Ο Δ.Δέμος, αντιπρόεδρος της ΠΕΦ για τη νέα κυβέρνηση, τις πολιτικές ΣΥΡΙΖΑ, το clawback και τα γενόσημα!

Ανάσα για τον κλάδο του φαρμάκου αποτέλεσαν οι δηλώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για τις φαρμακευτικές εταιρείες, το clawback αλλά και τις ελαφρύνσεις που θα γίνουν σε όσους επενδύσουν.

Ο αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας και εκτελεστικός αντιπρόεδρος της DEMO AEBE Δημήτρης Δέμος, με συνέντευξη του στο HealthReport.gr εξηγεί πως έχουν πληγεί οι φαρμακευτικές εταιρείες από το περιβόητο clawback (σ.σ: υποχρεωτική επιστροφή χρημάτων με την υπέρβαση του προϋπολογισμού), τι είχε τάξει και δεν έπραξε η προηγούμενη κυβέρνηση, τι αναμένει ο κλάδος από τη νέα κυβέρνηση αλλά και για τα γενόσημα που δεν στηρίχθηκαν αλλά πρέπει να στηριχθούν άμεσα.

Διαβάστε παρακάτω όλη τη συνέντευξη του Δημήτρη Δέμου στο HealthReport.gr:

1. Οι ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες βρίσκονται σε μία κρίσιμη καμπή, όπως πολλές φορές έχουν δηλώσει τα στελέχη της ΠΕΦ. Ποιες θεωρείτε ότι πρέπει να είναι οι πρώτες κινήσεις της νέας ηγεσίας του υπουργείου Υγείας για να ανακάμψει ο κλάδος;

Επί της ουσίας το βασικό μας πρόβλημα είναι ότι θεσμοθετήθηκε ένα clawback το 2011 -2012 ως ένα έκτακτο μέτρο και το οποίο ερχόμαστε τώρα το 2019 και έχουν εκτιναχθεί οι δαπάνες και το clawback, πέρα από όποιες παροχές είχαν δώσει η προηγούμενη κυβέρνηση και τα οποία καλούμαστε να πληρώσουμε εμείς. Ενδεικτικά να σας αναφέρω ότι για τους ανασφάλιστους το μπάτζετ έχει φθάσει τα 270 εκατ. ευρώ.

Δεν έχει έρθει ούτε ένα ευρώ από τον κοινωνικό προϋπολογισμό του κράτους για τα χρήματα αυτά που καλούμαστε εμείς να καταβάλουμε ως clawback, ώστε να υπάρξει ανακούφιση στον κλάδο.

Δεν είναι τυχαίο ότι και η «τρόικα» συχνά πυκνά επεσήμανε στην προηγούμενη κυβέρνηση ότι δεν έχουν ληφθεί μέτρα ανάπτυξης, αλλά το clawback το εκτινάξατε.
Εμείς ενδεικτικά να σας πω παλεύουμε με το νοσοκομειακό clawback το οποίο «τρέχει» με ρυθμούς 47%.
Αυτό δεν μπορεί να πληρωθεί από κανέναν.

Συνεπώς αυτό που θα πρέπει να γίνει τώρα και με τη νέα κυβέρνηση είναι να υπάρξει μία ανακούφιση στο clawback. Τώρα με ποιο τρόπο θα γίνει αυτό είναι θέμα της κυβέρνησης. Εμείς ωστόσο ως κλάδος έχουμε υποστηρίξει πολλές φορές ότι με αναπτυξιακά μέτρα μπορεί να υπάρξει κάποια έκπτωση στο clawback γι αυτούς που κάνουν επενδύσεις στη χώρα.

Ένα δεύτερο κομμάτι το οποίο το θέλουν και οι δανειστές είναι να μπει ένα πλαφόν στο ύψος. Για παράδειγμα στην Κύπρο μπήκε αυτή τη στιγμή clawback αλλά λένε 1- 2% πάνω από τον προϋπολογισμό που έχει ορισθεί για τη φαρμακευτική δαπάνη, θεωρούμε ότι έχουμε κάνει εμείς το λάθος και το πληρώνει το κράτος. Αν είναι από 2% έως 10% η υπέρβαση την πληρώνει η φαρμακοβιομηχανία, και αν είναι πάνω από 10% το πληρώνουμε μισό μισό γιατί φταίμε και εμείς που θα σας επιτρέψαμε να κινηθείτε τόσο ψηλά στις πωλήσεις φαρμάκων.

