Άνοια: Νέο Εθνικό Πρότυπο Κέντρο με Ιατρείο Μνήμης, τηλεϊατρική και φροντίδα στο σπίτι

Η ΑΕΜΥ αναλαμβάνει τη δημιουργία και λειτουργία της νέας δομής – Το σχέδιο προβλέπει ολοκληρωμένη φροντίδα ασθενών, εκπαίδευση και στήριξη των φροντιστών

Ένα διαφορετικό μοντέλο για την αντιμετώπιση της άνοιας επιχειρεί να διαμορφώσει το υπουργείο Υγείας, μεταφέροντας το βάρος από την αποσπασματική αντιμετώπιση της νόσου σε ένα ολοκληρωμένο δίκτυο υπηρεσιών. Στο επίκεντρο βρίσκονται η έγκαιρη διάγνωση, η εξειδικευμένη θεραπεία, η τηλεϊατρική, η κατ’ οίκον φροντίδα, αλλά και η ουσιαστική υποστήριξη των ανθρώπων που φροντίζουν ασθενείς με άνοια.

Η σχετική τροπολογία δίνει στην Ανώνυμη Εταιρεία Μονάδων Υγείας (ΑΕΜΥ) τη δυνατότητα να αναλάβει τη δημιουργία και λειτουργία του Εθνικού Πρότυπου Κέντρου για την Άνοια και τις συναφείς διαταραχές. Το εγχείρημα είχε παρουσιαστεί ήδη από την Πρωτοβουλία ’21 και προβλέπεται να αναπτυχθεί στα δυτικά προάστια της Αθήνας.

Η ΑΕΜΥ το θεσμικό «όχημα»

Η νέα δομή δεν θα αποτελέσει έναν ακόμη αυτοτελή δημόσιο οργανισμό. Με την τροπολογία διευρύνονται οι καταστατικοί σκοποί της ΑΕΜΥ, ώστε να μπορεί να αναλάβει τη δημιουργία και λειτουργία του Εθνικού Πρότυπου Κέντρου.

Όπως εξήγησε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη κατά την παρουσίαση της διάταξης στη Βουλή, η συγκεκριμένη αλλαγή κρίθηκε απαραίτητη προκειμένου να μπορέσει να υλοποιηθεί η σχετική σύμβαση δωρεάς, καθώς το υφιστάμενο καταστατικό της ΑΕΜΥ δεν κάλυπτε τη συγκεκριμένη δραστηριότητα.

Η υπουργός έχει επίσης αναφέρει ότι η σύμβαση δωρεάς θα κατατεθεί στη Βουλή προς κύρωση, συνοδευόμενη από τα αναλυτικά στοιχεία της.

Το σχέδιο για το Κέντρο στο Περιστέρι

Η δημιουργία του Κέντρου είχε ενταχθεί ήδη στον σχεδιασμό της Πρωτοβουλίας ’21, η οποία από τον Οκτώβριο του 2025 είχε παρουσιάσει ένα πρόγραμμα για την ανάπτυξη Εθνικού Πρότυπου Κέντρου για την άνοια και τη νόσο Alzheimer για την περίοδο 2026-2028.

Ο σχεδιασμός προβλέπει τη λειτουργία της δομής στα δυτικά προάστια της Αθήνας, σε κτίριο που έχει δημιουργηθεί από τη Μητρόπολη Περιστερίου. Η ίδια η Ειρήνη Αγαπηδάκη είχε αναφερθεί τον Αύγουστο του 2026 σε «Πρότυπο Κέντρο Αριστείας για την Άνοια στο Περιστέρι».

Η φιλοσοφία του Κέντρου είναι να συγκεντρώνει διαφορετικές υπηρεσίες κάτω από μία ενιαία δομή, ώστε ο ασθενής και η οικογένειά του να μην χρειάζεται να αναζητούν ξεχωριστά τις υπηρεσίες διάγνωσης, θεραπείας και υποστήριξης.

