Ροή

SNFBA Foundations in Bioethics Course

October 10–13, 2025

 

Are you a student or professional eager to explore contemporary challenges in medicine, research, and health policy, and to strengthen your understanding of bioethics?

 

We invite you to apply for the Stavros Niarchos Foundation Bioethics Academy’s Foundations in Bioethics Course, a two-day intensive program held in Athens, Greece.

Led by experts from the Johns Hopkins Berman Institute of Bioethics and ETH Zurich’s Health Ethics and Policy Lab, this course offers participants the opportunity to build a strong foundation in bioethics through lectures, case discussions, and interactive small group discussions.

📍 LocationGoulandris Natural History Museum, Kifissia, Athens

📅 Deadline to apply: August 24, 2025

Participation in the SNFBA’s Foundations in Bioethics Course is free of charge for all accepted applicants. The course is fully supported through the generosity of the Stavros Niarchos Foundation (SNF).

To preserve the quality of the learning experience, the total number of participants is limited to 50.

 

Read below for details on which session is right for you!

 

SESSION A

For students, trainees, and early-career professionals

📅 October 10–11, 2025
📍 Goulandris Natural History Museum, Kifissia, Athens
🕓 Application Deadline: August 24, 2025

📥 Apply for Session A here: https://forms.gle/j9iSfGne7cEcMiry6

 

This session is designed for:

  • Medical students in their 4th, 5th, or 6th year
  • Senior students in biology, psychology, nutrition, law, or biomedical sciences
  • Junior resident doctors and early-career biomedical researchers

Note: Participants must already hold a BA or be close to completing their degree. Early undergraduate students are not eligible.

Topics include:

  • The Birth of Bioethics and the Rise of Autonomy
  • Law, Policy, and Bioethics
  • Health, Digital Technologies, and Bioethics
  • And more

What you’ll gain:

  • A strong foundation in bioethical principles and frameworks
  • Hands-on experience with case studies in medicine and biomedical research
  • Networking and peer learning through interactive discussions

 

SESSION B

For professionals from mid-career

📅 October 12–13, 2025
📍 Goulandris Natural History Museum, Kifissia, Athens
🕓 Application Deadline: August 24, 2025

📥 Apply for Session B here: https://forms.gle/KKrhgCHuu9wiTcHA9

 

This session is designed for:

  • Mid-career physicians and clinical researchers
  • Biomedical researchers or lab heads
  • Hospital administrators and public health professionals
  • Members of research or clinical ethics committees
  • Academics and educators in health-related fields
  • Legal and policy professionals with an interest in bioethics

Topics include:

  • The Birth of Bioethics and the Rise of Autonomy
  • Law, Policy, and Bioethics
  • Health, Digital Technologies, and Bioethics
  • And more

What you’ll gain:

  • A core understanding of ethical frameworks in health, research, and policy
  • In-depth discussion of real-world cases
  • A collaborative and intellectually stimulating environment

 

 

📥   Apply for Session A here:  https://forms.gle/j9iSfGne7cEcMiry6
📥   Apply for Session B here: https://forms.gle/KKrhgCHuu9wiTcHA9

📅 Deadline for Applications: August 24, 2025
📩 Questions? Email us at [email protected]

📲 Follow SNFBA:
• LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/snfba
• Facebook: https://www.facebook.com/SNFBA

About the Stavros Niarchos Foundation Bioethics Academy

Established in 2019, the Stavros Niarchos Foundation Bioethics Academy (SNFBA) is a collaborative initiative between the Johns Hopkins Berman Institute of Bioethics (JHU) and the Chair in Bioethics at ETH Zurich (ETH). Generously supported by the Stavros Niarchos Foundation (SNF), SNFBA was created to enhance bioethics education and awareness in Greece, providing a platform for learning, discussion, and professional development in bioethics.

The SNFBA aims to:

  • Provide high-quality bioethics education for university students, professionals, educators, and policymakers.
  • Foster a network of bioethics scholars and practitioners in Greece and internationally.
  • Support ethical decision-making in medicine, healthcare, research, and emerging technologies.
  • Equip professionals with bioethics knowledge and tools to navigate ethical challenges in biomedical and clinical research.

The SNFBA is co-directed by:

  • Prof. Jeffrey Kahn, the Andreas C. Dracopoulos Director of the Johns Hopkins Berman Institute of Bioethics (JHU)
  • Prof. Effy VayenaAssociate Vice President for Digital Transformation & Governance, and Chair of Bioethics at the Swiss Federal Institute of Technology in Zurich (ETH Zurich)

 

 

 

..

Μικρή αλλά υπαρκτή η έξαρση του κορονοϊού – Δεν υπάρχει εποχικότητα

Αύξηση των περιστατικών κορονοϊού παρατηρείται το τελευταίο διάστημα, με τη θερινή περίοδο να συνοδεύεται, όπως κάθε χρόνο, από «μικρή άνοδο» των κρουσμάτων, σύμφωνα με τον καθηγητή Πνευμονολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και πρόεδρο της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, Στέλιο Λουκίδη. Μιλώντας στο ΕΡΤNews, τόνισε ότι ο ιός δεν εμφανίζει εποχικότητα και «όλος ο χρόνος είναι δικός του». Όπως εξήγησε, το καλοκαίρι «τσιμπάνε λίγο τα περιστατικά», ωστόσο σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται για έξαρση που πρέπει να προκαλέσει ανησυχία.

«Μέχρι πριν από ένα μήνα εγκρίνονταν περίπου 40 αντιικά φάρμακα την ημέρα. Τώρα είμαστε στα 80-85, ίσως και στα 100», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι αριθμοί αυτοί παραμένουν πολύ μικροί σε σχέση με προηγούμενες χρονιές, όταν οι εγκρίσεις ξεπερνούσαν και τις 2.000 ημερησίως.

