O Παγκόσμιoς Οργανισμός Υγείας, η UNICEF και η Συμμαχία για τα Εμβόλια (Gavi) κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, υπογραμμίζοντας ότι δεκαετίες προόδου στην πρόληψη ασθενειών και την εμβολιαστική κάλυψη κινδυνεύουν να ανατραπούν. Χωρίς επείγουσα και συντονισμένη δράση, η εξάπλωση των ασθενειών αυτών μπορεί να λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις.

Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσίευση του έγκριτου ιατρικού περιοδικού JAMA, η παγκόσμια κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή κρίση στη δημόσια υγεία, καθώς ασθένειες που θεωρούνταν σχεδόν εξαφανισμένες επανεμφανίζονται και απειλούν την υγειονομική σταθερότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της επιδείνωσης της κατάστασης είναι η ιλαρά, της οποίας τα κρούσματα αυξήθηκαν κατά 20% μέσα σε έναν μόλις χρόνο — από 8,6 εκατομμύρια το 2022 σε 10,3 εκατομμύρια το 2023. Η άνοδος αυτή συμπίπτει με την πτώση των ποσοστών εμβολιασμού, καθώς η κάλυψη της πρώτης δόσης του εμβολίου για την ιλαρά μειώθηκε από 86% το 2019 σε 81% το 2021, το χαμηλότερο ποσοστό από το 2008. Τα στοιχεία σχολιάζουν η ιατρός της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Παθολόγος, Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής) και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος).

Ανησυχητικές αυξήσεις σημειώνονται και σε άλλες ασθένειες:

• Στην Αφρική, οι περιπτώσεις μηνιγγίτιδας αυξάνονται δραματικά: μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2025 καταγράφηκαν πάνω από 5.500 ύποπτα κρούσματα και σχεδόν 300 θάνατοι.
• Ο κίτρινος πυρετός, που είχε περιοριστεί σημαντικά μέσω εκστρατειών εμβολιασμού, επιστρέφει επικίνδυνα, με δεκάδες επιβεβαιωμένα περιστατικά σε Αφρική και Λατινική Αμερική.
• Ακόμη και η διφθερίτιδα, που είχε ουσιαστικά εξαφανιστεί από πολλές χώρες, θεωρείται πλέον πιθανό να επανεμφανιστεί.

Δραματική Πτώση στα Ποσοστά Εμβολιασμού

Το 2023, 14,5 εκατομμύρια παιδιά παγκοσμίως δεν έλαβαν καμία από τις βασικές δόσεις εμβολιασμού, σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΥ. Ο αριθμός αυτός παρουσιάζει σταθερή αυξητική τάση, καθώς το 2019 τα ανεμβολίαστα παιδιά ανέρχονταν σε 12,9 εκατομμύρια, ενώ το 2022 είχαν ήδη φτάσει τα 13,9 εκατομμύρια.

Περισσότερο από 50% αυτών των παιδιών ζουν σε χώρες που πλήττονται από ένοπλες συγκρούσεις, πολιτική αστάθεια ή ανθρωπιστικές κρίσεις, με αποτέλεσμα η πρόσβασή τους στις βασικές υπηρεσίες υγείας να είναι εξαιρετικά περιορισμένη ή ανύπαρκτη.

Χρηματοδοτικές περικοπές και κίνδυνος κατάρρευσης των εμβολιαστικών προγραμμάτων

Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, πολλές χώρες αντιμετωπίζουν σημαντικές περικοπές στη χρηματοδότηση για την υγεία, θέτοντας σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα των εμβολιαστικών προγραμμάτων. Έκθεση του ΠΟΥ αποκάλυψε ότι σχεδόν το 50% των χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος καταγράφουν σοβαρές διαταραχές στις διαδικασίες εμβολιασμού, στις προμήθειες εμβολίων και στη λειτουργία των μηχανισμών επιτήρησης νοσημάτων.Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι, αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, το υγειονομικό σύστημα πολλών χωρών κινδυνεύει να καταρρεύσει, καθώς η ανεπαρκής εμβολιαστική κάλυψη οδηγεί στην επανεμφάνιση και εξάπλωση ασθενειών που είχαν σχεδόν εξαλειφθεί.

