Γ. Κολιάκος: Η “Ιατρική της μόδας” και τα όρια μεταξύ επιστήμης και εμπορίου ελπίδας

“Ένας γιατρός με ύφος και μοντέρνο ντύσιμο, και ένα λαμπερό ιατρείο σε μια πολύ καλή γειτονιά της Αθήνας, δεν αποτελούν εγγύηση αξιοπιστίας μιας θεραπείας”. Ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης της Αναγεννητικής Ιατρικής, ομότιμος καθηγητής Βιοχημείας στο ΑΠΘ, Γεώργιος Κολιάκος (φωτογραφία), επιλέγει να ξεκινήσει με αυτή τη φράση την τοποθέτησή του, στον απόηχο των αποκαλύψεων μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, που ανέδειξε με δραματικό τρόπο τα “γκρίζα” όρια μεταξύ τεκμηριωμένης ιατρικής και μη εγκεκριμένων πρακτικών που εμπορευματοποιούν την ελπίδα.

Όροι όπως “ιατρική τρόπου ζωής”, «εναλλακτική ιατρική”, “θεραπείες αντιγήρανσης”, “μακροζωία”, “κβαντική ιατρική”, “πλασμαφαίρεση” και “αναγεννητική ιατρική”, μπήκαν με ένταση στον δημόσιο διάλογο, χωρίς να είναι κατανοητό από το ευρύ κοινό, ποιοι από αυτούς αφορούν τεκμηριωμένες ιατρικές μεθόδους, υπό ποιους όρους και με ποιες ενδείξεις.

Τι είναι αναγεννητική ιατρική

Η Ιατρική είναι μία, βασίζεται σε δεδομένα, ενδείξεις, κλινικές δοκιμές και απόδειξη, τονίζει ο ομότιμος καθηγητής και επιχειρεί να οριοθετήσει τον πολλά υποσχόμενο τομέα της αναγεννητικής ιατρικής από μη επιστημονικές πρακτικές που αυθαίρετα συγχέονται με αυτήν.

“Η αναγεννητική ιατρική έχει ήδη να μας δώσει εγκεκριμένες θεραπείες και φάρμακα, που έχουν περάσει από μεγάλες κλινικές δοκιμές και έχουν πάρει έγκριση από ρυθμιστικούς φορείς όπως ο ΕΟΦ, ο ΕΜΑ και ο FDA”, αναφέρει. Παράλληλα, περιλαμβάνει πειραματικές θεραπείες, οι οποίες δοκιμάζονται μέσα σε αυστηρά πλαίσια, σε νοσοκομειακό περιβάλλον, κάτω από κανόνες, στενή παρακολούθηση και υπό τον απαράβατο όρο της ενημερωμένης συναίνεσης από τον ασθενή.

“Είναι ένας πολύ σοβαρός και πολλά υποσχόμενος τομέας της ιατρικής επιστήμης και δεν πρέπει να συγχέεται με πρακτικές που δεν ακολουθούν τα αυστηρά θεσμοθετημένα όρια”, επισημαίνει ο κ. Κολιάκος, προσθέτοντας: “Η αναγεννητική ιατρική χρησιμοποιεί μια σειρά από εργαλεία όπως τα βλαστοκύτταρα, οι αυξητικοί παράγοντες, τα λεγόμενα ικριώματα που μπορούν να υποκαταστήσουν ιστούς, και διάφορα ενεργά πεπτίδια που μπορούν σε πειραματικό επίπεδο και σε συνδυασμό με τα ικριώματα να συμβάλλουν στη δημιουργία οργανοειδών, μικρών οργάνων in vitro για τη δοκιμή φαρμάκων”.

Αναγεννητική ιατρική και αντιγήρανση

Το 2020 ο David Sinclair ανακοίνωσε πως μπορεί να αναστρέψει την ηλικία σε ποντίκια, δίνοντας κάποιους παράγοντες σε κυτταρικές σειρές στο εργαστήριο. “Φέτος δόθηκε έγκριση για πειραματική θεραπεία από τον FDA, με στόχο όχι την αντιστροφή της ηλικίας σε ηλικιωμένους ανθρώπους, αλλά τη θεραπεία νόσων του οφθαλμού, όπως η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας”, σημειώνει ο καθηγητής.