Ο καθηγητής υπογράμμισε πως η μικρή αυτή αύξηση αφορά κυρίως άτομα με υποκείμενα νοσήματα ή μεγαλύτερης ηλικίας, τα οποία χρειάζονται φαρμακευτική παρέμβαση. Παρόλα αυτά, σημείωσε πως: «Η αύξηση είναι αναμενόμενη, λόγω της κυκλοφορίας του πληθυσμού, των διακοπών και του συνωστισμού. Η ζωή συνεχίζεται».

Έκανε δε ιδιαίτερη μνεία στη στάση των νεότερων ηλικιών απέναντι στα ήπια συμπτώματα: «Οποιαδήποτε ήπια συμπτωματολογία δεν σταματάει και δεν δημιουργεί κανένα ίχνος απομόνωσης ή προσπάθειας μετριασμού της μικρής αυτής έξαρσης».

Ο κ. Λουκίδης απηύθυνε σύσταση για προσοχή, ιδίως στις επαφές με ευάλωτους ανθρώπους: «Σε οποιοδήποτε ήπιο σύμπτωμα, ας προσπαθήσουμε να προστατεύσουμε ανθρώπους μεγάλης ηλικίας ή με σοβαρά υποκείμενα νοσήματα».

Παράλληλα, σημείωσε πως η πλατφόρμα για τα αντιικά φάρμακα λειτουργεί ομαλά και είναι φιλική, με στόχο την άμεση εξυπηρέτηση των ευπαθών ομάδων, ώστε να αποφεύγεται η επαφή με τις δομές υγείας και η ανάγκη για νοσηλεία.

Σε ερώτηση για την ήπια κλινική εικόνα των νέων περιστατικών, ο καθηγητής επισήμανε ότι: «Η συμπτωματολογία εντοπίζεται κυρίως στο ανώτερο αναπνευστικό ή εμφανίζεται ως γενική καταβολή και εξάντληση. Πολλοί δεν καταλαβαίνουν καν ότι πέρασαν κορονοϊό»

 

 

Πηγη: https://www.insider.gr/

Παγκόσμια Εβδομάδα Μητρικού Θηλασμού: Επένδυση στο μέλλον και την υγεία των παιδιών

Ο μητρικός θηλασμός είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους διασφάλισης της υγείας, της ανάπτυξης και της επιβίωσης του μωρού στα πρώτα στάδια της ζωής του. Λειτουργεί ως το πρώτο του εμβόλιο, παρέχοντας προστασία από ασθένειες όπως η διάρροια και η πνευμονία.

 

Ηεπένδυση στον μητρικό θηλασμό είναι μια επένδυση στο μέλλον, ωστόσο μόνο το 48% των βρεφών κάτω των έξι μηνών θηλάζουν αποκλειστικά – πολύ κάτω από τον στόχο της Παγκόσμιας Συνέλευσης Υγείας για 60% έως το 2030. Αυτό οφείλεται στις αλληλεπικαλυπτόμενες προκλήσεις για τις νέες μητέρες, τους επαγγελματίες υγείας και τα συστήματα υγείας.

Εκατομμύρια μητέρες σε όλο τον κόσμο δεν λαμβάνουν έγκαιρη και εξειδικευμένη υποστήριξη σε ένα περιβάλλον υγειονομικής περίθαλψης όταν τη χρειάζονται περισσότερο.

Μόνο το ένα πέμπτο των χωρών περιλαμβάνει εκπαίδευση στη διατροφή βρεφών και μικρών παιδιών για τους γιατρούς και τους νοσηλευτές που φροντίζουν τις νέες μητέρες. Αυτό σημαίνει ότι η πλειονότητα των μητέρων στον κόσμο φεύγει από τα νοσοκομεία χωρίς την κατάλληλη καθοδήγηση σχετικά με το πώς να θηλάζουν τα μωρά τους και πότε να εισάγουν συμπληρωματική διατροφή.

Σε πολλές χώρες, τα συστήματα υγείας πολύ συχνά δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους, είναι κατακερματισμένα ή ανεπαρκώς εξοπλισμένα για την παροχή ποιοτικής, συνεπούς και τεκμηριωμένης υποστήριξης του μητρικού θηλασμού.

Οι επενδύσεις στην υποστήριξη του μητρικού θηλασμού παραμένουν εξαιρετικά χαμηλές, παρόλο που κάθε δολάριο που επενδύεται παράγει 35 δολάρια ΗΠΑ σε οικονομικές αποδόσεις.

«Βιώσιμη υποστήριξη»

Καθώς γιορτάζουμε την Παγκόσμια Εβδομάδα Μητρικού Θηλασμού με θέμα: «Δώστε προτεραιότητα στο μητρικό θηλασμό: Δημιουργία βιώσιμων συστημάτων υποστήριξης», ο ΠΟΥ και η UNICEF καλούν τις κυβερνήσεις, τους διαχειριστές της υγείας και τους εταίρους να επενδύσουν σε υψηλής ποιότητας υποστήριξη του μητρικού θηλασμού, με:

  • εξασφάλιση επαρκών επενδύσεων σε δίκαιη, ποιοτική φροντίδα μητέρων και νεογνών, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών υποστήριξης του μητρικού θηλασμού,
  • αύξηση των κονδυλίων του εθνικού προϋπολογισμού για προγράμματα μητρικού θηλασμού,
  • ενσωμάτωση της συμβουλευτικής και της υποστήριξης του μητρικού θηλασμού στις συνήθεις υπηρεσίες υγείας μητέρας και παιδιού, συμπεριλαμβανομένης της προγεννητικής, του τοκετού και της μεταγεννητικής φροντίδας,
  • διασφάλιση ότι όλοι οι πάροχοι υπηρεσιών υγείας είναι εξοπλισμένοι με τις δεξιότητες και τις γνώσεις που απαιτούνται για την υποστήριξη του μητρικού θηλασμού, μεταξύ άλλων σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και ανθρωπιστικής βοήθειας,
  • ενίσχυση των κοινοτικών συστημάτων υγείας ώστε να παρέχεται σε κάθε νέα μητέρα συνεχής, προσιτή υποστήριξη του μητρικού θηλασμού για διάστημα έως και δύο ετών και πέραν αυτού και
  • προστασία του μητρικού θηλασμού με τη διασφάλιση της εφαρμογής του Διεθνούς Κώδικα Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλακτος σε όλες τις εγκαταστάσεις και τα συστήματα υγείας.