Εμβόλια: Η πιο αποδοτική επένδυση στην Υγεία

Τα εμβόλια παραμένουν η πιο οικονομικά αποδοτική παρέμβαση στον τομέα της υγείας, συμβάλλοντας καθοριστικά στη σωτηρία εκατομμυρίων ανθρώπων κάθε χρόνο. Σύμφωνα με στοιχεία, περίπου 4,2 εκατομμύρια ζωές σώζονται ετησίως χάρη στα εμβόλια, ενώ η απόδοση επένδυσης τους εκτιμάται σε 54 δολάρια για κάθε 1 δολάριο που δαπανάται.

Παρά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η παγκόσμια εμβολιαστική κάλυψη, έχουν καταγραφεί σημαντικά επιτεύγματα, επιβεβαιώνοντας την αξία των εμβολίων ως εργαλείο δημόσιας υγείας:

– Η εξάλειψη της μηνιγγίτιδας τύπου Α στην Αφρική αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες των τελευταίων ετών.
– Το εμβόλιο κατά του ιού HPV, που προστατεύει από τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, κατέγραψε διπλασιασμό της εμβολιαστικής κάλυψης στην Αφρική, από 21% το 2020 σε 40% το 2023.
– Τα εμβόλια κατά της ελονοσίας εφαρμόζονται ήδη πιλοτικά σε 20 αφρικανικές χώρες, με την προοπτική να σώσουν έως και 500.000 ζωές μέχρι το 2035.

Η πρωτοβουλία “The Big Catch-Up” και η ανάγκη νέων πόρων

Για την αναπλήρωση των χαμένων εμβολίων κατά τη διάρκεια της πανδημίας, το 2023 άρχισε η πρωτοβουλία “The Big Catch-Up“, που στοχεύει να ενισχύσει την εμβολιαστική κάλυψη παγκοσμίως. Ωστόσο, η επιτυχία και η βιωσιμότητά της εξαρτώνται από νέους οικονομικούς πόρους, ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε εμβόλια για τις πιο ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η διατήρηση και η ενίσχυση των εμβολιαστικών προγραμμάτων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη δημόσια υγεία, αποτρέποντας σοβαρές ασθένειες και συμβάλλοντας στη μακροπρόθεσμη προστασία του πληθυσμού παγκοσμίως.

Έκκληση για άμεση δράση
Ο ΠΟΥ, η UNICEF και η Gavi καλούν τις κυβερνήσεις και τους διεθνείς φορείς να ενισχύσουν άμεσα τη χρηματοδότηση και την εφαρμογή εμβολιαστικών προγραμμάτων, ώστε να αποτραπεί μια παγκόσμια υγειονομική κρίση. Το ζήτημα του εμβολιασμού παραμένει κρίσιμο για τη δημόσια υγεία, καθώς η ισότιμη πρόσβαση σε εμβόλια είναι ο μόνος τρόπος να αποτραπεί η εξάπλωση επικίνδυνων λοιμώξεων και να προστατευτούν ευάλωτοι πληθυσμοί από σοβαρές ασθένειες που απειλούν ζωές.

Πηγη: https://virus.com.gr/

Πανεπιστήμιο Αθήνας: Κίνδυνος να επιστρέψουν πανδημίες από την κατάρρευση των εμβολιασμών

Σύμφωνα με το έγκριτο ιατρικό περιοδικό JAMA, που δημοσίευσε σχετικό άρθρο πριν από λίγες ημέρες, η παγκόσμια κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή ανατροπή στη δημόσια υγεία, καθώς ασθένειες που θεωρούνταν σχεδόν εξαφανισμένες επιστρέφουν απειλητικά.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), η UNICEF και η Συμμαχία για τα Εμβόλια (Gavi) προειδοποιούν ότι δεκαετίες προόδου κινδυνεύουν να χαθούν, εάν δεν υπάρξει άμεση και διαρκής ενίσχυση των εμβολιαστικών προγραμμάτων.

Η άνοδος αυτή συμπίπτει με την πτώση των ποσοστών εμβολιασμού, καθώς η κάλυψη της πρώτης δόσης του εμβολίου για την ιλαρά μειώθηκε από 86% το 2019 σε 81% το 2021, το χαμηλότερο ποσοστό από το 2008.

