Εμβόλια mRNA κατά του καρκίνου: Η υπόσχεση της εξατομικευμένης ιατρικής

Η τεχνολογία mRNA, που έγινε γνωστή μέσα από τα εμβόλια κατά της COVID-19, περνά πλέον σε μια νέα φάση στην ογκολογία, με εξατομικευμένα αντικαρκινικά εμβόλια που εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό να αναγνωρίζει και να επιτίθεται στους όγκους.

Τα αντικαρκινικά εμβόλια που βασίζονται στην τεχνολογία mRNA καταγράφουν σημαντική πρόοδο, παρά τις περικοπές χρηματοδότησης στις Ηνωμένες Πολιτείες και τα αντιφατικά μηνύματα που εκπέμπει η αμερικανική διοίκηση για την ασφάλεια και την αξία της τεχνολογίας.

Η ίδια πλατφόρμα που επέτρεψε την ταχεία ανάπτυξη των εμβολίων κατά της COVID-19 δείχνει πλέον μακροχρόνιο όφελος στο μελάνωμα, ενώ προσφέρει πρώιμες αλλά ενθαρρυντικές ενδείξεις σε καρκίνους που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ιδιαίτερα δύσκολο να ενεργοποιήσουν ανοσολογική απάντηση, όπως ο καρκίνος του παγκρέατος και οι κακοήθεις όγκοι του εγκεφάλου.

Πάνω από 130 μελέτες στην ASCO

Στο πρόσφατο συνέδριο της American Society of Clinical Oncology στο Σικάγο παρουσιάστηκαν περισσότερες από 130 μελέτες που αφορούσαν τέτοιες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η Moderna και η Merck, οι οποίες αναπτύσσουν έναν συνδυασμό ισχυρής ανοσοθεραπείας με εξατομικευμένο αντικαρκινικό εμβόλιο mRNA.

Σύμφωνα με τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν, η θεραπεία αυτή έχει κρατήσει το μελάνωμα υπό έλεγχο για πέντε χρόνια, ένα ορόσημο για την προσπάθεια δημιουργίας προσωποποιημένων εμβολίων που εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα να επιτίθεται στον καρκίνο.

Οι δύο εταιρείες δοκιμάζουν θεραπείες mRNA σε εννέα μεγάλες και μεσαίου μεγέθους κλινικές μελέτες για καρκίνους του πνεύμονα, του νεφρού, της ουροδόχου κύστης και του παγκρέατος. Παράλληλα, αναμένονται εντός του έτους πρώιμα αποτελέσματα από τη μεγάλη επιβεβαιωτική μελέτη τους στο μελάνωμα.

Η αγορά των εξατομικευμένων εμβολίων μεγαλώνει

Πέρα από τη Moderna και τη Merck, η πολυετής ερευνητική δουλειά σε πανεπιστήμια και ιατρικά κέντρα περνά σταδιακά σε προγράμματα ανάπτυξης μεγάλων φαρμακευτικών εταιρειών, μεταξύ των οποίων η Roche και η BioNTech.

Η Vision Research Reports εκτιμά ότι η αγορά των εξατομικευμένων αντικαρκινικών εμβολίων, με βασικό μοχλό την τεχνολογία mRNA, θα μπορούσε να φτάσει τα 8,5 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2034.

Στα λοιμώδη νοσήματα, ορισμένα εμβόλια μαθαίνουν στο ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει και να επιτίθεται σε έναν ιό, προσφέροντας μακρά προστασία. Όπως σημείωσε ο επικεφαλής ιατρικός διευθυντής της Merck, Eliav Barr, η ίδια αρχή μπορεί πλέον να εφαρμοστεί στον καρκίνο. «Αυτό είναι ένα μεγάλο βήμα προόδου», ανέφερε.

Περικοπές στις ΗΠΑ και αντιφατικά μηνύματα

Η επιστημονική πρόοδος έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το αμερικανικό υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών, υπό τον Robert F. Kennedy Jr., προχώρησε σε περικοπές ύψους 500 εκατ. δολαρίων σε προγράμματα εμβολίων mRNA.

Ο Kennedy έχει αμφισβητήσει την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των εμβολίων mRNA χωρίς τεκμηριωμένα στοιχεία, ενώ έχει διατυπώσει υπερβολικούς ισχυρισμούς για ανεπιθύμητες ενέργειες. Το υπουργείο δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

Την ίδια ώρα, το National Cancer Institute συνεργάζεται με το Foundation for the National Institutes of Health σε μια δημόσια-ιδιωτική σύμπραξη ύψους 200 εκατ. δολαρίων, με στόχο τη χρηματοδότηση κλινικών μελετών για υποσχόμενα αντικαρκινικά εμβόλια, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βασίζονται στο mRNA.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ο τεχνητός διαχωρισμός της έρευνας mRNA σε επιμέρους «σιλό» μπορεί να φρενάρει την πρόοδο μιας τεχνολογίας που χορηγήθηκε με ασφάλεια σε περισσότερους από 700 εκατομμύρια ανθρώπους κατά την πανδημία.

«Πρέπει να μπορούμε να καινοτομούμε γύρω από τεχνολογίες που θα βελτιώσουν την υγειονομική περίθαλψη για όλους», δήλωσε ο Dr. Elias Sayour, επικεφαλής εργαστηρίου RNA engineering στο University of Florida και σύμβουλος της προσπάθειας του NCI για τα αντικαρκινικά εμβόλια. «Αν δεν το κάνουμε εμείς, θα το κάνουν άλλες χώρες».

Από την πρώιμη ανακάλυψη στη θεραπευτική προοπτική

Πριν από μία δεκαετία, ο Dr. Vinod Balachandran του Memorial Sloan Kettering Cancer Center βρέθηκε ανάμεσα στους πρώτους επιστήμονες που είδαν την προοπτική του mRNA ακόμη και σε ορισμένους από τους πιο θανατηφόρους καρκίνους.

