Μια νέα μελέτη σε επιστημονικό περιοδικό φυσιολογίας της καρδιάς δείχνει ότι όσοι ατμίζουν ή καπνίζουν έχουν σχεδόν 50% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν αυξημένη αρτηριακή πίεση σε σύγκριση με άτομα που δεν χρησιμοποιούν προϊόντα νικοτίνης. Τα ευρήματα αναζωπυρώνουν τη συζήτηση για τους μακροπρόθεσμους κινδύνους του vaping.
Όταν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα εμφανίστηκαν γύρω στο 2010, πολλοί τα χαρακτήρισαν σημαντική καινοτομία: έναν τρόπο πρόσληψης νικοτίνης χωρίς την πίσσα και τα προϊόντα καύσης των συμβατικών τσιγάρων. Ορισμένοι οργανισμοί δημόσιας υγείας τα υποστήριξαν με επιφυλάξεις ως εργαλείο διακοπής καπνίσματος για ενήλικες καπνιστές.
Συχνά αναφερόταν τότε ότι το άτμισμα θα μπορούσε να είναι έως και 95% λιγότερο επιβλαβές από το κάπνισμα. Πάνω από μία δεκαετία αργότερα, με εκατομμύρια ανθρώπους να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα, η εικόνα αποδεικνύεται πιο περίπλοκη.
Σύνδεση με αυξημένη αρτηριακή πίεση
Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό American Journal of Physiology – Heart and Circulatory Physiology διαπίστωσε ότι άτομα που ατμίζουν ή καπνίζουν έχουν σχεδόν 50% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν αυξημένη αρτηριακή πίεση σε σχέση με όσους δεν χρησιμοποιούν προϊόντα νικοτίνης.
Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι το άτμισμα προκαλεί άμεσα υπέρταση. Παράγοντες όπως η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα ή άλλες συνήθειες μπορεί επίσης να επηρεάζουν τα αποτελέσματα. Ωστόσο, τα δεδομένα προστίθενται σε ένα αυξανόμενο σώμα ερευνών που εξετάζουν πιο αυστηρά τους κινδύνους του vaping.
Πώς επηρεάζει το vaping το καρδιαγγειακό σύστημα
Η βιολογική εξήγηση φαίνεται σχετικά σαφής. Η νικοτίνη που περιέχεται στους ατμούς των ηλεκτρονικών τσιγάρων μπορεί να προκαλέσει άμεση αύξηση του καρδιακού ρυθμού και της αρτηριακής πίεσης.
Παράλληλα, ορισμένες χημικές ουσίες και αρωματικές ενώσεις φαίνεται να επηρεάζουν το ενδοθήλιο, δηλαδή το εσωτερικό στρώμα των αιμοφόρων αγγείων που ρυθμίζει τη ροή του αίματος και εμποδίζει τον σχηματισμό θρόμβων.
Ανασκοπήσεις μελετών έχουν επίσης καταγράψει υψηλότερα ποσοστά εμφράγματος σε χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων, ιδιαίτερα σε όσους συνεχίζουν παράλληλα να καπνίζουν συμβατικά τσιγάρα.
Επιπτώσεις στους πνεύμονες
Παρόμοια ευρήματα έχουν αναφερθεί και για το αναπνευστικό σύστημα. Μελέτη του 2022 που συνέκρινε ατμιστές, καπνιστές και άτομα που δεν χρησιμοποιούν νικοτίνη διαπίστωσε ότι οι χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων παρουσίαζαν μειωμένη πνευμονική λειτουργία, ακόμη και όταν είχε ληφθεί υπόψη το ιστορικό καπνίσματος.
Παράλληλα, καταγράφηκαν αυξημένα ποσοστά συριγμού, βήχα και συμπτωμάτων που μοιάζουν με βρογχίτιδα.
Νεότερες έρευνες από την περίοδο 2023–2025 έχουν συνδέσει το άτμισμα με αυξημένη αντίσταση στους αεραγωγούς και με επιδείνωση κρίσεων άσθματος, ενώ ορισμένες επιδράσεις φαίνεται να διαρκούν αρκετές ώρες μετά από μια συνεδρία vaping.