Η ενίσχυση των συστημάτων υγείας για την υποστήριξη του μητρικού θηλασμού δεν είναι απλώς μια υγειονομική επιταγή, είναι μια ηθική και οικονομική επιταγή. Ο ΠΟΥ και η UNICEF παραμένουν προσηλωμένοι στην υποστήριξη των χωρών για την οικοδόμηση ανθεκτικών συστημάτων υγείας που δεν αφήνουν καμία μητέρα και κανένα παιδί πίσω.

 

 

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Εξαρτήσεις: Αυξάνεται η ζήτηση για συνθετικά ναρκωτικά στην Ευρώπη – Κατασχέσεις-ρεκόρ κοκαΐνης

Καθώς καταγράφεται ραγδαία αύξηση των συνθετικών ναρκωτικών και της χρήσης κοκαΐνης, η Ελλάδα ανταποκρίνεται με τη σύσταση του ΕΟΠΑΕ και τη διαμόρφωση ενιαίας Εθνικής Στρατηγικής, εξηγεί ο κ. Αθανάσιος Θεοχάρης, Εθνικός Συντονιστής για την Αντιμετώπιση των Εξαρτήσεων στην Ελλάδα, Πρόεδρος ΕΟΠΑΕ

 

Η πρόσφατη Ευρωπαϊκή Έκθεση για τα Ναρκωτικά 2025, που δημοσιεύτηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για τα Ναρκωτικά (EUDA), περιγράφει ένα ταχύτατα μεταβαλλόμενο τοπίο στο πεδίο των ναρκωτικών ουσιών σε όλη την Ευρώπη, που οφείλεται στην παγκόσμια αστάθεια, την αλλαγή των ουσιών και του τρόπου χρήσης, αλλά και τα ανεπτυγμένα δίκτυα διακίνησης. Στη βάση δεδομένων από 29 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα, η έκθεση αναδεικνύει μία νέα πραγματικότητα, όπου κυριαρχούν νέες ουσίες και απαιτούνται νέες προσεγγίσεις και στρατηγικός σχεδιασμός.

Τα τελευταία χρόνια, η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια αύξηση στα συνθετικά ναρκωτικά, όπως οι συνθετικές καθινόνες, τα νιταζένια και τα κανναβινοειδή. Τα νιταζένια έχουν συσχετιστεί με αυξημένα περιστατικά υπερδοσολογίας και ανιχνεύονται συχνά σε νοθευμένα φάρμακα. Παράλληλα, η έλλειψη ηρωίνης λόγω της απαγόρευσης καλλιέργειας οπίου στο Αφγανιστάν προκαλεί ανησυχίες για μετατόπιση της ζήτησης σε πιο επικίνδυνα εναλλακτικά συνθετικά ναρκωτικά. Η έκθεση επισημαίνει επίσης την ανησυχία για την αυξανόμενη χρήση κάνναβης και κοκαΐνης. Η χρήση κοκαΐνης συνεχίζει να αυξάνεται, όπως αποδεικνύεται και από τις κατασχέσεις ρεκόρ των 419 τόνων το έτος 2023. Αυτή η αύξηση αλλάζει τον τρόπο και τις διαδρομές διακίνησης ουσιών, ενώ παράλληλα τροφοδοτεί τη βία που σχετίζεται με τα ναρκωτικά σε όλη την ΕΕ.

Η χώρα μας αποτελεί κόμβο διέλευσης των ναρκωτικών ουσιών από την Ασία και Αφρική στην ΕΕ, ενώ παρουσιάζεται και πολυπλοκότητα στο μοτίβο χρήσης, με τα άτομα να κάνουν συχνά χρήση συνδυασμού οπιοειδών, διεγερτικών και συνταγογραφούμενων φαρμάκων, αυξάνοντας τον κίνδυνο υπερδοσολογίας και δυσκολεύοντας τη θεραπεία τους. Όλα τα παραπάνω, καθιστούν την παρακολούθηση και την αντιμετώπιση των εξαρτήσεων ακόμα πιο σύνθετη και πολύπλοκη.

Η Ελλάδα δεν μένει θεατής στο μεταβαλλόμενο τοπίο των εξαρτήσεων, αντιθέτως, απαντά με έναν ριζικό και σύγχρονο μετασχηματισμό, τη θέσπιση του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ) – ενός ενιαίου δημόσιου φορέα, στον οποίο εντάσσονται όλοι οι μέχρι πρότινος εγκεκριμένοι φορείς απεξάρτησης, αναδιαρθρώνει το τοπίο των υπηρεσιών και επανακαθορίζει τη στρατηγική της χώρας μας. Πρόκειται για μία τομή, που σηματοδοτεί για πρώτη φορά τον σχεδιασμό και υλοποίηση μίας ενιαίας Εθνικής Στρατηγικής για τις εξαρτήσεις.

Ο ΕΟΠΑΕ, λειτουργώντας από τον Φεβρουάριο του 2025, θέτει στο επίκεντρο τον άνθρωπο – αντιμετωπίζοντας την εξάρτηση ως ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο και παράλληλα χρόνια νόσο, που απαιτεί συνεχή φροντίδα, διασύνδεση και αποστιγματισμό.

Η αντιμετώπιση των εξαρτήσεων δεν περιορίζεται μόνο στη θεραπεία. Η πρόληψη, η έγκαιρη παρέμβαση, η αποτοξίνωση, η κοινωνική επανένταξη, η εκπαίδευση και ενίσχυση δεξιοτήτων, η ενδυνάμωση του γονεϊκού ρόλου, η υποστήριξη στη μετάβαση σε αυτόνομες μορφές διαβίωσης και η προώθηση στην απασχόληση, αλλά και η υποστήριξη σε συνθήκες κρίσης, ακόμα και η αντιμετώπιση της αστεγίας, δημιουργούν σήμερα, ένα ολιστικό και ανθρωποκεντρικό μοντέλο θεραπείας.