Ανησυχητικές αυξήσεις σημειώνονται και σε άλλες ασθένειες:

• Στην Αφρική, οι περιπτώσεις μηνιγγίτιδας αυξάνονται δραματικά: μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2025 καταγράφηκαν πάνω από 5.500 ύποπτα κρούσματα και σχεδόν 300 θάνατοι.
• Ο κίτρινος πυρετός, που είχε περιοριστεί σημαντικά μέσω εκστρατειών εμβολιασμού, επιστρέφει επικίνδυνα, με δεκάδες επιβεβαιωμένα περιστατικά σε Αφρική και Λατινική Αμερική.
• Ακόμη και η διφθερίτιδα, που είχε ουσιαστικά εξαφανιστεί από πολλές χώρες, θεωρείται πλέον πιθανό να επανεμφανιστεί.

Οι αριθμοί είναι αποκαρδιωτικοί: το 2023, 14,5 εκατομμύρια παιδιά παγκοσμίως δεν έλαβαν καμία από τις βασικές δόσεις εμβολιασμού. Ο αριθμός αυτός παρουσιάζει σταθερή άνοδο – από 12,9 εκατομμύρια το 2019, σε 13,9 εκατομμύρια το 2022.

Περισσότερο από το 50% αυτών των παιδιών ζουν σε χώρες με ένοπλες συγκρούσεις, πολιτική αστάθεια ή ανθρωπιστικές κρίσεις, όπου η πρόσβαση στις βασικές υπηρεσίες υγείας είναι περιορισμένη ή ανύπαρκτη.

Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, πολλές χώρες αντιμετωπίζουν σημαντικές περικοπές στη χρηματοδότηση για την υγεία. Έκθεση του ΠΟΥ αποκάλυψε ότι σχεδόν οι μισές χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος εμφανίζουν σοβαρές διαταραχές στα προγράμματα εμβολιασμού, στις προμήθειες εμβολίων και στη λειτουργία των μηχανισμών επιτήρησης νοσημάτων.

Εμβόλια: Η πιο αποδοτική επένδυση στην Υγεία

Τα εμβόλια παραμένουν η πιο οικονομικά αποδοτική παρέμβαση στον χώρο της Υγείας: σώζουν περίπου 4,2 εκατομμύρια ζωές ετησίως και προσφέρουν απόδοση επένδυσης που υπολογίζεται σε 54 δολάρια για κάθε 1 δολάριο που δαπανάται.

Παρά τις προκλήσεις, υπάρχουν και θετικά βήματα:

• Η εξάλειψη της μηνιγγίτιδας τύπου Α στην Αφρική θεωρείται μια από τις μεγάλες επιτυχίες των τελευταίων ετών.
• Το εμβόλιο κατά του ιού HPV, που προστατεύει από τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, κατέγραψε διπλασιασμό της κάλυψης στην Αφρική από 21% το 2020 σε 40% το 2023.
• Τα εμβόλια κατά της ελονοσίας εφαρμόζονται ήδη πιλοτικά σε 20 αφρικανικές χώρες, με την προοπτική να σώσουν έως και 500.000 ζωές μέχρι το 2035.

Η πρωτοβουλία “The Big Catch-Up”, που ξεκίνησε το 2023, στοχεύει να καλύψει τα χαμένα εμβόλια της πανδημίας, αλλά η βιωσιμότητά της εξαρτάται από νέους οικονομικούς πόρους.

Έκκληση για άμεση δράση

Η UNICEF, ο ΠΟΥ και η Gavi απευθύνουν επείγουσα έκκληση σε κυβερνήσεις, χορηγούς και την κοινωνία των πολιτών να ενισχύσουν τη στήριξή τους στα εμβολιαστικά προγράμματα.

Παράλληλα, καλούν τα κράτη να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους στο πλαίσιο της Ατζέντας Εμβολιασμού 2030 (IA2030), η οποία αποσκοπεί στην καθολική πρόσβαση σε εμβόλια.

Στις 25 Ιουνίου 2025, η Gavi θα πραγματοποιήσει σύνοδο υψηλού επιπέδου, επιδιώκοντας να συγκεντρώσει τουλάχιστον 9 δισεκατομμύρια δολάρια για την περίοδο 2026 – 2030. Το φιλόδοξο αυτό σχέδιο στοχεύει στην προστασία 500 εκατομμυρίων παιδιών και στη διάσωση 8 εκατομμυρίων ζωών από νοσήματα που μπορούν να προληφθούν.

Η επιτυχία του εγχειρήματος – και η υγεία εκατομμυρίων παιδιών παγκοσμίως – κρέμεται πλέον από την πολιτική βούληση και την παγκόσμια αλληλεγγύη.

Πηγές:
ΕΚΠΑ

Πηγη: https://www.iatronet.gr/