Η αντιγήρανση είναι ένα πεδίο της αναγεννητικής ιατρικής, στην οποία πολλοί επενδύουν. Αυτό το σημείο επαφής, σε συνδυασμό με την απουσία επαρκούς ρυθμιστικού πλαισίου, δίνει χώρο σε κέντρα με θολό πεδίο εξειδίκευσης να εφαρμόζουν μη εγκεκριμένες μεθόδους, βαπτίζοντάς τις ως ιατρικές. Παράλληλα, διευκολύνει την αυθαίρετη χρήση εγκεκριμένων θεραπειών σε εφαρμογές για τις οποίες δεν διαθέτουν σχετική αδειοδότηση.

“Ήδη οι μεγάλες επιστημονικές εταιρείες του χώρου της αναγεννητικής ιατρικής, όπως και η δική μας στην Ελλάδα, έχουν συγκροτήσει ειδικές ομάδες ελέγχου, τις λεγόμενες task forces, που ψάχνουν να βρουν τέτοιου είδους παραβιάσεις”, σημειώνει ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης Αναγεννητικής Ιατρικής, και κάνει γνωστό πως συγκαλεί την Τετάρτη το Δ.Σ. για τη λήψη αποφάσεων με αφορμή την περίπτωση που απασχολεί την επικαιρότητα. “Δεν μπορεί ένα ιατρείο να ονομάζει βλαστοκύτταρα το πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια, το λεγόμενο PRP, και να βαπτίζεται stem cell clinic. Δεν μπορεί να βγαίνει ο καθένας και να λέει ότι κάνει βλαστοκύτταρα από το αίμα για να φυτρώσουν μαλλιά”, επισημαίνει.

Πλασμαφαίρεση, βιοχάκινγκ και κίνδυνοι

Ο ομ. καθηγητής ξεκαθαρίζει πως η πλασμαφαίρεση δεν ανήκει στην αναγεννητική ιατρική. “Υπάρχουν πειράματα για εφαρμογή της στην αντιγήρανση, αλλά δεν υπάρχουν σοβαρές κλινικές μελέτες που να τεκμηριώνουν τα αποτελέσματα”, σημειώνει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η προσπάθεια του βιοχάκερ Brian Johnson να παραμείνει νέος, ανταλλάσσοντας πλάσμα με τον έφηβο γιο του.

“Στα λεγόμενα πειράματα παραβίωσης υπάρχουν κάποιες ενδείξεις. Συνδέονται τα κυκλοφοριακά συστήματα δύο πειραματόζωων, ενός νέου και ενός γερασμένου. Το πρώτο γερνάει και το δεύτερο γίνεται νεότερο, μέσω της ανταλλαγής πλάσματος. Αλλά αυτά είναι μόνο σε πειραματικό επίπεδο, με ελάχιστες αναφορές”, διευκρινίζει.

Σε κάθε περίπτωση, ξεκαθαρίζει πως η πλασμαφαίρεση δεν έχει ένδειξη ως μέθοδος αντιγήρανσης, αλλά είναι εγκεκριμένη μόνο για συγκεκριμένους θεραπευτικούς σκοπούς και μόνο εντός νοσοκομειακού περιβάλλοντος. Η εφαρμογή της εκτός νοσοκομείου εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την υγεία και τη ζωή του ασθενή. “Ειδικά όταν υποκαθιστούμε το πλάσμα με άλλα υγρά όπως η αλβουμίνη 5%, όπως διαφήμιζε πως κάνει αυτό το ιατρείο, πρέπει οπωσδήποτε να ελέγχονται οι ηλεκτρολύτες και να γίνεται συνεχώς καρδιογράφημα, γιατί μπορεί να δημιουργηθεί υποκαλιαιμία ή υπερνατριαιμία”, υπογραμμίζει, και συμπληρώνει: “Υπάρχει κίνδυνος να έχουμε θάνατο από ηλεκτρολυτικές διαταραχές που θα σταματήσουν την καρδιά. Αυτές οι διαταραχές συνήθως έχουν τη λεγόμενη ‘λευκή’ ιατροδικαστική εξέταση, δεν βρίσκουν εμφανή αιτία θανάτου”.

Πηγη: https://www.iatronet.gr/