Στην Ελλάδα που έχουμε μία δαπάνη που καλύπτει το κράτος 1,954 δις ευρώ, εάν ξέφευγε η δαπάνη στα 2 δις ευρώ θα έπρεπε να την πληρώσει το κράτος τη διαφορά διότι θα ήταν λάθος στον υπολογισμό των αναγκών.

Από τα 2 δις ευρώ μέχρι τα 2,2 θα πλήρωνε 100% η φαρμακοβιομηχανία και αν πάει πάνω από 2,2 δις θα χτύπαγε το καμπανάκι και θα τα πληρώναμε 50-50 ως συνυπευθυνότητα.

Όταν πληρώνουμε εμείς το 100% της υπέρβασης με την μορφή του clawback είναι σαν να νίπτει τα χείρας της η πολιτεία ότι δεν έχει καμία ευθύνη που ξεφεύγει η φαρμακευτική δαπάνη.

Και να σας πω άλλο ένα πρόβλημα που προέκυψε από την πρόσφατη τροπολογία που έδινε αυξήσεις στα φάρμακα. Την πολιτεία δεν την επηρεάζει αυτό. Δίνει αυξήσεις σε τιμές αλλά τελικά τη νύφη θα την πληρώσουμε εμείς με αύξηση του clawback.
Οποιαδήποτε αλλαγές κάνει μία κυβέρνηση στο τέλος την πληρώνει η φαρμακοβιομηχανία. Για παράδειγμα αν μηδενιστεί σήμερα η συμμετοχή των ασθενών στα φάρμακα, εμείς θα την πληρώσουμε τη διαφορά.

Αυτό είναι μέθοδος κρατικοποίησης των εταιρειών και η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να βρει λύση. Δεν θα παρέχουμε εμείς τις παροχές του κράτους δωρεάν.

«Ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε κοινωνικές παροχές με τα δικά μας λεφτά»

Ουσιαστικά οι κοινωνικές παροχές σε όλη τη διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ήταν μέσω των εταιρειών όχι μόνο των ελληνικών όλων των εταιρειών. Δηλαδή έπαιρναν λεφτά από εμάς και έκαναν κοινωνικές παροχές. Επίσης ένα εντυπωσιακό είναι ότι ανεβαίνει η δαπάνη για τους ανασφάλιστους, ενώ πέφτει η ανεργία.

Μπορείς να το εξηγήσετε αυτό; Ξεκινήσαμε από τα 40 εκατ. φαρμακευτική δαπάνη για τους ανασφάλιστους και φθάσαμε στα 270 εκατ. ευρώ.

2. Δηλαδή δεν μειώθηκε το ποσοστό ανεργίας τι εννοείτε;

Μειώνεται το ποσοστό της ανεργίας αλλά προφανώς όταν στο παρελθόν έλεγες είμαι άνεργος ας πάω σε έναν συγγενή μου που είχε βιβλιάριο να μου γράψουμε τα φάρμακα. Τώρα ο συγγενής σου προτιμά να πάει με σένα να πάρει και τα δικά του τα φάρμακα που έχεις κάρτα ανασφάλιστου, άρα δε θα πληρώσει συμμετοχή. Θα τα πάρει δωρεάν. Έχει έρθει ανάποδα όλο το σύστημα. Αυτό τουλάχιστον δείχνει το γεγονός ότι πέφτει η ανεργία αλλά ταυτόχρονα αυξάνεται η φαρμακευτική δαπάνη για τους ανασφάλιστους. Αυτά είναι κάποια πράγματα ου πρέπει να ελεγχθούν άμεσα.

3. Συνεπώς τι θεωρείτε ότι πρέπει να γίνει;

Μία εκλογίκευση του clawback, είτε με επενδυτικά κίνητρα είτε με τη συνεισφορά από τον κοινωνικό προϋπολογισμό για τους ανασφάλιστους, είτε με άλλα μέτρα είναι το Α και το Ω στη φάση αυτή διότι διαφορετικά θα φύγουν φάρμακα από την ελληνική αγορά.

