Κυτταρική γήρανση: Απο τη βιολογική φθορά σε έναν νέο θεραπευτικό στόχο
Τι αναφέρει πρόσφατη μελέτη
Η γήρανση δεν αποτυπώνεται μόνο στα χρόνια που περνούν, αλλά και στις
αλλαγές που συσσωρεύονται στα κύτταρα και στους ιστούς μας. Βλάβες στο
DNA, επιγενετικές μεταβολές, δυσλειτουργία των μιτοχονδρίων, διαταραχή της
αυτοφαγίας και χρόνια φλεγμονή συνθέτουν ένα πολύπλοκο βιολογικό δίκτυο
που σταδιακά επηρεάζει τη λειτουργία των οργάνων. Στο επίκεντρο αυτού του
δικτύου βρίσκεται η κυτταρική γήρανση ή cellularsenescence, ένας μηχανισμός
που συγκεντρώνει αυξανόμενο επιστημονικό ενδιαφέρον ως πιθανός στόχος
παρεμβάσεων για νοσήματα που σχετίζονται με την ηλικία.
Σύμφωνα με μια πρόσφατη επιστημονική ανασκόπηση την οποία παρουσιάζουν
οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής
Σχολής του ΕΚΠΑ, στο επίκεντρο της μελέτης βρίσκονται τέσσερις στενά
αλληλένδετες διεργασίες, η παρατεταμένη ενεργοποίηση της κυτταρικής
απόκρισης σε βλάβες του DNA, οι επιγενετικές μεταβολές, η διαταραχή της
αυτοφαγίας και η δυσλειτουργία των μιτοχονδρίων.
Όταν οι βλάβες στο DNA επιμένουν, το κύτταρο διατηρεί ενεργοποιημένο
ένα είδος «συναγερμού» απέναντι στη γενετική βλάβη. Η παρατεταμένη αυτή
απόκριση, κυρίως μέσω των μονοπατιών ATM και ATR, ενεργοποιεί μηχανισμούς
όπως τα p53/p21 και p16/Rb, οι οποίοι εμποδίζουν το κύτταρο να συνεχίσει να
διαιρείται. Παράλληλα, οι επιγενετικές μεταβολές αλλάζουν τον τρόπο έκφρασης
των γονιδίων χωρίς να μεταβάλλουν την αλληλουχία του DNA, ενώ η διαταραχή
της αυτοφαγίας περιορίζει την ικανότητα του κυττάρου να απομακρύνει και να
ανακυκλώνει κατεστραμμένα συστατικά του.
Η δυσλειτουργία των μιτοχονδρίων συνδέεται με αυξημένο οξειδωτικό στρες
και περαιτέρω ενίσχυση του SASP. Οι μηχανισμοί αυτοί αλληλεπιδρούν και
αλληλοτροφοδοτούνται, συμβάλλοντας στη διατήρηση του γηρασμένου
κυτταρικού φαινοτύπου. Η καλύτερη κατανόηση αυτών των μηχανισμών έχει
ανοίξει ένα νέο πεδίο έρευνας με στόχο τη βιολογική στόχευση της κυτταρικής
γήρανσης. Η μετάβαση, ωστόσο, από τα πειραματικά δεδομένα σε ασφαλείς
και αποτελεσματικές παρεμβάσεις για τον άνθρωπο θα απαιτήσει καλά
σχεδιασμένες, μακροχρόνιες κλινικές μελέτες.
Πηγη: HealthDaily