Ιατρείο Μνήμης για έγκαιρη διάγνωση

Κεντρική θέση στον σχεδιασμό έχει το Ιατρείο Μνήμης, το οποίο θα μπορεί να παρέχει νευροψυχολογική και λειτουργική αξιολόγηση, καθώς και υπηρεσίες πρόληψης και διάγνωσης.

Η έγκαιρη αναγνώριση της νόσου αποκτά ιδιαίτερη σημασία και λόγω των εξελίξεων στη θεραπεία της Alzheimer. Τα τελευταία χρόνια έχουν εμφανιστεί θεραπείες που δεν περιορίζονται στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, αλλά στοχεύουν συγκεκριμένους βιολογικούς μηχανισμούς της νόσου.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το lecanemab (Leqembi), το οποίο εγκρίθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση για συγκεκριμένους ασθενείς με πρώιμη Alzheimer, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Η θεραπεία δεν αφορά το σύνολο των ανθρώπων με άνοια ούτε αποτελεί ίαση της νόσου. Έχει δείξει ότι μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη της γνωστικής έκπτωσης σε επιλεγμένους ασθενείς, ενώ απαιτεί εξειδικευμένη παρακολούθηση, μεταξύ άλλων με μαγνητικές τομογραφίες, λόγω του κινδύνου επιπλοκών που συνδέονται με τη θεραπεία.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή έγκριση ενός φαρμάκου δεν συνεπάγεται αυτόματα την αποζημίωσή του ή την άμεση πρόσβαση των ασθενών σε αυτό σε κάθε χώρα. Οι αποφάσεις για την τιμολόγηση και την αποζημίωση λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο.

Τι σημαίνει «καινοτόμος θεραπεία»

Η είσοδος νέων θεραπευτικών επιλογών δημιουργεί και αυξημένες απαιτήσεις από τις δομές που καλούνται να τις εφαρμόσουν.

Ένα σύγχρονο Κέντρο για την Alzheimer χρειάζεται εξειδικευμένους γιατρούς, νευροψυχολογική αξιολόγηση, δυνατότητα διενέργειας και αξιολόγησης βιοδεικτών, επιβεβαίωση της παθολογίας της νόσου και υποδομές για τη συστηματική παρακολούθηση των ασθενών.

Το πλήρες θεραπευτικό πρωτόκολλο που θα εφαρμοστεί στο νέο Εθνικό Πρότυπο Κέντρο δεν έχει μέχρι σήμερα δημοσιοποιηθεί. Επομένως, δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο ποια συγκεκριμένα νέα φάρμακα ή θεραπείες θα παρέχονται μέσω της δομής.

Η φροντίδα μεταφέρεται και στο σπίτι

Το μοντέλο που έχει παρουσιάσει η Πρωτοβουλία ’21 δεν περιορίζεται στις υπηρεσίες που παρέχονται μέσα στο Κέντρο.

Προβλέπεται μονάδα ημερήσιας φροντίδας, με δραστηριότητες νοητικής ενδυνάμωσης, σωματικής άσκησης, εικαστικής θεραπείας, μουσικοθεραπείας και ψυχαγωγίας.

Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις κατ’ οίκον παρεμβάσεις, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό μέρος της φροντίδας όσο η νόσος εξελίσσεται και η μετακίνηση του ασθενούς γίνεται δυσκολότερη.

Στο σπίτι άλλωστε αντιμετωπίζονται καθημερινά ζητήματα όπως οι πτώσεις, η σωστή λήψη των φαρμάκων, οι διαταραχές ύπνου και συμπεριφοράς, η διατροφή και η ασφάλεια του ασθενούς. Παράλληλα, η επιβάρυνση του οικογενειακού φροντιστή μπορεί να γίνει ιδιαίτερα έντονη.

Τηλεϊατρική για ασθενείς και επαγγελματίες Υγείας

Στο σχέδιο περιλαμβάνεται και η αξιοποίηση της τηλεϊατρικής, με συμβουλευτική υποστήριξη και συνεργασία με το Εθνικό Σύστημα Τηλεϊατρικής και το Αιγινήτειο Νοσοκομείο.