Η εθνική στρατηγική στηρίζεται στον θεραπευτικό πλουραλισμό, τη θεραπευτική συνέχεια και την καθολική πρόσβαση χωρίς περιορισμούς, καλύπτοντας κάθε ανάγκη: από τη θεραπεία, με εύρος επιλογών ακόμη και μέσα σε σωφρονιστικά καταστήματα, μέχρι την κοινωνική και επαγγελματική επανένταξη του εξαρτημένου ατόμου. Με τον ΕΟΠΑΕ, για πρώτη φορά, η Ελλάδα αποκτά έναν ενιαίο σχεδιασμό και υλοποίηση πολιτικής για το σύνολο των εξαρτήσεων, από νόμιμες ή παράνομες ουσίες, και εθισμών (αλκοόλ, τζόγο, τυχερά παιχνίδια, διαδίκτυο), οι οποίοι μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά, όπως η απώλεια ελέγχου, η μείωση της λειτουργικότητας και η ακατανίκητη παρόρμηση για συνέχιση της συμπεριφοράς παρά τις αρνητικές συνέπειες.

Τα τελευταία χρόνια, ο αριθμός των ατόμων που πλήττονται από συμπεριφορικές εξαρτήσεις αυξάνεται συνεχώς. Εμφανίζονται συνεχώς νέες μορφές εθισμού τόσο στους εφήβους και νεαρούς ενήλικες, όσο και στους ενήλικες, που επηρεάζουν σοβαρά την κοινωνική, ακαδημαϊκή και επαγγελματική ζωή, μειώνοντας την ευημερία και την ποιότητα ζωής. Οι συμπεριφορικές εξαρτήσεις και εθισμοί αποτελούν πλέον βασική στόχευση της στρατηγικής του ΕΟΠΑΕ.

Ο ΕΟΠΑΕ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη και την έγκυρη ενημέρωση της κοινότητας, αναπτύσσοντας μονάδες και υπηρεσίες πρόληψης σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα, έχοντας ως πρωτεύοντα ρόλο την υλοποίηση στοχευμένων δράσεων σε σχολεία σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση, σε γονείς και μαθητικές κοινότητες για θέματα εξαρτήσεων. Παράλληλα, αξιοποιούνται σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία και διαδικτυακές πλατφόρμες για την ενημέρωση, συμβουλευτική υποστήριξη αλλά και ευαισθητοποίηση του κοινού. Με το Εθνικό Παρατηρητήριο για την πρόληψη και έγκαιρη παρέμβαση του ψηφιακού εθισμού, ένα έργο τομή στον τομέα των εξαρτήσεων, ο ΕΟΠΑΕ εστιάζει στην αντιμετώπιση του ψηφιακού εθισμού, με την ενσωμάτωση θεσμικών μέτρων, την ανάπτυξη σύγχρονων πρωτοκόλλων κι ενός οργανωμένου συστήματος έγκαιρης ανίχνευσης και παρατήρησης με δυνατότητα παραπομπής για συνεχή υποστήριξη.

Κοιτάζοντας μπροστά, η αληθινή καινοτομία δεν είναι μόνο στις υποδομές και τα εργαλεία, είναι στη συλλογική αλλαγή κουλτούρας. Στόχος μας είναι να χτίσουμε μια κοινωνία όπου η αποδοχή, η ισότητα και η στήριξη είναι αυτονόητες. Η Ελλάδα, με τον ΕΟΠΑΕ, πραγματοποιεί ένα τολμηρό μα συνάμα και απαραίτητο βήμα. Δημιουργεί ένα σύγχρονο, αποτελεσματικό και διαλειτουργικό δίκτυο υπηρεσιών απεξάρτησης, απαντώντας στις προκλήσεις του μεταβαλλόμενου τοπίου των εξαρτήσεων. Οφείλουμε ως χώρα μας να μην έχουμε αποκλεισμούς, γιατί κανένας άνθρωπος που δίνει τη μάχη του με την εξάρτηση δεν πρέπει να μένει μόνος του.

 

 

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

«Από την φροντίδα του ενός στην προστασία των πολλών»: Για την αξία της Δημόσιας Υγείας μιλά ο Δημήτρης Χατζηγεωργίου

Ο Δημήτρης Χατζηγεωργίου, Διευθύνων Σύμβουλος του ΕΟΔΥ, εξηγεί σε ανάρτησή του γιατί ακόμη μεγαλύτερη σημασία από την φροντίδα του ενός ασθενούς έχι η εστίαση στη Δημόσια Υγεία και την πρόληψη και προστασία της κοινότητας

 

Ο Δημήτρης Χατζηγεωργίου, Παθολόγος – Λοιμωξιολόγος και Διευθύνων Σύμβουλος του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), μας θυμίζει πως η Ιατρική δεν είναι μόνο η φροντίδα του κάθε ασθενούς ξεχωριστά, αλλά και η προστασία της υγείας ολόκληρου του πληθυσμού.

Όπως λέει σε ανάρτησή του στο Facebook, πολλοί γιατροί, και ο ίδιος αρχικά, θεωρούσαν ότι η μεγαλύτερη προσφορά τους ήταν να βοηθούν τον ασθενή να ξεπεράσει το πρόβλημά του. Να είναι εκεί, δίπλα του, να τον ανακουφίζουν και να του δίνουν ελπίδα μέσα από τη θεραπεία. Και αυτό παραμένει ο πυρήνας της ιατρικής τέχνης.

Όμως, υπάρχει κάτι εξίσου σημαντικό σύμφωνα με τον κύριο Χατζηγεωργίου, αν όχι πιο κρίσιμο: η Δημόσια Υγεία. Δεν αφορά μόνο τον δημόσιο χαρακτήρα του συστήματος ή τη χρηματοδότηση, αλλά την πρόληψη και τη φροντίδα για όλους, ακόμα και για όσους δεν έχουν φωνή μέσα στο σύστημα. Είναι η τέχνη και η επιστήμη που προλαμβάνει, αποτρέπει και προστατεύει, πριν καν το πρόβλημα γίνει ορατό.