4. Εννοείτε ότι θα αποσυρθούν ελληνικά φάρμακα από την αγορά;

Διάφορα φάρμακα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ενός νέου φαρμάκου που ήταν να έρθει στις αρχές καλοκαιριού στη χώρα μας και η επιβάρυνση που θα δεχόταν ήταν 67%. Έτσι είπε η εταιρεία εγώ δεν το φέρνω στην Ελλάδα.
Αλλά αν «παίζουμε» με θέμα εκβιασμών δεν βγαίνει κάπου.

5. Άκουσα πρόσφατα τον νέο υπουργό Υγείας τον Βασίλη Κικίλια ότι θα αποποινικοποιήσουμε το κέρδος. Αυτό εννοείτε;

Πολλά φάρμακα σήμερα είναι υπό ζημία. Δεν δουλεύουν με κέρδος. Και δεν μιλάω για τα νέας γενιάς φάρμακα που το μεγάλο τους κόστος είναι η έρευνα και η ανάπτυξη. Στα γενόσημα όμως αλλά και σε φάρμακα που έχουν μειωθεί δραστικά οι τιμές, υπάρχει σοβαρό πρόβλημα. Αλλά προφανώς ο νέος υπουργός είναι υπέρ τη επιχειρηματικότητας.

Εμείς όταν πληρώνουμε 30% και 40% επιστροφές και εκπτώσεις μαζί με όλες τις επιβαρύνσεις τις φορολογικές, φθάνουμε σε ένα ποσοστό 70%. Γι αυτό έχουμε πει ότι θα πρέπει από την κυβέρνηση να δοθεί προτεραιότητα σε έναν κλάδο που όλοι τον έχουν χαρακτηρίσει αναπτυξιακό.

6. Πως θεωρείτε ότι μπορείτε να συμβάλετε άμεσα στην ανάπτυξη του τόπου ως κλάδος φαρμάκου;

Καταρχάς μπορούμε να συμβάλουμε στην αντιστροφή του λεγόμενου brain drain. Στο παρελθόν δεν έφευγαν από τη χώρα νέοι επιστήμονες. Σήμερα πως να εργασθούν στην Ελλάδα όταν έχουν μηδενιστεί τα ερευνητικά προγράμματα. Επίσης νέα παιδιά φεύγουν επειδή δεν βλέπουν μισθολογικές αυξήσεις εδώ και επτά χρόνια. Ενώ εμείς ταυτόχρονα βλέπουμε ότι όσο και να πουλήσουμε στο τέλος έχουμε πρόβλημα λόγω του αυξημένου clawback.

Γι αυτό και νέα παιδιά φεύγουν στο εξωτερικό.

7. Επειδή είπατε για ερευνητικά προγράμματα, έχει δυνατότητα η χώρα μας να κάνει ανάλογες έρευνες με το εξωτερικό ώστε να απασχοληθούν νέοι επιστήμονες;

Φυσικά και μπορούμε. Εμάς σήμερα μας παίρνουν 15 εκατ. ευρώ σε clawback. Αυτό είναι το κλινικό μέρος ενός βιοισοδύναμου προϊόντος. Και κάθε χρόνο πληρώνω αυτό το ποσό σε clawback αντί να το δώσω σε έρευνα και ανάπτυξη.

Εμείς αυτό που έχουμε πει πολλές φορές είναι ότι κάνοντας μία «εκκαθάριση» του clawback, η φαρμακοβιομηχανία μπορεί να κάνει τα επόμενα 4 χρόνια 300-400 εκατ. ευρώ επενδύσεις, τα οποία στην ουσία μπορούν να δημιουργήσουν πάρα πολύ εύκολα 10.000 νέες θέσεις εργασίας.

8. Άρα αυτό είναι η προϋπόθεση;

Υπάρχει μία μελέτη του ΙΟΒΕ που λέει πως κάθε ένα εκατομμύριο ευρώ που επενδύσεις στο φάρμακο, είναι 60 θέσεις εργασίας άμεσες και έμμεσες. Τα 300 εκατ. για παράδειγμα είναι 18.000 θέσεις εργασίας άμεσα και έμμεσα με βάση τη μελέτη.
Από κει και πέρα πληρώνουμε και τους ανασφάλιστους. Δεν θα έπρεπε να τους πληρώνουμε εμείς αλλά το κράτος.

Τα 270 εκατ. ευρώ που δίνουμε σήμερα εμείς για τους ανασφάλιστους τα λέει όλα…
Δεν λέω βέβαια πως το κράτος έχει τη δυνατότητα να καλύψει αυτήν την ανάγκη σήμερα, αλλά πρέπει να βρεθεί λύση. Αλλά το να πει κανείς, κάντε ανάπτυξη και θα σας δώσω αναλογική έκπτωση το clawback είναι κάτι που θα πρέπει να το συζητήσουμε.