Ανησυχία για τη χρήση από νέους
Ίσως η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων από νέους ανθρώπους.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) χαρακτηρίζει πλέον τα ηλεκτρονικά τσιγάρα «επιβλαβή και μη ασφαλή», προειδοποιώντας ότι δημιουργείται μια νέα γενιά εθισμένη στη νικοτίνη.
Σύμφωνα με στοιχεία του οργανισμού, οι έφηβοι που χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα έχουν τρεις φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να ξεκινήσουν συμβατικό κάπνισμα.
Μεγάλες επιδημιολογικές έρευνες έχουν επίσης συνδέσει τη συχνή χρήση vaping στους νέους με αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης, άγχους και αυτοκτονικών σκέψεων, πιθανότατα λόγω των επιδράσεων της νικοτίνης στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο.
Ο ρόλος του vaping στη διακοπή καπνίσματος
Οι υποστηρικτές των ηλεκτρονικών τσιγάρων υποστηρίζουν ότι οι κίνδυνοι τους είναι αποδεκτοί εφόσον βοηθούν τους καπνιστές να διακόψουν το κάπνισμα.
Πράγματι, μια ανασκόπηση του 2024 από το Health Research Board της Ιρλανδίας διαπίστωσε ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα μπορούν να βοηθήσουν ορισμένους ενήλικες καπνιστές να σταματήσουν το κάπνισμα, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με συμβουλευτική υποστήριξη.
Ωστόσο, πολλοί χρήστες καταλήγουν να κάνουν διπλή χρήση, δηλαδή να καπνίζουν και να ατμίζουν παράλληλα. Σε αυτή την περίπτωση εξακολουθούν να εκτίθενται στις πιο επικίνδυνες ουσίες του καπνού.
Τα παραδοσιακά υποκατάστατα νικοτίνης, όπως έμπλαστρα και τσίχλες νικοτίνης, διαθέτουν ακόμη ισχυρότερη επιστημονική τεκμηρίωση μετά από δεκαετίες κλινικών δοκιμών.
Τι γνωρίζουμε για τον κίνδυνο καρκίνου
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία σε ανθρώπους που να αποδεικνύουν ότι το vaping προκαλεί καρκίνο. Αυτό όμως οφείλεται κυρίως στο ότι η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων είναι σχετικά πρόσφατη.
Εργαστηριακές μελέτες έχουν δείξει ότι ο ατμός των ηλεκτρονικών τσιγάρων μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA και κυτταρικό θάνατο, μηχανισμούς που θυμίζουν τα πρώτα ευρήματα της έρευνας για τον καπνό δεκαετίες πριν αποδειχθεί η σχέση του με τον καρκίνο.
«Πιο ασφαλές» δεν σημαίνει ασφαλές
Το βασικό μήνυμα των πρώτων χρόνων ήταν ότι το vaping είναι πολύ λιγότερο επικίνδυνο από το κάπνισμα. Οι ειδικοί επισημαίνουν πλέον ότι αυτή η διατύπωση μπορεί να παρερμηνευθεί.
Το γεγονός ότι κάτι είναι λιγότερο επιβλαβές από το κάπνισμα δεν σημαίνει ότι είναι ασφαλές, ιδιαίτερα όταν οι έφηβοι το αντιλαμβάνονται ως ένδειξη ότι μπορούν να ξεκινήσουν τη χρήση.
Οι ειδικοί συγκρίνουν την κατάσταση με άλλες τεχνολογικές λύσεις που αντιμετωπίζουν ένα πρόβλημα αλλά δημιουργούν νέες προκλήσεις στο μέλλον. Στην περίπτωση των ηλεκτρονικών τσιγάρων, τα προειδοποιητικά σημάδια για καρδιαγγειακή επιβάρυνση, πνευμονικό ερεθισμό και εθισμό στη νικοτίνη εμφανίζονται ήδη.
Το συμπέρασμα που διατυπώνεται από πολλούς επιστήμονες είναι σχετικά απλό:
όσοι δεν καπνίζουν δεν έχουν λόγο να ξεκινήσουν το άτμισμα, ενώ οι καπνιστές που θέλουν να διακόψουν το κάπνισμα θα πρέπει να αναζητούν τεκμηριωμένες θεραπείες και υποστήριξη.
Πηγη: https://healthpharma.gr