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο της ανάρτησης: 

«Τι σημαίνει Δημόσια Υγεία; Μέχρι πρόσφατα, πίστευα – όπως πολλοί συνάδελφοι – ότι η ύψιστη προσφορά της ιατρικής, αυτό που επί χρόνια υπηρετούσα με συνέπεια και αφοσίωση, ήταν να βοηθάς έναν ασθενή να ξεπεράσει το πρόβλημά του. Να είσαι δίπλα του, να τον ανακουφίζεις, να του δίνεις θεραπεία και ελπίδα.

Και πράγματι, αυτό είναι ο πυρήνας της ιατρικής: η φροντίδα του ανθρώπου που έχει ανάγκη. Όμως, με τον καιρό, συνειδητοποίησα ότι υπάρχει και κάτι άλλο, εξίσου – αν όχι περισσότερο – σημαντικό: η φροντίδα για την υγεία ολόκληρου του πληθυσμού. Όχι του ενός, αλλά των πολλών. Όχι η θεραπεία, αλλά η πρόληψη. Όχι η παρέμβαση όταν το κακό έχει γίνει, αλλά η αποτροπή του πριν καν ξεκινήσει.
Αυτό είναι η Δημόσια Υγεία.

Ο όρος Δημόσια Υγεία δεν έχει να κάνει με τον δημόσιο χαρακτήρα του συστήματος υγείας, ούτε με το ποσοστό συμμετοχής του κράτους στη χρηματοδότηση. Δημόσια Υγεία σημαίνει να νοιάζεσαι και να φροντίζεις για όλους — περιλαμβανομένων και εκείνων που δεν έχουν φωνή, που είναι αόρατοι στο σύστημα.

Σημαίνει να επαγρυπνείς για επιδημίες που μπορεί να ξεσπάσουν, για νοσήματα που σιωπηλά κυκλοφορούν και απειλούν. Να κινητοποιείσαι άμεσα για να διερευνήσεις ένα περιστατικό φυματίωσης σε παράτυπο μετανάστη. Να ενεργοποιείς μηχανισμούς όταν εμφανίζεται έστω και ένα κρούσμα πυρετού Κριμαίας-Κονγκό, πυρετού Δυτικού Νείλου, ελονοσίας ή λεπτοσπείρωσης, μια συρροή γαστρεντερίτιδας ή πνευμονικής λοίμωξης από Legionella, μια σοβαρή περίπτωση διεισδυτικού στρεπτοκόκκου, ιλαράς ή κοκκύτη.

Δημόσια Υγεία σημαίνει να έχεις δημιουργήσει πολλαπλά συστήματα επιτήρησης για διάφορα νοσήματα και να γνωρίζεις ανά πάσα στιγμή το επίπεδο κινδύνου για κάθε νόσο. Για να προλάβεις, πρέπει πρώτα να ξέρεις.

Δημόσια Υγεία σημαίνει επίσης να διευκολύνεις εκείνους που έχουν δυσκολία πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας. Να καταλαβαίνεις ότι όσο πιο δύσκολη είναι η πρόσβαση, τόσο πιο εύκολη και προσιτή πρέπει να κάνεις την πρόληψη. Ότι δεν αρκεί να στήσεις μια υπηρεσία και να περιμένεις – πρέπει να πας εσύ σ’ αυτούς. Εκεί όπου ζουν, εκεί όπου εργάζονται, εκεί όπου αποκλείονται. Γιατί όταν η πρόληψη δεν φτάνει στον κάθε ένα άνθρωπο, τότε καθυστερεί και η προστασία της κοινότητας.

Αυτός είναι ο ρόλος της Δημόσιας Υγείας: να βλέπει το σύνολο, να προβλέπει, να παρεμβαίνει έγκαιρα, να προστατεύει ήσυχα και αποτελεσματικά.
Η νίκη για έναν κλινικό γιατρό είναι ορατή και χειροπιαστή: να καταφέρει να θεραπεύσει τον ασθενή του. Είναι μια ανθρώπινη σχέση πρόσωπο με πρόσωπο που κάποιες φορές περιλαμβάνει συγκίνηση, ευγνωμοσύνη, ανακούφιση.

Αλλά η νίκη για τον γιατρό Δημόσιας Υγείας είναι αόρατη – και όμως καθοριστική: να προλάβει έναν κίνδυνο πριν αυτός εκδηλωθεί. Να αποτρέψει μια επιδημία, μια κρίση, ένα ξέσπασμα – χωρίς κανείς να το καταλάβει, χωρίς καν να χρειαστεί να ειπωθεί ένα ευχαριστώ.
Και αυτή είναι η πιο αθόρυβη – αλλά και η πιο ουσιαστική – νίκη της Ιατρικής».

 

 

Πηγη: https://www.ygeiamou.gr/

Εντοπίστηκαν γενετικές ποικιλομορφίες που συνδέονται με τον κίνδυνο ευθραυστότητας

Νέα έρευνα εντόπισε γενετικές ποικιλομορφίες που συνδέονται με την εγκεφαλική λειτουργία την άμυνα του οργανισμού και τον μεταβολισμό, που συμβάλλουν στην εμφάνιση ευθραυστότητας στους ηλικιωμένους.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Nature Aging  από ερευνητές του Karolinska Institutet, και παρέχει νέες βιολογικές πληροφορίες για την έναρξη της ευθραυστότητας.

Η ευθραυστότητα αυξάνει τον κίνδυνο νοσηλείας και θανάτου και είναι σημαντικό να κατανοηθεί γιατί ορισμένοι επηρεάζονται νωρίτερα από άλλους.

Πραγματοποιήθηκε γενετική ανάλυση 1 εκατομμυρίου ανθρώπων στη Φινλανδία και τη Βρετανία και οι ερευνητές εντόπισαν γενετικές ποικιλομορφίες που συνδέονται με την ευθραυστότητα.