Πως αλλιώς να κάνω εγώ επένδυση..
Για να καταλάβετε το χειρότερο clawback που υπάρχει σήμερα είναι στη Ρουμανία με 17%, ενώ εδώ το νοσοκομειακό είναι 47%.

9. Με την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων στα φάρμακα δε θεωρείτε ότι μπορεί να βελτιωθεί η εικόνα, γιατί σήμερα αυτή η Επιτροπή του HTA υπολειτουργεί…

Θα πρέπει καταρχάς να αναζητήσουμε έναν Πρόεδρο για την επιτροπή. Και ξέρετε ποιος θα είναι ο καλύτερος αυτός που θα τον μέμφονται όλοι γιατί θα κόβει…
Αυτός θα είναι ο κακός της όλης ιστορίας. Εάν δε βρεθεί λοιπόν ο πιο αγνός ο πιο ηθικός και άρτιος επιστημονικά, αλλά και ταυτόχρονα αυστηρός Πρόεδρος κι αν δεν τον υποστηρίξει η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας, δεν θ υπάρξει αποτέλεσμα. Γιατί είχαμε στο παρελθόν καταστάσεις ότι ερχόταν έμπαινε στη λίστα αποζημίωσης γι αυτό είχαμε εκτροχιασμό της δαπάνης.

Πόσα όμως από αυτά αποζημιώνονται στο εξωτερικό και σε τι βαθμό;

10. Ναι αλλά μήπως με αυτήν την τακτική φθάσουμε στο άλλο άκρο, όπως σε κάποιες χώρες του εξωτερικού όπου για να πάρει κανείς ένα φάρμακο είναι εξαιρετικά δύσκολο;

Έχουμε και ένα ελληνικό DNA όπου ο ένας βοηθά τον άλλο. και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει και δεν πρέπει να αλλάξει. Δεν θέλουμε να γίνουμε σαν την Αμερική όπου θα πεθάνεις στο παγκάκι. Αλλά πρέπει και το κράτος να αναλάβει τις ευθύνες του. Το κράτος πρέπει να κάνει τις εκτιμήσεις του για το πόσο θα κοστίζει ένα νέο φάρμακο.

Δεν μπορεί να ζητάει τα χρήματα από τους παλιούς. Στην Ελλάδα μπαίνουνε  φάρμακα χωρίς να ανεβαίνει το μπάτζετ. Δεν λέω να μην τα εντάξουμε τα όλα τα νέα φάρμακα στη λίστα αλλά να αυξηθεί η δαπάνη. Γιατί να τα πληρώνουμε εμείς…

11. Γιατί το σύστημα ελέγχου της συνταγογράφησης των γιατρών δεν έχει αποφέρει ακόμη τα επιθυμητά αποτελέσματα; Μήπως συνεχίζεται η συνδιαλλαγή που γινόταν κατά κόρον στο παρελθόν;

Τώρα έχουμε φθάσει στο άλλο άκρο. Στο παρελθόν υπήρχε τεράστιο κέρδος και υπήρχαν και οι κακές πρακτικές. Αλλά τώρα πλέον δεν μπορεί κανείς ούτε…καφέ να κεράσει με τις τιμές που έχουν πάει τα φάρμακα.

12. Σχετικά με τα γενόσημα τι ζητάτε από τη νέα κυβέρνηση;

Ζητάμε κίνητρα. Που είναι σήμερα η πολιτική του κράτους για τα γενόσημα; Όταν στο φαρμακείο καταλήγεις ο φαρμακοποιός να παίρνει 50% παραπάνω στην τσέπη του όταν δίνει το αντίστοιχο off patent, τι να κάνει; Δεν θα πρέπει να έχει την ίδια αποζημίωση και το γενόσημο;. Από τη μία λες στον γιατρό να γράφει συνταγές με δραστική ουσία και από την άλλη τον στέλνεις στον φαρμακοποιό με τη δσυνταγή και ο φαρμακοποιός ξέρει πως αν δώσει το άλλο φάρμακο θα βάλει 50% στη τσέπη του. Δεν θα έπρεπε να παίρνει τα ίδια λεφτά;

13. Τι λύση προτείνετε;

Φιξ ποσό ανά δραστική. Ότι χρήματα παίρνει από το off patent, να τα εισπράττει και για τα γενόσημα. Στο τέλος έτσι θα κερδίσει το κράτος.