Ο ίδιος παρατήρησε ότι, σε σπάνιες περιπτώσεις, ορισμένοι ασθενείς επιβίωναν από καρκίνο του παγκρέατος, μια νόσο που οι επιστήμονες θεωρούσαν μέχρι τότε σχεδόν «αόρατη» για το ανοσοποιητικό σύστημα. Μελέτες έδειξαν ότι σε αυτές τις περιπτώσεις το ανοσοποιητικό των ασθενών κατάφερνε να αναγνωρίσει και να επιτεθεί στους όγκους.

Το κρίσιμο ερώτημα ήταν πώς θα μπορούσε αυτή η αντίδραση να γίνει πιο συχνή. Ο Balachandran θεώρησε ότι το mRNA, λόγω της ταχύτητας με την οποία μπορεί να παραχθεί, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη εξατομικευμένων εμβολίων με βάση συγκεκριμένες μεταλλάξεις που εντοπίζονται μόνο στους όγκους των ασθενών μετά τη χειρουργική επέμβαση.

Ελπιδοφόρα στοιχεία στον καρκίνο του παγκρέατος

Τον Δεκέμβριο του 2019 ξεκίνησε μια μελέτη φάσης 1 σε 16 ασθενείς, η οποία δοκίμασε συνδυασμό χημειοθεραπείας, της ανοσοθεραπείας Tecentriq της Roche και ενός εξατομικευμένου εμβολίου mRNA της BioNTech. Το εμβόλιο στόχευε μεταλλαγμένες πρωτεΐνες με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του όγκου κάθε ασθενούς.

Στο συνέδριο της American Association for Cancer Research τον Απρίλιο, ο Balachandran παρουσίασε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία από τους οκτώ ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος που εμφάνισαν ανοσολογική απάντηση στο εμβόλιο, οι επτά παρέμεναν ζωντανοί έως και έξι χρόνια αργότερα.

Πλέον βρίσκεται σε εξέλιξη διεθνής μελέτη φάσης 2 με 260 ασθενείς, η οποία θα επιχειρήσει να επιβεβαιώσει αυτά τα ευρήματα.

«Τι σημαντική ανακάλυψη θα ήταν εάν το mRNA αποδεικνυόταν η τεχνολογία που τελικά μπορεί να επιτύχει μια κλινικά ουσιαστική ανοσολογική απάντηση», δήλωσε ο Dr. Robert Vonderheide, διευθυντής του Abramson Cancer Center του Penn Medicine και εκλεγμένος πρόεδρος της AACR.

Το “λογισμικό” του ανθρώπινου σώματος

Το αγγελιαφόρο ριβονουκλεϊκό οξύ, γνωστό ως mRNA, υπάρχει φυσικά σε κάθε κύτταρο του ανθρώπινου σώματος. Ο ρόλος του είναι να μεταφέρει γενετικές οδηγίες από τον πυρήνα του κυττάρου στα σημεία όπου παράγονται συγκεκριμένες πρωτεΐνες.

Ο Elias Sayour το περιγράφει ως το «λογισμικό» του ανθρώπινου σώματος. Όπως εξηγεί, μπορεί να επαναπρογραμματιστεί ώστε να εκτελεί διαφορετικές λειτουργίες, όπως η παραγωγή πρωτεϊνών που εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό να επιτίθεται είτε σε λοιμογόνους παράγοντες είτε σε καρκινικά κύτταρα.

Ανάλογη έρευνα προχωρά και στο Mount Sinai, όπου ο Brian Brown, διευθυντής του Icahn Genomics Institute, έχει αναπτύξει μέθοδο σχεδιασμού λιπιδικών νανοσωματιδίων, δηλαδή των λιπαρών «φυσαλίδων» που μεταφέρουν το mRNA μέσα στα κύτταρα, ώστε να ελέγχει πού κατευθύνεται το mRNA μέσα στο σώμα.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο στο Nature Biotechnology δείχνει ότι το mRNA θα μπορούσε είτε να ενισχυθεί είτε να «σιγήσει», ώστε να αυξηθεί η ανοσολογική απάντηση ή να μειωθούν βλαβερές αντιδράσεις. Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο ισχυρές αντικαρκινικές θεραπείες ή σε νέους τρόπους αντιμετώπισης αυτοάνοσων νοσημάτων.

Στόχος το γλοιοβλάστωμα

Ο Sayour έχει σχεδιάσει ένα εμβόλιο που περιλαμβάνει την ενδοφλέβια χορήγηση συστάδων λιπιδικών νανοσωματιδίων σε ασθενείς με γλοιοβλάστωμα, αντί για ένα μόνο νανοσωματίδιο όπως στα εμβόλια κατά της COVID-19.

Ο στόχος είναι να ενεργοποιηθεί γρήγορα το ανοσοποιητικό σύστημα απέναντι σε έναν ταχέως αναπτυσσόμενο καρκίνο του εγκεφάλου, του οποίου το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης παραμένει κάτω από 7%.

Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι η αντιμετώπιση ενός καρκίνου όπως το γλοιοβλάστωμα μέσω εμβολίου αποτελεί εξαιρετικά δύσκολη πρόκληση. Ωστόσο, όπως σημειώνει, «αν μπορεί να το θεραπεύσει ή έστω να αφήσει ένα ουσιαστικό αποτύπωμα στο γλοιοβλάστωμα, οι επιπτώσεις για όλες τις μορφές ανθρώπινου καρκίνου, κατά τη γνώμη μου, θα είναι εξαιρετικές».

 

 

Πηγη: https://healthpharma.gr