Αναλύοντας το DNA και πληροφορίες υγείας συμμετεχόντων, οι ερευνητές μπόρεσαν να εντοπίσουν εκατοντάδες γενετικούς δείκτες που επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης της κατάστασης.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ευθραυστότητα δεν προκαλείται από έναν παράγοντα αλλά από πολλά γονίδια που επηρεάζουν πώς εργάζεται το ανοσοποιητικό σύστημα, ο εγκέφαλος και ο μεταβολισμός. Ορισμένα γονίδια είναι εντελώς νέα ανακάλυψη, δήλωσαν οι ερευνητής.

Tα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο γενετικός κίνδυνος ευθραυστότητας μπορεί να μετρηθεί και τελικά να χρησιμοποιηθεί για την πρόβλεψη του ποιος θα έχει αυξημένο κίνδυνο νόσησης ή ανάγκη περίθαλψης.

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

ΕΟΦ: Κίνδυνος σφάλματος από αλλαγή σε γνωστό φάρμακο κατά του διαβήτη [οδηγίες]

Το νέο σκεύασμα έχει την ίδια αποτελεσματικότητα και ασφάλεια όπως το αρχικό και λαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο.

Υπαρκτός είναι ο κίνδυνος σφαλμάτων στη χορήγηση φαρμάκου για τον διαβήτη με τη δραστική ουσία σεμαγλουτίδη, λόγω της αλλαγής του σκευάσματος.

Αυτό επισημαίνεται σε σημερινή ανακοίνωση του ΕΟΦ στην οποία αναφέρονται αναλυτικά τα ακόλουθα:

Το νέο σκεύασμα των δισκίων Rybelsus έχει υψηλότερη βιοδιαθεσιμότητα (το ποσοστό της δραστικής ουσίας που απορροφάται στην κυκλοφορία του αίματος) από το αρχικό σκεύασμα, πράγμα που σημαίνει ότι απαιτούνται χαμηλότερες δόσεις για να επιτευχθεί το ίδιο αποτέλεσμα.

Το νέο σκεύασμα έχει την ίδια αποτελεσματικότητα και ασφάλεια όπως το αρχικό σκεύασμα και λαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο.

Δεδομένου ότι τα δισκία και των δύο σκευασμάτων θα είναι προσωρινά διαθέσιμα στην αγορά, υπάρχει κίνδυνος λήψης λανθασμένης δόσης. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υπερδοσολογία, αυξάνοντας τον κίνδυνο γαστρεντερικών ανεπιθύμητων ενεργειών (ανεπιθύμητες ενέργειες που επηρεάζουν το στομάχι και το έντερο).

Η εταιρεία έχει αλλάξει το μέγεθος και το σχήμα των δισκίων, καθώς και τη συσκευασία του νέου σκευάσματος. Μια επιστολή στους επαγγελματίες Υγείας θα σταλεί, προκειμένου να ειδοποιηθούν σχετικά με τις αλλαγές και την ανάγκη να ενημερώσουν τους ασθενείς για την αλλαγή του σκευάσματος και την τροποποίηση της δόσης.

Πληροφορίες για τους ασθενείς

  • Το σκεύασμα του φαρμάκου για τον διαβήτη Rybelsus (σεμαγλουτίδη) αλλάζει σε ένα νέο σκεύασμα, που απορροφάται καλύτερα στην κυκλοφορία του αίματος. Ως αποτέλεσμα, τα νέα δισκία θα περιέχουν χαμηλότερη δόση Rybelsus, αλλά θα είναι εξίσου αποτελεσματικά με το αρχικό σκεύασμα.
  • Το χρώμα της συσκευασίας σας θα παραμείνει το ίδιο (δηλαδή πράσινο, κόκκινο ή μπλε) και θα συνεχίσετε να παίρνετε μόνο ένα δισκίο Rybelsus κάθε μέρα.
  • Εάν ήδη χρησιμοποιείτε το Rybelsus, ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός σας θα σας ενημερώσει για την αλλαγή και θα σας πει ποια δόση του νέου σκευάσματος πρέπει να χρησιμοποιήσετε.
  • Τα νέα δισκία Rybelsus θα είναι μικρότερα και θα έχουν διαφορετικό (στρογγυλό) σχήμα. Το εξωτερικό κουτί και η κυψέλη (blister) θα είναι μικρότερα, ενώ οι ταινίες της κυψέλης θα είναι ασημί και στις δύο πλευρές (βλ. εικόνες παρακάτω).
  • Πλήρεις πληροφορίες σχετικά με το φάρμακό σας και τον τρόπο χρήσης του παρέχονται στο Φύλλο Οδηγιών Χρήσης (ΦΟΧ), το οποίο βρίσκεται εντός της συσκευασίας. Το Φύλλο Οδηγιών Χρήσης είναι επίσης διαθέσιμο στον ιστότοπο του EMA σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ.
  • Εάν έχετε οποιεσδήποτε ερωτήσεις σχετικά με τη θεραπεία σας και πότε θα είναι διαθέσιμο το νέο σκεύασμα στη χώρα μας, επικοινωνήστε με το γιατρό σας, το φαρμακοποιό ή το νοσηλευτικό προσωπικό.

Πληροφορίες για επαγγελματίες Yγείας

  • Τα δισκία Rybelsus (σεμαγλουτίδη) (3 mg, 7 mg και 14 mg) αντικαθίστανται από ένα νέο σκεύασμα, με αυξημένη βιοδιαθεσιμότητα, το οποίο θα περιέχει χαμηλότερη δόση σεμαγλουτίδης (1,5 mg, 4 mg και 9 mg).