14. Θεωρείτε ότι και εσείς ως κλάδος δεν προωθήσατε σωστά τα γενόσημα;

Είναι καθαρά λόγω κέρδους η μη προώθηση των γενοσήμων.

15. Μήπως κι εσείς δεν επικοινωνήσατε σωστά την ποιότητα των γενοσήμων ώστε να τα ζητούν μόνοι τους οι ασθενείς, γιατί ακόμη ο κόσμος έχει επιφυλάξεις…

Η δύναμη του φαρμακοποιού είναι τεράστια πίσω από τον πάγκο. Εάν γυρίσει ο φαρμακοποιός και δώσει άλλο φάρμακο ο ασθενής εκείνον θα ακούσει. Άλλωστε και οι φαρμακοποιοί αναγκαστικά εργάζονται για να βγάζουν και τα έξοδά τους. Λογικό είναι.

16. Με τα φημολογούμενα σκάνδαλα στον τομέα των φαρμάκων επηρεάστηκαν τα ελληνικά γενόσημα;

Είναι τόσο κακή η φήμη που έχουν βγάλει τα τελευταία χρόνια στα γενόσημα και τη λάσπη που έχουν εκτοξεύσει κάποιοι εναντίον των ελληνικών εταιρειών και των ελληνικών φαρμάκων, που τα υποτιθέμενα σκάνδαλα δεν θα μπορούσαν να επιβαρύνουν περαιτέρω τη φήμη των ελληνικών φαρμάκων.

17. Υπάρχει μια στροφή όλων των εταιρειών προς τα συμπτώματα διατροφής όπως πράξατε εσείς με τη bradex. Τι συμβαίνει; Είναι μεγαλύτερο το κέρδος;

Όλες οι εταιρείες κάνουν μακροπρόθεσμά σχέδια. Βλέπαμε και εμείς εδώ και καιρό ότι υπάρχει μια τάση προς τα φυτικά προϊόντα. Γι αυτό και διαθέτουμε και εμείς πλέον σειρά ολόκληρη. Γιατί πλέον έχει αποδειχθεί ότι προτιμά ο κόσμος να πάρει ένα φυσικό προϊόν από ότι ένα χημικό.

18. Βλέπω πάντως ότι και εσείς έχετε επενδύσει σε κτιριακές εγκαταστάσεις και σε νέες μονάδες μέσα στην κρίση. Πως γίνεται αυτό μέσα στην κρίση;

Επενδύσαμε 50 εκατ. ευρώ αλλά εμείς αποτελούμε μια φωτεινή εξαίρεση γιατί έχουμε τελείως διαφορετική στρατηγική από τον υπόλοιπο κλάδο. Από την αρχή επικεντρωθήκαμε στην παραγωγή ενέσιμων και στο να είμαστε ποιητικοί σε παγκόσμιο επίπεδο. Για να καταλάβετε εμάς μας επιθεωρούν από το εξωτερικό. Και αυτό διότι το 85% της παραγωγής μας φεύγει εκτός Ελλάδος. Η βασική μας απασχόληση και η ρευστότητα είναι καθαρά από εξαγωγές.

19. Σε πόσες χώρες εξάγετε;

Σε 85 χώρες εξάγουμε. Έχουμε 30% στην Αγγλία, 20% στη Γαλλία , είμαστε σε όλο τον κόσμο. Τα κοστολόγια μας μας μας επιτρέπουν να παίρνουμε διαγωνισμούς ακόμη και στην Νέα Ζηλανδία. Το ότι μειώθηκαν οι τιμές στην Ελλάδα δεν μας τρόμαξε. Πάντα κάναμε επενδύσεις στο εξωτερικό. Βέβαια σήμερα με το clawback και τις μειωμένες τιμές μας συμφέρει καλύτερα να δώσουμε ένα φάρμακο για παράδειγμα στη Γερμανία που είναι μια «σκοτωμένη» αγορά, από το να το πουλήσουμε στην Ελλάδα. Θεωρώ πως αν συνεχισθεί αυτή η πολιτική, σε λίγο καιρό θα έχουμε σοβαρό πρόβλημα στη χώρα μας με αποσύρσεις.