Η επιστημονική ομάδα του Washington University School of Medicine παρουσιάζει μια από τις πιο καινοτόμες προσεγγίσεις κατά του γλοιοβλαστώματος: νανοθεραπεία που χορηγείται από τη μύτη και φτάνει απευθείας στον εγκέφαλο, ενεργοποιώντας στοχευμένα το ανοσοποιητικό. Τα ευρήματα, δημοσιευμένα στο PNAS, ανοίγουν νέο δρόμο για μη επεμβατικές θεραπείες.
Οι επιστήμονες από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Washington στο St. Louis, σε συνεργασία με το Northwestern University, παρουσιάζουν μια από τις πιο πρωτοποριακές προσεγγίσεις στην αντιμετώπιση των επιθετικών όγκων του εγκεφάλου. Η τεχνική βασίζεται σε ένα νανοϋλικό που χορηγείται από τη ρινική οδό, ταξιδεύει κατά μήκος νεύρων προς τον εγκέφαλο και ενεργοποιεί μια ισχυρή ανοσοαπόκριση ενάντια στο γλοιοβλάστωμα. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο PNAS και ανοίγουν τον δρόμο για λιγότερο επεμβατικές και πιο αποτελεσματικές θεραπείες.
Η πρόκληση του γλοιοβλαστώματος
Το γλοιοβλάστωμα είναι ένας από τους πιο επιθετικούς καρκίνους του εγκεφάλου, με ετήσια επίπτωση περίπου 3 ασθενείς ανά 100.000 άτομα στις ΗΠΑ. Η νόσος εξελίσσεται ταχύτατα και παραμένει πρακτικά ανίατη. Η δυσκολία εντοπίζεται κυρίως στα εμπόδια που θέτει ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός, ο οποίος περιορίζει τη δυνατότητα των φαρμάκων να φτάσουν στον εγκέφαλο.
Ο Alexander H. Stegh, PhD, ένας εκ των επικεφαλής ερευνητών, εξηγεί ότι ο στόχος της ομάδας ήταν να αναπτύξει μια μέθοδο που ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα τοπικά στον εγκέφαλο, χωρίς επεμβατικές διαδικασίες. Με τη χρήση «σφαιρικών νουκλεϊκών οξέων» (spherical nucleic acids – SNAs), οι ερευνητές πέτυχαν αυτό ακριβώς.
Τι είναι τα spherical nucleic acids
Τα SNAs αποτελούν νανοδομές με πυρήνα από χρυσό, επενδεδυμένες με πολλαπλά μικροσκοπικά τμήματα DNA ή RNA. Η αρχιτεκτονική αυτή τις καθιστά εξαιρετικά δραστικές στη στόχευση κυττάρων και στην ενεργοποίηση μονοπατιών του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η ομάδα του Chad A. Mirkin, PhD, από το Northwestern University —και συνδημιουργός των SNAs— συνεργάστηκε με το WashU ώστε να σχεδιαστεί μια νέα κατηγορία νανοδομών που ενεργοποιούν το ανοσολογικό μονοπάτι STING, ένα φυσικό σύστημα «συναγερμού» εντός των κυττάρων που ενεργοποιείται όταν ανιχνεύει ξένο DNA.
Γιατί η ρινική οδός;
Η χορήγηση μέσω της μύτης επιτρέπει στο φάρμακο να κινηθεί κατά μήκος του νεύρου που συνδέει τους μύες του προσώπου με τον εγκέφαλο. Η μέθοδος παρακάμπτει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, επιτρέποντας στη θεραπεία να φτάσει απευθείας στον στόχο.
Με φωσφορίζοντες μοριακούς «δείκτες», οι ερευνητές παρακολούθησαν τη διαδρομή των SNAs και επιβεβαίωσαν ότι κατευθύνονται επιτυχώς προς τους όγκους, χωρίς να διασπείρονται σε άλλα όργανα — κάτι που μειώνει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων επιδράσεων.
Από ψυχρούς σε «θερμούς» όγκους
Το γλοιοβλάστωμα χαρακτηρίζεται «ψυχρός όγκος», επειδή δεν προκαλεί από μόνο του ανοσολογική αντίδραση. Η ενεργοποίηση του μονοπατιού STING μέσω των SNAs μετατρέπει τον όγκο σε «θερμό» — δηλαδή ορατό στο ανοσοποιητικό σύστημα.
Οι αναλύσεις έδειξαν:
-
Ισχυρή ενεργοποίηση του STING σε κύτταρα του ανοσοποιητικού στον όγκο
-
Επαναπρογραμματισμό των ανοσοκυττάρων ώστε να επιτίθενται στον όγκο
-
Ενισχυμένη δράση των λεμφαδένων, που λειτουργούν ως «στρατηγεία» του ανοσοποιητικού
Όταν οι ερευνητές συνδύασαν τη θεραπεία με φάρμακα που ενεργοποιούν τα Τ-λεμφοκύτταρα, η αποτελεσματικότητα εκτοξεύθηκε: μία ή δύο ρινικές δόσεις εξαφάνισαν τους όγκους σε ποντίκια και δημιούργησαν μακροχρόνια ανοσία.
Τι σημαίνει αυτό για τους ασθενείς
Η μέθοδος έχει τη δυνατότητα:
-
να αντικαταστήσει εξαιρετικά επεμβατικές θεραπείες που απαιτούν ενδοεγκεφαλική χορήγηση,
-
να παρέχει συχνές δόσεις χωρίς νοσηλεία,
-
να μειώσει τις παρενέργειες,
-
να καταστήσει δυνατές πολυπαραγοντικές θεραπείες που συνδυάζονται σε ένα μόνο νανοσωματίδιο.
Ο Stegh επισήμανε ότι η ενεργοποίηση του STING δεν αρκεί πάντα μόνη της για την πλήρη εξάλειψη του γλοιοβλαστώματος, λόγω των πολλών μηχανισμών άμυνας του όγκου. Η ομάδα εργάζεται ήδη πάνω σε επόμενη γενιά νανοδομών που θα ενεργοποιούν πολλαπλές ανοσολογικές οδούς ταυτόχρονα.
Ένα πραγματικό άλμα για τη νευρο-ογκολόγια
Η μελέτη θεωρείται ορόσημο, καθώς αποτελεί την πρώτη απόδειξη ότι νανοθεραπεία από τη μύτη μπορεί να ενεργοποιήσει ανοσοαπόκριση μέσα σε όγκο εγκεφάλου. Η επιτυχία της ανοίγει τον δρόμο για κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους, με στόχο μια ασφαλή, μη επεμβατική θεραπευτική στρατηγική για έναν από τους πιο θανατηφόρους καρκίνους.
Πηγη: https://healthpharma.gr/