Η γήρανση εγκεφάλου αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης νευρολογικών και ψυχικών παθήσεων.
Νέα μελέτη με πάνω από 27,000 ενήλικες που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 στο EBioMedicine (Lancet group) έδειξε ότι οι κακές συνήθειες ύπνου συνδέονται με επιταχυνόμενη γήρανση του εγκεφάλου, με τη φλεγμονή να παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία.
Η έρευνα αυτή έδειξε ότι τα άτομα με ανθυγιεινές συνήθειες ύπνου παρουσίαζαν εγκεφαλική γήρανση έως και ενός έτους σε σύγκριση με τη βιολογική τους ηλικία.
Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και η Σόνια Μαραβελάκη (Βιολόγος) αναφέρουν ότι τα ευρήματα ενισχύουν τις αυξανόμενες ενδείξεις ότι οι διαταραχές ύπνου μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο άνοιας και άλλων νευρολογικών παθήσεων αργότερα στη ζωή.
Ο ύπνος είναι θεμελιώδης για πολλές ζωτικές λειτουργίες του οργανισμού – από την απομάκρυνση τοξικών ουσιών στον εγκέφαλο έως την εδραίωση της μνήμης. Ωστόσο, με την ηλικία, οι διαταραχές ύπνου εμφανίζονται συχνότερα. Έρευνες έχουν ήδη δείξει μια αμφίδρομη σχέση: οι εγκεφαλικές αλλοιώσεις που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ μπορούν να απορρυθμίσουν τον κύκλο ύπνου-αφύπνισης, αλλά και οι ίδιες οι διαταραχές φαίνεται να επιταχύνουν τις διεργασίες που οδηγούν σε γνωστική έκπτωση.
Γήρανση εγκεφάλου: Πώς μπορεί να προληφθεί
Η μελέτη έδειξε ότι για κάθε μείωση κατά μία μονάδα στη «βαθμολογία υγιούς ύπνου» –μέτρο που συνυπολόγιζε πέντε στοιχεία: χρονότυπο, διάρκεια ύπνου, αϋπνία, ρογχοπάθεια (ροχαλητό) και υπνηλία την ημέρα– ο εγκέφαλος φαινόταν περίπου μισό έτος πιο γηραιός.
Κατά μέσο όρο, όσοι είχαν μέτρια ποιότητα ύπνου είχαν εγκεφάλους 0,6 έτη γηραιότερους, ενώ όσοι δήλωσαν κακή ποιότητα ύπνου είχαν εγκεφάλους περίπου ένα έτος γηραιότερους από την πραγματική τους ηλικία. Οι διαφορές αυτές μπορεί να φαίνονται μικρές, αλλά σε βάθος χρόνου μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την υγεία του εγκεφάλου.
Οι εξετάσεις αίματος έδειξαν ότι δείκτες φλεγμονής, όπως ο αριθμός λευκών αιμοσφαιρίων, εξηγούσαν πάνω από το 10% της σύνδεσης ανάμεσα στις διαταραχές ύπνου και στη μεγαλύτερη ηλικία εγκεφάλου.
Συμπέρασμα
Το αποτέλεσμα αυτό συμφωνεί με προηγούμενες μελέτες που δείχνουν ότι οι διαταραχές ύπνου προκαλούν φλεγμονή σε όλο το σώμα, η οποία με τη σειρά της συμβάλλει σε παθήσεις όπως εγκεφαλικά επεισόδια, νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές νευροεκφυλισμού. Επιπλέον, άλλοι πιθανοί μηχανισμοί είναι επίσης σημαντικοί.
Σε αντίθεση με τους γενετικούς κινδύνους, βελτιώνοντας τις συνήθειες ύπνου υπάρχει η ελπίδα να επιβραδυνθεί η γήρανση του εγκεφάλου και να μειωθεί ο κίνδυνος άνοιας.
Μελλοντικές μελέτες θα πρέπει να διερευνήσουν αν παρεμβάσεις, όπως η αντιμετώπιση της αϋπνίας ή της υπνικής άπνοιας, καθώς και η υιοθέτηση μιας πιο υγιεινής ρουτίνας στον ύπνο, μπορούν να διατηρήσουν τον εγκέφαλο «νεότερο» για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Προς το παρόν, οι ειδικοί συνιστούν να δίνουμε προτεραιότητα στον ύπνο: να κοιμόμαστε 7–9 ώρες κάθε βράδυ, να διατηρούμε σταθερό ωράριο και να περιορίζουμε καφέ, αλκοόλ και οθόνες πριν τον ύπνο. Καθώς συσσωρεύονται νέα επιστημονικά δεδομένα, ένα πράγμα γίνεται σαφές: ο ύπνος δεν είναι απλώς ξεκούραση. Είναι ένα από τα πιο ισχυρά «όπλα» που διαθέτουμε για να προστατεύσουμε τον εγκέφαλό μας από την πρόωρη γήρανση.
ΠΗΓΗ: ΕΚΠΑ
Πηγη: https://www.healthreport.gr