Γρίπη: Τα 7 εμβόλια και οι οδηγίες – Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν

Νέες οδηγίες για τον αντιγριπικό εμβολιασμό της περιόδου 2026-2027 εξέδωσε το Υπουργείο Υγείας, καθορίζοντας τις ομάδες υψηλού κινδύνου, τα επτά διαθέσιμα εμβόλια και το χρονοδιάγραμμα χορήγησής τους. Η εγκύκλιος δίνει προτεραιότητα στους ηλικιωμένους, τα μικρά παιδιά και τους χρονίως πάσχοντες, ενώ προβλέπει ειδικές συστάσεις για τα ενισχυμένα εμβόλια και το ρινικό σκεύασμα.

Την έναρξη του αντιγριπικού εμβολιασμού για την περίοδο 2026-2027 σηματοδοτεί η εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας, με αριθμό πρωτοκόλλου Δ1α/Γ.Π.οικ. 44629/30.09.2026, την οποία υπογράφει η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη.

Η εγκύκλιος περιλαμβάνει αναλυτικές οδηγίες για τις ομάδες πληθυσμού που πρέπει να εμβολιαστούν κατά προτεραιότητα, τα διαθέσιμα αντιγριπικά εμβόλια, τις ηλικιακές ενδείξεις και τη συγχορήγηση με το εμβόλιο κατά της COVID-19.

Παράλληλα, παρουσιάζει τα επιδημιολογικά στοιχεία της προηγούμενης περιόδου, κατά την οποία ο ΕΟΔΥ κατέγραψε 164 νοσηλείες σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και 84 θανάτους από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη.

Το Υπουργείο Υγείας επισημαίνει ότι η έγκαιρη ανοσοποίηση αποτελεί βασικό εργαλείο πρόληψης των σοβαρών επιπλοκών, ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους, τα μικρά παιδιά και όσους αντιμετωπίζουν χρόνια νοσήματα.

Πότε πρέπει να γίνεται το αντιγριπικό εμβόλιο

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, ο αντιγριπικός εμβολιασμός πρέπει να πραγματοποιείται κατά προτίμηση από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου.

Το χρονικό αυτό διάστημα επιτρέπει στον οργανισμό να αναπτύξει επαρκή ανοσολογική απόκριση πριν από την περίοδο αυξημένης κυκλοφορίας του ιού.

Μετά τη χορήγηση του εμβολίου απαιτούνται περίπου δύο εβδομάδες για την ανάπτυξη της ανοσολογικής προστασίας.

Ωστόσο, όσοι δεν προλάβουν να εμβολιαστούν μέσα στο προτεινόμενο χρονικό διάστημα μπορούν να πραγματοποιήσουν τον εμβολιασμό και αργότερα, καθ’ όλη τη διάρκεια της εποχικής γρίπης.

Στην Ελλάδα, η δραστηριότητα της γρίπης συνήθως αυξάνεται τον Ιανουάριο και κορυφώνεται μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου, αν και η ακριβής έναρξη του επιδημικού κύματος δεν μπορεί να προβλεφθεί.

Ποιοι πρέπει να κάνουν το αντιγριπικό εμβόλιο

Η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών συστήνει κατά προτεραιότητα τον αντιγριπικό εμβολιασμό σε συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες, με βάση την ηλικία, τα υποκείμενα νοσήματα και την πιθανότητα σοβαρών επιπλοκών.

Στις ομάδες προτεραιότητας περιλαμβάνονται:

• Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω.
• Βρέφη και παιδιά ηλικίας 6 μηνών έως 5 ετών.
• Παιδιά άνω των 5 ετών και ενήλικες με χρόνια νοσήματα ή επιβαρυντικούς παράγοντες.
• Έγκυες γυναίκες, ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης, λεχώνες και θηλάζουσες.
• Άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία.
• Εργαζόμενοι σε υπηρεσίες υγείας και μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων.
• Τρόφιμοι δομών χρονίως πασχόντων και μονάδων φιλοξενίας ηλικιωμένων.
• Άτομα που φροντίζουν ευάλωτους ασθενείς ή έρχονται σε στενή επαφή με βρέφη κάτω των 6 μηνών.
• Εργαζόμενοι που έρχονται συστηματικά σε επαφή με πτηνά ή χοίρους.