Ο παρακάτω πίνακας δείχνει την αντίστοιχη δόση αντικατάστασης για κάθε περιεκτικότητα του παλιού σκευάσματος:

  • Το χρώμα των διαφορετικών βημάτων δοσολόγησης έχει διατηρηθεί, αλλά το νέο σκεύασμα έχει διαφορετικό μέγεθος και σχήμα δισκίου. Επιπλέον, το εξωτερικό κουτί και οι ταινίες της κυψέλης θα είναι μικρότερα, και οι κυψέλες θα είναι ασημί τόσο στην μπροστινή όσο και στην πίσω πλευρά (βλ.
    εικόνα παρακάτω).
  • Τα δύο διαφορετικά σκευάσματα θα συνυπάρχουν προσωρινά στην αγορά, ώστε να διασφαλιστεί η συνεχής διαθεσιμότητα του φαρμάκου.
  • Για να αποφευχθούν λάθη στη φαρμακευτική αγωγή, οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να ενημερώνουν τους ασθενείς που λαμβάνουν Rybelsus για την αλλαγή σκευάσματος και την τροποποίηση της δόσης όταν συνταγογραφούν ή χορηγούν το νέο σκεύασμα του Rybelsus. Πρέπει επίσης να υπενθυμίζεται στους ασθενείς ότι η δόση του Rybelsus πρέπει πάντα να λαμβάνεται ως ένα δισκίο την ημέρα.
  • Οι επαγγελματίες Yγείας πρέπει να συνταγογραφούν τις δόσεις του νέου σκευάσματος για τους ασθενείς που ξεκινούν για πρώτη φορά τη θεραπεία με Rybelsus.

Μία απευθείας επικοινωνία προς επαγγελματίες υγείας (DHPC) θα σταλεί σε εύθετο χρόνο σε επαγγελματίες υγείας που συνταγογραφούν, διανέμουν ή χορηγούν το φάρμακο. Η επικοινωνία DHPC θα δημοσιευτεί επίσης σε ειδική σελίδα στον ιστότοπο του EMA.

Περισσότερες πληροφορίες για το φάρμακο

Το Rybelsus είναι ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο των επιπέδων γλυκόζης (σακχάρου) στο αίμα, σε ενήλικες με διαβήτη τύπου 2, που δεν ελέγχεται επαρκώς. Το Rybelsus περιέχει τη δραστική ουσία σεμαγλουτίδη.

Περισσότερες πληροφορίες για το Rybelsus μπορείτε να βρείτε στον ιστότοπο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA).

Επιπλέον Πληροφορίες

 

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

Στοχευμένα σχέδια για τη στέγαση ιατρικού προσωπικού σε τουριστικές περιοχές – Το παράδειγμα της Μυκόνου

Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στην προσπάθεια προσέλκυσης ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού σε τουριστικές περιοχές αποτελεί το υψηλό κόστος στέγασης.

 

Πέρα από τις αυξημένες τιμές, πρόβλημα εντοπίζεται και στη διαθεσιμότητα κατοικιών – ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες, όπου η τουριστική κίνηση κορυφώνεται και η προσφορά στέγης μειώνεται δραματικά.

Το πρόβλημα είναι εντονότερο στα νησιά, όπου η στεγαστική κρίση έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις, αυξάνοντας συνολικά το κόστος ζωής για τους επαγγελματίες υγείας. Σε απάντηση, το Υπουργείο Υγείας, σε συνεργασία με τις Υγειονομικές Περιφέρειες (ΥΠΕ) και την τοπική αυτοδιοίκηση, καταρτίζει στοχευμένα σχέδια για την αντιμετώπιση της κατάστασης.

Ήδη έχουν διασφαλιστεί παροχές δωρεάν διαμονής σε γιατρούς και νοσηλευτές στη Σάμο και την Κω, ενώ το ίδιο μοντέλο προβλέπεται να επεκταθεί το επόμενο έτος σε άλλους προορισμούς, όπως τα Κουφονήσια, οι Λειψοί και η Σαντορίνη.

Η Μύκονος δείχνει τον δρόμο

Η Μύκονος, παρά τη διεθνή της φήμη και τον υψηλό δείκτη τουριστικής ανάπτυξης, αντιμετωπίζει εξίσου – αν όχι εντονότερα – τα προβλήματα στέγασης του ιατρικού προσωπικού. Σε έναν προορισμό όπου η εποχική ζήτηση για υπηρεσίες υγείας αυξάνεται κατακόρυφα, η εξασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης για τους εργαζομένους στον χώρο της υγείας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιώσιμη λειτουργία των δομών.
Σε μια χαρακτηριστική περίπτωση σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, η οικογένεια Δακτυλίδη ανταποκρίθηκε έμπρακτα στις ανάγκες του τόπου. Σε συνεργασία με τον Δήμο Μυκόνου, παραχωρήθηκε χώρος όπου ανεγέρθηκαν 16 πλήρως εξοπλισμένα και επιπλωμένα διαμερίσματα για τη στέγαση των γιατρών του Κέντρου Υγείας. Τα διαμερίσματα διατίθενται στους γιατρούς με μηνιαίο ενοίκιο μόλις 250 ευρώ.

Η πρωτοβουλία αυτή λύνει ουσιαστικά το πρόβλημα στέγασης για τους επαγγελματίες υγείας του νησιού, αποδεικνύοντας πώς η κοινωνική υπευθυνότητα του ιδιωτικού τομέα μπορεί να μεταφραστεί σε πράξη με άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα.

Η δωρεά της οικογένειας Δακτυλίδη αποτελεί πρότυπο κοινωνικής προσφοράς, καλύπτοντας ένα υπαρκτό και πιεστικό κενό, ενισχύοντας τη λειτουργία του τοπικού συστήματος υγείας και αναδεικνύοντας την αξία της συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης επισκέφτηκε το νησί στις αρχές Ιουνίου προκειμένου να δει από κοντά και να εγκαινιάσει τα νέα διαμερίσματα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Δήμος Μυκόνου εγκρίνει σε ετήσια βάση κονδύλια άνω των 100.000 ευρώ για την ενίσχυση του ιατρικού προσωπικού -μεταξύ άλλων επικουρικών και αγροτικών γιατρών- αποδεικνύοντας τη διαρκή δέσμευσή του στην ενίσχυση της δημόσιας υγείας.

