Ανάλυση του φαινομένου της κινητικότητας του επιστημονικού δυναμικού της χώρας

Όλες τις πτυχές και τάσεις του φαινομένου της κινητικότητας του εξειδικευμένου επιστημονικού δυναμικού της χώρας εξετάσθηκε στο συνέδριο «Μένω; Φεύγω; Επιστρέφω; Κινητικότητα εξειδικευμένου επιστημονικού δυναμικού: Προκλήσεις και ευκαιρίες για τα άτομα, την κοινωνία και την οικονομία» που διοργανώθηκε από το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ). Όπως επισημάνθηκε από τους περισσότερους ομιλητές, οι εργασιακές συνθήκες στην Ελλάδα, οι επαγγελματικές προοπτικές εξέλιξης, οι αμοιβές, το κόστος ζωής, το κράτος πρόνοιας, το εκπαιδευτικό σύστημα, το σύστημα υγείας, είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν συνδυαστικά την απόφαση των Ελλήνων του εξωτερικού για επιστροφή στην Ελλάδα. Παράλληλα, αναδείχθηκε η ανάγκη για εικονική επιστροφή (virtual return), δηλαδή η σύνδεση του ανθρώπινου δυναμικού που ζει και εργάζεται στο εξωτερικό, με την ελληνική οικονομία, με τα ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.

Κατά την ομιλία του, ο Αφ. Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Λ. Λαμπριανίδης αναφέρθηκε μεταξύ άλλων, στις συνέπειες του brain drain, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Μιλώντας για τις συνέπειες του brain drain για την Ελλάδα, αυτό που νομίζω είναι και το σοβαρότερο, είναι η υπονόμευση της διαδικασίας μετάβασης της χώρας σε οικονομία υψηλότερης προστιθέμενης αξίας. Το δεύτερο είναι ότι δημιουργούνται μεγάλα κενά σε ορισμένους κρίσιμους κλάδους όπως στην πληροφορική, στην ιατρική κλπ.. Επιτείνει το ήδη σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα και αυξάνει τις περιφερειακές ανισότητες. Χρειάζονται πολιτικές με στόχο την αλλαγή του υποδείγματος ανάπτυξης της χώρας προς την κατεύθυνση της οικονομίας της γνώσης. Πρέπει να δημιουργήσουμε τις συνθήκες για να επιστρέψουν οι Έλληνες που έχουν φύγει στο εξωτερικό, ειδικά τα τελευταία χρόνια. Αλλά και για όσους παραμένουν στο εξωτερικό θα πρέπει να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε να διασυνδεθούν με την Ελλάδα». Ο Λ. Λαμπριανίδης ανέφερε, επίσης, ότι με βάση κάποιες εκτιμήσεις, ο αριθμός των Ελλήνων πτυχιούχων που εργάζονται στο εξωτερικό εκτιμάται σε 300.000 – 500.000, ποσοστό 15-25% των Ελλήνων πτυχιούχων, παρόλα τα μέτρα που έχουν ληφθεί τα τελευταία χρόνια όπως είναι οι ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα και η στροφή των ελληνικών επιχειρήσεων για απασχόληση εξειδικευμένου προσωπικού.