Στα χρόνια νοσήματα που αυξάνουν τον κίνδυνο επιπλοκών περιλαμβάνονται το άσθμα, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο σακχαρώδης διαβήτης, η χρόνια νεφρική και ηπατική νόσος, οι αιμοσφαιρινοπάθειες και τα νευρολογικά ή νευρομυϊκά νοσήματα.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται επίσης για τους ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς, όσους έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση οργάνων ή μυελού των οστών και τα άτομα με σύνδρομο Down.

Στην κατηγορία της νοσογόνου παχυσαρκίας η εγκύκλιος αναφέρει ενήλικες με Δείκτη Μάζας Σώματος άνω των 40 kg/m² και παιδιά με ΔΜΣ πάνω από την 95η εκατοστιαία θέση.

Τα 7 αντιγριπικά εμβόλια για την περίοδο 2026-2027

Η εγκύκλιος περιλαμβάνει επτά αντιγριπικά εμβόλια, τα οποία διαφέρουν ως προς την τεχνολογία παρασκευής, την περιεκτικότητα και τις ηλικιακές ή κλινικές ενδείξεις τους.

Εμβόλιο	Κατηγορία	Βασική ηλικιακή ένδειξη
Vaxigrip TIV	Συμβατικό τριδύναμο	Από 6 μηνών, σύμφωνα με τις συστάσεις
Influvac – sub Unit	Συμβατικό τριδύναμο	Από 6 μηνών, σύμφωνα με τις συστάσεις
Influsplit	Συμβατικό τριδύναμο	Από 6 μηνών, σύμφωνα με τις συστάσεις
Flucelvax	Τριδύναμο κυτταροκαλλιέργειας	Από 6 μηνών, σύμφωνα με τις συστάσεις
Efluelda	Τριδύναμο υψηλής δόσης	Από 65 ετών και ειδικές ομάδες 18–64 ετών
Fluad	Τριδύναμο με ανοσοενισχυτικό	Από 65 ετών και ειδικές ομάδες 18–64 ετών
Fluenz	Τριδύναμο ζων εξασθενημένο, ρινικό	Από 2 έως κάτω των 18 ετών

Τα συμβατικά αδρανοποιημένα εμβόλια περιλαμβάνουν 15 μικρογραμμάρια αντιγόνου ανά στέλεχος, ενώ το εμβόλιο υψηλής δόσης περιέχει 60 μικρογραμμάρια ανά στέλεχος.

Το Fluad περιλαμβάνει το ανοσοενισχυτικό MF59, ενώ το Flucelvax παράγεται σε κυτταροκαλλιέργειες.

Η επιλογή εμβολίου εξαρτάται από την ηλικία, την κατάσταση υγείας και τις ειδικές συστάσεις της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών.

Ενισχυμένα εμβόλια για άτομα άνω των 65 ετών

Ιδιαίτερη θέση στις οδηγίες καταλαμβάνουν τα ενισχυμένα τριδύναμα αδρανοποιημένα εμβόλια, τα οποία προορίζονται κατά προτεραιότητα για την προστασία των ηλικιωμένων.

Πρόκειται για το εμβόλιο υψηλής δόσης και το εμβόλιο με ανοσοενισχυτικό MF59.

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, τα συγκεκριμένα εμβόλια παρουσιάζουν αυξημένη ανοσογονικότητα και συνιστώνται για άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω, με στόχο την πρόληψη της εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης και των νοσηλειών.

Οι σχετικές συστάσεις καλύπτουν επίσης άτομα ηλικίας 18 έως 64 ετών που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση συμπαγούς οργάνου.

Το Υπουργείο Υγείας διευκρινίζει ότι, εάν τα ενισχυμένα εμβόλια δεν είναι διαθέσιμα, ο αντιγριπικός εμβολιασμός δεν πρέπει να καθυστερεί.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, συστήνει τη χορήγηση άλλου κατάλληλου αντιγριπικού εμβολίου.

Η εγκύκλιος επισημαίνει επίσης ότι τα ενισχυμένα εμβόλια έχουν ικανοποιητικό προφίλ ασφάλειας, παρότι η συχνότητα ανεπιθύμητων ενεργειών μπορεί να είναι μεγαλύτερη σε σύγκριση με τα συμβατικά εμβόλια.

Ρινικό αντιγριπικό εμβόλιο για παιδιά και εφήβους

Για την περίοδο 2026-2027 προβλέπεται επίσης η χρήση του τριδύναμου ρινικού αντιγριπικού εμβολίου Fluenz.

Πρόκειται για εμβόλιο ζώντων εξασθενημένων ιών, το οποίο χορηγείται ως ρινικό εκνέφωμα σε παιδιά και εφήβους ηλικίας από 2 έως κάτω των 18 ετών.