Τα οικονομικά κίνητρα

Ταυτόχρονα το Υπουργείο Υγείας έχει θεσπίσει επιπλέον οικονομικά κίνητρα για το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό που μετακινείται κάθε καλοκαίρι από την ηπειρωτική Ελλάδα προς τα νησιά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα από πέρυσι έως εφέτος να έχουν προστεθεί σε νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας της νησιωτικής χώρας 195 περισσότερα άτομα ιατρικό, νοσηλευτικό και λοιπό προσωπικό. Την ίδια στιγμή, για τους καλοκαιρινούς μήνες του 2025 έχει ενισχυθεί το ΕΚΑΒ με επιπλέον 289 επικουρικούς διασώστες – πληρώματα ασθενοφόρων.

 

 

Πηγη: https://www.news4health.gr/

Εγκρίθηκαν από τον FDA οφθαλμικές σταγόνες για την πρεσβυωπία

Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ ενέκρινε το Vizz 1,44% (οφθαλμικό διάλυμα aceclidine) για τη θεραπεία της πρεσβυωπίας σε ενήλικες.

Το Vizz είναι η πρώτη και μοναδική οφθαλμική σταγόνα με βάση την aceclidine που βελτιώνει την κοντινή όραση σε ενήλικες με πρεσβυωπία. Το Vizz συστέλλει τον σφιγκτήρα μυ της ίριδας με αποτέλεσμα το φαινόμενο οπής καρφίτσας, επιτυγχάνοντας μια ίριδα <2 mm, η οποία επεκτείνει το βάθος εστίασης για να βελτιώσει σημαντικά την κοντινή όραση χωρίς να προκαλέσει μυωπική μετατόπιση.

Η έγκριση από τον FDA βασίστηκε σε δεδομένα από μελέτες φάσης 3: Οι μελέτες CLARITY 1 και CLARITY 2 αξιολόγησαν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του Vizz σε 466 συμμετέχοντες που έλαβαν δόση μία φορά την ημέρα για 42 ημέρες, ενώ η μελέτη CLARITY 3 αξιολόγησε 217 συμμετέχοντες για μακροπρόθεσμη ασφάλεια σε διάστημα έξι μηνών με χορήγηση δόσης μία φορά την ημέρα.

Σε όλες τις δοκιμές, το Vizz οδήγησε σε βελτιωμένη όραση για κοντινή απόσταση εντός 30 λεπτών, που διήρκεσε έως και 10 ώρες. Δεν παρατηρήθηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες σχετιζόμενες με τη θεραπεία και στις τρεις δοκιμές (30.000 ημέρες θεραπείας). Οι πιο συχνές αναφερόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες (κυρίως ήπιες, παροδικές και αυτοεξυπηρετούμενες) περιελάμβαναν ερεθισμό στο σημείο, θαμπή όραση και πονοκέφαλο.

 

Πηγη: https://www.iatronet.gr/

 

Χορηγείται με τη μορφή σταγόνων και δρα μέσα σε μισή ώρα. Τι έδειξαν οι μελέτες με αυτό.

Το πρώτο φάρμακο σε μορφή σταγόνων για την πρεσβυωπία, ενέκρινε η αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων & Φαρμάκων (FDA). Το φάρμακο περιέχει την δραστική ουσία aceclidine (ασεκλιδίνη) σε συγκέντρωση 1,44% και θα διατεθεί με την εμπορική ονομασία Vizz.

Το φάρμακο συστέλλει τον σφικτήρα μυ της ίριδας του ματιού, με αποτέλεσμα να μειώνει την διάμετρο της κόρης του ματιού. Οι αλλαγές αυτές έχουν ως αποτέλεσμα να αλλάζει η εστίαση του φωτός και να βλέπουν οι πάσχοντες πιο καθαρά τα κοντινά αντικείμενα.

Μελέτες με το φάρμακο έδειξαν ότι η δράση του αρχίζει περίπου 30 λεπτά μετά την εφαρμογή των σταγόνων. Η δε βελτίωση της κοντινής όρασης μπορεί να διαρκέσει έως και 10 ώρες κάθε φορά.

Η παρασκευάστρια εταιρεία του φαρμάκου εκτιμά ότι η ευρεία διάθεσή του στις ΗΠΑ θα αρχίσει τον Οκτώβριο.

Η πρεσβυωπία είναι η συχνότερη οφθαλμική πάθηση της μέσης και τρίτης ηλικίας. Υπολογίζεται ότι περισσότερο από το 24% του παγκόσμιου πληθυσμού (πάνω από 1,8 δισεκατομμύρια άνθρωποι) πάσχουν από αυτήν.

Ανεπιθύμητες ενέργειες

Το νέο φάρμακο αξιολογήθηκε στη σειρά μελετών CLARITY. Πρόκειται για τρεις μελέτες Φάσης 3, στις οποίες οι συμμετέχοντες χωρίσθηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Εκείνοι της μίας χρησιμοποιούσαν το φάρμακο και οι υπόλοιποι μία ανενεργό ουσία (εικονικό φάρμακο). Κανένας συμμετέχων δεν γνώριζε τι χρησιμοποιούσε.

Στις δύο πρώτες μελέτες (Clarity 1 και 2) εντάχθηκαν 466 πάσχοντες από πρεσβυωπία. Χρησιμοποιούσαν τις σταγόνες μία φορά την ημέρα επί 42 ημέρες. Στην τρίτη μελέτη (Clarity 3) αξιολογήθηκε η μακροχρόνια ασφάλειά του (6 μήνες) σε 217 εθελοντές.

Το φάρμακο ήταν καλά ανεκτό. Σε καμία μελέτη δεν παρατηρήθηκαν σοβαρές παρενέργειες. Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν:

  • Ερεθισμός στο σημείο ενστάλαξης (20% των ασθενών)
  • Αμυδρή όραση (16% των ασθενών)
  • Πονοκέφαλος (13%)

Λιγότερο συχνά οι ασθενείς παρουσίαζαν κοκκίνισμα του ματιού ή/και του επιπεφυκότα (7-8% των ασθενών). Οι περισσότερες από τις ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν ήπιες, παροδικές και υποχώρησαν μόνες τους.

 

Πηγη: https://www.iatropedia.gr/