Η συγκεκριμένη δυνατότητα μπορεί να διευκολύνει την πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες ανθρώπων που ζουν εκτός Αττικής, όπου η διαθεσιμότητα εξειδικευμένων ιατρείων μνήμης και υπηρεσιών νευρολογικής φροντίδας δεν είναι ίδια σε όλες τις περιοχές.

Η τηλεϊατρική δεν μπορεί να αντικαταστήσει κάθε διά ζώσης εξέταση, μπορεί όμως να αξιοποιηθεί για την παρακολούθηση ασθενών, την ενημέρωση των οικογενειών, τη συμβουλευτική και τη συνεργασία με επαγγελματίες Υγείας στην περιφέρεια.

Ο ρόλος του φροντιστή

Σημαντικό μέρος του σχεδιασμού αποτελεί και η εκπαίδευση των ανθρώπων που βρίσκονται καθημερινά δίπλα στον ασθενή.

Προβλέπεται ειδική μονάδα εκπαίδευσης για επαγγελματίες Υγείας, οικογένειες και φροντιστές, με αξιοποίηση και ψηφιακών εκπαιδευτικών εργαλείων.

Η προσέγγιση αυτή επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα βασικό χαρακτηριστικό της άνοιας: η φροντίδα δεν αφορά μόνο τον ασθενή, αλλά επηρεάζει ολόκληρη την οικογένεια.

Η εικόνα της άνοιας στην Ελλάδα

Σύμφωνα με έκθεση του ΠΟΥ Ευρώπης για τη μακροχρόνια φροντίδα στην Ελλάδα, περίπου 214.000 άνθρωποι ζουν με άνοια στη χώρα, ενώ σημαντικό μέρος της φροντίδας εξακολουθεί να παρέχεται άτυπα από συγγενείς.

Οι εκτιμήσεις που έχουν δημοσιευθεί κατά καιρούς δεν είναι πάντοτε άμεσα συγκρίσιμες, καθώς ορισμένες περιλαμβάνουν και ανθρώπους με ήπια γνωστική διαταραχή ή άλλες μορφές γνωστικής έκπτωσης.

Η γήρανση του πληθυσμού, ωστόσο, αναμένεται να αυξήσει περαιτέρω τις ανάγκες για οργανωμένες υπηρεσίες διάγνωσης, θεραπείας και μακροχρόνιας φροντίδας.

Η πρόληψη στο επίκεντρο

Η αντιμετώπιση της άνοιας δεν αφορά μόνο τη θεραπεία μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι σημαντικό ποσοστό του κινδύνου άνοιας σε επίπεδο πληθυσμού συνδέεται με παράγοντες στους οποίους μπορούν να γίνουν παρεμβάσεις, όπως το κάπνισμα, η σωματική αδράνεια, η υπέρταση, ο διαβήτης, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η κοινωνική απομόνωση και η ατμοσφαιρική ρύπανση.

Η πρόληψη, επομένως, αποτελεί έναν ακόμη πυλώνα ενός σύγχρονου μοντέλου αντιμετώπισης της νόσου, μαζί με την έγκαιρη διάγνωση και την υποστήριξη των ασθενών και των οικογενειών τους.

Από τη διάγνωση στην ολοκληρωμένη φροντίδα

Το Εθνικό Πρότυπο Κέντρο για την Άνοια σχεδιάζεται ως ένας ενιαίος κόμβος διάγνωσης, φροντίδας, εκπαίδευσης, έρευνας και τηλεϊατρικής.

Το ζητούμενο είναι να συνδεθούν υπηρεσίες που μέχρι σήμερα παρέχονται σε μεγάλο βαθμό αποσπασματικά: από το Ιατρείο Μνήμης και την εξειδικευμένη θεραπεία έως την ημερήσια φροντίδα, την τηλεϊατρική, τις κατ’ οίκον παρεμβάσεις και την εκπαίδευση των φροντιστών.

Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η υλοποίηση του θεσμικού πλαισίου και η αποσαφήνιση των όρων λειτουργίας της νέας δομής, ώστε ο σχεδιασμός να περάσει από το επίπεδο της πρόβλεψης στην πράξη.

 

 

Πηγη: https://healthmag.gr/