Εξετάσεις ανάλογα με το ατομικό προφίλ κάθε γυναίκας
Για δεκαετίες, ο προληπτικός έλεγχος για τον καρκίνο του μαστού βασιζόταν κυρίως
σε μία απλή λογική: όλες οι γυναίκες μιας συγκεκριμένης ηλικίας ακολουθούν λίγο-
πολύ το ίδιο πρόγραμμα μαστογραφιών. Η προσέγγιση αυτή είχε το πλεονέκτημα
της απλότητας, όμως η σύγχρονη ιατρική γνωρίζει πλέον ότι ο κίνδυνος για καρκίνο
του μαστού δεν είναι ίδιος για όλες. Κάθε γυναίκα έχει το δικό της βιολογικό και
κληρονομικό προφίλ, διαφορετική πυκνότητα μαστού, διαφορετικό οικογενειακό
ιστορικό και διαφορετικούς γενετικούς παράγοντες. Με αυτή τη λογική, γεννάται ένα
εύλογο ερώτημα: μήπως ο έλεγχος πρέπει να είναι πιο εξατομικευμένος; Σε αυτό
ακριβώς το ερώτημα επιχείρησε να απαντήσει η μεγάλη αμερικανική κλινική μελέτη
WISDOM. Η μελέτη συνέκρινε δύο διαφορετικές στρατηγικές πρόληψης: από τη μία
τον κλασικό ετήσιο μαστογραφικό έλεγχο και από την άλλη έναν έλεγχο «με βάση
τον κίνδυνο», δηλαδή ένα πρόγραμμα που προσαρμόζεται στο ατομικό προφίλ κάθε
γυναίκας. Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής,
Παθολόγος Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και
ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας),
συνοψίζουν τα κυριότερα σημεία της μελέτης και αναφέρουν ότι στη μελέτη
συμμετείχαν περισσότερες από 28.000 γυναίκες ηλικίας 40 έως 74 ετών από όλες τις
πολιτείες των ΗΠΑ, χωρίς προηγούμενη διάγνωση καρκίνου του μαστού.
Οι συμμετέχουσες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: η μία ακολούθησε ετήσιο
έλεγχο, ενώ η άλλη έλαβε εξατομικευμένες οδηγίες ανάλογα με τον προσωπικό της
κίνδυνο. Για να υπολογιστεί αυτός ο κίνδυνος, οι ερευνητές δεν στηρίχθηκαν μόνο στο
οικογενειακό ιστορικό, αλλά χρησιμοποίησαν ένα σύνθετο μοντέλο που περιλάμβανε
γενετικό έλεγχο για εννέα γονίδια αυξημένης ευαισθησίας, πολυγονιδιακό σκορ
κινδύνου και κλασικούς κλινικούς παράγοντες.
Συχνότητα μαστογραφιών ανάλογα με το προφίλ κινδύνου
Με βάση αυτά τα στοιχεία, οι γυναίκες κατατάχθηκαν σε τέσσερις κατηγορίες. Όσες είχαν
τον υψηλότερο κίνδυνο έκαναν έλεγχο κάθε έξι μήνες, εναλλάσσοντας μαστογραφία
και μαγνητική μαστών, ενώ παράλληλα λάμβαναν συμβουλευτική για μείωση του
κινδύνου. Οι γυναίκες με αυξημένο αλλά όχι τον υψηλότερο κίνδυνο συνέχισαν με
ετήσια μαστογραφία. Εκείνες με μέσο κίνδυνο έκαναν μαστογραφία ανά διετία, ενώ οι
γυναίκες χαμηλού κινδύνου ηλικίας 40 έως 49 ετών μπορούσαν να καθυστερήσουν τον
έλεγχο μέχρι να αυξηθεί ο κίνδυνός τους ή να φτάσουν στην ηλικία των 50 ετών.
Ποιο είναι το βασικό συμπέρασμα
Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ιδιαίτερα σημαντικό: ο εξατομικευμένος
έλεγχος αποδείχθηκε εξίσου ασφαλής με τον ετήσιο έλεγχο ως προς την πιθανότητα
να διαγνωστούν πιο προχωρημένοι καρκίνοι. Με απλά λόγια, η προσαρμογή του
screening στον ατομικό κίνδυνο δεν οδήγησε σε περισσότερες καθυστερημένες
διαγνώσεις. Αντίθετα, στις γυναίκες που ανήκαν στην ομάδα πολύ υψηλού κινδύνου
και παρακολουθούνταν στενότερα, δεν καταγράφηκαν καρκίνοι σε πιο προχωρημένο
στάδιο της νόσου. Αυτό είναι ένα πολύ ενθαρρυντικό εύρημα, γιατί δείχνει ότι οι
γυναίκες που κινδυνεύουν περισσότερο μπορούν να ωφεληθούν από πιο εντατική
παρακολούθηση. Παράλληλα, η μελέτη έδειξε ότι ο αριθμός των μαστογραφιών ήταν
συνολικά μικρότερος στην ομάδα του εξατομικευμένου ελέγχου. Αυτό σημαίνει ότι
αρκετές γυναίκες χαμηλού ή μέσου κινδύνου απέφυγαν εξετάσεις που ίσως δεν τους
πρόσφεραν ουσιαστικό πρόσθετο όφελος.
Πηγη:HealthDaILY