Η δόση αντιστοιχεί σε 0,1 ml σε κάθε ρουθούνι.

Η ρινική χορήγηση αποτελεί εναλλακτική στην ενέσιμη διαδικασία και, σύμφωνα με την εγκύκλιο, ενδέχεται να συμβάλει στην καλύτερη συμμόρφωση των παιδιών στον εμβολιασμό.

Ωστόσο, το συγκεκριμένο εμβόλιο δεν είναι κατάλληλο για όλα τα παιδιά.

Η χορήγησή του αντενδείκνυται σε παιδιά με βρογχικό άσθμα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια συριγμού κατά τους προηγούμενους 12 μήνες, σε παιδιά με ανοσοκαταστολή και σε όσα λαμβάνουν μακροχρόνια θεραπεία με ασπιρίνη.

Επιπλέον, όταν ένα παιδί διαβιεί με άτομο που παρουσιάζει σοβαρή ανοσοκαταστολή, η εγκύκλιος συστήνει το αδρανοποιημένο αντιγριπικό εμβόλιο.

Εφόσον χορηγηθεί το ζων εξασθενημένο ρινικό εμβόλιο, συστήνεται να αποφεύγεται η επαφή με το σοβαρά ανοσοκατεσταλμένο άτομο για επτά ημέρες.

Πότε χρειάζονται δύο δόσεις τα παιδιά

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός περιλαμβάνει κατά κανόνα μία δόση κάθε χρόνο.

Ωστόσο, υπάρχουν ειδικές προβλέψεις για τα μικρά παιδιά που εμβολιάζονται για πρώτη φορά.

Σύμφωνα με τις οδηγίες, βρέφη και παιδιά κάτω των 9 ετών που λαμβάνουν για πρώτη φορά αντιγριπικό εμβόλιο ή έχουν λάβει μόνο μία δόση στο παρελθόν χρειάζονται δύο δόσεις, με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 28 ημερών.

Για το ρινικό εμβόλιο ισχύει αντίστοιχα ότι παιδιά κάτω των 9 ετών χωρίς προηγούμενο αντιγριπικό εμβολιασμό πρέπει να λάβουν δεύτερη δόση μετά από τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες.

Εάν δεν υπάρχει διαθέσιμη δεύτερη δόση του ρινικού εμβολίου, η εγκύκλιος προβλέπει τη δυνατότητα ολοκλήρωσης του εμβολιασμού με αδρανοποιημένο ενέσιμο εμβόλιο.

Γρίπη 2025-2026: 84 θάνατοι και 164 νοσηλείες σε ΜΕΘ

Τα επιδημιολογικά δεδομένα της προηγούμενης περιόδου αναδεικνύουν τη βαρύτητα που μπορεί να έχει η εποχική γρίπη, ιδιαίτερα για τους ευάλωτους πληθυσμούς.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ που παραθέτει το Υπουργείο Υγείας, από την εβδομάδα 40 του 2025 έως την εβδομάδα 34 του 2026 καταγράφηκαν 164 νοσηλείες σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας λόγω εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης.

Από τους ασθενείς αυτούς, 110 ήταν άνδρες και 54 γυναίκες, με ηλικίες από 0 έως 92 ετών και διάμεση ηλικία τα 69 έτη.

Κατά το ίδιο διάστημα καταγράφηκαν 84 θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη. Οι 51 αφορούσαν άνδρες και οι 33 γυναίκες, με διάμεση ηλικία τα 76 έτη.

Στα περιστατικά που οδήγησαν σε θάνατο ανιχνεύθηκε ιός γρίπης τύπου Α.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η διαπίστωση ότι η πλειονότητα των ασθενών που χρειάστηκαν νοσηλεία σε ΜΕΘ ή απεβίωσαν δεν είχαν εμβολιαστεί, παρότι ανήκαν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου.

Την προηγούμενη περίοδο επικράτησε στην κοινότητα ο ιός γρίπης τύπου Α, με συχνότερη ανίχνευση του υποτύπου Α(H3), ενώ ο Α(H1)pdm09 κυκλοφόρησε σε μικρότερο βαθμό.

Τα στοιχεία αυτά ενισχύουν τη σημασία της έγκαιρης προστασίας των ομάδων υψηλού κινδύνου, χωρίς ωστόσο να αποτελούν από μόνα τους εκτίμηση της αποτελεσματικότητας του εμβολιασμού σε επίπεδο πληθυσμού.

