτε εμπορικό εργαστήριο. Παράλληλα, χρειάζονται περαιτέρω κλινικές μελέτες οι οποίες απαιτούν χρόνο και σημαντικούς οικονομικούς πόρους», λέει η ίδια.

Από επιχειρηματικής άποψης η κανονιστική πολυπλοκότητα αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο. Διαδικασίες έγκρισης, κλινική επικύρωση και αποζημίωση από ασφαλιστικούς φορείς, απαιτούν το καθένα από αυτά σημαντικά βήματα που πρέπει να σχεδιάζονται στρατηγικά.

Η διαδικασία της έρευνας και ανάπτυξης του τεστ διήρκεσε περίπου μια δεκαετία, αλλά η ομάδα της BioExoTec διαθέτει πλέον ένα ισχυρό δίκτυο εμπειρογνωμόνων για να την υποστηρίξει στην πορεία και αρκετή επιμονή και υπομονή, γιατί όπως λέει η κα Θεοδωράκη: «η καινοτομία στην υγειονομική περίθαλψη δεν είναι σπριντ, αλλά μαραθώνιος!».

 

 

Πηγη: https://www.dnews.gr/