Μπορούν να χορηγηθούν μαζί τα εμβόλια γρίπης και COVID-19;

Η εγκύκλιος προβλέπει ότι το αντιγριπικό εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί την ίδια ημέρα με το εμβόλιο κατά της COVID-19.

Σε περίπτωση ταυτόχρονης χορήγησης, τα δύο εμβόλια πρέπει να πραγματοποιούνται σε διαφορετικά ανατομικά σημεία.

Εναλλακτικά, μπορούν να χορηγηθούν οποιαδήποτε άλλη ημέρα πριν ή μετά το εμβόλιο κατά του κορωνοϊού.

Οι οδηγίες διευκρινίζουν ακόμη ότι άτομα χωρίς συμπτώματα που είχαν επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα COVID-19 και παρουσιάζουν αρνητικό εργαστηριακό αποτέλεσμα μπορούν να εμβολιαστούν κανονικά.

Αντίθετα, ασθενείς με συμπτωματική COVID-19 ή άλλη λοίμωξη του αναπνευστικού πρέπει να αναβάλουν τον εμβολιασμό μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα.

Υποχρεωτική καταχώριση στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην υποχρέωση καταχώρισης κάθε αντιγριπικού εμβολιασμού στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών.

Η υποχρέωση αφορά τον επαγγελματία υγείας που πραγματοποιεί τον εμβολιασμό, συμπεριλαμβανομένων των ιατρών και των φαρμακοποιών.

Η ηλεκτρονική καταγραφή επιτρέπει την παρακολούθηση της εμβολιαστικής κάλυψης και τη συγκέντρωση στοιχείων για την εφαρμογή των προγραμμάτων δημόσιας υγείας.

Ειδικές οδηγίες για γιατρούς και νοσηλευτές

Η εγκύκλιος υπογραμμίζει ότι οι εργαζόμενοι στις υπηρεσίες υγείας αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο έκθεσης στη γρίπη, αλλά και μετάδοσης του ιού σε ασθενείς, συναδέλφους και μέλη των οικογενειών τους.

Το Υπουργείο Υγείας θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό τον εμβολιασμό του προσωπικού σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, Μονάδες Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών, Μονάδες Αυξημένης Φροντίδας, Ογκολογικές και Αιματολογικές Κλινικές, Μονάδες Μεταμοσχεύσεων και Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών.

Αντίστοιχη έμφαση δίνεται στους εργαζομένους των Μονάδων Τεχνητού Νεφρού, των Μονάδων Ειδικών Λοιμώξεων και των μονάδων φροντίδας ανοσοκατεσταλμένων ασθενών.

Οι Επιτροπές Νοσοκομειακών Λοιμώξεων καλούνται να διευκολύνουν τον αντιγριπικό εμβολιασμό των εργαζομένων και να αποστέλλουν στον ΕΟΔΥ στοιχεία εμβολιαστικής κάλυψης, τόσο συνολικά όσο και ανά τμήμα υψηλού κινδύνου.

Η εμβολιαστική κάλυψη του υγειονομικού προσωπικού αποτελεί επίσης δείκτη για την αξιολόγηση της εφαρμογής μέτρων πρόληψης και ελέγχου λοιμώξεων στις δομές υγείας.

Η επάρκεια των εμβολίων και η επιτήρηση της γρίπης

Η εγκύκλιος αναθέτει στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων την παρακολούθηση της επάρκειας των αντιγριπικών εμβολίων στην ελληνική αγορά καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου κυκλοφορίας του ιού.

Παράλληλα, καλεί τις Υγειονομικές Περιφέρειες, τις Περιφέρειες και τους Δήμους να συνεργαστούν με τον ΕΟΔΥ για την ενημέρωση των πολιτών και των ειδικών πληθυσμιακών ομάδων.

Η επιτήρηση της εποχικής γρίπης συνεχίζεται μέσα από τα συστήματα καταγραφής γριπώδους συνδρομής, σοβαρών αναπνευστικών λοιμώξεων, εργαστηριακά επιβεβαιωμένων περιστατικών, νοσηλειών σε ΜΕΘ και θανάτων.

Το Υπουργείο Υγείας διευκρινίζει ακόμη ότι δεν απαιτείται εργαστηριακή επιβεβαίωση της γρίπης πριν από τη χορήγηση αντιιικής θεραπείας.

Για τους ασθενείς που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου, η έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής βοήθειας με την εμφάνιση συμπτωμάτων παραμένει ιδιαίτερα σημαντική

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr